Μετάνοια, η υπέρβαση της αμαρτίας

Η μετάνοια στην Ορθόδοξη παράδοση δεν αποτελεί μια τυπική νομική διαδικασία ή μια απλή συναισθηματική φόρτιση, αλλά μια ριζική «μεταβολή της αμαρτωλής νοοτροπίας» και έναν συνεχή αγώνα για συμφιλίωση με τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Ετυμολογικά προέρχεται από το «μετά + νοώ», δηλώνοντας την ολοκληρωτική αλλαγή του νου, του τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς.

Η υπέρβαση της αμαρτίας μέσω της μετάνοιας περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

• Η κατανόηση της αμαρτίας ως «αστοχίας»: Στην εκκλησιαστική γλώσσα, η αμαρτία ορίζεται ως αστοχία, δηλαδή η απώλεια του πραγματικού στόχου της ζωής, και ως ασθένεια της ψυχής που τραυματίζει την ύπαρξη και διακόπτει την κοινωνία με τον Θεό. Δεν είναι απλώς μια παράβαση κανόνων, αλλά η ελεύθερη επιλογή του ανθρώπου να ζήσει αυτόνομα, μακριά από την πηγή της Ζωής.
• Η διάκριση μεταξύ μετάνοιας και μεταμέλειας: Ενώ η μεταμέλεια μπορεί να περιορίζεται στη ντροπή ή τις τύψεις (όπως στην περίπτωση του Ιούδα), η αληθινή μετάνοια συνοδεύεται από ελπίδα στην αγάπη του Θεού και απόφαση για επιστροφή, όπως διδάσκει η παραβολή του Ασώτου Υιού.
• Το Μυστήριο της Εξομολόγησης ως «Ιατρείο»: Η Εκκλησία προσφέρει το Μυστήριο της Μετάνοιας ως μέσο προσωπικής θεραπείας και «επανεκκίνησης» της ζωής. Μέσα από τον διάλογο με τον πνευματικό, ο πιστός ομολογεί τα σφάλματά του, ταπεινώνει τον εγωισμό του και λαμβάνει τη συγχωρητική ευχή, η οποία αποκαθιστά τη σχέση του με το εκκλησιαστικό σώμα.
• Η σημασία της συνέργειας: Η σωτηρία δεν επιβάλλεται μαγικά· απαιτεί τη συνεργασία (συνέργεια) της θείας χάριτος με την ελεύθερη ανθρώπινη βούληση. Ο άνθρωπος πρέπει να «θέλει να σωθεί», να συναισθανθεί το σφάλμα του και να κάνει μια κίνηση προς τον Θεό, ο οποίος τον περιμένει πάντα με ανοιχτή αγκαλιά.
• Η συγχώρηση ως επαναστατική πράξη: Η μετάνοια οδηγεί στη συγχώρηση (συν + χώρος), η οποία επιτρέπει στον άνθρωπο να παλέψει τον εγωισμό του και να «χωρέσει» ξανά μαζί με τους αδελφούς του στην Εκκλησία. Παραδείγματα όπως ο Ζακχαίος, ο Ληστής επί του Σταυρού και ο Άγιος Διονύσιος Ζακύνθου αναδεικνύουν ότι η μετάνοια μπορεί να μεταμορφώσει ακόμη και τον πιο αμαρτωλό άνθρωπο σε άγιο.

Τελικά, η μετάνοια είναι μια διαρκής διαδικασία που κρατά τον άνθρωπο σε σωστή σχέση με τον Θεό, βοηθώντας τον να αποβάλει τον «παλαιό άνθρωπο» της φθοράς και να αναζητήσει το «αρχαίο κάλλος» της δημιουργίας του

Το μυστήριο της Μετάνοιας

Εσύ ο Θεός και Σωτήρας μας, ο οποίος με τον προφήτη Νάθαν συγχώρησες το Δαβίδ που μετάνιωσε για τα αμαρτήματα του και δέχτηκες την προσευχή της μετάνοιας του Μανασσή. Εσύ ο ίδιος δέξου με τη συνηθισμένη φιλανθρωπία σου και το δούλο σου (δείνα) που μετανοεί για τα όσα έπραξε αμαρτήματα, παραβλέποντάς τα, εσύ που συγχωρείς αδικίες και παραθεωρείς ανομίες. Γιατί εσύ είπες, Κύριε• «δε θέλω το θάνατο του αμαρτωλού, ώσπου να επιστρέψει και να ζήσει» και ως εβδομήντα φορές το εφτά να συγχωρούμε τα αμαρτήματα. Επειδή, όπως η μεγαλοσύνη σου είναι έξω από κάθε φαντασία, έτσι είναι και το έλεός σου αμέτρητο. Αν παρατηρήσεις εξεταστικά τις ανομίες μας, ποιος θα είναι σε θέση να σταθεί μπροστά σου; Γιατί εσύ είσαι ο Θεός όσων μετανοούν και σε σένα στέλνουμε τη δοξολογία, στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντα και στους ατελεύτητους αιώνες.

Η απόταξη του σατανά και η σύνταξή μας με το Χριστό -υποσχέσεις που δόθηκαν στο Βάπτισμα- δεν έγιναν στόχος ζωής και βίωμα για όλους μας. Γι' αυτό αφήνουμε το κακό να επηρεάζει τη ζωή μας με αποτέλεσμα να κυριαρχεί, σχεδόν, γύρω μας. Φόνοι, απάτες, εκμετάλλευση, καταστροφές, πόλεμοι έχουν στα δελτία ειδήσεων την πρώτη θέση.

Όταν κάνουμε το κακό, προσβάλλουμε το Θεό, περιφρονούμε τις εντολές του, δεν ανταποκρινόμαστε στην αγάπη του, κι ακόμη το κακό, η αμαρτία, μάς αποξενώνει από τους συνανθρώπους μας, διασπά τη σχέση μας με το περιβάλλον. Ό,τι κερδίσαμε, χρήματα ή δόξα, δεν μπορεί να βγάλει απ' την ψυχή μας το διχασμό, την αποτυχία, τη δυστυχία, τη μεγάλη μοναξιά που νιώθουμε. Αποτέλεσμα, λοιπόν, της αμαρτίας είναι και ό,τι νιώθουμε, όχι μόνο ό,τι βλέπουμε ή ακούμε. Άρα, για να περιοριστεί το κακό, χρειάζεται να αλλάξει η εσωτερική μας διάθεση, να ξαναβρούμε το στόχο μας και να επιστρέψει η καρδιά, ο νους και η θέλησή μας στο Θεό. Κι αυτό είναι μετάνοια.

α) Έννοια, σύσταση και ιστορική εξέλιξη του μυστηρίου της Μετάνοιας

Η μετάνοια των ανθρώπων είναι διάχυτη στην ιερή ιστορία. Στην Παλαιά Διαθήκη άτομα και λαός του Θεού πολλές φορές αμαρτάνουν, αλλά, όταν συνειδητοποιούν το λάθος τους επιστρέφουν με συντριβή στο Θεό. Αυτή την αλήθεια εκφράζει ο στίχος του Δαβίδ: «Είπα• θα πω στον Κύριο την αμαρτία μου καταδικάζοντας τον εαυτό μου. Κι όταν το αποφάσισα, αμέσως εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου». (Ψαλμ. 31,5).

Στην Καινή Διαθήκη, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος κήρυττε τη μετάνοια (Μάρκ. 1, 4-5). Ο Κύριος, αγαπούσε και συγχωρούσε τους αμαρτωλούς, όταν αυτοί έδειχναν πίστη και αγάπη στο πρόσωπο του. Ακόμη, σύστησε το μυστήριο της Μετάνοιας ή Εξομολόγησης, παραχωρώντας την άδεια, τη δυνατότητα της άφεσης, στους αποστόλους και στους διαδόχους τους, όπως φαίνεται και από τα παρακάτω κείμενα.

1. Σας βεβαιώνω πως ό,τι κρατήσετε ασυγχώρητο στη γη, θα είναι ασυγχώρητο και στον ουρανό και ό,τι συγχωρήσετε στη γη θα είναι συγχωρημένο και στον ουρανό.

2. Σε όποιους συγχωρήσετε τις αμαρτίες, θα τους είναι συγχωρημένες• σε όποιους τις κρατήσετε ασυγχώρητες, θα κρατηθούν έτσι.

Στους πρώτους αιώνες, όσοι χριστιανοί είχαν βαριά αμαρτήσει, αποκόπτονταν από το σώμα των πιστών. Για να επανασυνδεθούν με το σώμα της Εκκλησίας, έπρεπε να μετανοήσουν δημόσια. Αναπέμπονταν γι' αυτούς ειδικές ευχές στη Θεία Λειτουργία και ύστερα από μακρά προπαρασκευή (συνήθως τη Μ. Σαρακοστή), έπαιρναν τη συγχώρηση από τον επίσκοπο και γίνονταν δεκτοί στη Λειτουργία της νύχτας του Πάσχα, τότε δηλ. που πανηγυρίζουμε τη νίκη του Κυρίου πάνω στην αμαρτία και το θάνατο.


β) Η βαθύτερη σημασία του μυστηρίου της Μετάνοιας

Πολλοί άνθρωποι, όταν αμαρτάνουν λυπούνται και στενοχωρούνται. Η αληθινή όμως μετάνοια δεν είναι απλή μεταμέλεια. Είναι ο πόνος της καρδιάς μας, που δεν ανταποκριθήκαμε στην αγάπη του Θεού, δεν τιμήσαμε τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας. Βιώνοντας το λάθος μας. αποφασίζουμε να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, δηλαδή μετανοούμε και ζητούμε συγχώρηση.

Την επισφράγιση της συγχώρησης δίνει το μυστήριο της Εξομολόγησης. Όπως στο Βάπτισμα με τη μεσολάβηση του ιερέα πήραμε το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, έτσι κι εδώ με τη μεσιτεία του παίρνουμε την άφεση με τη χάρη του Χριστού.

Για την Εξομολόγηση υπάρχουν μερικοί δισταγμοί. Θα τους ξεπεράσουμε, αν σκεφτούμε:Τα αμαρτήματά μας στην ουσία τα λέμε στο Θεό και αυτός συγχωρεί. Ο ιερέας είναι ο μεσίτης και μέσω αυτού συγχωρούνται οι αμαρτίες μας με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Οι ευχές του μυστηρίου προσδιορίζουν με σαφήνεια τη θέση του.
Η ντροπή δεν πρέπει να γίνεται εμπόδιο. Ο ιερέας είναι κι αυτός αμαρτωλός, εξομολογείται όπως εμείς, έχει κατανόηση και συμπάθεια.
Η μετάνοια μας συμφιλιώνει με τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας, γι' αυτό δεν πρέπει να την αναβάλλουμε.
Να σκεφτόμαστε τη χαρά που αισθανόμαστε, όταν απαλλασσόμαστε από ό,τι μας βαραίνει και τη χαρά που γίνεται από τη μετάνοιά μας στον ουρανό (Λουκ. 15, 7) και στην Εκκλησία, που ύστερα από την αυτοεξορία μας είμαστε και πάλι στην αγκαλιά της.
Αυτά που λέμε στον ιερέα δεν κοινολογούνται. Ασφαλίζονται με το απόρρητο της Εξομολόγησης, που είναι κατοχυρωμένο και από την Εκκλησία και από την Πολιτεία.


