Το κουτσό

1974

Εγκατάσταση

Περιβάλλον
6 ανθρώπινες φιγούρες, 9 βαλίτσες, ένα κλουβί, βάση από πισσόχαρτο και σχέδιο κουτσού ζωγραφισμένο με κιμωλία
155 x 440 x 600 εκ.
Αγορά 2000
Αρ. Εισ. 3/2000

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο Βλάσης Κανιάρης, από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της ελληνικής μεταπολεμικής τέχνης, στρέφεται σε μια «κοινωνιολογία του πραγματικού» διερευνώντας τη λειτουργία του έργου τέχνης ως κοινωνική μαρτυρία. Εκκινώντας από την πρόθεση να «ξαναδημιουργήσει την εικόνα καθώς και την αίσθηση των τοίχων στην Αθήνα της Κατοχής», ο Κανιάρης θα ξεκινήσει το 1959 τη σειρά έργων Τιμής ένεκεν στους τοίχους της Αθήνας 1941–19…. Τα έργα παράγονται μέσα από μια χειρονομιακή διαδικασία αλλεπάλληλων επιστρώσεων γύψου, υφασμάτων, χαρτιών, παλίμψηστων γραφών, χαράξεων και αποσβέσεων, με σκοπό να συμπυκνωθεί και να διασωθεί η μνήμη του αστικού δημόσιου χώρου σε μια από τις πιο τραγικές περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Κατά τη διαδικασία αυτή, ο Κανιάρης οικειοποιείται και μεταγράφει με κόκκινο χρώμα αποσπάσματα από τον δημόσιο λόγο της Αντίστασης και του Απελευθερωτικού Αγώνα, όπως αποτυπώθηκαν σε συνθήματα στους τοίχους της Αθήνας στη γερμανική κατοχή, όχι χωρίς αναγωγές στην πρόσφατη για τον καλλιτέχνη μετεμφυλιακή πραγματικότητα. Το γράμμα E, που διακρίνεται στο έργο, θα μπορούσε να διαβαστεί ως το αρχικό γράμμα αντιστασιακών οργανώσεων όπως το EAM και ο ΕΛΑΣ ή απλώς ως το αρχικό γράμμα της λέξης Ελευθερία. Ο θεματικός και μορφολογικός προσανατολισμός στο πραγματικό ενισχύεται στα έργα των επόμενων ετών, στα οποία εμφανίζονται ακρωτηριασμοί και γυψώματα ανθρώπινων μελών και αντικειμένων. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1960, η χρήση του γύψου θα συσχετιστεί από τον καλλιτέχνη με «ένα συγκεκριμένο γύψωμα, το οποίο υφίστανται όλοι στην Ελλάδα από τότε που έγινε το στρατιωτικό πραξικόπημα το 1967». Μετά και την έκθεση του καλλιτέχνη στη Νέα Γκαλερί το 1969, έργα της ενότητας, όπως οι Όψεις του ρατσισμού II που δημιουργεί το 1970 στο Παρίσι, θα αποτελέσουν με τον άμεσα αναφορικό τους χαρακτήρα σύμβολα της αμφισβήτησης και της απελευθερωτικής λειτουργίας της τέχνης απέναντι στις ακραίες συνθήκες της στέρησης ελευθεριών και της πολιτικής καταπίεσης. Τα έργα Συνύπαρξη και Κουτσό του Βλάση Κανιάρη δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της ενότητας Μετανάστες (1971–1976), που αναπτύχθηκε αρχικά στο Παρίσι και στη συνέχεια στο Βερολίνο, με την υποστήριξη του οργανισμού DAAD, και παρουσιάστηκε στην περιοδεύουσα έκθεση με τίτλο Gastarbeiter–Fremdarbeiter [Φιλοξενούμενοι εργαζόμενοι – Ξένοι εργαζόμενοι] στη Γερμανία και την Αγγλία το διάστημα 1975–1976. Ο όρος Gastarbeiter χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το φαινόμενο της μαζικής μετανάστευσης φτηνού ανειδίκευτου εργατικού δυναμικού από χώρες του ευρωπαϊκού Νότου στην κεντρική Ευρώπη κατά τις δεκαετίες 1950–1970, στο πλαίσιο διακρατικών συμφωνιών με σκοπό τη μεταπολεμική βιομηχανική ανασυγκρότηση. Από τα σημαντικότερα έργα της ενότητας, το Κουτσό είναι ένα περιβάλλον από ακέφαλα ανδρείκελα που στέκονται σε ένα δάπεδο με το σχέδιο για το παιχνίδι «κουτσό», στο οποίο οι αριθμοί αντικαθίστανται από λέξεις που σχετίζονται με τους μηχανισμούς της μεταναστευτικής πολιτικής και τα στάδια ένταξης του «φιλοξενούμενου» εργατικού δυναμικού. Μέσα από μια διαδικασία επεξεργασίας επιστημονικών στοιχείων και επιτόπιας έρευνας, ο Κανιάρης επικεντρώνεται σε αφηγήσεις, φωνές, χειρονομίες, καθημερινά αντικείμενα γύρω από τις οικονομικοκοινωνικές συνθήκες επιβίωσης των «φιλοξενούμενων εργατών», αναδεικνύοντας όψεις της αβέβαιης πραγματικότητας του εκτοπισμού, του κοινωνικού αποκλεισμού, της εθνικής προέλευσης και της αμφισβητούμενης υπηκοότητας.
Τίνα Πανδή, κείμενο από τον οδηγό της μόνιμης έκθεσης ENTER EMΣΤ : Συλλογή & Ιστορία, Ένας σύντομος οδηγός, 2020

Πηγή 

Το κουτσό

Ο Βλάσης Κανιάρης και τα ακέφαλα ανδρείκελά του με τις βαλίτσες. Αλλάζοντας το καλλιτεχνικό τοπίο τα χρόνια της μετανάστευσης. Μια περιήγηση στις χώρες της κεντρικής Ευρώπης και στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης. Ξεκινώντας από τη μετανάστευση, ο Κανιάρης επαναπροσδιορίζει τις σχέσεις Βορρά και Νότου.

 

Ξένος, μετανάστης και πρόσφυγας

Ο κοντινός και ο ξένος 

 Κάποτε ζητήθηκε από τον Χριστό να διευκρινίσει τι εννοούσε ο Μωσαϊκός νόμος ζητώντας αγάπη για τον «πλησίον» μας, για τον κοντινό μας. Πράγματι! Ποιος, άραγε, είναι ο πιο κοντινός μας; Ο νους μας πιθανότατα θα πάει στους εξ αίματος συγγενείς μας, στους ομοεθνείς μας ή και στους ομόθρησκούς μας. Όμως ο Χριστός έδωσε ολότελα διαφορετική απάντηση. Είπε την παραβολή του καλού Σαμαρείτη, όπου ως «πλησίον» εμφάνισε τον πιο μακρινό, έναν αλλοεθνή και αλλόθρησκο: έναν Σαμαρείτη (όπως είναι γνωστό, οι Ιουδαίοι και οι Σαμαρείτες βρίσκονταν μεταξύ τους σε μεγάλη έχθρα, και απέφευγαν κάθε επικοινωνία μεταξύ τους). Ποιο είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της ευαγγελικής αφήγησης; Ότι η ερώτηση που απευθύνθηκε στον Χριστό ήταν «ποιος ε ί ν α ι ο πλησίον μου». Δηλαδή ποιος είναι, βάσει κάποιων δεδομένων χαρακτηριστικών (βάσει του αίματος, του DNA, της εθνικότητας κοκ). Ο  Χριστός όμως δεν είπε ποιος «είναι» ο πλησίον, αλλά ποιος α π ο δ ε ι κ ν ύ ε τ α ι ο πλησίον. «Τίς […] πλησίον δοκεῖ σοι γεγονέναι;», ρώτησε τον συνομιλητή του. «Ποιος κατά τη γνώμη σου αποδείχτηκε ‘πλησίον’;». «Πλησίον» λοιπόν αποδεικνύεται εκείνος ο οποίος έμπρακτα σπλαχνίζεται τον συνάνθρωπο, όποιος κι αν είναι αυτός. 

