1. Ηθική και χριστιανικό δόγμα
Ο ηθικός προβληματισμός είναι πανανθρώπινο χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τον άνθρωπο από την άλογη φύση.
Η χριστιανική ηθική ορίζεται ως ο τρόπος ζωής στον οποίο καλούνται τα μέλη της Εκκλησίας.
Η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή καθώς τα δόγματα δεν είναι απλώς θεωρητικές αρχές.
Το Χριστολογικό δόγμα φανερώνει τη σφοδρή αγάπη του Θεού που παρέδωσε τον Υιό Του στον θάνατο.
Η Ανάσταση σημαίνει τη θανάτωση του θανάτου και όλων των δυνάμεων που φθείρουν την κτίση.
Ο Θεός είναι Τριάδα Προσώπων που συνυπάρχουν αγαπητικά χωρίς να συγχέονται ή να χωρίζονται.
Το τριαδικό δόγμα καλεί τους ανθρώπους σε αρμονική συνύπαρξη χωρίς ατομικισμό ή μαζοποίηση.
Η χριστιανική εσχατολογία προσδοκά τη Βασιλεία του Θεού ως την τελική ανακαίνιση του κόσμου.
Η θεία Ευχαριστία αποτελεί πρότυπο κοινωνίας όπου παύουν όλες οι διαιρέσεις και οι διχασμοί.
Οι Χριστιανοί καλούνται να φέρουν το φως των εσχάτων στην καθημερινή τους δράση και ζωή.
2. Τα κριτήρια της ηθικής πράξης
Ο Χριστός μετακίνησε το κέντρο βάρους από την πράξη καθαυτήν στην πρόθεση και τα κίνητρα.
Η ταπείνωση του Τελώνη αποδείχθηκε ανώτερη από την τυπική αλλά εγωκεντρική ευσέβεια του Φαρισαίου.
Η αγάπη αποτελεί το ύψιστο κριτήριο αξιολόγησης κάθε ανθρώπινης ενέργειας και απόφασης.
Η ελευθερία του άλλου είναι απαραίτητο στοιχείο για να είναι μια πράξη πραγματικά ηθική.
Η αγάπη χωρίς τον σεβασμό της ελευθερίας πνίγει τον άνθρωπο και τον υποτάσσει.
Ο σχετικισμός κινδυνεύει να αρνηθεί κοινές πανανθρώπινες αξίες δικαιώνοντας την αυθαιρεσία.
Υπάρχουν τρεις βαθμίδες ηθικής ωριμότητας στην πνευματική ζωή: ο φόβος, ο μισθός και η αγάπη.
Ο δούλος ενεργεί από φόβο τιμωρίας ενώ ο μισθωτός αποβλέπει σε ιδιοτελή ανταμοιβή.
Ο ελεύθερος ή υιός δρα αποκλειστικά από αγάπη ζώντας τον Θεό ως πατέρα και φίλο.
Η φράση δούλος Θεού στην Εκκλησία σημαίνει τον άνθρωπο που δεν υποδουλώνεται σε καμία επίγεια σκλαβιά.
3. Η επιθυμία για δύναμη
Η δυνατότητα επιθυμίας είναι μια φυσική δύναμη την οποία ο άνθρωπος καλείται να προσανατολίσει.
Η αμαρτία δεν βρίσκεται στην ίδια την επιθυμία αλλά στις λανθασμένες επιλογές ικανοποίησής της.
Ο Χριστιανισμός ζητά τη σφοδρή επιθυμία και τον ζήλο του ανθρώπου για τα πνευματικά χαρίσματα.
Η εκκοπή του ιδίου θελήματος στοχεύει στην καταπολέμηση του εγωισμού και όχι της θέλησης.
Η δίψα για επιβολή πάνω στους άλλους αποτελεί διαστροφή της ανάγκης για κοινωνία προσώπων.
Ο Νίτσε θεωρούσε τη βούληση για δύναμη ως το ύψιστο καλό και τον Χριστιανισμό ως αδυναμία.
Η αληθινή και κορυφαία δύναμη είναι η άρνηση χρήσης βίας για την υποταγή του συνανθρώπου.
Ο Χριστός στον Σταυρό επέδειξε τη δύναμη της αγάπης αρνούμενος να επιβληθεί θαυματουργικά.
Η συγχώρεση είναι μια επαναστατική πράξη που σπάει τον φαύλο κύκλο της αντεκδίκησης.
Η συγχώρεση απαλλάσσει από τις συνέπειες του παρελθόντος τόσο τον συγχωρούντα όσο και τον συγχωρούμενο.