γ) Το μυστήριο της Μετάνοιας και ο σύγχρονος άνθρωπος

Είναι ανθρώπινο να αμαρτάνουμε. Μόνο ο Θεός είναι αναμάρτητος. Μερικά όμως από τα αμαρτήματά μας απωθούνται στο ασυνείδητο*, γίνονται τραύματα που μας βασανίζουν και επηρεάζουν τόσο τη δική μας όσο και τη ζωή των άλλων. Το μυστήριο της Μετάνοιας μπορεί να μας απαλλάξει από τις συνέπειες της αμαρτίας, τύψεις, ενοχές, αντικοινωνικότητα. Πολλοί ψυχίατροι, όταν διαπιστώσουν ότι το πρόβλημα συνδέεται με τραύματα της ψυχής, συνιστούν στους ασθενείς τους να καταφεύγουν σε πνευματικό, διότι γνωρίζουν πως οι ψυχικές αναστατώσεις αυτού του είδους εκεί αποθεραπεύονται.

Ο ιερέας εξομολόγος, ο πνευματικός, είναι κάτι ξεχωριστό και η προσφορά του στους πιστούς είναι μεγάλη. Το έργο του δεν είναι έργο ψυχιάτρου ή ψυχολόγου. Διαθέτει, βέβαια, τις ψυχολογικές γνώσεις που απαιτούνται για το πνευματικό του έργο, αλλά πολύ περισσότερο είναι ο γιατρός των ψυχών από την πνευματική ασθένεια. Τέτοιους πνευματικούς χρειαζόμαστε, και στην Εκκλησία υπάρχουν τέτοιοι πνευματικοί καθοδηγητές. Είναι φωτισμένοι άνθρωποι, που η πολυχρόνια άσκηση και προσευχή τούς χάρισε το φωτισμό και τη χάρη του Θεού. Διαθέτουν διορατικότητα, αγάπη, επιείκεια. Έτσι μπορούν να αναπαύουν κάθε πονεμένη ψυχή και να την κατευθύνουν σωστά στην πνευματική ζωή.

Η εσωτερική ακαταστασία ως αποτέλεσμα της αμαρτίας έχει αντίκτυπο και στο σώμα, όπως μας βεβαιώνει και η σύγχρονη ιατρική επιστήμη. Μια ήσυχη και καθαρή συνείδηση δίνει στον άνθρωπο ψυχική ισορροπία και αποτρέπει τις ασθένειες εκείνες που έχουν την αιτία τους στην ψυχική διάθεση. Ο Κύριος είπε στον παραλυτικό του Ευαγγελίου μετά τη θεραπεία του: «Βλέπεις, έχεις γίνει καλά• από δω και πέρα μην αμαρτάνεις, για να μην πάθεις τίποτε χειρότερο» (Ιωάν. 5,14). Και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει: «Είναι ιατρείο αυτό το πνευματικό σπίτι (Εκκλησία) για να θεραπεύουμε τα τραύματα που δεχόμαστε απ' έξω» (Ιω. Χρυσοστόμου, Εις Ιωάν. 2,5, ΕΠΕ 12, 464).

Με τη μετάνοια ο άνθρωπος ξαναβρίσκει το χαμένο του εαυτό και τη χαμένη κοινωνικότητα, επειδή επανασυνδέεται με την πηγή της ζωής, το Θεό. Νιώθει ότι είναι χρήσιμο μέλος της κοινωνίας. Βλέπει το φυσικό περιβάλλον οικείο και χρήσιμο για τη ζωή όλων και δεν το καταστρέφει.

1. Γιατί η λύπη, που αντιμετωπίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, οδηγεί στη μετάνοια, κι αυτή καταλήγει στη σωτηρία, για την οποία κανείς δε μετανιώνει. Αντίθετα, η λύπη που προέρχεται από ανθρώπινα προβλήματα οδηγεί στο θάνατο.

2. Αν κάποιος, αδελφοί μου, βρεθεί να κάνει κάποιο παράπτωμα, εσείς που έχετε το Πνεύμα του Θεού να τον διορθώνετε με πραότητα. Προσέχετε μόνο μην παρασυρθείτε κι εσείς από τον πειρασμό.

1. Γιατί οι συνέπειες της αμαρτίας έχουν ευρύτερες -πέρα από το πρόσωπο- διαστάσεις; Δώσε μερικά άλλα παραδείγματα.
2. Συχνά, ακούγεται από πολλούς, ότι λένε τα αμαρτήματά τους στην εικόνα του Χριστού. Αυτό είναι αρκετό για να έχουν και συγχώρηση;
3. Ποια, κατά τη γνώμη σου, είναι τα συναισθήματα από τα οποία διακατέχεται ο εξομολογούμενος;

Ορθόδοξη Πίστη και Λατρεία (Παλιό βιβλίο Α Λυκείου)

Ευχή Μετανοίας, Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός

Πηγή

Εύσπλαχνε και ελεήμονα Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μου, Εσύ που ήρθες στον κόσμο για να σώσεις τους αμαρτωλούς, εκ των οποίων εγώ είμαι ο πρώτος, ελέησέ με πριν τον θάνατό μου. Διότι γνωρίζω ότι με περιμένει φρικτό και φοβερό δικαστήριο μπροστά σε όλη την κτίση, τότε που θα φανερωθούν όλες οι εγκληματικές και βέβηλες πράξεις μου. Γιατί πράγματι δεν είναι άξια συγγνώμης ούτε συγχώρησης τα αμαρτήματά μου, που υπερβαίνουν σε πλήθος ακόμα και την άμμο της θάλασσας.

Γι’ αυτό και δεν τολμώ να ζητήσω άφεση αμαρτιών για αυτά, Δέσποτα, γιατί περισσότερο από όλους τους ανθρώπους ενώπιόν Σου έσφαλα.
Γιατί έζησα πιο άσωτα και από τον άσωτο Υιό,
γιατί οφείλω περισσότερα και από τον οφειλέτη των μυρίων ταλάντων,
γιατί περισσότερο και από τον τελώνη έκλεψα,
γιατί και από τον Ληστή περισσότερο θανάτωσα τον εαυτό μου,
γιατί πιο πολύ και από την πόρνη εγώ ο φιλόπορνος έπραξα,
γιατί περισσότερο από τους Νινευΐτες εγκλημάτησα αμετανόητα,
γιατί παραπάνω από τον Μανασσή «οι ανομίες μου υπερέβησαν το κεφάλι μου και σαν βαρύ φορτίο με κατέβαλαν και ταλαιπωρήθηκα και κάμφθηκα μέχρι το τέλος»,
γιατί λύπησα το Άγιο Πνεύμα σου,
γιατί παράκουσα τις εντολές του,
γιατί σκόρπισα τον πλούτο σου,
γιατί βεβήλωσα τη Χάρη σου,
γιατί τον αρραβώνα που συνήψαμε τον κατέστρεψα με ανομίες,
γιατί το τίμιο ‘κατ’ εικόνα’ σου, την ψυχή μου, τη μόλυνα,
γιατί τον χρόνο που μου έδωσες για μετάνοια, τον πέρασα με τους εχθρούς σου,
γιατί καμιά σου εντολή δεν φύλαξα,
γιατί καταβρώμισα τον χιτώνα μου, αυτό με τον οποίο Εσύ με έντυσες,
γιατί έσβησα τη λαμπάδα της λογικής,
γιατί το πρόσωπό μου, που Εσύ φώτισες, εγώ το εξαχρείωσα με αμαρτίες,
γιατί τα χείλη μου, αυτά που πολλές φορές καθαγίασες με τη Θεία Ευχαριστία, εγώ τα μόλυνα με ξεδιαντροπιές.

Και γνωρίζω καλά ότι μπροστά στο φοβερό βήμα σου με κάθε τρόπο θα καταδικαστώ ο χυδαίος. Ξέρω καλά ότι εκείνη τη στιγμή όλα όσα έχω πράξει θα ελεγχθούν και δεν θα κρυφτεί τίποτε ενώπιόν Σου.



Αλλά σε παρακαλώ, αγαθέ, πολυέλεε, φιλανθρωπότατε Κύριε, «μη με ελέγξεις με θυμό. Δεν λέω ‘μη με παιδεύσεις’, γιατί αυτό δεν είναι δυνατόν λόγω των έργων μου, αλλά μη με ελέγξεις με θυμό».
Θα ωφεληθώ σε αυτό από Εσένα, εάν δεν με παιδέψεις με θυμό και οργή, ούτε φανερώσεις αυτά μπροστά σε Αγγέλους και ανθρώπους προς εξευτελισμό και ατίμωσή μου.
«Κύριε μη με ελέγξεις με τον θυμό σου».

Αν κανείς δεν αντέχει να κουβαλά τον θυμό ενός φθαρτού βασιλιά, πόσω μάλλον να μπορώ εγώ ο άθλιος να υποστώ τον θυμό τον δικό Σου, του Κυρίου.
«Κύριε μη με ελέγξεις με τον θυμό σου».
Γνωρίζω ότι ληστής ζήτησε και αμέσως παρέλαβε από εσένα τη συγχώρεση.
Ξέρω ότι πόρνη ολόψυχα σε πλησίασε και συγχωρέθηκε.
Γνωρίζω ότι τελώνης αναστέναξε εκ βάθους ψυχής και δικαιώθηκε.
Εγώ όμως ο πανάθλιος, υπερβαίνοντας όλους αυτούς στις αμαρτίες, δεν θέλω να τους μιμηθώ στη μετάνοια, ούτε έχω αρκετά δάκρυα.
Δεν έχω καθαρή και αληθινή εξομολόγηση,
δεν έχω στεναγμό εκ βάθους καρδίας,
δεν έχω καθαρή την ψυχή μου,
δεν έχω αγάπη κατά Θεόν,
δεν έχω πνευματική πτωχεία,
δεν έχω διαρκή προσευχή,
δεν έχω εγκράτεια στη σάρκα μου,
δεν έχω καθαρότητα λογισμών,
δεν έχω θεοπρεπή προαίρεση.