Οι νέοι, μη συγγενικοί δεσμοί 

 Oι δεσμοί αίματος και οι δεσμοί λόγω κοινής καταγωγής είναι δεσμοί «αναγκαστικοί», δηλαδή δεσμοί οι οποίοι δημιουργούνται μέσω βιολογικών σχέσεων. Και γι’ αυτό δεν αίρονται ποτέ. Υπάρχουν είτε το θέλει κάποιος είτε όχι. Φυσικά οι δεσμοί αυτοί έχουν το νόημά τους και τη σημασία τους στην κοσμική πραγματικότητα. Όμως ο Χριστός εγκαινιάζει ένα άλλο είδος δεσμών: Πνευματικούς δεσμούς, οι οποίοι δημιουργούνται βάσει της ελευθερίας και της ολόκαρδης επιλογής εκ μέρους του ανθρώπου. Η πίστη στον Θεό και η χριστιανική ταυτότητα δεν μπορούν να υπάρχουν χωρίς να τις επιθυμεί το κάθε υποκείμενο. Χρειάζονται τη συναίνεση του κάθε ανθρώπου. Και ακριβώς γι’ αυτό, μπορεί να πάψουν να υπάρχουν κάθε στιγμή, αν η καρδιά του ανθρώπου πάψει πραγματικά να δέχεται την πίστη. Όταν οι Φαρισαίοι πίστευαν ότι τη σχέση τους με τον Θεό την εξασφαλίζει το γεγονός ότι ήταν απόγονοι του Αβραάμ, ο Χριστός τούς απάντησε ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει, και ότι ο Θεός μπορεί να μετατρέψει και τις πέτρες σε τέκνα του Αβραάμ. Κι όταν κάποια γυναίκα, η οποία ενθουσιάστηκε ακούγοντας το κήρυγμά του, μακάρισε τη μητέρα του, αυτός απάντησε ότι μακάριοι είναι όσοι αποδέχονται και τηρούν τον λόγο του. Όλα αυτά καταλήγουν στο ότι κορυφαία αγάπη είναι αυτή που απευθύνεται στον ξένο, σε αυτόν με τον οποίον κανένας ανθρώπινος δεσμός δεν με υποχρεώνει εκ των προτέρων σε σχέση. 

Η σημασία του ξένου 

 Ο ίδιος ο Θεός, παρ’ όλο που είναι η αιτία ύπαρξης των πάντων, εμφανίζεται ως ξένος, τον οποίο ο κόσμος καλείται ελεύθερα να αποδεχτεί. Όποτε δεν τον αποδέχεται, ο Θεός βιώνει την κατάσταση του ξένου. «Ο Λόγος […] μέσα στον κόσμο ήταν, κι ο κόσμος δι’ αυτού δημιουργήθηκε, μα δεν τον αναγνώρισε ο κόσμος. Ήρθε στον τόπο το δικό του, και οι δικοί του δεν τον δέχτηκαν»   Το ίδιο ισχύει για τον καθένα μας: Καλούμαστε να αποδεχτούμε τον ξένο, αλλά ταυτόχρονα κι εμείς οι ίδιοι είμαστε ξένοι, οι οποίοι ζητάμε από τους άλλους να γίνουμε δεκτοί στη ζωή τους, στον «τόπο» τους. 

Το ίδιο ισχύει για τον καθένα μας: Καλούμαστε να αποδεχτούμε τον ξένο, αλλά ταυτόχρονα κι εμείς οι ίδιοι είμαστε ξένοι, οι οποίοι ζητάμε από τους άλλους να γίνουμε δεκτοί στη ζωή τους, στον «τόπο» τους.

 Μία από τις φανερώσεις του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη είναι η περίφημη «φιλοξενία του Αβραάμ», ο οποίος μαζί με τη σύζυγό του Σάρα δέχτηκαν στο σπιτικό τους τρεις ξένους ταξιδιώτες (στην πραγματικότητα, αγγέλους). Και μάλιστα, μόλις είδαν τους ξένους να στέκονται, ο Αβραάμ δεν περίμενε να του «χτυπήσουν την πόρτα», αλλά έτρεξε ο ίδιος προς αυτούς (αυτό δηλώνεται σε κάποιες βυζαντινές εικόνες, όπου το ιμάτιο του Αβραάμ ανεμίζει). «Μην ξεχνάτε τη φιλοξενία», γράφει ο απόστολος Παύλος, «γιατί μ’ αυτήν μερικοί, χωρίς να το ξέρουν, φιλοξένησαν αγγέλους». Πρόσφυγας υπήρξε και ο ίδιος ο Χριστός, όταν η οικογένειά του μετανάστευσε σε ξένη χώρα, την Αίγυπτο, για να αποφύγουν το μίσος του Ηρώδη. Και ως ξένο, που ο ίδιος ήταν φιλόξενος, τον έθαψε ο ευσχήμων Ιωσήφ, όπως ακούμε στον συγκλονιστικό ύμνο της Μ. Παρασκευής, «Δός μοι τοῦτον τόν ξένον…», είπε ο Ιωσήφ στον Πιλάτο. Και όταν ο Χριστός σκιαγράφησε τα κριτήρια της μέλλουσας και τελικής κρίσης, διευκρίνισε ότι όχι απλώς βρίσκεται στο πλάι των ξένων (και όσων βρίσκονται σε κάθε είδος ανάγκης), αλλά ταυτίζεται μαζί τους. Η βοήθεια προς τον αναγκεμένο ξένο είναι βοήθεια προς τον Χριστό τον ίδιο. Σήμερα Τα τελευταία χρόνια δραματικά έχουν αυξηθεί παγκοσμίως οι μετακινήσεις πληθυσμών, οι οποίες οφείλονται σε έκτακτους και ζοφερούς λόγους. Πλήθη ανθρώπων εγκαταλείπουν τις εστίες τους είτε λόγω πολέμων και γενοκτονιών (πρόσφυγες), είτε λόγω φτώχειας (οικονομικοί μετανάστες). Σύμφωνα με την αρμόδια υπηρεσία του ΟΗΕ, το 2019 υπήρχαν σε όλον τον κόσμο 68,5 εκατομμύρια ανθρώπων που είχαν εκτοπισθεί βίαια από τις πατρίδες τους. Από αυτούς, γύρω στα 13 εκατομμύρια είναι ανήλικοι πρόσφυγες. Οι μετακινήσεις αυτές φέρνουν τον ξένο μέσα στην καθημερινότητα του υπόλοιπου κόσμου.

 Η αλληλεγγύη προς τους ξεριζωμένους είναι καίριο χρέος. Η αλληλεγγύη αυτή αφορά την επιβίωσή τους (τη φιλοξενία, την εξασφάλιση τροφής και περίθαλψης), αλλά και την αντιμετώπιση των αιτιών οι οποίες γεννούν ξεριζωμό. Οι πόλεμοι και η δυστυχία όχι μόνο καταστρέφουν ολόκληρες χώρες, αλλά και δημιουργούν στρατιές ανέστιων ανθρώπων, τους οποίους διάφορα παγκόσμια πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα μετατρέπουν σε σύγχρονους δούλους, σε φθηνά εργατικά χέρια, σε πάμφθηνα αναλώσιμα.

 Συνύπαρξη: ένα στοίχημα 

 Πώς θα μπορέσουν να συνυπάρξουν αρμονικά, στις σύγχρονες κοινωνίες, άνθρωποι που προ έρχονται από διαφορετικούς πολιτισμούς και έχουν διαφορετικές θρησκείες; Μόνο αν όλοι (ντόπιοι και ξένοι) αποδεχτούν τη σπουδαιότητα της ανθρώπινης ελευθερίας, τον σεβασμό προς τον άλλον, την ιερότητα της ζωής. Είναι, δηλαδή, σημαντικό, καθένας να γίνεται αποδεκτός με την ιδιαίτερη ταυτότητά του, και ταυτόχρονα ο ίδιος να αποδέχεται τους άλλους με τις ιδιαίτερες ταυτότητές τους. Αυτές τις αρχές χρειάζεται να τις προσυπογράφουν όλοι, σαν ένα είδους συμβολαίου, ώστε όλοι να ζουν σε μια κοινωνία, κι όχι σε γκέτο. Η μόνη ιδιαίτερη ταυτότητα η οποία δεν μπορεί να γίνει δεκτή στις ανθρώπινες κοινωνίες, είναι όποια ταυτότητα κηρύττει το μίσος για όσους διαφέρουν από αυτήν. Εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση. Απέναντι στον άνθρωπο ο οποίος ασπάζεται το μίσος προς τους άλλους, οι Χριστιανοί οφείλουν αγάπη, όπως σε κάθε άνθρωπο. Μάλιστα, είναι σημαντικό αν οι πιστοί κατορθώσουν να τον μεταπείσουν, δηλαδή να τον απελευθερώσουν από το κακό στο οποίο ο ίδιος έχει παραδώσει τον εαυτό του. Αλλά παράλληλα θα πρέπει να κάνουν σαφές, ότι η στάση του αυτή είναι απολύτως απαράδεκτη, διότι αποτελεί απόλυτη άρνηση της ανθρώπινης κοινωνίας

  Βήματα μάθησης και έκφρασης 

 Βήμα Πρώτο: Ας γράψει ο καθένας και η καθεμιά, ποιος είναι για αυτόν/ήν ο πλησίον

  Όταν ρώτησαν τον Χριστό, είπε την παραβολή του καλού Σαμαρείτη, όπου ως «πλησίον» εμφάνισε τον Σαμαρείτη. Γιατί το έκανε αυτό; Ας αναρωτηθούμε, με βάση την παραβολή, τι μπορεί να σημαίνει για εμάς ότι σημασία δεν έχει ποιος «είναι» ο πλησίον, αλλά ποιος α π ο δ ε ι κ ν ύ ε τ α ι ο πλησίον. 

