Συλλογή δεκατριών φωτογραφιών με θέμα την προσευχή σε διαφορετικές θρησκείες. Στόχοι του μαθησιακού αντικειμένου είναι η εξάσκηση των μαθητών στην παρατήρηση εποπτικού υλικού και η εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη στάση προσευχής (κεφάλι, χέρια) και τον τόπο όπου προσεύχονται οι πιστοί κάθε θρησκείας. Απώτερος στόχος είναι να προβούν οι μαθητές σε δημιουργικές συγκρίσεις αναφορικά με την προσευχή ως τρόπο επικοινωνίας με το θείο.
Πιο συγκεκριμένα, η συλλογή περιλαμβάνει φωτογραφίες πιστών από όλο τον κόσμο, οι οποίοι ανήκουν σε διαφορετικές θρησκείες. Σε στάση προσευχής αποδίδονται χριστιανοί, εβραίοι, μουσουλμάνοι, βουδιστές, ινδουιστές και σιντοϊστές. Για κάθε φωτογραφία, μάλιστα, δίνονται σύντομες πληροφορίες με μορφή επεξήγησης, καθώς και σχετικός σύνδεσμος με τη Wikipedia.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Προσευχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Προσευχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2025
Παρασκευή 10 Οκτωβρίου 2025
Η προσευχή σε διάφορες θρησκείες (συλλογή φωτογραφιών)
Συλλογή δεκατριών φωτογραφιών με θέμα την προσευχή σε διαφορετικές θρησκείες. Στόχοι του μαθησιακού αντικειμένου είναι η εξάσκηση των μαθητών στην παρατήρηση εποπτικού υλικού και η εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη στάση προσευχής (κεφάλι, χέρια) και τον τόπο όπου προσεύχονται οι πιστοί κάθε θρησκείας. Απώτερος στόχος είναι να προβούν οι μαθητές σε δημιουργικές συγκρίσεις αναφορικά με την προσευχή ως τρόπο επικοινωνίας με το θείο. Πιο συγκεκριμένα, η συλλογή περιλαμβάνει φωτογραφίες πιστών από όλο τον κόσμο, οι οποίοι ανήκουν σε διαφορετικές θρησκείες. Σε στάση προσευχής αποδίδονται χριστιανοί, εβραίοι, μουσουλμάνοι, βουδιστές, ινδουιστές και σιντοϊστές. Για κάθε φωτογραφία, μάλιστα, δίνονται σύντομες πληροφορίες με μορφή επεξήγησης, καθώς και σχετικός σύνδεσμος με τη Wikipedia.
Δευτέρα 28 Ιουλίου 2014
Προσευχή για την σκληροκαρδία
Κύριε, Ιησού,
φύλαγέ μας από αγενείς,
θρασείς και υπερήφανους,
που αγνοούν τελείως
την κατάστασή τους.
Διότι,
όλοι αμαρτωλοί είμαστε.
Μα κάποιοι
δεν το καταλαβαίνουμε
καθόλου
και χτυπάμε αλύπητα
και ανοίγουμε μεγάλες πληγές
στων άλλων τις καρδιές.
Προσβάλλουμε, επεμβαίνουμε,
συμπεραίνουμε, γενικεύουμε,
μοιάζουμε σα να κάνουμε
πόλεμο κι επίθεση.
Κι έρχεται ζημιά μεγάλη.
Κάποια στιγμή,
Κύριε,
όταν βρεις κι Εσύ μια ευκαιρία,
ένα πρόσφορο έδαφος,
χάρισε σ’ αυτές τις ψυχές
– μα και στις δικές μας αν πάσχουν τόσο πολύ –
λίγη συναίσθηση,
λίγη κατανόηση
και λίγη φώτιση.
Διότι οι ψυχές αυτές
δεν αλλάζουν με λόγια
και επιχειρήματα,
μα μόνο με τη δική Σου Χάρη
και το θαύμα Σου.
Αμήν.
π. Ανδρέας Κονάνος
Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 2013
Τετάρτη 16 Οκτωβρίου 2013
Η προσευχή των ερωτευμένων

Μεγαλοδύναμε Κύριε, τον αγαπώ και δεν γίνεται να κάνω αλλιώς.
Πάλεψα και δε γίνεται να ξεριζώσω μιαν αγάπη ριζωμένη
Όπως δε γίνεται να φυτέψεις με τη βία στην καρδιά έναν έρωτα.
Μεγαλοδύναμε Κύριε, τον αγαπώ και δεν γίνεται να κάνω αλλιώς.
Για αυτό δώσε μου τη δύναμη να τον αγαπώ έτσι όπως κανείς δεν με έχει διδάξει:
Να τον αγαπώ χωρίς προσδοκία, χωρίς απαίτηση, χωρίς σύγκριση
Χωρίς παζάρι, χωρίς γκρίνια, χωρίς οργή, χωρίς αδημονία.
Να τον αγαπώ και να μην τον κατασκοπεύω, να μην τον εκβιάζω, να μη προσπαθώ να με θαυμάσει, να μη προσπαθώ να με λυπηθεί.
Να αποζητώ το καλό του όσο και το δικό μου καλό, και να μη θυμώνω όταν αυτά τα δύο δε συμπίπτουν.
Να αντέχω να περιμένω, να αντέχω να μη μοιάζει με ίνδαλμά μου, να αντέχω να μου ανατρέπει τα όνειρά μου.
Να δέχομαι να μη με καταλαβαίνει έτσι όπως το εννοώ εγώ.
Να δέχομαι να μη τον καταλαβαίνω έτσι όπως το εννοώ εγώ.
Να τον χαίρομαι περισσότερο από όσο του παραπονιέμαι, να τον χαίρομαι χωρίς να τον διορθώνω.
Να τον θαυμάζω χωρίς να υπολογίζω πως θα τον κακομάθω.
Να γίνομαι περισσότερο σπλαχνική παρά δίκαιη.
Να μη του φωνάξω ποτέ πως μετάνιωσα.
Μεγαλοδύναμε φώτισέ με με την αγάπη την ελεύθερη, την αγάπη την σταυρωμένη.
Να δραπετεύσω από την δυναστεία του έρωτά μου, από την αλαζονεία της γνώμης μου, από την ζητιανιά του κορμιού.
Να κάνω καρτερία στην απόρριψη, υπακοή σε αυτό που δεν καταλαβαίνω.
Να λυγίζω στην άγνοια και την αδυναμία μου.