Με ποιο, λοιπόν, πρόσωπο ή με ποιο θάρρος να ζητήσω συγχώρεση;
«Κύριε μη με ελέγξεις με τον θυμό σου».
Πολλές φορές, Δέσποτα, αποφάσισα να μετανοήσω. Πολλές φορές, στην Εκκλησία με κατάνυξη γονατίζω ενώπιόν Σου, βγαίνοντας έξω όμως αμέσως ξαναπέφτω στις αμαρτίες.
Πόσες φορές με ελέησες κι εγώ σε παρόργισα!
Πόσες φορές έδειξες μακροθυμία κι εγώ δεν επέστρεψα!
Πόσες φορές με σήκωσες κι εγώ πάλι γλιστρώντας γκρεμίστηκα!
Πόσες φορές εισάκουσες την προσευχή μου, ενώ εγώ σε παράκουσα!
Πόσες φορές με πόθησες, ενώ εγώ καθόλου δεν σε υπηρέτησα!
Πόσες φορές με τίμησες, ενώ εγώ δεν σε ευχαρίστησα!
Πόσες φορές, ενώ αμάρτησα, ως αγαθός Πατέρας με παρηγόρησες και ως γιο σου με καταφίλησες και ανοίγοντας την αγκαλιά σου μου φώναξες:



«Σήκω, μη φοβάσαι, στάσου όρθιος· έλα και πάλι, δεν σε ντροπιάζω, δεν σε αποστρέφομαι, δεν σε απορρίπτω ούτε είμαι σκληρόκαρδος με το πλάσμα μου, το τέκνο μου, την εικόνα μου, τον άνθρωπο που έπλασα με τα ίδια μου τα χέρια και τον ντύθηκα, αυτόν που για χάρη του έχυσα το αίμα μου.



Δεν αποστρέφομαι το λογικό μου πρόβατο το χαμένο, δεν μπορώ να μην του αποδώσω την προηγούμενη καλή του ανατροφή, δεν μπορώ να μην το συνυπολογίζω με τα άλλα ενενήντα εννέα πρόβατα· διότι γι’ αυτό και μόνο κατέβηκα στη γη και άναψα για λυχνάρι την ίδια μου τη σάρκα και σκούπισα όλο μου το σπίτι (για να βρω αυτή τη χαμένη δραχμή) και συγκάλεσα όλες τις φιλικές μου ουράνιες δυνάμεις για να χαρούν με αυτήν την εύρεση.

Όλα αυτά λοιπόν ως αγαθός και φιλάνθρωπος μου χάρισες Δέσποτα, εγώ όμως ο άθλιος περιφρονώντας τα όλα έφυγα για την ξένη και μακρινή χώρα της απώλειας. Αλλά εσύ ο ίδιος, Πανάγαθε, πάλι φέρε με πίσω και μην οργισθείς με μένα τον ταλαίπωρο, Κύριε, μη με ελέγξεις με τον θυμό σου, εύσπλαχνε, αλλά μακροθύμησε κι άλλο για χάρη μου. Μη βιαστείς να με αποκόψεις σαν την άκαρπη συκιά, ούτε να επιτρέψεις πρόωρο θάνατο, αλλά δώσε μου προθεσμία ζωής και οδήγησέ με στη μετάνοια, Κύριε και «μη με ελέγξεις με τον θυμό σου, Δέσποτα, ούτε να με παιδέψεις με την οργή σου».

«Ελέησέ με, Κύριε, γιατί είμαι ασθενής στην ψυχή», είμαι ασθενής στον λογισμό, είμαι ασθενής στην απόφαση και ασθενής στην προαίρεση. Με εγκατέλειψε η δύναμή μου, με εγκατέλειψε ο χρόνος, τελειώνουν οι μέρες μου όλες μέσα στη ματαιότητα και έφτασε το τέλος. Αλλά άνοιξε, άνοιξε, άνοιξέ μου, Κύριε, κι ας χτυπάω ανάξια και μη με κλείσεις έξω από την πόρτα της ευσπλαχνίας σου. Γιατί, αν εσύ κλείσεις, ποιος θα μου ανοίξει; Εάν Εσύ δεν με ελεήσεις, ποιος θα με βοηθήσει;

Κανένας άλλος, κανένας Κύριε, εκτός από Εσένα τον εκ φύσεως Ελεήμονα και εύσπλαχνο.

Ευχή Γ’ Μετανοίας, Αγίου Ιωάννου Δαμασκηνού (ή Αναστασίου του Σιναΐτου)

Γιατί να Εξομολογηθώ;

Πηγή

 

Με τον π. Χριστόφορο Χρόνη
Επίκουρος Καθηγητής Ηθικής και Ποιμαντικής, Θεολογική Σχολή ΕΚΠΑ

Ο άνθρωπος, γεμάτος βάρη, θλίψεις και αδυναμίες, αναζητά έναν τόπο ανάπαυσης – μια παρουσία που θα τον ακούσει και θα τον σηκώσει. Μέσα στον θόρυβο μιας κοινωνίας που δεν ακούει, η εξομολόγηση γίνεται καταφύγιο ελπίδας.

Δεν είναι απλώς ανθρώπινη επικοινωνία· είναι Μυστήριο στο οποίο παρίσταται το Άγιο Πνεύμα. Εκεί ο άνθρωπος δεν βρίσκει απλώς ανακούφιση· μεταμορφώνεται. Μπαίνει θηρίο και βγαίνει πρόβατο. Μπαίνει σκοτεινός και εξέρχεται φωτεινός.

Όπως λέγουν οι Πατέρες, η εξομολόγηση είναι ανανέωση του βαπτίσματος, μια δεύτερη αρχή. Δεν είναι μια μορφή ψυχολογικής ανακούφισης, αλλά θεϊκή ψυχοθεραπεία. Εκεί η ψυχή αναπαύεται, γιατί ενώνεται ξανά με τον Δημιουργό της.

Η Εκκλησία δεν υπόσχεται εύκολες λύσεις· προσφέρει Πρόσωπο: τον Χριστό.

Αγώνας για συμφιλίωση (το Μυστήριο της Μετανοίας)

Σύσταση και εξέλιξη του Μυστηρίου

 i. Εισαγωγικά
Η απόφαση του ανθρώπου να αναγνωρίσει την αμαρτωλότητά του και να αρχίσει μια νέα πνευματική ζωή, ονομάζεται «μετάνοια», δηλαδή «μεταβολή της αμαρτωλής νοοτροπίας». Είναι ένας αγώνας για συμφιλίωση με τον συνάνθρωπο και τον Θεό. Στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας υπάρχει ένα ιδιαίτερο Μυστήριο, με το οποίο ο πιστός πραγματοποιεί την απόφαση του να μετανοήσει και να λάβει τη συγχώρηση του Θεού, το Μυστήριο της Μετανοίας. Το Μυστήριο της Μετανοίας είναι συνυφασμένο με το γεγονός της πτώσης του ανθρώπου, αλλά και με το σχέδιο της Θείας Οικονομίας, το οποίο κορυφώνεται στο σωτηριώδες έργο του Κυρίου. Ήδη, στην Παλαιά Διαθήκη, ο Θεός καλεί τον ανθρωπο σε μετάνοια, όταν τον αναζητά στον Παράδεισο («Αδάμ, πού είσαι;»). Γι᾽ αυτό στο  βιβλίο της Εξόδου, ο Θεός αποκαλείται «οικτίρμων και ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός» (34, 6). Στην Παλαιά Διαθήκη η μετάνοια πραγματοποιείται με διαφόρους τρόπους: με τη συλλογική ή ατομική εξαγόρευση και ομολογία των αμαρτιών, με τη νηστεία, με το σχίσιμο των ρούχων και την ένδυση  σάκκου, καθώς και με την προσφορά εξιλαστηρίων θυσιών.

 ii. Η Καινή Διαθήκη και η αποστολική εποχή

Στην Καινή Διαθήκη η μετάνοια αποκτά μια δυναμικότερη έννοια, με ισχυρό τονισμό της αποκοπής του ανθρώπου από το αμαρτωλό παρελθόν του και της εμπιστοσύνης προς τον Θεό, ότι θα συγχωρήσει τις αμαρτίες του. Ήδη από την εποχή του αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, η μετάνοια δήλωνε την εσωτερική συντριβή και την αλλαγή του τρόπου ζωής. Και ο Κύριος άρχισε το έργο Του με την προτροπή για μετάνοια, τονίζοντας, ότι η βασιλεία του Θεού εγκαινιάζεται στο πρόσωπό Του (Μτ. 1, 14-15) Η άφεση των αμαρτιών προβάλλεται από τον Κύριο ως προϋπόθεση για τη θεραπεία, όπως
στην περίπτωση της θεραπείας του παραλυτικού (Μτ.9,2/Μκ.2,5), η οποία και προκάλεσε την
αντίδραση των Γραμματέων. Υπάρχουν, όμως, και άλλα σημαντικά παραδείγματα μετανοίας που αναφέρονται στην Καινή Διαθήκη, όπως η πτώση και η μετάνοια του Αποστόλου Πέτρου, η ομολογία των αμαρτιών του Ζακχαίου και η επιστροφή του ασώτου.

Η κορυφαία, όμως, στιγμή για το Μυστήριο της Μετανοίας είναι η σύστασή του από τον Κύριο, που μαρτυρείται σε δύο περιπτώσεις: μετά την Ανάστασή του («Λάβετε Πνεύμα Άγιον. Αν τινών αφήτε τας αμαρτίας αφίενται αυτοίς, αν τινών κρατήτε κεκράτηνται», Ιω. 20, 21-23) και κατά τη διάρκεια της συνομιλίας Του με τους Μαθητές Του («Αμήν λέγω υμίν· όσα εάν δήσητε επί της γης έσται δεδεμένα εν τω ουρανώ, και όσα εάν λύσητε επί της γης έσται λελυμένα εν τω ουρανώ», Μτ. 18, 18). Για την πρώτη χριστιανική Εκκλησία, ισχύει η μαρτυρία της Καθολικής επιστολής του αγ. Ιακώβου του αδελφοθέου (5,16) περί «εξομολογήσεως» του ενός προς τον άλλο («εξομολογείσθε αλλήλοις τα παραπτώματα υμών»). Εδώ, μπορούμε να διαβλέψουμε κάποιο τελετουργικό μετανοίας στην πρώτη Εκκλησία. Επίσης, στην Α΄ Καθολική επιστολή του Ιωάννη (1, 9) μαρτυρείται η ομολογία των αμαρτιών («Εάν ομολογώμεν τας αμαρτίας ημών, πιστός εστι και δίκαιος, ίνα αφή ημίν τας αμαρτίας και καθαρίση ημάς από πάσης αδικίας»), ενώ στις «Πράξεις των Αποστόλων» (19, 18) αναφέρεται ότι «πολλοί από τους πιστούς εξομολογούνταν και αναγνώριζαν τις αμαρτίες τους».