 Βήμα Δεύτερο: Έχοντας στο μυαλό μας όσα μάθαμε για τον πλησίον, ας παρατηρήσουμε αυτήν τη φωτογραφία του Γιάννη Μπεχράκη (1960-2019), η οποία απεικονίζει έναν ξένο, έναν πρόσφυγα, με την κόρη του στην πορεία προς τα σύνορα.

  • Τι μπορεί να σκέφτεται ο πατέρας; 

 • Τι μπορεί να νιώθει στην πορεία του αυτή;

 • Ποια θα μπορούσε ίσως να είναι η θρησκεία του; 

 • Τι είναι αυτό για το οποίο πιθανόν να νοιάζεται και τι να φροντίζει;

 • Τι σκεπτόμαστε και τι νιώθουμε εμείς για αυτόν; 

  Ο ίδιος ο Γιάννης Μπεχράκης είχε μιλήσει για τη φωτογραφία αυτή, σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει, και είχε αποκαλύψει τις σκέψεις του για το μοναδικό αυτό «κλικ». 

 «Υπήρξαν πάρα πολλές στιγμές που με συγκίνησαν, που με έκαναν να αισθανθώ κομμάτι του όλου πράγματος. Διότι υπάρχει επίσης κάτι άλλο που δεν ξεχνώ ποτέ. Εγώ, όπως και πάρα πολλοί άλλοι άνθρωποι, έχω μέσα μου αίμα προσφυγικό. Η γιαγιά μου ήταν πρόσφυγας από τη Σμύρνη και μου διηγούνταν τι είχε ζήσει η οικογένειά της. Οπότε καταλαβαίνω πολύ καλά τι περνούν σήμερα οι πρόσφυγες. Μια τέτοια στιγμή, λοιπόν, ήταν στην Ειδομένη τον χειμώνα του 2015, όταν είδα αυτόν τον πατέρα που κουβαλούσε μέσα στη βροχή, για πολλά χιλιόμετρα, την κόρη του. Φορούσε μια αυτοσχέδια κάπα από σκουπιδοσακούλες για να προστατεύεται από τη βροχή. Και κάποια στιγμή, πηγαίνοντας προς αυτό που πίστευε ότι ήταν η ελευθερία και η λύτρωση, έσφιξε την κόρη του δυνατά στην αγκαλιά του και τη φίλησε. Όταν τον είδα να περπατά στη μέση του δρόμου, έτσι με μια δύναμη και μια αγάπη, μου φάνηκε τεράστιος, σαν σούπερ ήρωας. Κι επειδή έχω κι εγώ μια κόρη στην ηλικία της δικής του, η σκηνή αυτή με συγκλόνισε. Λέω μάλιστα πολλές φορές χαριτολογώντας ότι με αυτή τη φωτογραφία απέδειξα ότι οι σούπερ ήρωες δεν υπάρχουν μόνο στη φαντασία μας. Υπάρχουν και στη ζωή. Μπορεί να είναι ένας απλός άνθρωπος χωρίς μόρφωση, ένας φτωχός, ένας ζητιάνος, κάποιος που δεν του δίνεις ενδεχομένως καμία σημασία. Έρχεται όμως μια στιγμή που αυτός ο άνθρωπος θα κάνει μια πράξη τόσο δυνατή, που θα σε αφήσει άναυδο με την ομορφιά της». https://antikleidi.com/2019/03/08/yannis-behrakis-story-behind-superman-photo/ 

 Βήμα Τρίτο: Αφού αναγνωρίσουμε ότι ο ίδιος ο Θεός, παρ’ όλο που είναι η αιτία ύπαρξης των πάντων, εμφανίζεται ως ξένος (στη φιλοξενία του Αβραάμ, στη φυγή στην Αίγυπτο, στην ταφή του από τον Ιωσήφ), τον οποίο ο κόσμος καλείται ελεύθερα να αποδεχτεί, ας διαβάσουμε τον ύμνο που ψάλλει η Εκκλησία τη Μεγάλη Παρασκευή και ας σημειώσουμε πώς παρουσιάζεται και αντιμετωπίστηκε ο Χριστός ως ξένος. Μ. Παρασκευή:

 «Τόν ἥλιον κρύψαντα τάς ἰδίας ἀκτίνας, καί τό καταπέτασμα τοῦ ναοῦ διαρραγέν, τῷ τοῦ Σωτῆρος θανάτῳ, ὁ Ἰωσήφ θεασάμενος, προσῆλθε τῷ Πιλάτῳ καί καθικετεύει λέγων∙

 δός μοι τοῦτον τόν ξένον, τόν ἐκ βρέφους ὡς ξένον ξενωθέντα ἐν κόσμῳ∙ 

 δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὃν ὁμόφυλοι μισοῦντες θανατοῦσιν ὡς ξένον∙

 δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὃν ξενίζομαι βλέπειν τοῦ θανάτου τό ξένον∙

 δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὅστις οἶδεν ξενίζειν τούς πτωχούς τε καί ξένους∙ 

δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὃν Ἑβραῖοι τῷ φθόνῳ ἀπεξένωσαν κόσμῳ∙ 

 δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ἵνα κρύψω ἐν τάφῳ, ὃς ὡς ξένος οὐκ ἔχει τήν κεφαλήν ποῦ κλῖναι∙

 δός μοι τοῦτον τόν ξένον, ὃν ἡ Μήτηρ καθορῶσα νεκρωθέντα ἐβόα∙ Ὦ Υἱέ καί Θεέ μου, εἰ καί τά σπλάγχνα τιτρώσκομαι, καί καρδίαν σπαράττομαι, νεκρόν σε καθορῶσα, ἀλλά τῇ σῇ ἀναστάσει θαρροῦσα μεγαλύνω.». 

 ΑΠΟΔΟΣΗ: «Όταν είδε ο Ιωσήφ τον ήλιο να έχει κρύψει τις ίδιες του τις ακτίνες και το καταπέτασμα του ναού να έχει σκιστεί, λόγω του θανάτου του Σωτήρα, προσήλθε στον Πιλάτο και τον θερμοπαρακαλά λέγοντας:Δώσε μου τούτο τον ξένο, που από βρέφος φιλοξενήθηκε στον κόσμο σαν ξένος. Δώσε μου τούτο τον ξένο, που οι ομόφυλοί του από μίσος τον θανατώνουν σαν ξένο. 

Δώσε μου τούτο τον ξένο, που παραξενεύομαι βλέποντας το παράξενο του θανάτου του. 

Δώσε μου τούτο τον ξένο, που ήξερε να φιλοξενεί τους φτωχούς και τους ξένους.

 Δώσε μου τούτο τον ξένο, που οι Εβραίοι από φθόνο τον αποξένωσαν από τον κόσμο.

 Δώσε μου τούτο τον ξένο, για να τον κρύψω σε τάφο, αυτόν που σαν ξένος δεν είχε που να γείρει το κεφάλι. 

Δώσε μου τούτο τον ξένο, που βλέποντάς τον νεκρό η μητέρα του φώναζε: Ω, γιέ μου και Θεέ μου, αν και πληγώνομαι στα σωθικά μου και σπαράζω στην καρδιά, βλέποντάς σε νεκρό, αναθαρρώ από την ανάστασή σου, και δοξάζω».