4. Άτομο και κοινότητα
Ο άνθρωπος ολοκληρώνεται μόνο μέσα από την ελεύθερη σχέση του με τους άλλους ανθρώπους.
Για την Εκκλησία ο μοναχικός άνθρωπος θεωρείται ένας όχι πλήρης και ανολοκλήρωτος άνθρωπος.
Οι σχέσεις που ολοκληρώνουν την ύπαρξη θεμελιώνονται στην πραγματική αγάπη και την ελευθερία.
Ο άνθρωπος διατηρεί την υπευθυνότητά του μέσα στην κοινότητα μέσω της δυνατότητας μεταστροφής.
Η χριστιανική ταυτότητα μπορεί να απαιτήσει ακόμα και σύγκρουση με πατρογονικές ή εθνικές κοινότητες.
Η βασική και θεμελιώδης ταυτότητα του πιστού είναι αυτή του μέλους της Εκκλησίας.
Ο εθνοφυλετισμός καταδικάστηκε ως αίρεση που απολυτοποιεί το αίμα της φυλής έναντι του Χριστού.
Οι δια Χριστόν Σαλοί χρησιμοποιούσαν παράδοξους τρόπους για να ελέγξουν την τυπική θρησκευτικότητα.
Ο ναρκισσισμός συρρικνώνει την ύπαρξη του ανθρώπου στον εαυτό του καθιστώντας τον μία φτωχή ύπαρξη.
Οι ηλεκτρονικές κοινότητες συχνά προάγουν έναν συγκεκαλυμμένο ναρκισσισμό αντί για αληθινή κοινωνία.
5. «Να έχεις ή να είσαι;»
Ο τρόπος του να έχεις βασίζεται στην κατοχή αγαθών ενώ ο τρόπος του να είσαι στην ποιότητα της ύπαρξης.
Η πλεονεξία χαρακτηρίζεται από τον απόστολο Παύλο ως μια μορφή πρακτικής ειδωλολατρίας.
Ο άνθρωπος που στηρίζει την ελπίδα του στα χρήματα δυσκολεύεται να εισέλθει στη Βασιλεία του Θεού.
Η παραβολή του άφρονα πλουσίου ελέγχει την ψευδαίσθηση αθανασίας που δίνει η αφθονία των αγαθών.
Ο καταναλωτισμός προσπαθεί να καλύψει το ψυχικό κενό μέσω της ασταμάτητης αγοράς αντικειμένων.
Κατά τους Πατέρες ο άνθρωπος είναι διαχειριστής και όχι απόλυτος ιδιοκτήτης των υλικών αγαθών.
Η κοινωνική ανισότητα θεωρείται αποτέλεσμα της ανθρώπινης αρπακτικότητας μετά την Πτώση.
Τα πλεονάζοντα αγαθά ανήκουν δικαιωματικά σε εκείνους που στερούνται τα απαραίτητα για τη ζωή.
Τα υψηλά πνευματικά επιτεύγματα στερούνται αληθινής αξίας αν δεν εμπνέονται από την αγάπη.
Ο πλησίον πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ισότιμη εικόνα του Χριστού και όχι ως εργαλείο χρήσης.
6. Ξένος, μετανάστης και πρόσφυγας
Στην παραβολή του καλού Σαμαρείτη ο πλησίον αποδεικνύεται ο αλλοεθνής και αλλόθρησκος ξένος.
Σημασία δεν έχει ποιος είναι ο πλησίον βάσει καταγωγής αλλά ποιος αποδεικνύεται μέσω της ευσπλαχνίας.
Ο Χριστός εγκαινιάζει πνευματικούς δεσμούς που βασίζονται στην ελεύθερη επιλογή και όχι στη βιολογία.
Ο ίδιος ο Θεός εμφανίζεται στην ιστορία ως ξένος που ζητά να γίνει ελεύθερα αποδεκτός.
Η φιλοξενία του Αβραάμ αποτελεί βιβλικό πρότυπο άμεσης και θερμής αποδοχής του ξένου.
Ο Χριστός ταυτίζεται πλήρως με τους ξένους και τους αναγκεμένους κάθε εποχής.
Η αλληλεγγύη προς τους πρόσφυγες και τους μετανάστες είναι καίριο χρέος κάθε πιστού χριστιανού.
Η αρμονική συνύπαρξη απαιτεί σεβασμό στην ελευθερία και την ιερότητα της ζωής του άλλου.
Οι Χριστιανοί οφείλουν να καταδικάζουν κάθε ταυτότητα που κηρύττει το μίσος για τον διαφορετικό.