Πότε και πώς ελάμβανε χώρα αυτή η διαδικασία της «εξομολόγησης» των αμαρτιών; Είναι σίγουρο ότι οι Επίσκοποι παρείχαν την άφεση των αμαρτιών με χειροθεσία (τοποθετούσαν, δηλαδή, το χέρι τους στο κεφάλι εκείνου που παραδεχόταν τις αμαρτίες του και μετανοούσε) και ότι ασκούσαν δημόσιο έλεγχο σε όσους αμάρταναν. Αυτό δηλώνεται από μία μαρτυρία στην Α΄ προς Τιμόθεον επιστολή του Απ. Παύλου (5, 20-22), όπου αναφέρεται· «Τους αμαρτάνοντας ενώπιον πάντων έλεγχε, ίνα και οι λοιποί φόβον έχωσι...χείρας μηδενί επιτίθει, μηδέ κοινώνει αμαρτίαις αλλοτρίαις».

iii. Η μετάνοια στην αρχαία Εκκλησία
Η πρώτη μαρτυρία περί μετανοίας στην αρχαία Εκκλησία είναι του Κλήμεντος Ρώμης (τέ-
λος του 1ου μ.Χ. αι.), στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή. Εκεί προτρέπει όσους αμάρτησαν
να μεταβούν στους πρεσβυτέρους και να παιδευθούν «εις μετάνοιαν κάμψαντες τα γόνατα
της καρδίας αυτών». Από εδώ καταλαβαίνουμε πως υπήρχε τελετουργικό, που προέβλεπε
την κάμψη των γονάτων. Αλλά και ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας (50-113 μ.Χ.), αναδεικνύει τον
ρόλο του Επισκόπου στη διαδικασία της  μετανοίας, όταν γράφει ότι ο Θεός συγχωρεί τους
μετανοούντες «αν επιστρέψουν σ᾽ Αυτόν και αν συμμετάσχουν σε ειδική ακολουθία που τελεί ο Επίσκοπος».

Η «Διδαχή των Δώδεκα Αποστόλων» (κείμενο του 100-150 μ.Χ.) αναφέρει ότι, πριν από τη Θεία Ευχαριστία προηγείτο δημόσια εξομολόγηση. Τον δημόσιο χαρακτήρα της εξομολόγησης και την επιτέλεσή της μέσα στη Θεία Ευχαριστία μαρτυρεί και ο άγ. Ειρηναίος Λυώνος (140-200 μ.Χ.), αναφερόμενος σε αιρετικούς, οι οποίοι επέστρεψαν στην ορθόδοξη πίστη. Τον 3ο και 4ο μ.Χ. αιώνα, πλέον, το Μυστήριο της Μετανοίας εμφανίζεται δομημένο σε σαφέστερα λειτουργικά πλαίσια: είναι εμφανέστερη η συμμετοχή του Επισκόπου και των πρεσβυτέρων και εμφανίζονται τα πρώτα δείγματα αιτημάτων και ευχών υπέρ των μετανοούντων. Έτσι, στις «Αποστολικές Διαταγές» (τέλος του 4ου μ.Χ. αιώνα) εμφανίζεται μία πλήρης Ακολουθία του Μυστηρίου της Μετανοίας, η οποία αναπτύσσεται περισσότερο, με νέες ευχές, μετά τον 8ο αιώνα και φθάνει μέχρι την εποχή μας.

Η βαθύτερη έννοια του Μυστηρίου
Το Μυστήριο της Μετανοίας, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα Μυστήρια, δεν έχει «ύλη» (όπως ο άρτος και ο οίνος στη Θεία Ευχαριστία, το νερό στο Βάπτισμα, το μύρο στο Χρίσμα, τα στέφανα στον Γάμο, το λάδι στο Ευχέλαιο και η επίθεση των χεριών στις Χειροτονίες). Όμως, παρά τις διαφορές αυτές με τα άλλα Μυστήρια, το Μυστήριο της Μετανοίας έχει ιδιαίτερα θεολογικά χαρακτηριστικά που αναδεικνύουν τη μεγάλη σημασία και αξία του:

i. Σε όλες τις ευχές του γίνεται αναφορά σε λόγους του Κυρίου περί συγχώρησης και άφεσης των αμαρτιών, αλλά και σε ενθαρρυντικά παραδείγματα φιλάνθρωπης συμπεριφοράς του Κυρίου και παροχής συγγνώμης προς τους αμαρτάνοντες.
ii. Οι ευχές του Μυστηρίου της Μετανοίας αποπνέουν την αλήθεια ότι δεν πρόκειται για διαδικασία δικαστικής κρίσης, αλλά για διαδικασία σωτηρίας και πνευματικής θεραπείας, σύμφωνα με τη διδασκαλία του Κυρίου («δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο»).
iii. Η μελέτη της θεολογίας των ευχών του Μυστηρίου της Μετανοίας αποδεικνύει ότι το Μυστήριο αυτό διατήρησε τον χαρακτήρα της αγαπητικής κοινωνίας πνευματικού και πιστού (δηλαδή, κατ’ αναγωγή, Θεού και ανθρώπου).

 

Το Μυστήριο της Μετανοίας και ο σύγχρονος άνθρωπος: δισταγμοί και δυσκολίες προσέγγισης
Στη σημερινή εποχή ο άνθρωπος χαρακτηρίζεται από μία έξαρση του εγωϊσμού του, με αποτέλεσμα να μην παραδέχεται τα σφάλματα και τα λάθη του. Το γεγονός αυτό του δημιουργεί δισταγμούς και δυσκολίες, ώστε να προσέλθει στο Μυστήριο της Μετανοίας. Αν, όμως, αναγνωρίσει τον βαθμό της ευθύνης του για τα προβλήματα που υπάρχουν στο κοινωνικό περιβάλλον του, αν παρατηρήσει βαθύτερα τον εαυτό του και συνειδητοποιήσει τα προβλήματα της προσωπικότητάς του και τις αστοχίες του, τότε έχει ήδη πραγματοποιήσει το πρώτο βήμα για να προσέλθει στο Μυστήριο της Μετανοίας.
Δυσκολίες προσέγγισης του Μυστηρίου της Μετανοίας από τους σύγχρονους ανθρώπους εμφανίζονται και αφορούν, κάποιες φορές και στο πρόσωπο του εξομολόγου και πνευματικού, δηλαδή, του ιερέα που θα τελέσει το Μυστήριο της Μετανοίας, που θα υποδεχτεί την εξομολόγηση του ανθρώπου και που θα τον κατευθύνει σωστά, ώστε, να ξεπεράσει τις πνευματικές αστοχίες του. Η Εκκλησία πρέπει να προετοιμάσει τους κληρικούς της κατάλληλα, με επαρκή και διαρκή καθοδήγηση, ώστε να  ανταποκρίνονται με τον καλύτερο τρόπο στις πνευματικές ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου και, κυρίως, στη διαδικασία της μετάνοίας του και της επιστροφής του από τη ζωή της αμαρτίας, στη ζωή κοντά στον Θεό.

Ενδεικτικές Δραστηριότητες
1η Δραστηριότητα
Καταιγισμός ιδεών με τη λέξη «μετάνοια».

2η Δραστηριότητα
Αντιγνωμίες: Χωριζόμαστε σε δυο ομάδες και διατυπώνουμε, η πρώτη επιχειρήματα υπέρ της
Εξομολόγησης και η δεύτερη επιχειρήματα που εναντιώνονται στο Μυστήριο. Τα αντιπαραβάλλουμε και συζητούμε.

3η Δραστηριότητα
Διάδρομος συνείδησης για έναν νέο που σκέφτεται να εξομολογηθεί. Σχηματίζουμε δύο σειρές που η μία αντικρίζει την άλλη, με ένα διάδρομο μεταξύ τους, ώστε να μπορεί να τον διασχίζει ένας μαθητής που σκέφτεται να συμμετάσχει στο Μυστήριο της Εξομολόγησης. Καθώς εκείνος προχωρά στον διάδρομο, οι υπόλοιποι επιχειρηματολογούν εναλλάξ και μεγαλόφωνα, εκφράζοντας την επιθυμία του, αλλά και τις αναστολές ή τις επιφυλάξεις του για το Μυστήριο.

4η Δραστηριότητα
Ρόλος στον τοίχο: «Ένας νέος ετοιμάζεται να εξομολογηθεί».

5η Δραστηριότητα
Διαβάζουμε την παραβολή του ασώτου υιού στην τάξη. Έπειτα, σε ένα μεγάλο χαρτί σχεδιάζουμε το περίγραμμα του άσωτου και το κολλάμε στον τοίχο. Γράφουμε μέσα σε περίγραμμα τις σκέψεις και τα συναισθήματά του πριν (με μαύρο χρώμα), και μετά την επιστροφή του στον σπλαχνικό πατέρα (με κόκκινο χρώμα).

6η Δραστηριότητα
TPS με θέμα: «Τι σημαίνει “μετανιώνω”;». Σκεφτόμαστε όσα συζητήσαμε σήμερα για το Μυ-
στήριο της Μετάνοιας. Επιλέγουμε την πιο σημαντική πτυχή του, κατά τη γνώμη μας και τη
σημειώνουμε. Συζητούμε με τον συμμαθητή/συμμαθήτριά μας για αυτήν, καταγράφουμε τις
απόψεις μας και προτείνουμε έναν νέο τίτλο της Ενότητας, ως ομάδα. Ο Καθηγητής μας τον
γράφει στον πίνακα και υποστηρίζουμε την άποψή μας. Συζητούμε στην ολομέλεια της τάξης
και επιλέγουμε τον πιο αντιπροσωπευτικό.

7η Δραστηριότητα
Artful Thinking: Σχηματίζουμε ομάδες, χωρίζουμε τον πίνακα του Miloradovich Dmitrievich
«Στον εξομολογητή», σε μέρη και επιλέγουμε ένα. Το παρατηρούμε και σημειώνουμε τι βλέ-
πουμε, που έχουν τοποθετηθεί τα πρόσωπα, τα συναισθήματά τους, τι μπορεί να σκέπτονται.
Συζητούμε σε ολομέλεια τις απόψεις μας για κάθε μέρος της εικόνας που αναλάβαμε να πα-
ρατηρήσουμε.

 

 

8η Δραστηριότητα
Διαβάζουμε τα κείμενα που ακολουθούν και παρατηρούμε την εικόνα που τα συνοδεύει. Πώς
συνδέεται το περιεχόμενό τους με το συναίσθημα που εκφράζει το πρόσωπο του ιερέα και η
στάση του εξομολογούμενου;
« Ύστερα από την επίγνωση της αμαρτίας, ακολουθεί η απόφαση για επιστροφή στον πατρικό οίκο και η ομολογία της αμαρτίας μας στον ουράνιο Πατέρα. Οι δύο αυτές πράξεις συνιστούν την ουσία του μυστηρίου της Μετανοίας και της ιεράς Εξομολογήσεως. Ο φιλάνθρωπος Θεός δείχνοντας την αγάπη Του για κάθε ένα από τα παιδιά Του που απομακρύνθηκαν από κοντά Του, ανοίγει τον δρόμο της επιστροφής. Αυτό, επομένως, που χρειάζεται, είναι να θελήσουμε να επιστρέψουμε προς τον Κύριο και
Εκείνος όχι μόνο ανοίγει τον δρόμο της επιστροφής, αλλά μάς δίνει και τη χάρη Του, ως συνεργό στο έργο της μετανοίας».
Γρηγορίου Ιερομονάχου, «Η ιερά Εξομολόγησις (σχόλια)», Αθήνα, Δόμος, 1997, σσ. 32 και 33. 