 «... Ήρθε στον τόπο τον δικό του, και οι δικοί του δεν τον δέχτηκαν» (Ιω. 1:11). Μήπως το ίδιο ισχύει για τον καθένα μας; Μήπως καλούμαστε να αποδεχτούμε τον ξένο, αλλά ταυτόχρονα και εμείς οι ίδιοι είμαστε ξένοι, οι οποίοι ζητάμε από τους άλλους να γίνουμε δε κτοί στη ζωή τους, στον «τόπο» τους;

Βήμα Τέταρτο:

Ας παρατηρήσουμε το έργο του Sieger Koder και ας το χωρίσουμε στις 5 επιμέρους ενότητες. Ας περιγράψουμε μόνο ό,τι βλέπουμε σε κάθε ενότητα, χωρίς να εκφράζουμε τις απόψεις ή τις ερμηνείες μας. Αφού λοιπόν περιγράψουμε με λεπτομέρειες το έργο, ας προσπαθήσουμε κατόπιν να διατυπώσουμε κάποιες ιδέες:

 • Τι παρατηρήσαμε ότι συμβαίνει; •Τι μπορεί να λέει αυτή η σύνθεση των 5 ενοτήτων; 

 Αφού επεξεργαστήκαμε το έργο, ας διαβάσουμε το απόσπασμα από την παραβολή της τελικής κρίσης επιχειρώντας να βρούμε αναλογίες: «34 Θα πει τότε [...] σε αυτούς που βρίσκονται δεξιά του: “Ελάτε, οι ευλογημένοι απ’ τον Πατέρα μου, κλ ρονομήστε τη Βασιλεία που σας έχει ετοιμαστεί απ’ την αρχή του κόσμου. 35 Γιατί πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και μου δώσατε να πιω, ήμουν ξένος και με περιμαζέψατε4, 36 γυμνός και με ντύσατε, άρρωστος και μ’ επισκεφτήκατε, φυλακισμένος κι ήρθατε να με δείτε”. 37 Τότε θα του απαντήσουν οι άνθρωποι του Θεού: “Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; 38 Πότε σε είδαμε ξένον και σε περιμαζέψαμε ή γυμνόν και σε ντύσαμε; 39 Πότε σε είδαμε άρρωστον ή φυλακισμένον κι ήρθα με να σε δούμε;”. 40 Και [...] θα τους απαντήσει: “Σας βεβαιώνω πως αφού τα κάνατε αυτά για έναν   από αυτούς τους ασήμαντους αδερφούς μου, τα κάνατε για μένα”» (Ματθ. 25:34-40).

 Ποιος είναι τελικά ο ξένος, που καλούμαστε να βοηθήσουμε; 

Ποιοι είναι οι ξένοι σήμερα, αλλά και πάντα; 

Βλέποντας τη φωτογραφία ας διαβάσει κάποιος/α τα λόγια του αγίου Γρηγορίου Νύσσης (335-396 μ.Χ.): «Ήρθαν έτσι τα πράγματα, ώστε γύρω μας να αφθονούν οι γυμνοί και οι άστεγοι. Είναι πάμπολλοι οι πρόσφυγες που χτυπούν τις πόρτες μας. Πάμπολλοι είναι και οι ξένοι και οι μετανάστες. Όπου κι αν κοιτάξεις θα δεις χέρια απλωμένα σε ζητιανιά. Για σπίτι έχουν το ύπαιθρο. Κατάλυμα βρίσκουν στις στοές, τις παρόδους και τα ερημικότερα σημεία της αγοράς. Φωλιάζουν σε τρύπες όπως οι νυχτοκόρακες και οι κουκουβάγιες. Το ρούχο τους είναι διάτρητα κουρέλια. Για χωράφι έχουν τη διάθεση όσων δίνουν ελεημοσύνη. Για τροφή, ό,τι τύχει. Πίνουν νερό από τις κρήνες όπως τα ζώα, και για ποτήρια έχουν τις χούφτες τους. Για αποθήκη έχουν την κοιλιά τους, όσο μπορεί αυτή να συγκρατήσει ό,τι μπαίνει μέσα. Τραπέζι τους είναι τα γόνατά τους διπλωμένα. Κρεβάτι, το έδαφος. Μπάνιο, κάποιος ποταμός ή λίμνη, όπως τα έχει προσφέρει ακατέργαστα και κοινά σε όλους ο Θεός. Η ζωή τους είναι πλέον γεμάτη μετακινήσεις και αγριάδα, όμως δεν ήταν έτσι εξαρχής. Ας όψονται η συμφορά και η ανάγκη». 

Είναι τελικά μόνο σύγχρονο φαινόμενο οι μετακινήσεις, που φέρνουν τον ξένο μέσα στην καθημερινότητα του υπόλοιπου κόσμου; 

Κλείνοντας, ας δημιουργήσουμε μία εικόνα με το μήνυμα των παρακάτω λόγων του Μεγάλου Βασιλείου. Μία εικόνα που να στέλνει ένα τόσο ισχυρό μήνυμα, όσο αυτό του γκράφιτι που σχεδίασε ο καλλιτέχνης «twenty three» στη Λεμεσό, με μία οικιακή βοηθό (προφανώς  μετανάστρια στην Κύπρο) να απλώνει τη μπουγάδα, στην οποία περιλαμβάνεται μία φανέλα η οποία γράφει «Έξω οι ξένοι». Για να επιτύχουμε τον στόχο μας θα πρέπει πρώτα να συναποφασίσουμε ποιο είναι το μήνυμα του γκράφιτι στη Λεμεσό και στη συνέχεια να φανταστούμε ή να δημιουργήσουμε το δικό μας:

 «Αν χτυπήσει την πόρτα σου κάποιος που πασχίζει να αντιμετωπίσει την ανάγκη του, μη ζυγίσεις τα πράγματα με ανώμαλο τρόπο. Μην πεις δηλαδή, «Αυτός είναι φίλος, είναι ομόφυλος, με έχει ευεργετήσει παλιότερα, ενώ ο άλλος είναι ξένος, αλλόφυλος, άγνωστος». Αν κρίνεις άνισα, ούτε συ θα ελεηθείς. Μία είναι η ανθρώπινη φύση· και ο ένας και ο άλλος είναι άνθρωπος· κοινή είναι στους δύο η ανάγκη, κοινή η φτώχεια. Πρόσφερε και στον αδελφό και στον ξένο· στον μεν αδελφό σου να μη γυρίσεις την πλάτη, τον δε ξένο κάν’ τον αδελφό σου. Ο Θεός θέλει να στηρίζεις τους αναγκεμένους, κι όχι να κάνεις διακρίσεις ανάμεσα στους ανθρώπους· δεν θέλει να δίνεις στον ομόφυλο και να αποδιώχνεις τον ξένο· όλοι είναι ομόφυλοι, όλοι είναι αδέρφια, όλοι είναι παιδιά ενός πατέρα. Υπάρχει κάποιος που τον ξερίζωσε κάποια συμφορά και δεν του έχει απομείνει τίποτα, παρά μόνο η ψυχή και το σώμα του· εμείς όμως, όσοι έχουμε γλυτώσει άγευστοι συμφορών, ας μοιραστούμε με εκείνους την ευημερία μας. Ας αγκαλιάσουμε τους αδελφούς μας, που μόλις και μετά βίας έχουν διασωθεί»

Πηγή:Αθανάσιος Ν. Παπαθανασίου, Μάριος Κουκουνάρας Λιάγκης,Θέματα Χριστιανικής Ηθικής και Ποιμαντικής Θεολογίας,ΤΕΥΧΟΣ Α΄ ΘΕΜΑΤΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ Γ΄ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ, σελ:50-58

 

Ο μετανάστης

[…] Ο μετανάστης είναι πρόκληση για την γνησιότητα της ιερατικής, χριστιανικής, και ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας μου και τούτο γιατί εγώ πέρα από κάθε άλλον γνωρίζω ότι το μέτρο της ανθρώπινης αξίας είναι η Ενανθρώπηση του Θεού. Γιατί περισσότερο από κάθε άλλον οφείλω να θυμάμαι ότι αυτός ο μετανάστης μπορεί να είναι ένας από αυτούς που θα έλθει από ανατολών και δυσμών και θα ανακληθεί στην Βασιλεία του Θεού και εγώ ως υιός της Βασιλείας να μείνω απ’ έξω. Ο λόγος και η πράξη του Χριστού δεν αφήνουν περιθώρια για την όποια διαπραγμάτευση αυτής της αλήθειας. Δεν μπορούμε να διαπραγματευθούμε αυτήν την αλήθεια στο όνομα κανενός εθνικισμού, η οποιουδήποτε άλλου “-ισμού”. Ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος είναι κατ’ εικόνα Θεού δημιουργημένος. Δεν είναι ένα ωραίο ζώο για το οποίο διεκδικούμε λίγο περισσότερο σανό, αλλά ένα πρόσωπο που έχει κληθεί να υπερβεί την θνητότητά του και να γίνει μέτοχος της Θείας ζωής. Το όραμα της Εκκλησίας είναι “μία ποίμνη, Εις ποιμήν”. Και σε αυτή την ποίμνη χωράνε όλοι ακόμη και οι μετανάστες. Είναι μια κοινωνία όπου όλοι αλληλοπεριχωρούνται εν αγάπη, όπου ο άλλος είναι η χαρά μου και όχι η κόλασή του.

