Το Μυστήριο του Βαπτίσματος

Το Μυστήριο του Βαπτίσματος: Η Είσοδος στην Εκκλησία

1. Η Θεία Σύσταση

Το μυστήριο σύστησε ο ίδιος ο Κύριος με την εντολή που έδωσε στους μαθητές Του να πορευθούν και να βαπτίσουν όλα τα έθνη στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος [1, 2]. Με το Βάπτισμα, ο άνθρωπος ενώνεται με τον Χριστό και καθίσταται «τέκνον της Βασιλείας» [3, 4].

2. Η Προετοιμασία και η Κατήχηση

Στην πρώτη χριστιανική εποχή, η κατήχηση των ενηλίκων διαρκούσε συνήθως τρία χρόνια [5]. Οι κατηχούμενοι χωρίζονταν σε «ακροωμένους» (άκουγαν μόνο τον λόγο), «κυρίως κατηχουμένους» και «φωτιζομένους» (λίγο πριν τη βάπτιση) [6]. Μετά τον 5ο αιώνα και την επικράτηση του νηπιοβαπτισμού, το έργο αυτό ανατέθηκε στην οικογένεια και στον ανάδοχο, ο οποίος ομολογεί την πίστη της Εκκλησίας για λογαριασμό του νηπίου [6, 7].

3. Η Τελετουργία στον Πρόναο

Η ακολουθία ξεκινά συμβολικά στον πρόναο, δηλώνοντας ότι ο άνθρωπος βρίσκεται ακόμα εκτός Εκκλησίας [8, 9]. Εκεί λαμβάνουν χώρα η σφράγιση με το σημείο του Σταυρού, η ονοματοδοσία και η απόταξη του Σατανά με στροφή προς τη Δύση [9, 10]. Ακολουθεί η σύνταξη με τον Χριστό με στροφή προς την Ανατολή (το πνευματικό Φως) και η ομολογία της πίστεως με το «Πιστεύω» [9, 11].

4. Τα Υλικά Στοιχεία και οι Συμβολισμοί

Το νερό αποτελεί το «λουτρό παλιγγενεσίας» (αναγέννησης), καθαρίζοντας τον άνθρωπο από την αμαρτία και δίνοντάς του νέα ζωή [12, 13]. Το λάδι (επορκιστό έλαιο) συμβολίζει την ενδυνάμωση του πιστού ως «αθλητή του Χριστού» στον αγώνα κατά του κακού [13, 14]. Η κεντρική πράξη της τριπλής κατάδυσης και ανάδυσης προτυπώνει την τριήμερη ταφή και την Ανάσταση του Κυρίου [15].

5. Το Χρίσμα και τα Λευκά Ενδύματα

Αμέσως μετά την ανάδυση, τελείται το μυστήριο του Χρίσματος με το Άγιο Μύρο, το οποίο μεταδίδει τη «σφραγίδα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος» [16, 17]. Ο νεοφώτιστος ενδύεται λευκά ρούχα, που συμβολίζουν την καθαρότητα της ψυχής και την αφθαρσία της νέας εν Χριστώ ζωής [18].

6. Η Κουρά και η Περιφορά

Η κουρά (κόψιμο τριχών) είναι μια μικρή θυσία και ένδειξη ότι ο χριστιανός ανήκει πλέον ολοκληρωτικά στον Χριστό [13, 19]. Η περιφορά γύρω από την κολυμβήθρα είναι μια πράξη αγαλλίασης και πανηγυρισμού για το νέο μέλος που προστέθηκε στην οικογένεια του Θεού [20, 21].

7. Θεολογική Σημασία και Σωτηρία

Το Βάπτισμα δεν είναι μαγική πράξη, αλλά αποτέλεσμα της συνέργειας μεταξύ της Θείας Χάρης και της ανθρώπινης ελευθερίας [22, 23]. Μεταμορφώνει την ατομικότητα σε εκκλησιαστική ύπαρξη (πρόσωπο) και εισάγει τον πιστό στο ιερατικό, προφητικό και βασιλικό αξίωμα του Χριστού [24-26]. Η ένταξη ολοκληρώνεται με τη Θεία Κοινωνία, η οποία αποτελεί το πλήρωμα της μυστηριακής ζωής [2, 27].

8. Η Παγκόσμια Ορθόδοξη Ιεραποστολή

Το έργο της ένταξης νέων μελών συνεχίζεται αδιάλειπτα σε όλο τον κόσμο, με χαρακτηριστικά παραδείγματα ομαδικών βαπτίσεων στην Κούβα, την Ουκρανία, το Κονγκό και τις Φιλιππίνες [28-30].

Πηγή: Σχολικό βιβλίο "Ορθόδοξη Πίστη και Λατρεία", Α' Λυκείου.