«Η αμαρτία είναι μία ασθένεια της ψυχής μας. Το επιτίμιο που δίδει ο Πνευματικός είναι το φάρμακο της αμαρτίας. Ο Μέγας Βασίλειος γράφει ότι πρέπει “να δεχόμαστε την επιτίμηση ωσάν φάρμακο που θεραπεύει το πάθος και επαναφέρει την υγεία”. Όταν για πρώτη φορά αμάρτησε ο άνθρωπος, ο Θεός όρισε κάποια επιτίμια στον Αδάμ και την Εύα για την αμαρτία που διέπραξαν. Λέγει ο Θεός στον Αδάμ: “Εν ιδρώτι του προσώπου σου φαγή τον άρτον σου”. Και ο ιερός Χρυσόστομος παρατηρεί: “Φαίνεται πως είναι ποινή και τιμωρία ο λόγος αυτός του Θεού. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι νουθεσία και φρονηματισμός και φάρμακο για τις πληγές που προξενήθηκαν από την αμαρτία”. Ακόμα και η εκδίωξη των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο ήταν μία πράξη φιλανθρωπίας. Διότι, ο Θεός μάς επιβάλλει την τιμωρία για να μάς νουθετήσει. Επειδή θέλει
να σταματήσει την πορεία μας προς το χειρότερο και να ανακόψει την αύξηση της πονηρίας, μάς τιμωρεί οδηγούμενος από τη φιλανθρωπία Του».
Γρηγορίου Ιερομονάχου, «Η ιερά Εξομολόγησις (σχόλια)», Αθήνα, Δόμος, 1997, σ. 123.

Πηγή:Γεώργιος Φίλιας, Δημήτριος Χοϊλούς, Κωνσταντίνος Πρέντος,Λειτουργική Ζωή της Εκκλησίας Β´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ:55-62

 

Τι σημαινει «μετανοια» για τον χριστιανο; (κουιζ)

Κουίζ με μία ερώτηση (πολλαπλής επιλογής), με θέμα τη βαθύτερη σημασία του μυστηρίου της μετάνοιας για τους χριστιανούς. Στόχος του μαθησιακού αντικειμένου είναι να δοκιμάσουν οι μαθητές τις γνώσεις τους σχετικά με το νόημα της μετάνοιας στη χριστιανική πίστη, όχι ως απλής μεταμέλειας αλλά ως βίωσης του λάθους και ανταπόκρισης στην αγάπη του Θεού.

Το μυστηριο της μετανοιας και η επιδραση του στον ανθρωπο (κουιζ)

Κουίζ με μία ερώτηση (πολλαπλής επιλογής), με θέμα την επίδραση του μυστηρίου της μετάνοιας στους πιστούς. Στόχος του μαθησιακού αντικειμένου είναι να δοκιμάσουν οι μαθητές τις γνώσεις τους σχετικά με το βαθύτερο νόημα της μετάνοιας, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη.

3.6. Μετάνοια, η υπέρβαση της αμαρτίας

Τι σημαίνει μετάνοια; π. Κάλλιστος Ware

Τι σημαίνει μετάνοια; Συνήθως θεωρείται ως θλίψη για την αμαρτία, ένα αίσθημα ενοχής, μια αίσθηση στενοχώριας και τρόμου για τις πληγές ττου προκαλέσαμε στους άλλους και στον εαυτό μας. Μια τέτοια άποψη όμως είναι επικίνδυνα ατελής. Η στενοχώρια και ο τρόμος υπάρχουν πράγματι συχνά στη βίωση της μετάνοιας, αλλά δεν είναι ολόκληρη η μετάνοια, δεν αποτελούν καν το σπουδαιότερο τμήμα της.

Αν θεωρήσουμε όμως κατά τρόπο κυριολεκτικό τον όρο μετάνοια, τότε θα βρεθούμε πιο κοντά στην καρδιά του ζητήματος. Μετάνοια σημαίνει «αλλαγή του νου»: Όχι απλώς λύπη για το παρελθόν, αλλά μια θεμελιώδης μεταμόρφωση της όρασης μας, ένας νέος τρόπος να βλέπουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον Θεό – σύμφωνα με τον Ποιμένα του Ερμα, είναι «μια μεγάλη κατανόηση». Μια μεγάλη κατανόηση και όχι, αναγκαστικά, μια συναισθηματική κρίση. Η μετάνοια δεν είναι ένας παροξυσμός τύψεων και αυτο-οικτιρμού, αλλά μεταστροφή, επανοτοποθέτηση του κέντρου της ζωής μας.

Πηγή 

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος: Η αληθινή συγχώρεση

Θέλεις να μάθεις τη σημασία της αρετής;

Τα εξής παραγγέλνει ο Θεός στους ανθρώπους: «κανείς από σας ας μη διατηρεί στην καρδιά του κακία για τον αδελφό του» (Ζαχ. ζ΄10) και «κανείς ας μην συλλογίζεται την κακία του άλλου» (Ζαχ. η΄ 17).

Βλέπεις; Δεν λέει μόνο, συγχώρεσε το κακό του άλλου, αλλά μην το έχεις ούτε στη σκέψη σου, μη το συλλογίζεσαι, άφησε όλη την οργή, εξαφάνισε την πληγή. Νομίζεις, βεβαίως, ότι με την εκδικητικότητα τιμωρείς εκείνον που σε έβλαψε. Γιατί εσύ ο ίδιος σαν άλλο δήμιο εγκατέστησες μέσα σου το θυμό και καταξεσκίζεις τα ίδια σου τα σπλάχνα.

Έχεις αδικηθεί πολύ και στερήθηκες πολλά εξαιτίας κάποιου, κακολογήθηκες και ζημιώθηκες σε πολύ σοβαρά θέματά σου και γι’ αυτό θέλεις να δεις να τιμωρείται ο αδελφός σου; Και εδώ πάλι είναι χρήσιμο να τον συγχωρήσεις.

Γιατί, εάν θελήσεις, εσύ ο ίδιος να εκδικηθείς και να επιτεθείς εναντίον του είτε με τα λόγια σου, είτε με κάποια ενέργειά σου, ή με την κατάρα σου, ο Θεός όχι μόνο δεν θα επέμβει κατ’ αυτού –εφόσον εσύ ανέλαβες την τιμωρία του- αλλά επιπλέον θα σε τιμωρήσει ως θεόμαχο.

Άφησε τα πράγματα στο Θεό. Αυτός θα τα τακτοποιήσει πολύ καλύτερα απ’ ό,τι εσύ θέλεις. Σε σένα έδωσε μόνο την εντολή να προσεύχεσαι για τον άνθρωπο που σε λύπησε…

Εμάλωσες με κάποιον και κρατάς μέσα σου κακία; Μην προσέλθεις στη Θεία Κοινωνία!

Θέλεις να προσέλθεις; Συμφιλιώσου πρώτα και τότε να έλθεις να εγγίσεις τα Άχραντα Μυστήρια!

Αυτά δεν τα λέγω εγώ, αλλά ο ίδιος ο Κύριος. Αυτός για να σε συμφιλιώσει με τον Πατέρα, δεν αρνήθηκε ούτε να σφαγιασθεί, ούτε το αίμα Του να χύσει. Και συ, για να συμφιλιωθείς με τον συνάνθρωπό σου, ούτε μια λέξη δεν καταδέχεσαι να βγάλεις από το στόμα σου; Και διστάζεις να τρέξεις πρώτος; Άκουσε τι λέει για όσους κρατούν τη στάση αυτή: «Αν προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο και εκεί θυμηθείς ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου… πήγαινε πρώτα να συμφιλιωθείς με τον αδελφό σου» (Ματθ. ε΄ 23-24).

Αν έβλεπες ένα μέλος του σώματός σου αποκομμένο, δεν θα έκανες τα πάντα για να το ενώσεις μα το σώμα σου; Αυτό κάνε και για τους αδελφούς σου. Όταν τους δεις να έχουν αποκοπεί από την αγάπη σου, τρέξε γρήγορα και περιμάζεψέ τους, μην περιμένεις εκείνους να έλθουν, σπεύσε εσύ πρώτος, για να λάβεις τα βραβεία!

Ένα μόνο εχθρό διαταχθήκαμε να έχουμε, τον διάβολο. Με αυτόν να μην συμφιλιωθείς ποτέ, προς τον αδελφό σου όμως ποτέ να μην έχεις βαριά καρδιά.

Κι αν ακόμη συμβεί κάποια μικροψυχία, ας είναι παροδική, ας μην υπερβαίνει το διάστημα της ημέρας. «Η δύση του ηλίου να μη σας προφθάνει οργισμένους», λέει ο Απόστολος (Εφεσ. δ΄ 26).

«…ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν…» (Ματθ. στ΄ 12).

Βλέπεις; Ο Θεός εσένα τον ίδιο έκανε κριτή της συγχωρήσεως των αμαρτημάτων σου. Αν συγχωρήσεις λίγα, λίγα θα σου συγχωρεθούν. Αν συγχωρήσεις πολλά, θα σου συγχωρηθούν πολλά. Αν τα συγχωρήσεις με ειλικρίνεια και με όλη σου την καρδιά, με τον ίδιο τρόπο θα συγχωρήσει και τα δικά σου ο Θεός.

Αν μετά την συγχώρηση, κάνεις φίλο σου τον εχθρό σου, έτσι θα διάκειται και ο Θεός απέναντί σου.

Ποιας, λοιπόν, τιμωρίας δεν είναι άξιος εκείνος, που ενώ πρόκειται να κερδίσει δέκα χιλιάδες τάλαντα, εάν χάσει εκατό μόνο δηνάρια, ούτε και τα λίγα δεν συγχωρεί, αλλά στρέφει εναντίον του τα ίδια τα λόγια της προσευχής;

Γιατί όταν λες στο Θεό «συγχώρεσέ μας, όπως και εμείς συγχωρούμε τους εχθρούς μας» και κατόπιν εσύ δεν συγχωρείς, για τίποτε άλλο δεν παρακαλείς το Θεό, παρά να σε στερήσει από κάθε απολογία και συγγνώμη…

Απόσπασμα από την ομιλία κ΄
  «Εις τους Ανδριάντας»

Αναδημοσίευση: http://imverias.blogspot.gr/2013/04/blog-post_8698.html

Σπουδή στην μετάνοια

 

Ανακάλυψα στο ίντερνετ ένα κατηχητικό βοήθημα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών το οποίο έχει επιμεληθεί ο Πρωτ. Θεμιστοκλής Μουρτζανός με θέμα : 

Σύγχρονα τραγούδια: αφορμή συζήτησης με τους νέους μας
(συνέχεια)

Θέμα 8: Σπουδή στην μετάνοια

 

Στοχοθεσία: Α. Να καταλάβουν τα παιδιά ότι το αληθινό νόημα της αμαρτίας είναι η αποτυχία του ανθρώπου να αγαπήσει το Θεό και η επιλογή άλλων ειδών «αγάπης»  που τον παραδίδουν στα πάθη

Β.  Ο Θεός περιμένει πάντοτε τον άνθρωπο να επιστρέψει, γιατί ουδέποτε μειώνεται η αγάπη Του προς τον πεπτωκότα  

Τύψεις

(Μουσική και τραγούδι Μάνος Χατζιδάκις, ποίηση Ντ. Χριστιανόπουλος, από τον δίσκο Μ. Χατζιδάκις 2000 μ.χ.)