 Ποιος είναι ο μετανάστης

  Θα ερωτήσει κάποιος. Για ποιόν μετανάστη μιλάμε; Για τον κάθε μετανάστη, και τον καλό και τον κακό. Για τον άνθρωπο και όπως διαμορφώθηκε μέσα στις συνθήκες της ζωής που έζησε. Ο καθένας είναι πρώτα άνθρωπος, μέτοχος της κοινής των ανθρώπων φύσεως. Ο καθένας είναι ένα πρόσωπο μοναδικό και ανεπανάληπτο. Ο κάθε άνθρωπος για τον Θεό είναι μοναδικός. Ελάτε λοιπόν τώρα να δούμε τον συγκεκριμένο άνθρωπο και να τον αντιμετωπίσουμε. Να τον γνωρίσουμε πρώτα. Να βρούμε τον τρόπο να επικοινωνήσουμε μαζί του. Να αντιμετωπίσουμε τα πρώτα άμεσα προβλήματα του. Να του εξηγήσουμε τους όρους και τις συνθήκες της κοινής ζωής όλων μας. Να σταθούμε και να τον κάνουμε να σταθεί και αυτός με ευθύνη απέναντι στην ζωή του, απέναντι στη ζωή μας, απέναντι και στην παραβατικότητα του. […] 

Αδιαπραγμάτευτη για την Εκκλησία η αξία του ανθρώπινου προσώπου  

Εάν υπάρχει κάτι που πρέπει να το πούμε πολύ καθαρά είναι ότι για την Εκκλησία είναι αδιαπραγμάτευτη η αξία του ανθρώπινου προσώπου. Είπα και στην αρχή ότι το μέτρο αυτής της αξίας είναι η Ενανθρώπηση του Θεού. Το ότι ο Θεός γίνεται άνθρωπος φανερώνει την μοναδικότητα και την αξία του ανθρώπου. Εάν αυτό το μέτρο χαθεί τότε τι μένει σαν μέτρο της ανθρώπινης αξίας; Τότε τι είναι ο άνθρωπος; Είναι ένα ωραίο ζώο που διεκδικούμε γι’αυτόν περισσότερο σανό ή τελικά ένα σωρό από σκουπίδια; Όταν αρνούμεθα την θεία καταγωγή του ανθρώπου και το θεοειδές του ανθρώπινου προσώπου μήπως προσφέρουμε ένα ιδανικό ιδεολογικό στήριγμα στην εκμετάλλευση του ανθρώπου και τον ευτελισμό του; 

Παύλος (Ιωάννου), Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης, Το μεταναστευτικό πρόβλημα. Στο συνέδριο Εκκλησία και Αριστερά, Ιστολόγιο: Θεολογικά Δρώμενα, Δημοσιεύθηκε 24/1/2013 (Ανακτήθηκε 14/5/2017).

Είμαστε όλοι ίσοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί

Από το:http://www.educartoon.gr

Χρυσάνθη Σολομωνίδου

Φιλόλογος, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος

Διδακτικές ώρες: 1

Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας προσεγγίζεται το θέμα του ρατσισμού. Η ενότητα 3 του σχολικού βιβλίου φέρει τον τίτλο «Είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί.» και μέσα από τα επιλεγμένα κείμενα προσεγγίζεται η έννοια του κοινωνικού ρατσισμού, καθώς ως θύματα ρατσιστικής συμπεριφοράς φωτογραφίζονται οι γυναίκες και τα άτομα με αναπηρίες, και του εθνικού ρατσισμού με την αναφορά, μεταξύ άλλων, στην τύχη των Εβραίων στα χρόνια του Ναζισμού.

Η θεματική αυτής της ενότητας προσφέρεται για αρκετό διάλογο μέσα στην τάξη (οι μαθητές καλούνται να μιλήσουν ελεύθερα για όσα οι ίδιοι ενδεχομένως βιώνουν, για όσα βλέπουν να γίνονται γύρω τους,για γεγονότα της επικαιρότητας), αλλά και για περαιτέρω δραστηριότητες που θα βοηθήσουν τους μαθητές να προσεγγίσουν βιωματικά το θέμα και να διαμορφώσουν την προσωπική τους άποψη.

Ενδεικτικά οι βασικοί άξονες εξακτίνωσης του θέματος για βαθύτερη και πολύπλευρη επεξεργασία είναι:

Για σένανε φοβάμαι… Σήμερα Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστη

 

Άραγε πόσο εύκολο είναι να ζει κανείς μακριά από τον τόπο του; 

Υπολογίζεται ότι το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού, γύρω στα 150 εκατομμύρια ψυχές, ζουν εκτός της πατρίδας τους. Όποτε μάλλον το πρόβλημα είναι λίγο πιο μεγάλο από ότι φαίνεται.
Δεν θα σας πω πολλά, μόνο μια ερώτηση: εσείς θα αντέχατε να είστε μακριά από το σπίτι σας, από τους δικούς σας ανθρώπους, από τα μέρη που σας θυμίζουν την ύπαρξη σας και να σας μεταχειρίζονται σαν ένα λάθος της φύσης; Θα έβγαινε το τέρας μέσα σας για να επιβιώσετε;
Σε μια εποχή όπου δείχνουμε το καλό μας προσωπείο μόνο Χριστούγεννα και αργίες, σας καλώ να σκεφτούμε και να αντιληφθούμε την σημασία του σεβασμού και της ουσιαστικής αντιμετώπισης μιας πραγματικότητας που δυστυχώς αυξάνεται παίρνοντας πολλές μορφές.
 H 18 Δεκεμβρίου ανακηρύχθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη ως Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστη, σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η εκστρατεία του ΟΗΕ για την προστασία του παγκόσμιου μετανάστη.
Ας κάνουμε όλοι την αρχή με το να δούμε στα μάτια το πρόβλημα σκεπτόμενοι, αν σε εμάς συνέβαινε αυτό –αν το αντέχαμε- πως θα επιβιώναμε;
Τότε θα έρθουν και οι λύσεις.
 Πηγή: www.lifo.gr

“Το μόνον της ζωής τους ταξίδειον”

Παγκόσμια Ημέρα της Μετανάστευσης σήμερα κι εμείς διαβάζουμε μια είδηση ντροπής για την ανθρωπότητα: Μαύρο ρεκόρ στους θανάτους μεταναστών το 2013. Η ξένη γη, η δεύτερη πατρίδα, γίνεται χώμα στερνό. Το όνειρο για μια άλλη, καλύτερη ζωή απελπιστικά συχνά πνίγεται σε ωκεανούς, ή βουλιάζει σε ερήμους… 