Να τον κερδίσω μονάχα αγαπώντας τον.
Απλά και αληθινά.
Απλά και ήσυχα.
Αφού η αγάπη η καθαρή είναι πάντα, πάντα αμοιβαία.
Μάρω Βαμβουνάκη
Τρίτη 15 Οκτωβρίου 2013
Προσευχή των συζύγων και της οικογένειας
Γέροντα Σωφρόνιου
Κύριε, Ιησού Χριστέ, ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου, ο τη σή αναβάσει επί τον Γολγοθάν εξαγοράσας ημάς εκ της κατάρας του Νόμου και αποκαταστήσας την πεπτωκυίαν εικόνα σου, ο εκτείνας επί του Σταυρού τάς αχράντους χείράς Σου, ίνα τα εσκορπισμένα τέκνα του Θεού επισυναγάγης εις έν, και καλέσας τη επιφοιτήσει του Παναγίου Πνεύματος εις ενότητα πάντας, Σύ, ο Ών, του Πατρός το απαύγασμα, προ της εξόδου Σου επί την μεγάλην ταύτην και κοσμοσωτήριον ιερουργίαν εδεήθης του Πατρός Σου, ίνα πάντες έν ώμεν, καθώς Σύ εί μετά του Πατρός και του Πνεύματος του Αγίου.
Παράσχου τοίνυν ημίν χάριν και σοφίαν του εκπληρούν την εντολήν ταύτην καθ εκάστην, και ενίσχυσον ημάς εις τον αγώνα της αγάπης, ην Σύ ενετείλω ημίν ειπών· Αγαπάτε αλλήλους καθώς ηγάπησα υμάς.
Δώρησαι ημίν διά του Αγίου Σου Πνεύματος την δύναμιν του ταπεινούν εαυτούς ο είς ενώπιον του ετέρου, εν τώ κατανοείν ότι, εάν τις πλείον αγαπά, πλείον και ταπεινούται.
Δίδαξον ημάς εύχεσθαι ο είς υπέρ του άλλου, αλλήλων τα βάρη βαστάζειν εν υπομονή και ένωσον ημάς τώ συνδέσμω της ακαταλύτου αγάπης εν τώ Ονόματί Σου τώ Αγίω, χαριζόμενος ημίν ωσαύτως του οράν εν εκάστω αδελφώ και εκάστη αδελφή ημών την εικόνα της αρρήτου δόξης Σου και μή επιλανθάνεσθαι ότι «ο αδελφός ημών η ζωή ημών εστι».
Ναί, Κύριε, ο τη Σή ευδοκία επισυναγαγών ημάς επί το αυτό, ποίησον ημάς γενέσθαι εν αληθεία μίαν οικογένειαν, ζώσαν εν μια καρδία, μια θελήσει, μια αγάπη, ως είς άνθρωπος, κατά την περί του προπάτορος Αδάμ προαιώνιον βουλήν Σου. Επισκίασον τον οίκον ημών τώ του φόβου Σου πνεύματι και σκέπασον αυτόν τη σκέπη της Παναχράντου Σου Μητρός, (των αγίων ών φέρομεν τα ονόματα και ών ευλαβούμεθα) και πάντων των Αγίων Σου, ευλογών και υπερασπιζόμενος ένα έκαστον των ενθάδε διαμενόντων(μνημονεύομεν τα ονόματα των μελών της οικογενείας), διαφυλάττων ημάς εκ φθοροποιών λογισμών, αναρμόστων λόγων ή κινήσεων καρδίας, επιβλαπτόντων την ειρήνην και την ομόνοιαν, όπως οικοδομηθή ο οίκος ούτος επί την πέτραν των ευαγγελικών Σου εντολών, εις τόπον προσευχής, αγιασμού και σωτηρίας δι ημάς αυτούς και διά πάντας τους επισκεπτομένους ημάς, τους κοπιώντας και πεφορτισμένους αδελφούς και αδελφάς ημών, ίνα πάντες εύρωμεν ανάπαυσιν εν Σοί, τώ πράω και ταπεινώ Βασιλεί ημών, νύν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή:http://santoriniosgamos.blogspot.gr/2010/04/blog-post_8799.html
Παρασκευή 11 Οκτωβρίου 2013
Η Προσευχή της δασκάλας , της Άννας Παππά
Κάνε, Κύριε, να βλέπω κάθε πρωί τον ήλιο
και ύστερα άλλους σαράντα ήλιους λαμπρούς,
που είναι τα ματάκια των μαθητών μου.
Κάνε τα μάτια μου ήρεμα κεριά αναμμένα,
που αντανακλώνται στα μάτια των μαθητών
και που ζεσταίνουν τις άκακες καρδιές τους.
Κάνε να γίνω ο υπηρέτης της περιέργειας,
που κατακλύζει τον δραστήριο νου τους
και όχι ο υπηρέτης της δικής μου περιέργειας.
Κάνε να έχω ασίγαστη διάθεση προσφοράς
κάθε ώρα, κάθε λεπτό για κάθε μαθητή μου.
Κάνε με αποδέκτη της παιδικής χαράς.
Έχω θετικό δεσμό με κάθε έναν μαθητή μου;
Έχω, έστω έναν και μόνο αρνητικό δεσμό;
Κάνε, Κύριε, να αντιληφθώ το λάθος μου.
Κάνε να εμπιστεύομαι τους μαθητές μου,
να μην αμφιβάλλω για την καλή τους πρόθεση.
Διαφορετικά, πώς θα με εμπιστευτούν εκείνοι;
Κάνε με να κατανοήσω τις δυνατότητές τους.
Κάνε με να κατανοήσω τον κόσμο του παιδιού,
για να μην του προσφέρω τον δικό μου κόσμο.
Κάνε τη διδασκαλία μου εμπειρία ζωής.
Κάνε τις αξίες μελωδία της διδασκαλίας μου.
Κάνε τη διδασκαλία μου οξυγόνο της ψυχής.
Κάνε, να βγάζω, από μέσα προς τα έξω,
τις ευγενέστερες και καλύτερες ιδιότητες
που κρύβονται μέσα σε κάθε μαθητή μου.
Κάνε με καταφύγιο στον άκαρδο τούτο κόσμο.
Κάνε με πατρική, μητρική και στοργική.
Γέμισέ με με αγάπη, που είναι η δύναμη για όλα.
Κάνε με γέφυρα να περάσει απέναντι ο μαθητής.