Όσες περνούν οι μέρες και μακραίνει

η ηλικία της σεμνότητας, αισθάνομαι

τις ανεπαίσθητες ραγισματιές εντός μου

από νύχτα σε νύχτα να πληθαίνουν:

δρόμοι που πήρα με χαμηλωμένα μάτια,

φώτα που πέσαν πάνω μου ανελέητα,

λόγια πιο πρόστυχα κι απ’  τις χειρονομίες-

μα πιο πολύ, η όψη της μητέρας μου,

όταν γυρνώ αργά το βράδυ και τη βρίσκω

μ’  ένα βιβλίο στο χέρι να προσμένει

βουβή, ξαγρυπνισμένη και χλομή.

Ερμηνευτικά σχόλια

Μακραίνει η ηλικία της σεμνότητας: Είναι ένα τραγούδι που μιλάει για την αποτυχία του ανθρώπου να ζήσει, για την αμαρτία και τις τύψεις που προκαλεί αυτή στον άνθρωπο, κυρίως μέσα από τα πρόσωπα που αγαπούμε. Η ηλικία της σεμνότητας αποτελεί την νεανική ηλικία του ανθρώπου, την ηλικία της αγνότητας και της αθωότητας που δυστυχώς στη ζωή μας μακραίνει, ξεφεύγουμε απ’  αυτήν…

Αισθάνομαι τις ανεπαίσθητες ραγισματιές: Η αμαρτία αφήνει ραγισματιές στην ψυχή του ανθρώπου, δεν του επιτρέπει να είναι όπως ήταν. Μάλιστα, αυτές οι ραγισματιές είναι ανεπαίσθητες, ο άνθρωπος δεν τις συνειδητοποιεί εύκολα, αλλά λειτουργούν στο υποσυνείδητό του, με αποτέλεσμα να τον αρρωσταίνουν, να περνούν ως λογισμοί, να μην ξέρει τι του συμβαίνει και δεν είναι ευτυχισμένος…

Δρόμοι-φώτα-λόγια: Είναι εικόνες από τη ζωή του ανθρώπου, οι δρόμοι που παίρνει, για τους οποίους δεν είναι σίγουρος ή δεν αποφασίζει ο ίδιος γι’ αυτούς, αλλά άλλοι του τους επιβάλλουν, τα φώτα που πέφτουν επάνω του, το γλέντι, η διασκέδαση ή ό,τι κάνει για να φανεί ο εγωισμός του, αλλά, κυρίως τα λόγια, που πληγώνουν τους άλλους, που είναι ψεύτικα, όπως και το ήθος του ανθρώπου. Λόγια, εγωισμός και πράξεις, οι τρόποι με τους οποίους δουλεύει η αμαρτία στη ζωή μας…

Η όψη της μητέρας μου: Η αμαρτία συνειδητοποιείται από τον άνθρωπο όταν ενοχλεί αυτούς που αγαπάει και κυρίως, αυτούς που τον αγαπάνε! Η αμαρτία ενοχλεί και το Θεό, ωστόσο ο Θεός περιμένει , όπως η μητέρα του τραγουδιού, με αγωνία την επιστροφή του πλανημένου, αγωνία γιατί αγαπά τον καθέναν μας προσωπικά!

Συμπεράσματα – Ερωτήσεις

1.     Ο άνθρωπος αποτυγχάνει στη ζωή του να αγαπήσει το Θεό και τον συνάνθρωπο. Αντιθέτως, βλέπει τον εαυτό του να παραδίδεται στα πάθη, τις εξαρτήσεις, τον εγωισμό, με αποτέλεσμα η εσωτερική του κατάσταση να μην του επιτρέπει να αισθάνεται ευτυχισμένος. Ικανοποιεί τις επιθυμίες του ή έχει απωθημένα όταν δεν μπορεί να το κάνει, αλλά διαπιστώνει πως όσο κι αν χρησιμοποιεί την ελευθερία του όπως θέλει, δεν μπορεί να γευθεί την αληθινή χαρά. Μόνο εκτονώνεται, χωρίς να έχει η χαρά του μόνιμη ισχύ στην καρδιά του.

2.    Έρχονται στιγμές που ο άνθρωπος διαπιστώνει τα λάθη του, όπως επίσης και ότι δεν είναι πραγματικά ελεύθερος. Τότε νιώθει τύψεις κι ενοχές, ιδίως όταν διαπιστώνει ότι έχει στενοχωρέσει αυτούς που αληθινά τον αγαπούν. Εκείνες τις στγιμές είναι σπουδαίο ο άνθρωπος να βρει το δρόμο της μετάνοιας, της αλλαγής νου και τρόπου ζωής, της επιστροφής

3.    Η Εκκκλησία έχει ορίσει το μυστήριο της μετάνοιας και εξομολόγησης, όχι απλώς για να τακτοποιήσει ο άνθρωπος τις ενοχές και τις τύψεις του, λαμβάνοντας άφεση αμαρτιών, αλλά για να γευτεί την αγάπη του Θεού και να επιστρέψει στην οικία του Πατέρα Του που είναι η Εκκλησία. Γι’ αυτό ο άνθρωπος εξομολογείται, από την άποψη ότι αναφέρει τα λάθη του, τους προβληματισμούς του, ό,τι τον κάνει να ντρέπεται στον πνευματικό πατέρα, που είναι ο εντεταλμένος από τον Θεό και την Εκκλησία ιατρός της ψυχής, για να αναγνωρίσει ενώπιόν του τα λάθη του και να ταπεινωθεί γλυκά, επιστρέφοντας στην αγάπη του Θεού

4.    Ο πνευματικός δεν απορρίπτει κανέναν. Συζητά με ολους και δεν αλλάζει γνώμη για τον άνθρωπο ό,τι κι αν έχει κάνει. Τον αγαπά ακόμη περισσότερο μετά την εξομολόγηση και του δίνει να κατανοήσει την σημασία της πατρότητας. Δεν είναι ψυχολόγος και ψυχαναλυτής, παρότι συζητά και γνωρίζει τι λένει οι δύο αυτές επιστήμες για την ανθρώπινη ψυχή. Είναι πρωτίστως πατέρας και συμπάσχει με τον αμαρτωλό, καθότι και ο ίδιος εξομολογείται και ο ίδιος έχει αμαρτίες

5.    Πρακτικά σημεία της εξομολόγησης: ποια είναι η αξία της, ποια η σημασία του ρόλου του πνευματικού στη ζωή μας, πώς μπορεί κανείς να εξομολογηθεί;

6.    Τι θέλει ο Θεός από μας; Υπάρχουν αμαρτίες που δεν συγχωρούνται; Αισθανόμαστε τύψεις για τον τρόπο ζωής μας;

Βοηθητικό κείμενο

«Ασχολήθηκες σήμερα με ένα σωρό λεπτομέρειες, ενώ παρέλειψες το κυριότερο πράγμα, δηλαδή δεν ανέφερες τις πιο βαρειές απ’ όλες τις αμαρτίες, γιατί δεν παραδέχθηκες, ούτε έγραψες εις το χαρτί, ότι δεν αγαπάς τον Θεό, ότι μισείς τον πλησίον σου, ότι δεν πιστεύεις εις τον Λόγον του Θεού, και ότι είσαι γεμάτος από υπερηφάνεια και φιλοδοξία, γεγονότα που αποτελούν την τετραπλή μάζα του κακού και τα οποία είναι η αιτία όλων των άλλων αμαρτημάτων μας. Αυτά είναι οι τέσσαρες κυριώτερες ρίζες, από τις οποίες φυτρώνουν όλα τα άλλα αμαρτήματα ειςτα οποία πέφτουμε όλοι»

(Οι Περιπέτειες ενός προσκυνητού, Εκδ. Αστέρος, Αθήνα 1999, σ. 166)

Πηγή

 

Anthony Bloom:Μην ζητάμε να δούμε τον Θεό, απροετοίμαστοι!

Ο Θεός είναι πολυεύσπλαχνος. Δεν έρχεται πρόωρα, παράκαιρα. Μας δίνει την ευκαιρία να κρίνουμε τον εαυτό μας, να καταλάβουμε ορισμένα πράγματα και να μη επιζητούμε να μας εμφανιστεί σε στιγμές που η παρουσία Του θα σήμαινε καταδίκη για μας.

Θα ήθελα να σας πω ένα παράδειγμα πάνω σ’ αυτό. Πριν πολλά χρονιά ήρθε κάποιος να με δει. Μου ζήτησε να του δείξω το Θεό. του είπα ότι δεν μπορούσα να το κάνω, αλλά πρόσθεσα ότι, ακόμα και να μπορούσα, αυτός δεν θα ήταν δυνατό να ατενίσει το Θεό. σκέφτηκα πως για να συναντήσει κανείς το Θεό πρέπει να έχει κάτι κοινό μαζί Του, κάτι που δίνει μάτια να δει και νου να κατανοήσει.

Ο άνθρωπος εκείνος με ρώτησε γιατί τα έλεγα αυτά. του πρότεινα λοιπόν να σκεφτεί λίγα λεπτά και να μου πει αν υπήρχε κάποιο χωρίο του Ευαγγελίου που να τον είχε συγκινήσει ιδιαίτερα, για να δει ποια σχέση υπάρχει μεταξύ του Θεού και του ιδίου.

Μου απάντησε λοιπόν «ναι, είναι στο όγδοο κεφάλαιο του Ευαγγελίου του Ιωάννου, το χωρίο που μιλάει για το λιθοβολισμός της πόρνης». «Ά ναι!» είπα, «αυτό είναι ένα από τα πιο όμορφα και συγκινητικά κομμάτια στο Ευαγγέλιο». «Τώρα» του είπα, « κάθισε και σκέψου ειλικρινά: στη σκηνή που περιγράφεται, ποιος είσαι εσύ: ο Κύριος, ή τουλάχιστον είσαι με το μέρος Του, γεμάτος συγχώρηση, συγκατάβαση και πίστη γι’ αυτή τη γυναίκα που μπορεί να μετανοήσει και να γίνει ένας καινούργιος άνθρωπος; Είσαι η γυναίκα που τη συνέλαβαν να μοιχεύει; Είσαι ένας από κείνους που απομακρύνονται αμέσως γιατί έχουν επίγνωση των αμαρτημάτων του; Ή τέλος είσαι ένας από κείνους που στέκονται λίγο και περιμένουν;

Ο άνθρωπός μου σκέφτηκε λίγο και έπειτα είπε: «Όχι, νιώθω πως είμαι ο μόνος Εβραίος που δεν θα είχε απομακρυνθεί αλλά θα είχα λιθοβολήσει τη γυναίκα». Τον κοίταξα λοιπόν και του απάντησα: «Δόξαζε το Θεό που δεν σου επιτρέπει να Τον συναντήσεις πρόσωπο προς πρόσωπο!».