Αριθμός ρεκόρ μεταναστών έχασαν τη ζωή τους το 2013 στην προσπάθειά τους να βρουν ασφαλές καταφύγιο σε άλλες χώρες. Οι μετανάστες που χάθηκαν είναι περισσότερoι από 7.000, σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμό Μετανάστευσης (IOM) που δημοσιοποιούνται εν όψει της Παγκόσμιας Ημέρας Μεταναστών την Τετάρτη. Όμως, τον πραγματικό αριθμό όσων πέθαναν σε ερήμους και ωκεανούς δεν θα τον μάθουμε ποτέ… Στις πρώτες εκτιμήσεις του, βάσει στοιχείων από μη κυβερνητικές οργανώσεις και υπηρεσίες ελέγχου των συνόρων, ο IOM αναφέρει ότι τουλάχιστον 2.360 μετανάστες έχασαν τη ζωή τους το 2013 πασχίζοντας να φθάσουν σε κάποια χώρα όπου ήλπιζαν να έχουν μια καλύτερη ζωή, ενώ πολλοί εξ αυτών είχαν πληρώσει διακινητές.
Ο αριθμός αυτός, που προέρχεται κυρίως από χώρες της Δύσης που κρατούν και μοιράζονται τα στοιχεία που συγκεντρώνουν, είναι πολύ μικρός σε σχέση με αυτόν των ανθρώπων που σκοτώνονται στην προσπάθειά τους να περάσουν από την Αφρική στη Μέση Ανατολή.
Περίπου 2.000 με 2.500 Αφρικανοί υπολογίζεται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους περνώντας από το Σινά και τον Κόλπο του Άντεν στην Υεμένη με στόχο να φτάσουν στις πλούσιες χώρες του Κόλπου. Όμως ο IOM επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία.
«Δεν θα μάθουμε ποτέ τον πραγματικό αριθμό, καθώς πολλοί μετανάστες πέθαναν στις ερήμους, τους ωκεανούς ή σε άλλα δυστυχήματα», σημείωσε ο Ουίλιαμ Λέισι Σουίνγκ, γενικός διευθυντής του IOM, σε ανακοίνωσή του εν όψει της Παγκόσμιας Ημέρας των Μεταναστών την Τετάρτη.
Ακόμη και η συντηρητική εκτίμηση για έναν αριθμό 2.360 νεκρών είναι μεγαλύτερη από την εκτίμηση για πέρυσι, που έκανε λόγο για 2.109 θανάτους μεταναστών.
«Πιστεύουμε ότι πρόκειται για ρεκόρ. [Ο αριθμός] είναι μεγαλύτερος από πέρυσι και πιστεύουμε ότι τον υποτιμούμε πολύ. Δεν είναι απολύτως ακριβείς, όμως οι αριθμοί αυτοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Είναι τραγικοί» δήλωσε ο εκπρόσωπος του IOM Λέοναρντ Ντόιλ.
Πολλοί από τους μετανάστες είναι θύματα των πολιτικών των πλούσιων χωρών, οι αυστηροί έλεγχοι στα σύνορα των οποίων συμβάλλουν στην άνθιση του εμπορίου ανθρώπων που εκτιμάται ότι αποφέρει 35 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο στους διακινητές, σύμφωνα με τον IOM.
Μια από τις χειρότερες τραγωδίες της Ευρώπης με θύματα μετανάστες σημειώθηκε τον Οκτώβριο, στα ανοικτά του ιταλικού νησιού Λαμπεντούζα, όταν βυθίστηκε πλοιάριο με μετανάστες – κυρίως από την Ερυθραία – με αποτέλεσμα να χαθούν έως και 500 ζωές. Περίπου 200 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται όταν μία εβδομάδα αργότερα ένα άλλο σκάφος ναυάγησε σε κοντινό σημείο.
Περίπου 92 σοροί σε αποσύνθεση εντοπίστηκαν στην έρημο Σαχάρα στον βόρειο Νίγηρα τον Οκτώβριο όταν τα οχήματα στα οποία επέβαιναν μετανάστες έπαθαν βλάβη και εκείνοι πέθαναν από δίψα.
Το βόρειο τμήμα του Νίγηρα βρίσκεται σε ένα σημαντικό διάδρομο για το εμπόριο ανθρώπων από την υποσαχάρια Αφρική προς τη Βόρεια Αφρική κι από εκεί διά μέσου της Μεσογείου στην Ευρώπη.
Μετανάστες έχασαν επίσης τη ζωή τους προσπαθώντας να φτάσουν στην Αυστραλία από την Ινδονησία και τις ακτές της Ταϊλάνδης, σημείωσε ο IOM.
«Μετανάστες από την Κεντρική Αμερική είναι θύματα βιασμών, ληστεύονται, ξυλοκοπούνται και σκοτώνονται καθώς προσπαθούν να εισέλθουν στις ΗΠΑ από το Μεξικό» επισήμανε ο Οργανισμός.
Περίπου 444 μετανάστες σκοτώθηκαν φέτος στην Πίμα Κάουντι της Αριζόνα των ΗΠΑ, μια περιοχή απ’ όπου εισέρχονται μετανάστες στις ΗΠΑ μέσω του Μεξικού.
Τριάντα μετανάστες από την Αϊτή πιστεύεται ότι έχασαν τη ζωή τους όταν βυθίστηκε το υπερπλήρες πλοιάριό τους στα ανοιχτά στις Μπαχάμες τον προηγούμενο μήνα.
Tο παράδοξο είναι ότι, αν και ένας στους επτά ανθρώπους σε όλο τον κόσμο είναι μετανάστες με κάποιο τρόπο, «η απάντηση στη μετανάστευση στον ανεπτυγμένο κόσμο είναι σκληρή», καταγγέλλει ο IOM.
«Για ποιο λόγο οι άνθρωποι θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους και τη ζωή της οικογένειάς τους ξανά και ξανά, κάθε ώρα κάθε ημέρας όταν το καλύτερο που έχουν να περιμένουν είναι μια ψυχρή υποδοχή» διερωτήθηκε ο Σουίνγκ. «Η απάντηση είναι απλή: η απόγνωση» απάντησε ο ίδιος.
Εξάλλου ο πόλεμος στη Συρία έχει οδηγήσει τουλάχιστον 2,3 εκατομμύρια μετανάστες σε γειτονικές χώρες και τη Βόρεια Αφρική στην «μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού από τη γενοκτονία στη Ρουάντα», σύμφωνα με τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Αντόνιο Γκουτέρες.

Πηγή: news.in.gr
Αναδημοσίευση: http://symvstathmos.wordpress.com/

"Children on the move - Children first": Ένα ντοκιμαντέρ για τους ανήλικους μετανάστες στην Ευρώπη

Πηγή:

                   

Ξένοι στην ίδια πόλη

Η ταινία παρακολουθεί μια αντιπροσωπευτική ομάδα μαθητών (μετανάστες, ομογενείς, πρόσφυγες) σε μια διαδρομή, τόσο φυσική όσο και συμβολική και καταγράφει μέσα από τις μαρτυρίες τους τις δυσκολίες προσαρμογής τους και το ρόλο του σχολείου στη διαδικασία της ένταξής τους εστιάζοντας κυρίως στο θέμα της γλώσσας.

Πηγή: http://www.edutv.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=586&Itemid=52

Ο Θεός μου ο αλλοδαπός (Θανάσης Παπαθανασίου)

«Καλά Χριστούγεννα» είναι η ευχή που προς το τέλος κάθε έτους λέγεται  εκατομμύρια φορές. Είναι απλό όμως. Έχετε σκεφτεί ότι «Χριστούγεννα» δεν σημαίνει παρά «Χριστού Γέννα» και ότι «Καλά Χριστούγεννα» σημαίνει να ’ναι έτσι τα πράγματα μέσα μας κι έξω μας ώστε να πραγματοποιηθεί δίχως προβλήματα η γέννηση του Χριστού;

Περίεργο Θεό έχω, μα την αλήθεια! Άν βέβαια μιλάμε για Ορθοδοξία, τότε θα πρέπει να μιλάμε για έναν Θεό που γυρεύει να γεννηθεί και φέτος σε κοινωνίες- σούπερ μάρκετ πόνου, πολέμου, αδικίας και σε καρδιές- πρακτορεία μοναξιάς, απελπισίας, ρατσισμού. Πώς θα μπορούσα, λοιπόν, να σκιαγραφήσω (μ’ όλη μου την αδεξιότητα κι έκπληξη) τον Θεό μου;

Ο Θεός μου ο μετανάστης

Ο Χριστός είναι Υιός Θεού, Θεός κι αυτός, που ξενιτεύεται από τους ουρανούς Του για να κατέλθει στη γη ωσάν σε ξένο τόπο. Και σ’ αυτόν τον ξένο τόπο έχει πολλή δουλειά να κάνει. Από βρέφος στη φάτνη μέχρι τη σταύρωση, την ανάστασή Του κ.ο.κ. Εργάτης λοιπόν σε ξένο τόπο (Ιω.5,17). Μα κι εκεί, ένας διαρκής μετανάστης υπήρξε: από την Παναγία συνελήφθη στη Ναζαρέτ, γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, φυγαδεύτηκε στην Αίγυπτο, ανατράφηκε στη Ναζαρέτ, έζησε σε ασταμάτητη μετακίνηση (Ματθ.2-3,Λουκ.2,1-5, Πραξ. 10,38-39). Μήπως δεν το ’πε ο ίδιος; «Οι αλεπούδες έχουν καταφύγιο, και τα πουλιά έχουν φωλιές. Ο Υιός όμως του Ανθρώπου δεν έχει πού να γύρει το κεφάλι» (Ματθ. 8,20).