Όταν περάσει γκρέμισέ με. Θα πέσω χαρούμενα.
Κοίταξε, Κύριε, ο μαθητής μου χτίζει τη γέφυρά του.
ΑΝΝΑ ΠΑΠΠΑ
Αναδημοσίευση:http://akrasakis.blogspot.gr/2013/10/blog-post_6.html?spref=fb
που είναι τα ματάκια των μαθητών μου.
Κάνε τα μάτια μου ήρεμα κεριά αναμμένα,
που αντανακλώνται στα μάτια των μαθητών
και που ζεσταίνουν τις άκακες καρδιές τους.
Κάνε να γίνω ο υπηρέτης της περιέργειας,
που κατακλύζει τον δραστήριο νου τους
και όχι ο υπηρέτης της δικής μου περιέργειας.
Κάνε να έχω ασίγαστη διάθεση προσφοράς
κάθε ώρα, κάθε λεπτό για κάθε μαθητή μου.
Κάνε με αποδέκτη της παιδικής χαράς.
Έχω θετικό δεσμό με κάθε έναν μαθητή μου;
Έχω, έστω έναν και μόνο αρνητικό δεσμό;
Κάνε, Κύριε, να αντιληφθώ το λάθος μου.
Κάνε να εμπιστεύομαι τους μαθητές μου,
να μην αμφιβάλλω για την καλή τους πρόθεση.
Διαφορετικά, πώς θα με εμπιστευτούν εκείνοι;
Κάνε με να κατανοήσω τις δυνατότητές τους.
Κάνε με να κατανοήσω τον κόσμο του παιδιού,
για να μην του προσφέρω τον δικό μου κόσμο.
Κάνε τη διδασκαλία μου εμπειρία ζωής.
Κάνε τις αξίες μελωδία της διδασκαλίας μου.
Κάνε τη διδασκαλία μου οξυγόνο της ψυχής.
Κάνε, να βγάζω, από μέσα προς τα έξω,
τις ευγενέστερες και καλύτερες ιδιότητες
που κρύβονται μέσα σε κάθε μαθητή μου.
Κάνε με καταφύγιο στον άκαρδο τούτο κόσμο.
Κάνε με πατρική, μητρική και στοργική.
Γέμισέ με με αγάπη, που είναι η δύναμη για όλα.
Κάνε με γέφυρα να περάσει απέναντι ο μαθητής.
Όταν περάσει γκρέμισέ με. Θα πέσω χαρούμενα.
Κοίταξε, Κύριε, ο μαθητής μου χτίζει τη γέφυρά του.
ΑΝΝΑ ΠΑΠΠΑ
Αναδημοσίευση:http://akrasakis.blogspot.gr/2013/10/blog-post_6.html?spref=fb
Σάββατο 31 Αυγούστου 2013
Τί είναι η προσευχή για εμάς τους χριστιανούς;
Η προσευχή συνειδητά
ή υποσυνείδητα, έμμεσα ή άμεσα, πλήρως ή ατελώς, έχει την κεντρικώτερη θέση στα
θρησκευτικά βιώματα του ανθρώπου και απολετεί «την λυδίαν λίθον» της γνησιότητος
και πληρότητος αυτών.
Στον εξωχριστιανικό,
αλλά και στο χριστιανικό θρησκευτικό κόσμο, πολλοί αντιμετωπίζουν την προσευχή
ως αναζήτηση, ως ανάγκη, ως πρόβλημα, ως ασκητική επιδίωξη, ως μαγική πράξη, ως
ηθική μεταρσίωση, ως γνήσιο προσωπικό διάλογο με τον Θεό ή το θείο, ως
λατρευτική πληθωρικότητα ή ως εκστατική μυστικότητα.
Η προσευχή, όχι μόνον
ως πανανθρώπινος ιστορικός θρίαμβος κατά του δεϊσμού και του υλιστικού
θετικισμού, αλλά και ως απαύγασμα του πνευματικού είναι του ανθρώπου, ιδιαίτερα
για το χριστιανό, αποτελεί την ευγενεστέρα έκφραση των επιδόσεών του και είναι
συνάμα το σωσίβιο των αμαρτανόντων, το πύρινο άρμα των αγίων, το Προδρομικό
δώμα της Πεντηκοστής, η δόξα των Αγγέλων, η μυστική προσπέλαση των αρρήτων
μυστηρίων της Θείας Οικονομίας, ο μυστικός θάλαμος όπου συναντάται ο πεσμένος
άνθρωπος με τον Λυτρωτή του.
από το βιβλίο: "Μάθε να προσεύχεσαι"
πρόλογος του αρχιμ. Αντωνίου Ρωμαίου
εκδ. "Έλαφος" 1973
Archbishop Antony Bloom
Κυριακή 25 Αυγούστου 2013
Το κομποσχοίνι στις θρησκείες
Το κομποσκοίνι ή κομποσχοίνιον (= κόμπος +
σκοινί) είναι γνωστό, ότι είναι ένα αντικείμενο πού χρησιμοποιούν οι
Μοναχοί, όταν επαναλαμβάνουν την μονολόγιστη ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ
ελέησόν με», όταν δηλαδή επικαλούνται τον Κύριο. Σήμερα το φορούν
πολλοί άνθρωποι, νέοι, ηλικιωμένοι, επιστήμονες, επαγγελματίες,
καλλιτέχνες, πολιτικοί κ.λ.π. Το κομποσκοίνι πωλείται σε διάφορα μέρη,
αν και οι περισσότεροι πού ενδιαφέρονται να το αγοράσουν προτιμούν να
το παραγγείλουν σε Μοναχούς.
Τί είναι όμως το κομποσκοίνι; πού εμφανίστηκε για πρώτη φορά; Ποιοι το χρησιμοποιούσαν; Σε τι χρησίμευε και σε τι χρησιμεύει; Πόσα είδη κομποσκοινίων έχουμε;
Θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε με το σύντομο αυτό άρθρο στα ερωτήματα αυτά για να δούμε τί είναι το κομποσκοίνι. Είναι ιερό αντικείμενο ή μέσο επίκλησης τού Θεού;
Γενικά μπορούμε να πούμε, ότι τα αντικείμενα αυτά βοηθούσαν τούς πιστούς των θρησκειών να επικαλούνται τον θεό τους με τρόπο συστηματικό και πιο οργανωμένο4. Αποτελούσαν δηλαδή ένα εργαλείο, με την βοήθεια τού οποίου θα έφθαναν στον σκοπό τους, πού ήταν η επίκληση τού θείου. Έτσι μπορούμε να κατατάξουμε τα κομβολόγια στην ομάδα των ιερών αντικειμένων, μέσω των οποίων ο πιστός οδηγείται από τα αισθητά στα αόρατα (per sensibilia ad invisibilia)5.