Αρχιεπισκόπου  Anthony Bloom

Μάθε να προσεύχεσαι

εκδ.: Η Έλαφος

Πηγή: http://imverias.blogspot.gr/2014/02/anthony-bloom.html

Ἐγὼ πάντα Σὲ πρόσβαλλα καὶ Σὲ ἔθλιβα. Ἐσὺ ὅμως....

Ἐγὼ πάντα Σὲ πρόσβαλλα καὶ Σὲ ἔθλιβα. Ἐσὺ ὅμως, Κύριε, γιὰ τὴ μικρή μου μετάνοια μοῦ ἔδωσες νὰ γνωρίσω τὴ μεγάλη Σου ἀγάπη καὶ τὴν ἄμετρη ἀγαθότητά Σου.

Ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης 

Πηγή/Αναδημοσίευση:http://trelogiannis.blogspot.gr/2015/03/blog-post_324.html

Αν δεν συγχωρήσεις, δεν θα συγχωρηθείς

Πριν υψώσουμε, λοιπόν, ικετευτικά τα χέρια μας στον ουρανό, ας βάλουμε αρχή μετάνοιας. Αλλωστε, επειδή με τα χέρια εκτελούμε πολλές πονηρές πράξεις, γι' αυτό ακριβώς έχει καθιερωθεί να τα υψώνουμε, όταν προσευχόμαστε, ώστε η υπηρεσία που προσφέρουν για την προσευχή, να τα εμποδίζει από την κακία και να τ' απομακρύνει από την αμαρτία.

Έτσι θα θυμάσαι, δηλαδή, όταν πρόκειται ν' αρπάξεις κάτι ή να χτυπήσεις κάποιον, ότι αυτά τα χέρια θα τα υψώσεις στο Θεό ως συνηγόρους σου και ότι μ' αυτά θα Του προσφέρεις την πνευματική θυσία της προσευχής. Γι' αυτό μην τα μολύνεις, μην τα ντροπιάζεις, μην τα κάνεις ανάξια εμφανίσεως στο Θεό, με την τέλεση οποιασδήποτε ανομίας. Καθάριζέ τα με την ελεημοσύνη, με τη φιλανθρωπία, με την καλοσύνη, κι έτσι καθαρά ύψωνέ τα σε προσευχή.

Αν δεν προσεύχεσαι ποτέ με χέρια λασπωμένα, πολύ περισσότερο μην το κάνεις με χέρια λερωμένα από την αμαρτία. Γιατί κακό δεν είναι το να υψώνεις χέρια άπλυτα προς τον Κύριο· το να υψώνεις, όμως, χέρια καταμολυσμένα από αναρίθμητα αμαρτήματα, αυτό είναι φοβερό και προκαλεί την οργή του Θεού. Αλλά μόνο έτσι παροργίζουμε τον Πατέρα μας;

Με πόσους τρόπους, αλήθεια, αμαρτάνουμε, ακόμα και μέσα στην εκκλησία, την ώρα της λατρείας! Αναπολόγητοι θα είμαστε, αν ο Θεός λογαριάσει τους αισχρούς λογισμούς που έχουμε στο νου μας, τις πονηρές επιθυμίες που έχουμε στην καρδιά μας, τις κατακρίσεις που ξεστομίζουμε καθημερινά για τον πλησίον μας, τα ψεύδη και τις συκοφαντίες, τις πανουργίες και τις δολοπλοκίες, τις κακότητες και τις αδικίες μας. Λύπη μας προξενεί η προκοπή των άλλων, ακόμα και των φίλων μας.

Ευχαρίστηση δοκιμάζουμε, όταν ο συνάνθρωπός μας υποφέρει, θεωρώντας τη συμφορά εκείνου ως παρηγοριά για τη δική μας δυστυχία. Ασύνετα ζητάμε από το Θεό πράγματα φθαρτά κι ανώφελα, πράγματα που Εκείνος πρόσταξε να τα περιφρονούμε. Αθεόφοβα καταριόμαστε τους αδελφούς μας, ενώ έχουμε εντολή να δίνουμε ευχές και στους εχθρούς μας.

Τί κάνεις, άνθρωπε μου; Ζητάς από το Θεό να σε σπλαχνιστεί, κι εσύ καταριέσαι τον άλλο; Μη γελιέσαι. Αν δεν συγχωρήσεις, δεν θα συγχωρηθείς. Το ξέρεις. Και όμως, όχι μόνο δεν συγχωρείς, αλλά παρακαλάς και το Θεό να μη συγχωρήσει! Αν, όμως, δεν συγχωρείται εκείνος που δεν συγχωρεί, πώς θα συγχωρηθεί εκείνος, που και τον Κύριο παρακαλάει να μη συγχωρήσει; Αν είναι κακό να έχεις εχθρούς, σκέψου πόσο χειρότερο είναι να τους κατηγορείς και να τους καταριέσαι. Εσύ πρέπει να δώσεις λόγο για το ότι έχεις εχθρούς, και κατηγορείς εκείνους; Πώς θα σου δώσει άφεση ο Θεός, όταν Του ζητάς να βλάψει άλλους, την ώρα που Τον παρακαλάς για τα δικά σου αμαρτήματα κι έχεις ανάγκη από μεγάλο έλεος;

Όταν μάλιστα, προσεύχεσαι για τον εαυτό σου, γυρίζεις τη ματιά σου δεξιά κι αριστερά, χασμουριέσαι και φέρνεις στο νου σου χίλιους δυο λογισμούς. Όταν, όμως, προσεύχεσαι εναντίον των εχθρών σου, το κάνεις με μεγάλη αυτοσυγκέντρωση και διαύγεια σκέψεως. Γνωρίζει, βλέπεις, ο διάβολος πως, όταν ζητάμε το κακό των άλλων, στρέφουμε το ξίφος εναντίον μας, γι' αυτό τότε δεν διασπά την προσοχή μας και δεν τραβάει το νου μας εδώ κι εκεί.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

 Πηγή/Αναδημοσίευση:ayioi-pantes.blogspot.gr

Οι ''χαριτωμένοι αλήτες'' Του Χριστού.

Ενα κείμενο θεολογικής αλητίας απο τον Δημήτρη Ρόδη για την Πνεύματος κοινωνία.

Όταν ένας άνθρωπος μπεί σε μία κατάσταση διαρκούς μετάνειας, και καθαρθεί ψυχικά, ώστε να μπορεί να προσβλέπει στη σωτηρία της ψυχής του, και μόνο η ιδέα ότι άνθρωποι θα μείνουν απέξω απο την βασιλεία Του Θεού τον γεμίζει πόνο.

Όταν ο άνθρωπος ζει εν Θεώ, η θέληση του ταυτίζεται πιά με το θέλημα του Θεού. Και ο Θεός θέλει "πάντας σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν".

Στόν αντίποδα, ο μετανοών φαρισαϊκώς, ενδιαφέρεται μόνο για την σωτηρία του ''εγω''.... δημιουργώντας μια σχέση Θεού - ανθρωπού βασισμένη σε ενα είδος εμπορικής δραστηριότητας - συναλλαγής

''σου 'δωσα - δώσε μου..''

Εκτελεί τις εντολές με το γράμμα του νόμου, θεωρεί μάλιστα πως όλοι θα πρέπει να του το αναγνωρίζουν, ακόμα και ο Θεός...

Σε αντάλλαγμα ζητά απο τον Θεο ενα πλήθος κοσμικών θελημάτων, να ''πάει καλά η δουλειά'', να παντρευτεί εκείνη/νον που κρίνει πως του ''αξίζει'', να λάβει βοήθεια στην τάδε υπόθεσή του...

Όταν βρεθεί μπροστά σε χριστιανό που με πόνο ψυχής και ανιδιοτελής αγάπη, εργάζεται ιεραποστολικά για την διάδωση της αλήθειας Του Χριστού, συναισθανόμενος τον Θείο λογο: "Εντολήν καινήν σας δίδω, Να αγαπάτε αλλήλους, καθώς εγώ σας ηγάπησα και σεις να αγαπάτε αλλήλους" (Ιωάννης 13:34α)

Ο ''θρήσκος'' άνθρωπος, δεν διστάζει να τον χλευάσει, λέγοντάς του ''Και ποιος είσαι εσυ που μιλάς για Τον Χριστό...'' Και γίνεται αυτή η σκληροκαρδία αφορμή, εναντίωσης ακόμα και στο θέλημα Του Θεού, "...έκαστος κατά το χάρισμα, το οποίον έλαβεν, υπηρετείτε κατά τούτο εις αλλήλους... " (Α' Πέτρου 4:10).

Διότι δεν δύναται να γνωρίζει κανείς τις βουλές Του Κυριού, τον τρόπο που Εκείνος θα διαλέξει τον πιστό με κάλεσμα βιώματος μυστικού.

Πολλές φορες καλεί σε μετάνοια, μοίχους, πόρνες, ληστές, τους κοινώς λεγόμενους ''αλήτες Του Χριστού'', που δεχούμενοι την έλευση της χάρις Του, μεταστρέφονται προκαλώντας εκπλήξη με την αλλαγή των συνηθειών και του βίου τους.

Λίγοι απο αυτούς θα παλέψουν να κρατήσουν την χάρη καθώς: «Πολλοί γαρ εισί κλητοί, ολίγοι δε εκλεκτοί».

Η κλήση της αγάπης του Θεού, η αποδοχή της, ο πνευματικός αγώνας για την εκ νέου κάθοδο της χάριτος, και η χαρισματική υιοθεσία δύσκολα θα ακουσθούν και θα βιωθούν από όσους δεν αγαπούν οπως Εκείνος. Ανιδιοτελώς.

''Οι γεννώμενοι χαρισματικώς είναι περισσότερο παιδιά του Θεού παρά των κατά φύση γονέων τους..'' (Δημητρίος Ι. Τσελεγγίδης καθηγ. Θεολ. Σχολής / Α.Π.Θ.)

Αυτοί θα εργαστούν για την αλήθεια της αγάπης Του, δίχως να ζητήσουν ποτέ θέσεις, κοσμικά αξιώματα, δόξα, κοινωνική αναγνώριση και αποδοχή....

'Ισως κερδίσουν ενα διακόνιμα σε ενα μικρό παρεκκλήσιο, μακρυά απο την βουή των λαμπρών μητροπόλεων, ή εφόσον το κάλεσμά τους είναι κλήση μοναχική, το τριμένο ράσο του ορθόδοξου μοναχού...

Είναι οι αλήτες Του Χριστού που βιώνουν πόνο για χαμένες ψυχές αλλήλων...

"Διότι αύτη είναι η παραγγελία, την οποίαν ηκούσατε απ' αρχής, να αγαπώμεν αλλήλους" (Α' Ιωάννου 3:11).

Αναδημοσίευση:http://pneumatoskoinwnia.blogspot.gr/2014/06/blog-post_20.html

Όλα τα δάκρυα δεν είναι καθαρά. Υπάρχουν και θολά...