Η βοήθεια προς τον αναγκεμένο ξένο θεωρείται από την Εκκλησία ως βοήθεια προς τον ίδιο τον Χριστό.
7. Το ανθρώπινο σώμα
Η Εκκλησία προσδοκά τη σωτηρία ολόκληρης της ψυχοσωματικής ύπαρξης του ανθρώπου.
Το αναστημένο σώμα του Χριστού παρέμεινε υλικό αλλά πλέον ελεύθερο από κάθε φθορά.
Το σώμα και η ψυχή δεν είναι εχθρικά συστατικά αλλά μια οργανική και αρμονική ενότητα.
Η χριστιανική πίστη απορρίπτει την αντίληψη του σώματος ως φυλακής ή τάφου της ψυχής.
Οι βιολογικές λειτουργίες του ανθρώπου είναι δώρα της θείας σοφίας και όχι κάτι εφάμαρτο.
Το ανθρώπινο σώμα χαρακτηρίζεται από τον απόστολο Παύλο ως ναός του Αγίου Πνεύματος.
Η υγεία είναι σπουδαίο αγαθό αλλά δεν πρέπει να απολυτοποιείται ή να θεοποιείται εγωιστικά.
Οι αθεράπευτοι άγιοι φανερώνουν ότι η σχέση με τον Θεό υπερβαίνει τη βιολογική ευημερία.
Η άσκηση και η νηστεία στοχεύουν στην πνευματική προπόνηση και τη χαλιναγώγηση του εγωισμού.
Η φροντίδα για το σώμα συνδέεται άρρηκτα με τον σεβασμό προς ολόκληρο τον υλικό κόσμο.
8. Γάμος και Οικογένεια
Ο γάμος και η αγαμία αποτελούν δύο διαφορετικά αλλά ισότιμα χαρίσματα από τον Θεό.
Η ένωση του άνδρα και της γυναίκας στοχεύει στην αλληλοσυμπλήρωση και τη μία σάρκα.
Το μυστήριο του γάμου θεμελιώνεται στη βαθιά συμφωνία και την τέλεια αγάπη του ζευγαριού.
Ο χριστιανός σύζυγος καλείται να παραμείνει με τον μη χριστιανό σύντροφό του χάριν της αγάπης.
Ο γάμος αποκτά αιώνια προοπτική μέσω της ιερολογίας μπολιαζόμενος στη ζωή της Βασιλείας.
Πορνεία θεωρείται κάθε σχέση στην οποία ο άλλος άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως εργαλείο ικανοποίησης.
Η οικογένεια οφείλει να είναι μια κοινότητα που σέβεται τη μοναδικότητα του κάθε μέλους της.
Η κτητική αγάπη των γονιών μπορεί να επισκιάσει την προσωπικότητα του παιδιού αντιμετωπίζοντάς το ως ιδιοκτησία.
Το κεφαλαιώδες στην οικογένεια δεν είναι η τεκνογονία αλλά η σωστή χριστιανική διαπαιδαγώγηση.
Ο σεβασμός μεταξύ γονέων και παιδιών πρέπει να είναι αμοιβαίος και να βασίζεται στην εμπιστοσύνη.
9. Χριστιανοί και πολιτική
Το βασικό κριτήριο της Εκκλησίας για την πολιτική εξουσία είναι η διακονία και η υπηρεσία.
Η ανάγκη για πολιτική εξουσία προέκυψε μετά την Πτώση για τον περιορισμό της αδικίας.
Οι άρχοντες οφείλουν να λειτουργούν ως υπερασπιστές των αδυνάμων και όχι ως καταδυναστευτές.
Η Εκκλησία οφείλει να κρίνει την εξουσία βάσει του αν υπηρετεί το δίκιο και την ελευθερία.
Οι Χριστιανοί έχουν χρέος αντίστασης απέναντι σε κάθε είδους τυραννική και άδικη εξουσία.
Η ομολογία Εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός τοποθετεί τον Θεό πάνω από κάθε επίγειο ηγεμόνα.
Η συμμετοχή των λαϊκών στη λήψη αποφάσεων φάνηκε ήδη από την εκλογή των επτά διακόνων.
Η πίστη δεν μπορεί να επιβληθεί με τη βία καθώς η αρετή προϋποθέτει ελεύθερη επιλογή.
Η θεοκρατία αποτελεί βλασφημία για τον Χριστιανισμό επειδή καταργεί την ανθρώπινη ελευθερία.
Ο Χριστιανός οφείλει να είναι συνήγορος της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου πιστού ή απίστου.