Για πρώτη φορά εμφανίστηκαν τά αντικείμενα αυτά στα ινδικά θρησκεύματα, όπου και χρησιμοποιήθηκαν ευρύτατα. Στον Ινδουισμό χρησιμοποιήθηκαν για την επίκληση των θεών Βίσνου και Σίβα. Επίσης είναι γνωστά στον Βουδισμό, τον Ζαϊνισμό κ.ά. Στον Βουδισμό μάλιστα, τον ονομαζόμενο Βουδισμό του «Μεγάλου Οχήματος», έχουμε απεικονίσεις όπου οι Boddhisattvas τα κρατούν σαν σύμβολα στα χέρια τους. Σε άλλες εικόνες απεικονίζονται γυναικείες θεότητες πού φέρουν το κομβολόγιο6.
Το κομβολόγιο χρησιμοποιείται επίσης στο Ισλάμ. Οι πρώτοι πού έκαναν χρήση τού αντικειμένου αυτού ήσαν οι «Σούφι» τον 9ο αι. μ.Χ. Στην συνέχεια η χρήση των αντικειμένων αυτών επεκτάθηκε στο υπόλοιπο Ισλάμ. Η χρήση τους διευκόλυνε τον πιστό όταν επεκαλείτο τον Αλλάχ να μην λησμονεί κανένα από τα 99 ονόματά του7.
Βέβαια οι Σούφι, ενώ υιοθετούν την χρήση τού κομβολογίου, δεν υπερεκτιμούν την χρησιμότητά του. Το θεωρούν ότι βοηθά στην προσευχή, δεν χρειάζεται όμως όταν ο Σούφι ανεβεί σε υψηλότερα επίπεδα σοφίας. Τότε, όπως λέει και ένας επιφανής εκπρόσωπός τους8, το κομβολόγιο και οι χάντρες της προσευχής μοιάζουν σαν «το ζωγραφισμένο στο λουτρό λιοντάρι», είναι δηλαδή χωρίς ζωή, νόημα και αξία9.
Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε εδώ και τα φυλακτήρια των Ιουδαίων, δηλαδή τα μικρά εκείνα δερμάτινα κουτάκια πού περιείχαν αποσπάσματα από το Νόμο. Αυτά οι πιστοί Ιουδαίοι τα έδεναν με δερμάτινους ιμάντες στο μέτωπό τους και γύρω από το αριστερό τους χέρι όταν απήγγελναν κάθε πρωί το «Άκουε, Ισραήλ...» (Δευτ. 6,4-9)10. Το μόνο κοινό πού έχουν όμως με τα κομβολόγια είναι οι δερμάτινοι ιμάντες, πού είναι παρεπόμενο τού ιερού αντικειμένου και όχι το ίδιο το ιερό αντικείμενο.
ΕΠΙΣΗΣ, στον Χριστιανισμό είναι γνωστή η χρήση τού κομβολογίου. Μπορούμε μάλιστα να τα διακρίνουμε στο κομβολόγιο πού χρησιμοποιούν οι ρωμαιοκαθολικοί Μοναχοί (κομβολόγιο) και σε αυτό πού χρησιμοποιούν οι ορθόδοξοι Μοναχοί (κομποσκοίνι).
Το κομβολόγιο, όπως βεβαιώνεται μέσα από ταφικά ευρήματα στην Ιταλία, υπάρχει εν χρήσει από τον 13ο αιώνα. Αυτός πού συστηματοποίησε την προσευχή με το κομβολόγιο ήταν ο [παπικός] άγιος Δομίνικος και το αντικείμενο αυτό αποτέλεσε ένα από τα κύρια γνωρίσματα τού Τάγματός του.
Αρχικά το κομβολόγιο κατέληγε σε σταυρό και απετελείτο από πέντε δεκάδες κόκκους (5x10=50). Κάθε δεκάδα χωριζόταν από την άλλη με μεγαλύτερους κόκκους. Σε κάθε μεγάλο κόκκο απήγγελαν το «Πάτερ ημών» και σε κάθε μικρό το «Χαίρε Μαρία». Αργότερα, το 1470, έγινε μεγαλύτερο και περιελάμβανε δεκαπέντε δεκάδες κόκκους (15x10=150)11.
Παράλληλα, ιδρύθηκε και η Αδελφότητα τού Κομβολογίου και το 1583 καθιερώθηκε από τον πάπα Γρηγόριο τον 13ο και η γιορτή τού κομβολογίου (κάθε πρώτη Κυριακή τού Οκτωβρίου) σε ανάμνηση της ναυμαχίας της Ναυπάκτου (7 Οκτωβρίου 1571)12. Το κομποσκοίνι τού Ορθόδοξου Μοναχισμού13, σε αντίθεση μέ το κομβολόγιο των ρωμαιοκαθολικών, είναι απλό· αποτελείται από ένα μάλλινο14 σχοινί πού έχει συνήθως 33 ή 100 κόμβους. Ο κάθε κόμβος είναι πλεγμένος με τέτοιο τρόπο πού να σχηματίζεται το σημείο τού σταυρού15. Ανάμεσα στους κόμβους τοποθετείται μια χάντρα, πού δηλώνει το τέλος τού κομποσκοινίου. Ο Μοναχός σε όλη τη διάρκεια της πλέξης τού κομποσκοινίου προσεύχεται.
Χρησιμοποιείται από τούς Μοναχούς με πολλούς τρόπους και ένας από αυτούς είναι να κρατά ο Μοναχός το κομποσκοίνι με το αριστερό χέρι και με το δεξιό να κάνει το σημείο τού σταυρού. Το κομποσκοίνι συνδυάζεται με την καθημερινή προσευχή των Μοναχών και μάλιστα με την μονολόγιστη ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με»16. Σε κάθε κόμβο ο Μοναχός κάνει το σημείο του σταυρού και επαναλαμβάνει την ευχή. Η μέτρηση αυτή των κόμβων αποσκοπεί να βοηθήσει τον Μοναχό να συγκεντρωθεί και να αποκτήσει ένα ορισμένο ρυθμό και όχι να μετράει απλώς τις φορές πού την επαναλαμβανει17.