Ένα βρέφος -μετανάστη- λοιπόν είχε βάλει στο μάτι ο φονιάς Ηρώδης. Σας θυμίζει αυτό τίποτα; Μήπως στις μέρες μας ο Ηρώδης άφησε το παλιομοδίτικο σπαθί του και άδραξε τη σβάστικα; Και τι θα πει άραγε «μετανάστης» στις μέρες μας; Πακιστανός στην Αγγλία; Έλληνας στη Γερμανία; Μήπως Αλβανός στην Ελλάδα; Ασήμαντα ανθρωπάκια σε ξένο τόπο, θα πείτε. Έλα, όμως, που ο παράξενος Θεός μου ταύτισε τον Εαυτό Του μαζί τους; «Ήμουνα ξένος... Όποιος περιθάλπει έναν απ’ αυτούς τους άσημους αδελφούς μου, περιθάλπει εμένα» (πρβλ. Ματθ. 25, 31-46).

Ο Θεός μου ο αναξιοπρεπής

Θα μπορούσαν τα πράγματα να ήταν αλλιώς. Γέννηση, δηλαδή σε παλάτι, σε κάστρο, σε έπαυλη, σε κότερο κλπ. Φυσικά και θα μπορούσε ο παντοδύναμος Θεός να τα κανονίσει έτσι. Τότε όμως δεν θα επρόκειτο για τον Θεό του Χριστιανισμού. Διότι αυτός ο Θεός επέλεξε τη φάτνη. Διότι αυτός ο Θεός είναι βαθύτατα ερωτευμένος όχι με το κύρος Του, αλλά με τον άνθρωπο. Κι αν τα σημερινά συστήματα τρέφουν (και τρέφονται από) τον καθωσπρεπισμό που κλείνει κάθε άνθρωπο σε ένα αεροστεγές σάβανο κύρους, εξουσίας και ακοινωνησίας, ο Θεός μου «πήρε μορφή δούλου κι έγινε άνθρωπος» (Φιλιπ. 2,7), διότι «δεν ήρθε για να τον υπηρετήσουν, αλλά για να υπηρετήσει και να προσφέρει τη ζωή του» (Ματθ. 20,28).

Ο Θεός μου ο ταραξίας

Ο Χριστός δεν ήρθε για πνευματικό τουρισμό. Δεν ήρθε για να ευλογήσει τη σήψη, τον θάνατο, την εκμετάλλευση. Με τη Γέννησή Του «οι άνθρωποι που κατοικούν στο σκοτάδι είδαν φως δυνατό. Και για όσους μένουν στη χώρα που τη σκιάζει ο θάνατος ανέτειλε ένα φως για χάρη τους» (Ματθ. 4,16). Τόπε ο ίδιος; Στάλθηκα για «να αναγγείλω το χαρμόσυνο μήνυμα στους φτωχούς, να θεραπεύσω τους τσακισμένους ψυχικά. Στους αιχμαλώτους να κηρύξω λευτεριά και στους τυφλούς ότι θα βρουν το φως τους. Να φέρω λευτεριά στους τσακισμένους, να αναγγείλω του καιρού τον ερχομό που ο Κύριος θα φέρει τη σωτηρία στο λαό του» (Λουκ. 4,18-19).

Με τη γέννησή Του εισέβαλε στην ιστορία η Αγάπη με σάρκα και οστά και έκτοτε πασχίζει να μπολιάσει τα πάντα. Η Αγάπη δεν είναι γλυκανάλατο αίσθημα, δεν είναι αποφυγή ευθύνης, δεν είναι ανοχή και ουδετερότητα. Είναι ο μόνος αυθεντικός τρόπος ζωής και, γι’ αυτό, ρήξη με κάθε ανέραστη τάξη πραγμάτων. Έτσι, στα μάτια του κάθε κατεστημένου οι Χριστιανοί (οφείλουν να) είναι «αυτοί που αναστάτωσαν την οικουμένη» (Πραξ. 17,6).

Άραγε, πόσο αληθινά μπορεί να είναι τα «Καλά Χριστούγεννα» που θα ευχηθούν όσοι από μας δηλώνουν Χριστιανοί, αλλά έχουν πουλήσει την ψυχή τους στον κομματικό αφέντη τους ή δίνουν κολοβό μεροκάματο στον Φιλιππινέζο εργάτη τους ή απλώς στέλνουν το παιδί τους σε κολλέγιο όταν άλλοι γονείς στέλνουν τα παιδιά τους όπου τους επιτρέπει το επίδομα ανεργίας;

Ο Θεός μου, αντι-Σταχτοπούτα

Θυμόσαστε το «κλου» στο παραμύθι της Σταχτοπούτας. Το γοβάκι που προβάρισε ήταν το δικό της! Κι όλα πήγαν μια χαρά για όλους και βεβαίως για το πόδι της κοπελιάς που είχε υπόδηση στο νούμερό της.

Λιγότερο τυχερός μου φαίνεται ο Θεός μου. Συχνά κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τον χωρέσουμε ντε και καλά στα δικά μας, ατομικά παπούτσια, που άλλοτε τον στενεύουν οδυνηρά κι άλλοτε του «κολυμπάνε» ανυπόφορα. Το μόνο που επιθυμούμε είναι να επιβάλουμε το νούμερό μας στον άλλον, ακόμα και σ΄αυτόν που λεκτικά αναγνωρίζουμε ως Θεό μας. Κι έτσι ο «θεός» που θα κατασκευάσουμε πάνω στο δικό μας νούμερο, μπορεί να είναι ένας «θεός» αφιλάνθρωπος, πρόθυμος να κάψει όσους θεωρούμε εχθρούς μας, ένας «θεός» άρειος, ένας «θεός», κοντολογής, που κάποτε δεν βρέθηκε στη Βηθλεέμ. Ένας ά-χριστος και αντί-χριστος.

Είναι «μου» επειδή είναι «μας»

Εν τέλει, είμαι παιδί μιας πολύτεκνης (μάλλον υπερπολύτεκνης) οικογένειας. Δεν είναι ανόητο, ένα από τα αδέρφια μου να αρχίσει να πιστεύει ότι ο πατέρας μας είναι μονάχα δικός του; Γι’ αυτό, όταν του απευθυνόμαστε, δεν του λέμε «Πάτερ μου», αλλά «Πάτερ ημών»- πατέρα ολονών μας. Κι επειδή είναι «Πατήρ ημών», γι’ αυτό όλοι μας είμαστε αδέρφια, από το ίδιο «υλικό» πλασμένα. «Όλοι σας είσαστε παιδιά του Θεού αφού πιστεύετε στον Ιησού Χριστό... Δεν υπάρχει πια Ιουδαίος και Έλληνας, δούλος κι ελεύθερος, αρσενικό και θηλυκό. Όλοι σας είσαστε ένας, χάρη στον Ιησού Χριστό» (Γαλ. 3, 26-28). Ο Θεός μου είναι και δικός μου πατέρας, ακριβώς επειδή είναι πατέρας κάθε ανθρώπου που έρχεται στον κόσμο, κι όχι επειδή είναι καταδικός μου. Αν είναι καταδικός μου, είναι κατάδικός μου.

Η Γέννηση του Χριστού σημαίνει ότι για πρώτη φορά στην ιστορία ενώθηκε ο Θεός και ο άνθρωπος. Ο Υιός του Θεού ενανθρώπησε, προσέλαβε την ανθρώπινη φύση (πήρε πραγματικό ανθρώπινο σώμα και ψυχή). Αυτό το σώμα που πρωτοαντικρίζουμε στη φάτνη είναι το πρώτο ανθρώπινο σώμα που, μπολιασμένο στη ζωογόνο θεότητα, έφτασε τελικά στην Ανάσταση, νίκησε τη φθορά και το θάνατο. Αλλά αυτό δεν αποτελεί παρελθόν. Και μόνο το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας που τελείται σε κάθε εκκλησία να συλλογιστεί κανείς, θα το νιώσει ότι ο Χριστός δεν ανακάλεσε τον εαυτό Του από τη γη, αλλά μας τον άφησε ως Σώμα Του, για να μπορεί κάθε άνθρωπος να γίνεται μέλος Του, σύσσωμος του Σώματος του Θεανθρώπου.