Όλα τα δάκρυα δεν είναι καθαρά. Υπάρχουν και θολά...                                                                  π. Χαράλαμπου Παπαδόπουλου

Έπεσες, αμάρτησες, αστόχησες δηλαδή δεν υπάρχεις σε πληρότητα ζωής όπως ο Χριστός μας αποκάλυψε.

Τώρα πλέον έχεις χάσει την χαρά σου. Ναι γιατί η χαρά σου ήταν τα κατορθώματα σου, όχι ο Θεός.

Τώρα πλέον νιώθεις ανάξιος. Ναι γιατί πριν αισθανόσουν άξιος όχι Χάρι της αγάπης, της αποδοχής του Θεού και της θυσίας Του, αλλά χάριν των φαντασιακών αρετών σου.

Τώρα αισθάνεσαι ενοχές. Ναι, γιατί δεν πίστεψες ποτέ στην δικαιοσύνη του Θεού που είναι Έλεος και Αγάπη, όπως λέει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, αλλά στην δική σου δικαιοσύνη, στο νόμο του Εγώ σου.

Τώρα αισθάνεσαι αποτυχημένος, γιατί δόμησες την επιτυχία σου στην έξωθεν καλή μαρτυρία και όχι στην έσωθεν ειρήνη με τον Θεό σου.

Νιώθεις ντροπή. Ναι γιατί έμαθες να κρίνεσαι στο βλέμμα του άλλου, στην γνώμη του άλλου, και όχι στο βλέμμα το ιλαρό και απόλυτα αγαπητικό του Χριστού μας.

Τώρα αισθάνεσαι ότι πλέον δεν σε αγάπάει ο Θεός, αλλά ξεχνάς ότι ο Θεός που μας απεκάλυψε ο Ιησούς Χριστός, βρέχει επί δικαίους και αδίκους, και κατά τους πατέρες της εκκλησίας, είναι αμετάβλητος και απαθής. Δεν μεταβάλεται, δεν έχει συναισθήματα, δεν σε αγαπάει σήμερα περισσότερο γιατί είσαι «καλό παιδί» και αύριο λιγότερο γιατί είσαι «κακό». Μόνο σε αγαπάει. Πάντα το ίδιο παράφορα, ως μανικός εραστής, κατά Άγιο Μάξιμο Ομολογήτη.

Εσύ προσπάθησε να συνδεθείς μαζί Του και να αισθανθείς την αγάπη Του. Δεν άλλαξε Εκείνος, εσύ δεν μπορείς να αλλάξεις για να αισθανθείς της αγαπητική Παρουσία Του.

Τώρα θρηνείς και κλαις. Γιατί; Γιατί έχασες την σχέση με τον Θεό; Σε ενδιαφέρει πραγματικά το πρόσωπο Του; Για δες μήπως κλαις, γιατί δεν είσαι πια αυτός που πίστευες ότι είσαι ή εκείνος που θα ήθελες να είσαι; Κι αυτό ενοχλεί την ιδεατή σου εικόνα. Η παντοκρατορία του Εγώ σου τρέμει. Γιατί πάνω κι από τον Θεό πίστεψες στα κατορθώματα σου. Άλλωστε όλα τα δάκρυα δεν είναι καθαρά. Υπάρχουν και θολά!!!

Πηγή: http://plibyos.blogspot.com/2014_01_01_archive.html

Αναδημοσίευση

Η εξομολόγηση ως συμφιλίωση

 Η εξομολόγηση ως συμφιλίωση

Μητροπολίτη Άντονυ του Σουρόζ

Όταν προσερχόμαστε στην εξομολόγηση σπεύδουμε πρόσωπο με πρόσωπο προς ένα φίλο. Δεν πρόκειται να μας κρίνει και να μας καταδικάσει κανείς. Ας πολεμήσουμε τον φόβο που μας διακατέχει γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί. Ερχόμαστε στον Ένα της Τριάδος που, όντας Θεός, επέλεξε από αγάπη για μας να γίνει Άνθρωπος, ν΄αναλάβει πάνω Του την ανθρώπινη φθορά και να δώσει τη ζωή Του για μας. Η ζωή και ο θάνατος Του είναι η απόδειξη ότι η αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο είναι τόσο μεγάλη, ώστε να μπορούμε να τον πλησιάσουμε χωρίς δισταγμό, με την προσδοκία ότι σε κάθε περίπτωση θα αγκαλιάσει την αδυναμία μας, πέρα από ηθικές αξιολογήσεις. Ας είσαστε βέβαιοι ότι εάν κάποιος πρόκειται να θρηνήσει για την αναξιότητα και την αμαρτία μας σε συμπόνια, έλεος, αγάπη δεν είναι παρά Εκείνος που θα ήταν πρόθυμος να σαρκωθεί και να πεθάνει έστω και για έναν μόνο αμαρτωλό, γιατί δεν μπορεί να υπομείνει των απώλεια κανενός.Αυτός, λοιπόν, είναι ο Χριστός στον οποίο προερχόμαστε κατά την εξομολόγηση. Προσδοκά την ίαση, την παραμυθία, την στήριξη μας – όχι την κρίση και καταδίκη μας.
Και τότε ποιος είναι ο ρόλος του ιερέως; Στην ευχή που διαβάζει ο κληρικός πριν το μυστήριο ονομάζεται «μάρτυρας». Καλείται από τον Κύριο να παρευρίσκεται ενώπιον του αμαρτωλού, για να μαρτυρήσει το γεγονός της αγάπης του Χριστού για εκείνον, να βεβαιώσει ότι ο Κύριος είναι παρών και η μόνη επιθυμία και πρόθεση Του είναι η σωτηρία και η αιώνια ευφροσύνη του μετανοούντος. Επίσης, ο ιερέας παρευρίσκεται στο όνομα του αμαρτωλού, για να ικετεύσει και να μεσιτεύσει στον Κύριο για τη συμφιλίωση του ανθρώπου με την Εκκλησία.
Ας αλλάξουμε, λοιπόν, τον τρόπο της εξομολόγησης: ας διώξουμε τον φόβο της τιμωρίας ή της απόρριψης κι ας βρούμε το θάρρος να ελαφρώσουμε την καρδιά μας από κάθε αμφιβολία. Ο Χριστός δεν πρόκειται να μας αρνηθεί. Ίσως η εξομολόγηση μας να είναι για Εκείνον ένας νέος σταυρός, αλλά θα τον δεχθεί, αφού μας αγαπά πέρα από κάθε κρίση, μέχρι θανάτου: Ο θάνατος του έγινε η δική μας ζωή – ζωή μέσα στο χρόνο και ζωή στην αιωνιότητα.
Η εξομολόγηση πριν από όλα είναι συνάντηση και συμφιλίωση. Είναι συνάντηση με τον Χριστό που ποτέ δεν μας στρέφει τα νώτα, παρόλο που εμείς φεύγουμε μακριά. Μερικές φορές μια τέτοια συνάντηση μπορεί να γίνει έμπνευση για ολόκληρη τη ζωή και να μας δώσει δύναμη και κουράγιο να διάγουμε το υπόλοιπο του βίου. 
Αναδημοσίευση: http://isagiastriados.com/

Μεγάλη Τετάρτη: Η πρώην πόρνη

Αναδημοσίευση από:http://www.toportal.gr 
του Αλέξανδρου Καριώτογλου
 
Η πρώην πόρνη
"Εκ του βορβόρου των έργων μου ρύσαι με".

Σου φαίνεται παράξενο; Είναι όμως αλήθεια. Στη μέση της Μ. Εβδομάδας το πρόσωπο που με δύναμη προβάλλεται είναι μια πόρνη. Δεν είναι ευσεβείς φιλόσοφοι και θεολόγοι, άγιοι, δυνατά μυαλά κι επαναστάτες. Η θλιβερή φιγούρα μιας πόρνης που σ' όλη της τη ζωή είχε μάθει να "παίρνει" μια ψεύτικη αγάπη απ' την πλευρά των ανδρών, βυθισμένη στη λάσπη της εκμετάλλευσης, στη βρωμιά της πονηριάς, της υποκρισίας και της ψευτιάς. Πλησιάζει τον Νυμφίο-Χριστό, χύνει στα πόδια Του ένα πάρα πολύ ακριβό μύρο που διέθετε μέσα σε ένα αλαβάστρινο δοχείο και τα σκουπίζει με τα πλούσια μαλλιά της. Αυτή τη φορά δίνει και μόνο τη γνήσια αγάπη της στο πρόσωπο του Σωτήρα της. Δεν "παίρνει" πουλώντας αγάπη. Δίνει με δάκρυα όλη της την αγάπη, αυτή που πραγματικά διέθετε. Δείχνει την αλλαγή στη ζωή της.

Μ. Τετάρτη: μια πόρνη μου δείχνει το δρόμο της Αλήθειας, αυτόν που δεν μούδειξαν οι φιλόσοφοι, οι θεολόγοι, οι επιστήμονες, οι επαναστάτες, οι πάσης φύσεως στοχαστές. Είναι ένας δρόμος απλός, αλλά και δύσκολος να τον διαβείς. Θέλει "δακρύων όμβρους" για να ξεφύγεις απ' την "φαύλη συνήθεια" που έχεις να μην αγαπάς, να αυτοπροβάλλεσαι, να μη σε ενδιαφέρει ο άλλος, να θεωρείς πιο σημαντικό το ποιος και με ποιο σύστημα σε εξουσιάζουν κι όχι πώς εσύ εξουσιάζεις τον εαυτό σου και επιβάλεις τη δική σου θέληση στο σύντροφό σου, στα παιδιά σου, στους φίλους σου και σε κάθε άλλον άγνωστο.

Είναι μια τρέλα; Ίσως. Από κάποιους ήταν τρέλα που μια πόρνη άλλαξε ζωή γνωρίζοντας το πρόσωπο του Ιησού. Γιατί ο κόσμος πορεύεται με "τη φιλοσοφία της ταμπέλας". Είσαι πόρνη, θα είσαι για πάντα. Είσαι ευσεβής, θα είσαι για πάντα, είσαι μετανάστης, θα είσαι μόνιμα. Είσαι επαναστάτης, θα είσαι αιώνια. Ποιος σου έμαθε αυτή τη φιλοσοφία; Ο κόσμος; Το σύστημα; Μήπως είναι καιρός να το ξανασκεφτείς και να την αλλάξεις; Να την αλλάξω;

"Η πρώην άσωτος γυνή, εξαίφνης σώφρων ώφθη". Αυτό το "εξαίφνης" έχει τη σημασία του, είναι βόμβα βραδυφλεγής στη "φιλοσοφία της ταμπέλας". Καταργεί τη συμβατική λογική.

Ναι είναι Τρέλα να βρεθείς απ' το βόρβορο των έργων στην ομορφιά της Χάρης και της Αγάπης.

 - See more at: http://www.toportal.gr/?i=toportal.el.koinwnia&id=3300#sthash.Tj5IzmCz.jc9hqpvY.dpuf