Οι Αθωνίτες Μοναχοί επαναλαμβάνουν την προσευχή με την μέτρηση των κόμβων συνήθως 12 φορές18 την ημέρα, συνδυάζοντας την προσευχή και το κομποσκοίνι με τις γονοκλυσίες.
ΤΟ ΚΟΜΠΟΣΚΟΙΝΙ των Ορθοδόξων όπως και το κομβολόγιο των Ρωμαιοκαθολικών κατάγονται από την Ανατολή. Οι περισσότεροι ερευνητές δέχονται ότι είναι δάνειο των θρησκειών της ινδικής Χερσονήσου19.
Ο Heiler20 μάλιστα πιθανολογεί ότι το κομβολόγιο διαδόθηκε στην δυτική χριστιανοσύνη μέσω των Μουσουλμάνων, χωρίς να αναφέρεται καν στην ορθόδοξη χριστιανοσύνη. Η θέση αυτή είναι μάλλον λανθασμένη, γιατί στους Μουσουλμανους εμφανίζεται το κομβολόγιο σχετικά αργά (9ος αι. μ.Χ.). Πιο πιθανό είναι να αποτελεί μια κοινή κληρονομιά των λαών της Ανατολής, πού είναι δύσκολο να βρούμε την αρχή.
Εξ’ ίσου πιθανό είναι το κομποσκοίνι των Ορθοδόξων όπως και το κομβολόγιο των Ρωμαιοκαθολικών να έλκει την καταγωγή του από τούς Μοναχούς της Αιγύπτου.
Ο Σωζόμενος, στην Εκκλησιαστική του Ιστορία21, αναφέρει ότι ο αβάς Παύλος εν Φέρμῃ της Θηβαΐδος «...ηύχετο δε μόνον, ώσπερ φόρον τινά τριακοσίας ευχάς εκάστης ημέρας αποδιδούς τώ Θεώ. Ίνα δε μη λαθών διαμάρτῃ τού αριθμού, τριακοσίας ψηφίδας τω κόλπω εμβάλλων, καθ εκάστην ευχήν ψηφίδα εκρίπτει. Αναλωθέντων δε των λίθων, δήλον εγένετο τάς ισαρίθμους τοίς λίθοις ευχάς πεπληρώσθαι».
Το ίδιο περιστατικό αναφέρει και ο Παλλάδιος στο «Λαυσαϊκόν»22 και τονίζει ότι για τον αβά Παύλο «...έργον δε αυτώ της ασκήσεως γέγονεν, το αδιαλείπτως προσεύχεσθαι. Ούτος τετυπωμένας είχεν τάς ευχάς τριακοσίας, τοσαύτας ψήφους συνάγων, και εν τώ κόλπω κατέχων, και ρίπτων καθ εκάστην ευχήν εκ τού κόλπου ψήφον μίαν...».
Στις δύο αυτές αφηγήσεις έχουμε μια σειρά από σημαντικές πληροφορίες χρήσιμες για το θέμα της προέλευσης τού κομποσκοινίου.
Στη προσευχή των Αναχωρητών εφαρμόζεται η προτροπή του Απ. Παύλου «αδιαλείπτως προσεύχεσθαι» (Αʹ Θεσ. 5,17). Ο Αναχωρητής επαναλαμβάνει την προσευχή σε τακτά χρονικά διαστήματα πολλές φορές την ημέρα, γεγονός πού τον αναγκάζει να βρει τρόπους, πού θα τον βοηθήσουν να πετύχει τον σκοπό του.
Οι ψηφίδες δίνουν την αρχική λύση στο πρόβλημά του. Μπορεί να βρει πολλές από αυτές στην έρημο, όπου ζει. Είναι σκορπισμένες γύρω του και το μόνο πού χρειάζεται είναι να τις συγκεντρώσει. Η μέτρηση των ψηφίδων βέβαια μπορεί να καταστεί πρόβλημα, γιατί χρειάζεται να επαναλαμβάνεται συχνά. Ένα επιπλέον πρόβλημα ίσως θα αποτελούσε και η φύλαξη των ψηφίδων. Η λύση πού σκέφτηκε ο αβάς Παύλος τον βοηθά στην απομνημόνευση της προσευχής και ανοίγει παράλληλα και τον δρόμο για την επόμενη λύση, πού θα ξεπερνά τα μειονεκτήματα της πρώτης, διατηρώντας όμως τα θετικά στοιχεία. Σε ένα απλό νήμα θα μπορούσε ο Μοναχός να δέσει όσους κόμβους ήθελε και να αποκτήσει έτσι ένα απλό, εύχρηστο εργαλείο, πού θα τον βοηθούσε στην επανάληψη της μονολόγιστης προσευχής.
Συγκρίνοντας το απλό κομποσκοίνι των Ορθοδόξων Μοναχών με το ιδιαίτερα πολύπλοκο και πολυτελές κομβολόγιο των ρωμαιοκαθολικών, διακρίνουμε την έμφαση πού δίνουν οι Ορθόδοξοι Μοναχοί στην λειτουργικότητα τού κομποσκοινιού και όχι στο κομποσκοίνι αυτό καθεαυτό. Το υλικό δεν αυτονομείται ούτε λατρεύεται, απλώς αποτελεί ένα εργαλείο πού βοηθά στην προσευχή. Η απλότητα όμως κυριαρχεί και στην προσευχή. Η επίκληση «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» περιέχει απλώς το όνομα του Ιησού Χριστού23. Ανεξάρτητα αν αργότερα εμπλουτίστηκε και παρουσιάζεται και σαν «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με», διαφαίνονται τα δύο χαρακτηριστικά στοιχεία της προσευχής:
α) από την μιά μεριά η επίκληση πού γίνεται στον Χριστό και β) από την άλλη ο χριστολογικός χαρακτήρας της προσευχής24.
Στα δύο αυτά στοιχεία φαίνεται και η βιβλική σφραγίδα της προσευχής. Για την πρώτη Χριστιανική Κοινότητα πηγή σωτηρίας αποτελεί η επίκληση τού ονόματος τού Κυρίου, δηλαδή του Χριστού, η αναγνώριση δηλαδή της σωτηριώδους παρουσίας του: «πας γάρ ος αν επικαλέσηται το όνομα Κυρίου σωθήσεται...» (Ρωμ. 10,13)25.