Καλά Χριστούγεννα, αδέρφια, και ας θυμόμαστε: Αν ο Χριστός δεν σαρκώθηκε για τον τελευταίο «γύφτο» (όπως δυστυχώς οι νεοέλληνες αρέσκονται να αποκαλούν όποιον δεν τους αρέσει), τότε δεν σαρκώθηκε για κανέναν μας.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Θανάση Παπαθανασίου

«Ο Θεός μου ο Αλλοδαπός» εκδ. ΠΑΡΟΥΣΙΑ     

Για την αντιγραφή Γιώργος Ηλ. Τσιτσιμπής

Πηγή:https://sites.google.com/site/koinedraseekpkonkarditsas/scholiaste-1/otheosmouoallodapos

Αγάπα τον πλησίον σου

Του Γιάννη Αλμπάνη

Το ερώτημα της 6^ης Δημοτικού απαντήθηκε με αναπάντεχο τρόπο (μυστήριες γαρ οι βουλές του Κυρίου), εικοσιπέντε χρόνια μετά. Ο πλησίον ήταν τελικά ένα ζευγάρι συνταξιούχων που είχαν κολλήσει στις γραμμές του τρένου. Αναπάντεχη η απάντηση, όπως αντίστοιχα με αναπάντεχο τρόπο απαντήθηκε ένα ερώτημα που μπορεί να μην τέθηκε στον κ. Βεργολιά, αλλά είναι απολύτως βέβαιο ότι έχει επαναληφθεί χιλιάδες φορές σε σχολικές αίθουσες και κατηχητικά: «Ποιος ακολουθεί σωστά τη διδασκαλία του Ιησού, ποιος είναι τελικά ο καλός χριστιανός;»

Στο Κρυονέρι διαπιστώσαμε ότι οι καλοί χριστιανοί ήταν δύο μη χριστιανοί, δύο μουσουλμάνοι, «λαθραίοι», και χωρίς όνομα –γιατί σε αυτή τη χώρα οι μετανάστες δεν δικαιούνται να έχουν όνομα, όπως ακριβώς είναι πάντοτε ανώνυμοι το «παιδί με το μηχανάκι» και «η κοπέλα που σηκώνει τα τηλέφωνα». Ούτε λοιπόν αυτοί που έχουν πιάσει ονομαστικό στασίδι στην εκκλησία, ούτε οι θεοφοβούμενοι νοικοκυραίοι , ούτε οι ορθόδοξοι, παλιοί και νέοι. Δύο μετανάστες από το Πακιστάν ήταν, που θεώρησαν σκόπιμο να τζογάρουν τη ζωή τους (για να χάσουν στο τέλος), προσπαθώντας να σώσουν ένα ζευγάρι αγνώστων τους. Όχι γιατί είχαν να κερδίσουν κάτι από αυτό, αλλά γιατί θεώρησαν αυτονόητο να σταθούν σε αυτούς που βρέθηκαν δίπλα τους και τους είχαν ανάγκη. Κι ας μην ήταν αυτοί οι πλησίον Πακιστανοί και μουσουλμάνοι, αλλά Έλληνες και χριστιανοί∙ και ας έχουν ταπεινώσει οι Έλληνες τους Πακιστανούς με κάθε δυνατό τρόπο, δεκαπέντε χρόνια τώρα∙ και ας φωνάζουν οι υπουργοί των Ελλήνων ότι οι Πακιστανοί είναι εγκληματίες και γεμάτοι αρρώστιες. Για τους δύο καλούς χριστιανούς, που ήταν όμως μουσουλμάνοι, όλα αυτά τα «και ας» για τα οποία έγινε λόγος, δεν έπαιξαν κανένα ρόλο. Αυτό που είχε σημασία ήταν το «αμέσως» για τη σωτηρία των δύο γερόντων, των δύο πλησίον.

Προφανώς, οι δύο Πακιστανοί δεν ακολούθησαν την αλληλουχία των σκέψεων που οδηγεί στο επιβληθεί το ηθικό καθήκον στους εύλογους ανθρώπους δισταγμούς. Σε αυτές τις περιπτώσεις ούτε σκέφτεσαι, ούτε ανακαλείς αυτά που έχεις διαβάσει. Πράττεις με ενστικτώδη τρόπο τα αυτονόητα σου, αυτά που σ’ έμαθαν από πολύ μικρό οι γονείς σου, σε μια μακρινή ή σε τούτη εδώ την κοντινή πατρίδα. Και προφανώς αυτό που είχαν μάθει οι δυο μετανάστες από πολύ μικροί, ήταν ότι πρέπει να βοηθάνε τον πλησίον που βρίσκεται σε ανάγκη. Έτσι φαίνεται να τους τα είχαν πει οι δικοί τους. Δεν είχε βρεθεί δηλαδή κανείς «μεγάλος» να τους διδάξει από μικρά παιδιά ότι πρέπει να κοιτάνε τη δουλειά τους και να μην μπλέκονται, ότι η ζωή είναι πόλεμος όλων εναντίον όλων.

Αγάπα τον πλησίον σου. Στην πόλη μας δεν έχουμε τζαμιά για να προσευχηθούν για τις ψυχές τους όσοι τους είχαν συναντήσει στη ζωή. Ούτε νεκροταφείο για να τους βάλουμε κατά πώς πρέπει και θα το ήθελαν κι οι ίδιοι. Γι’ αυτό σκέφτομαι τη Μεγάλη Παρασκευή που θα πάω στη δικιά μας την εκκλησία, να τους  ανάψω ένα κεράκι και να ζητήσω από τον Κύριο, όταν έρθει στα πράγματα, να μην ξεχάσει τους δύο Πακιστανούς που θυσίασαν τη ζωή τους για να σώσουν τους δύο Έλληνες γερόντους. Μπορεί  εγώ να είμαι άθεος και αυτοί οι δύο να ήταν μουσουλμάνοι, αλλά Κύριε μου σε μια χώρα που όλοι Σε επικαλούνται και κανείς δεν Σε φοβάται, αυτοί οι δύο αλλόθρησκοι, ξένοι και «λαθραίοι», έκαναν πράξη τη διδασκαλία Σου. Να τους θυμηθείς λοιπόν όταν έρθεις στα πράγματα. Δεν τους χρειάζονται βουνά από πιλάφια, ποτάμια από μέλι και χίλιες παρθένες να τους αγαπάνε. Τους αρκεί ένα μέρος να μην τους κυνηγάνε και να τους φωνάζουν με τ’ όνομα τους.

Πηγή/Αναδημοσίευση: THEINSIDER

Ένα εκατομμύριο μαντήλες για τη Σάιμα

Πέμπτη, 05 Απρίλιος 2012

.Μαργαρίτα Τζαβάρα

Ένα εκατομμύριο γυναίκες κάθε θρησκείας από όλο τον κόσμο θα δείξουν την υποστήριξη τους για το φόνο της ιρακινής μουσουλμάνας μετανάστριας στις ΗΠΑ, της Σάιμα Αλαγουάντι, δημοσιεύοντας δικές τους φωτογραφίες φορώντας μουσουλμανική μαντήλα ως μέρος μιας παγκόσμιας εκστρατείας.

Η Σάιμα, μητέρα 5 παιδιών, βρέθηκε χτυπημένη και χωρίς τις αισθήσεις της από την κόρη της στην τραπεζαρία του σπιτιού της οικογένειας στο El Cajon, το όποιο συγκεντρώνει έναν από τους μεγαλύτερους αριθμούς ιρακινών μεταναστών σε εθνικό επίπεδο. Η γυναίκα βρέθηκε αιμόφυρτη και δίπλα της οι δράστες είχαν αφήσει ένα σημείωμα που έγραφε « Πήγαινε πίσω στη χώρα σου, τρομοκράτισσα». Οι αρχές χαρακτήρισαν το φόνο ως έγκλημα μίσους.

Η Σάιμα Αλαγουάντι

Ως ένδειξη στήριξης και διαμαρτυρίας απέναντι στη γυναικεία ισλαμική κοινότητα, ένα εκατομμύριο γυναίκες, πολλές από τις οποιές δεν είναι μουσουλμάνες, έχουν δημοσιεύσει φωτογραφίες τους στο γκρουπ που έχει δημιουργηθεί στο Facebook με τίτλο "One Million Hijabs", στις οποίες φορούν την παραδοσιακή μαντήλα.

Μία γυναίκα εν ονόματι Saroise που συμμετέχει στην καμπάνια γράφει « Φοράω αυτή τη μαντήλα εις ένδειξη σεβασμού σε όλες τις γυναίκες που τη φορούν χωρίς τη θέλησή τους. Εγώ είμαι διαδηλώτρια του κινήματος Occupy Dame Street και έχω αφήσει ένα μέρος της ψυχής μου στην πλατεία Ταχρίρ και την καρδιά μου στη Γάζα.

« Είμαι δασκάλα στο Ντιτρόιτ και φοράω τη μαντήλα εδώ και μία εβδομάδα ως σύμβολο ενάντια στη θρησκοληψία και τις διακρίσεις» αναφέρει η Lauralyn, άλλο μέλος της καμπάνιας.

Αναδημοσίευση: http://www.theinsider.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=18277%3Aena-ekatommyrio-mantiles-gia-ti-saima&catid=52%3Aworld&Itemid=79