10. Βία και Πόλεμος
Η βία είναι η επιβολή δύναμης για την κυριαρχία και την καταπάτηση της ελευθερίας του άλλου.
Η βία για την κατάκτηση της Βασιλείας του Θεού αφορά αποκλειστικά τον προσωπικό πνευματικό αγώνα.
Ο Χριστιανός καλείται να απέχει από την άσκηση βίας ακολουθώντας το παράδειγμα του Χριστού.
Η απόρριψη της βίας δεν σημαίνει παθητικότητα αλλά ενεργητική αντίσταση στο κακό.
Η Εκκλησία διακρίνει τη βία της επίθεσης από την ανάγκη για αμυντική προστασία της ελευθερίας.
Το ιδεώδες της απόλυτης μη βίας ανατίθεται στους κληρικούς στους οποίους απαγορεύεται η οπλοφορία.
Στους λαϊκούς που αμύνονται για την ελευθερία αναγνωρίζεται ελαφρυντικό αλλά επιβάλλεται επιτίμιο.
Η Εκκλησία απορρίπτει την έννοια του ιερού πολέμου και των σωτηριολογικών σταυροφοριών.
Πίσω από τους περισσότερους πολέμους κρύβονται πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα και ο πλούτος.
Ο Χριστιανός εμπνέεται από τον πόθο για παγκόσμια ειρήνη και τη μετατροπή των όπλων σε άροτρα.
11. «Ζήλος ου κατ’ επίγνωσιν»
Ο θρησκευτικός φανατισμός είναι ένας πειρασμός που οδηγεί σε οργή και μισαλλοδοξία.
Ο μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτής παραβαίνει τον νόμο της αγάπης στο όνομα της δόξας του Θεού.
Ο φανατικός απολυτοποιεί τις δικές του ιδέες υποκαθιστώντας τον ζωντανό Θεό με τη μανία του.
Ο Χριστός επιτίμησε τους μαθητές που ήθελαν να τιμωρήσουν με φωτιά τους αντιρρησίες.
Η ορθή μαρτυρία της πίστης απαιτεί σεβασμό στην ελευθερία και χρήση του διαλόγου.
Ο αφορισμός πρέπει να χρησιμοποιείται με εξαιρετική φειδώ καθώς η τελική κρίση ανήκει στον Χριστό.
Ο αναθεματισμός ζωντανών ή πεθαμένων θεωρείται ασέβεια και υφαρπαγή της θείας εξουσίας.
Η θεολογία του σπερματικού λόγου διδάσκει ότι ο Χριστός φωτίζει μυστικά κάθε άνθρωπο.
Κάθε καλό που παράγουν οι άνθρωποι παγκοσμίως οφείλεται στον σπόρο του θείου φωτισμού.
Η θρησκεία είναι θείο δώρο που πρέπει να γαληνεύει τις καρδιές και όχι να δυναμώνει τις συγκρούσεις.
12. Ηθική και πολιτισμός
Πολιτισμός είναι οι δημιουργίες του ανθρώπου που υπερβαίνουν τη μηχανιστική ζωή της φύσης.
Η τέχνη η παιδεία και τα πολιτεύματα εκφράζουν την αναζήτηση νοήματος για τον κοινό βίο.
Πολιτισμός είναι ο συνολικός τρόπος ζωής μιας κοινωνίας συμπεριλαμβανομένων των καθημερινών συνηθειών.
Κάθε πολιτισμός εμπεριέχει ταυτόχρονα φωτεινά στοιχεία ανθρωπιάς και σκοτεινά στοιχεία καταπίεσης.
Το Ευαγγέλιο χρησιμοποιεί τα μέσα των ανθρώπινων πολιτισμών για να διατυπώσει τη θεία αλήθεια.
Η συνάντηση του Ευαγγελίου με τους πολιτισμούς στοχεύει στον εξαγιασμό των φωτεινών τους πλευρών.
Η ωραιότητα στην τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως παραπομπή στην ομορφιά της Βασιλείας.
Η ωραιότητα δεν είναι αυτόνομο κριτήριο και απορρίπτεται όταν συνδέεται με την αδικία και τη σκλαβιά.
Ο Θεός απορρίπτει τα λαμπρά οικοδομήματα που χτίστηκαν με υπεξαίρεση χρημάτων από τους φτωχούς.
Η τεχνολογία και η τέχνη γίνονται καταστροφικές όταν υπηρετούν το κακό και την εξουθένωση του ανθρώπου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Αφήστε το σχόλιό σας