Γι αυτό και στην λατρευτική Σύναξή της, η πρώτη Κοινότητα ομολογεί «...ότι εαν ομολογήσῃς εν τώ στόματί σου Κύριον Ιησούν και πιστεύσῃς εν τη καρδία σου ότι ο Θεός αυτόν ήγειρεν εκ νεκρών, σωθήσῃ...» (Ρωμ. 10,9). Η επίκληση τού ονόματος τού Κυρίου είναι τόσο σημαντική, ώστε καθίσταται πλέον συνώνυμη τού Χριστιανός ή ακριβέστερα είναι η πρώτη περιγραφή-ονομασία τού Χριστιανού. Ο Απ. Παύλος, στον χαιρετισμό του στην Αʹ πρός Κορινθίους επιστολή, αφού χαιρετίζει τούς Κορινθίους, απευθύνεται «πάσι τοίς επικαλουμένοις το όνομα τού Κυρίου ημών Ιησού Χριστού εν παντί τόπω αυτών τε και ημών...» (Αʹ Κορ. 1,2) δηλαδή στους κατοπινά ονομασθέντες Χριστιανούς.
ΑΥΤΗ η Παράδοση των πρώτων Χριστιανών συνεχίζεται κατά κάποιο τρόπο μέχρι σήμερα. Στην Αθωνική Πολιτεία, η Παράδοση αυτή συνδέθηκε ιδιαίτερα με το κομποσκοίνι και την μονολόγιστη ευχή. Αυτό το βλέπουμε και μέσα από ένα περιστατικό από την ζωή τού αγίου Νικόδημου τού Αγιορείτη το οποίο και παραθέτουμε: «...Επιστρέφων εκ της εργασίας του εις τινα Βιβλιοθήκην Μονής, διενυκτέρευσεν ο Άγιος εις ένα Κελλίον Ιβηριτικόν, εν ημέρᾳ εορτής μετ’ Αγρυπνίας. Καλώς ωρίσατε διδάσκαλε να συνεωρτάσωμεν, τον υπεδεχθησαν οι Μοναχοί. Όταν έφθασεν η ώρα της Αγρυπνίας και ητοιμάσθησαν τα βιβλία της ψαλμωδίας, ο διδάσκαλος λέγει: Πατέρες, είναι πολύ καλλίτερον το κομβοσχοίνι από τας ψαλμωδίας, διότι κατά τον ουρανοφάντορα Μ. Βασίλειον, αι ψαλμωδίαι επενοήθησαν διά τους νενεκρωμένους τα ήθη . Τότε καλά, διδάσκαλε, ας αρχίσωμε το κομβοσχοίνι· και εκ περιτροπής τούς εύρεν η πρωΐα. Περατωθείσης της Αγρυπνίας, ο διδάσκαλος δηλοί εις τους αδελφούς τού Κελλίου, ότι ποτέ δεν ησθανθη τόσην ευχαρίστησιν εκ της προσευχής, όσην εκείνην την νύκτα μαζύ τους με το κομβοσχοινάκι και το Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ τού Θεού ελέησόν ημας . Και είχεν ασφαλώς δίκαιον, ο θείος Πατήρ, επειδή και οι Άγγελοι λατρεύουν τον Θεόν με ένα μονολεκτικόν αλληλούϊα»26.
ΑΠΟ την Αθωνική Πολιτεία η χρήση τού κομποσχοινίου επεκτάθηκε και στους λαϊκούς.
Χαρακτηριστικές είναι οι συμβουλές τού γνωστού Ισαπόστολου και Εθνομάρτυρα Κοσμά τού Αιτωλού, ο οποίος στις Διδαχές του προτρέπει τούς Χριστιανούς, κυρίως τους λαϊκούς να χρησιμοποιούν το κομποσχοίνι όταν προσεύχονται. Λέγει χαρακτηριστικά: «Τώρα εις το τέλος σας συμβουλεύω να κάμετε όλοι σας από ένα κομπολόγι, μικροί και μεγάλοι, ανδρες και γυναίκες, παιδιά και κορίτσια και να έχει εκατόν τρία σπυριά και να το κρατήτε με το αριστερόν χέρι και με το δεξιόν να σμίγης τα τρία σου δάκτυλα, να κάνης τον σταυρόν σου και να λέγης: Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ και Λόγε τού Θεού τού ζώντος, διά της Θεοτόκου και πάντων των Αγίων, ελέησόν με τον αμαρτωλόν και ανάξιον δούλόν σου. Μέσα εις το Κύριε Ιησού Χριστέ θεωρείται η Αγία Τριάς, ο Θεός, η ένσαρκος Οικονομία τού Χριστού μας, η Δέσποινά μας η Θεοτόκος και πάντες οι Άγιοι»27.
Ο Άγιος Κοσμάς τούς προτρέπει μάλιστα: «Και αν ημπορήτε, το ημερόνυκτο να κάμετε και πενήντα και εκατό κομποσχοίνια28, καλόν και άγιον είναι έργον. Και να προσεύχεσθε πάντοτε την αυγήν και το βράδυ και μάλιστα το μεσόνυκτον όλον οπού είναι ησυχία»29.
Στις προτροπές του προς τούς λαϊκούς να χρησιμοποιούν το κομποσχοίνι, φαίνεται ο Κοσμάς ο Αιτωλός να προτιμά τον όρο «κομπολόγι - κομβολόγι» από τον όρο «κομποσχοίνι».
Αυτό φαίνεται, εκτός από τις προηγούμενες παραθέσεις των Διδαχών του, και στους ακόλουθους λόγους, μέ τούς οποίους ο Άγιος καλεί τούς Χριστιανούς να προσευχηθούν:
«Τώρα τί έχομε να κάμωμε, Χριστιανοί μου; Έχετε σταυρούς, κομβολόγια; Σηκωθήτε επάνου και κρατείτε τα υψηλά εις τα χέρια σας να παρακαλέσωμεν τον Χριστόν να τα ευλογήση...».
Σε άλλο σημείο: «Φυλάττετε τούς σταυρούς, Χριστιανοί μου, και βάλετε τα κομπολόγια εις τον λαιμό σας, εις βοήθειαν ψυχικά και σωματικά...».
Ο Κοσμάς ο Αιτωλός, λοιπόν, δίνει την εντύπωση, ότι συνδέει τον όρο «κομπολόγι» με τούς λαϊκούς, και επιφυλάσσει τον όρο «κομποσχοίνι» για τούς Μοναχούς. Δίδεται έτσι η εντύπωση ότι θεωρεί αυτά τα αντικείμενα διαφορετικά. Αντίθετα, όταν αναφέρεται στην χρήση των δύο αυτών αντικειμένων, τα θεωρεί ότι είναι ίδια. Γι αυτό, όταν θέλει να προτρέψει τούς λαϊκούς να επαναλαμβάνουν πολλές φορές την προσευχή με το «κομβολόγι - κομπολόγι», χρησιμοποιεί την έκφραση «κάνω τόσα κομποσχοίνια», μια έκφραση πού είναι περισσότερο γνωστή και οικεία στους Μοναχούς.
ΤΟ ΚΟΜΠΟΣΚΟΙΝΙ λοιπόν, αυτό το απλό εργαλείο, βοηθά τούς Μοναχούς στην αυτοσυγκέντρωση και στην καθημερινή προσευχή τους. Η επέκταση της χρήσης του κομβοσχοινίου και στους λαϊκούς, όπως επισημάναμε στην αρχή, αν συνδυαστεί και με την επίκληση τού Κυρίου για άμεση βοήθεια στα ποικίλα προβλήματά τους, θα βοηθήσει ασφαλώς τον άνθρωπο της εποχής μας να έλθει ακόμη πιο κοντά στον Θεό, στον συνάνθρωπο και στον κόσμο ολόκληρο.
1. Άλλες ονομασίες:
α) Στα ινδικά θρησκεύματα λέγονται «τζεπιαν», ονομασία πού έχει σχέση μέ την λέξη «ζάπα», πού σημαίνει την επανάληψη ιερών λέξεων (Βλ. Σ. Δεβάρη, «Κομβολόγιον», Μεγ. Ελλ. Εγκυκλοπαίδεια, τ. 14, σελ. 744· Μπαγκαβάτ Γκίτα, μετ. Γ. Ζωγραφάκη, σελ. 236).
β) Στον Βουδδισμό τού Θιβέτ ονομάζονται tibet-Æpren-ba ή ten-wa (Βλ. W. Zöchler, «Rosenkranz», Realencyklopädie für protestantische Theologie und Kirche, τ. 17, σελ. 145).
γ) Στο Ισλάμ ονομάζονται Tesbih ή Tespi (Βλ. W. Zöchler, ό.π. σ. 145).
δ) Στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ονομάζονται Rosarium, Paternoster, Capellina, Preculae, Beatae Mariae Virginis, Corona (Βλ. W. Zöchler, ό.π., σελ. 145).
2. Βλ. Σ. Δεβάρη, ό.π., σελ. 744· W. Zöchler, ό.π., σελ. 145.
3. Βλ. F. Heiler, Erscheinungsformen der Religion, σελ. 69· G. Lanczkowski, LexThK,τ. VIX, σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., τ. 14, σελ. 744.
4. Βλ. A. Bertholet, Wörterbuch der Religionen, σελ. 520.
5. Βλ. A. Bertholet, Wörterbuch der Religion, σελ. 69· G. Lanczkowski, LexThK, τ. VIX, σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., τ. 14, σελ. 744.
6. Αναλυτικά βλ. G. Lanczkowski, ό.π., σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., σελ. 744 εξ.· W. Zöchler ό.π., σελ. 145 εξ.
7. Αναλυτικά βλ. G. Lanczkowski, ό.π., σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., σελ. 744 εξ.·W. Zöchler, ό.π., σελ. 145 εξ. Ειδικά για το Σουφικό dhirk, τη συνεχή δηλαδή μνήμη τού Θεού και την χρήση τού κομβολογίου στο Ισλάμ, βλ. Α. Γιαννουλάτου, Ισλάμ, σελ. 190 κ.εξ. Για την χρήση τού κομβολογίου και των 99 ονομάτων τού Θεού βλ. A. Schimmel, Mystische Dimensionen des islam, σελ. 252 εξ.
8. Ο Ruzbihan BAQLI.
9. A. Schimmel, ό.π., σελ. 245 εξ. Αλλες παρόμοιες περιγραφές Σούφι γιά την χρησιμότητα ή μή τού κομπολογίου βλ. στο ίδιο, σελ. 168-169· 222-223.
10. Δευτ. 6,4-9: «Άκουε, Ισραήλ· Κύριος ο Θεός ημών Κύριος εις εστίν· και αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης τ��ς ψυ��ής σου και εξ όλης της δυνάμεώς σου και έσται τά ρήματα ταύτα, όσα εγώ εντέλλομαί σοι σήμερον, εν τή καρδίᾳ σου και εν τη ψυχή σου· και προβιβάσεις αυτά τούς υιούς σου και λαλήσεις εν αυτοίς καθήμενος εν οίκω και πορευόμενος εν οδώ και κοιταζόμενος και διανιστάμενος· και αφάψεις αυτά εις σημείον επί της χειρός σου, και έσται ασάλευτον πρότας φλιάς των οικιών υμών και των πυλών υμών». Μέσα στα φυλακτήρια, εκτός από το Δευτ. 6, 4-9, ήταν τοποθετημένες περγαμηνές με τα χωρία της Εξ. 13,3 10, 11-16 και τού Δευτ. 11,13-21.
11. Γιά τίς παραλλαγές τού ρωμαιοκαθολικού κομβολογίου, τίς αντίστοιχες ονομασίες του, πού είναι αρκετές (π.χ. το δομινικανικό κομβολόγιο, το συνηθισμένο -rosario, το μεσσαίο, το μικρό, το αγγελικό ροσάριο — Rosarium angelicum, capellaria-corona), καθώς επίσης και για την εν γένει χρήση του, βλ. αναλυτικά W. Zöchler, ό.π., σελ. 146-150.
12. Κατά την ναυμαχία αυτή ο συμμαχικός στόλος της Βενετίας, της Ισπανίας και τού πάπα Πίου τού Εʹ νίκησε κατά κράτος τον τουρκικό στόλο. Ήταν η πρώτη νίκη χριστιανικών δυνάμεων κατά των οθωμανικών και πολύ σημαντική, γιατί απέδειξε ότι οι Τούρκοι δεν ήσαν αήττητοι. Η λαμπρή αυτή νίκη αποδόθηκε στην δύναμη της προσευχής τού κομβολογίου. Βλ. περισσ. W. Zöchler, ό.π., σελ. 149.
13. Βλ. W. Zöchler, ό.π., σελ. 150· F. Kattenbusch, Lehrbuch, σελ. 535.
14. Στο Άγιο Όρος οι Μοναχοί κατασκευάζουν κομποσκοίνια και από το αποξηραμένο άνθος ενός φυτού, πού είναι γνωστό ως το «δάκρυ της Παναγιάς». Βλ. «Το κομποσχοίνι. Σκέψεις ενός Αγιορείτου Μοναχού», (ανάτυπο από το περιοδικό «Αγιορείτικη Μαρτυρία» της Ιεράς Μονής Ξηροποτάμου, τ. 12-13, σελ. 155, 1991), Θεσσαλονίκη 1995, σελ. 8.
15. Κάθε κόμβος πλέκεται επί εννέα φορές και συμβολίζει τα εννέα αγγελικά Τάγματα ή, σύμφωνα με άλλη προφορική παράδοση των Μοναχών, κάθε κόμβος πλέκεται επί επτά φορές και συμβολίζει τα επτά Μυστήρια της Εκκλησίας.
16. Επίσης, με την ευχή «Υπεραγία Θεοτόκε πρέσβευε υπέρ ημών» ή με την ευχή προς ένα Άγιο «Άγιε/Αγία... πρέσβευε υπέρ ημών». Η ευχή προς τον Άγιο επαναλαμβάνεται στην χάντρα τού κομποσκοινίου.
17. Γιά περισσότερα, βλ. Επισκ. Διοκλείας Ware, Η Δύναμη τού ονόματος, σελ. 27-29. Ο συγγραφέας για το θέμα της επανάληψης της ευχής, μεταξύ άλλων, παραθέτει (ό.π., σελ. 28) και την συμβουλή τού Επισκόπου Αγίου Θεοφάνους τού Εγκλείστου, πού είναι διαφωτιστική: «Μη σε πειράζει το πόσες φορές λες την ευχή. Ας είναι τούτη η μοναδική σου έγνοια: να ξεπηδήσει από την καρδιά σου με αυξανόμενη ορμή, σαν πηγή ζωντανού νερού. Απόδιωξε ολοκληρωτικά από το πνεύμα σου κάθε σκέψη για ποσότητα...».
18. Ο αριθμός των επαναλήψεων εξαρτάται από τον Κανόνα τού Γέροντα και ποικίλλει από Μονή σε Μονή.
19. Βλ. K. Nitzschke, «Rosenkranz», Evangelisches Kirchenlexikon, σελ. 629· A. Bertholet, Wörterbuch der Religionen, σελ. 520· την ίδια πιθανότητα υποστηρίζει και ο F. Heiler, Erscheinungsformen der Religion, σελ. 69.
20. Ο.π., σελ. 69.
21. Migne, PG 67, 1377D. 1380Α.
22. «Πρός Λαύσον Ιστορίαν», Migne, PG 34, 1068 B-C.
23. Για να δούμε από πόσο παλιά ίσχυε η αρχή αυτή της απλότητας, θα αναφέρουμε το ακόλουθο απόσπασμα από την ζωή τού Αβά Μακαρίου πού παραθέτει ο J. Meyendorff (τού ιδίου, Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, σελ. 33): «Ρώτησαν κάποτε τον Αβά Μακάριο: Πώς πρέπει να προσευχόμαστε; Ο Γέροντας απάντησε: Δεν υπάρχει ανάγκη να χάνεσαι στα λόγια. Είναι αρκετό ν απλώσεις τά χέρια και να πεις: Κύριε, όπως θέλεις και όπως ξέρεις ελέησόν με. Αν σε πιέζει η μάχη πες: Κύριε, βοήθα! Αυτός ξέρει τι χρειάζεσαι και θα σε ελεήσει». Μετά την παράθεση ο J. Meyendorff (ό.π., σελ. 33) εκφράζει την άποψη ότι: «Η πρωταρχική μορφή της Προσευχής τού Ιησού φαίνεται λοιπόν πως είναι το Κύριε ελέησον και πού η μόνιμη επανάληψή του στις ανατολικές λειτουργίες ανάγεται ως τούς Πατέρες της Ερήμου».
24. Ο J. Meyendorff, ό.π., σελ. 31, σημειώνει την τεράστια σημασία τού τελευταίου στοιχείου, πού το περιέλαβε η Ορθόδοξη Μοναχική Παράδοση στην αδιάλειπτη νοερή προσευχή, διορθώνοντας τον Ευάγριο Ποντικό († 399 μ.Χ.), πού δεν αναφέρονταν στο πρόσωπο τού Ιησού. Έτσι από την αρχή δόθηκε χριστολογική διάσταση στην νοερή προσευχή.
25. Η Χριστιανική Κοινότητα, ομολογώντας τα παραπάνω, στην ουσία ξαναδιάβασε τον Προφήτη Ιωήλ και την ρήση του, ότι κατά την Ημέρα του Κυρίου, δηλαδή κατά τούς έσχατους χρόνους, «...και έσται πας γάρ ος αν επικαλέσηται το όνομα Κυρίου σωθήσεται...» (Ιωήλ 3,5) και είδε πλέον την ρήση τού Προφήτη να εκπληρώνεται στο πρόσωπο τού Κυρίου Ιησού Χριστού.
26. Μοναχού Θεοκλήτου Διονυσιάτου, Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, σελ.262-263.
27. Βλ. Κοσμά τού Αιτωλού, Διδαχή Εʹ (έκδ. Ι. Μενούνου, σελ. 273).
28. Εννοεί να «γυρίσουν», να ολοκληρώσουν τη μέτρηση των κόμβων του κομποσχοινίου και να την επαναλάβουν πενήντα και εκατό φορές.
29. Βλ. Ι. Μενούνου, ό.π., σελ. 274.
====================================================================
Επί τη ιερά μνήμη Οσίου Νικοδήμου Αγιορείτου (14η Ιουλίου)
Το κομποσκοίνι Ιερό αντικείμενο ή μέσο επίκλησης τού Θεού;
Περιοδ. «Γρηγόριος ο Παλαμας», αριθ. 770
[www.egolpio.com ]
Αναδημοσίευση: http://agiosgeorgioslatsia.com
Τί είναι όμως το κομποσκοίνι; πού εμφανίστηκε για πρώτη φορά; Ποιοι το χρησιμοποιούσαν; Σε τι χρησίμευε και σε τι χρησιμεύει; Πόσα είδη κομποσκοινίων έχουμε;
Θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε με το σύντομο αυτό άρθρο στα ερωτήματα αυτά για να δούμε τί είναι το κομποσκοίνι. Είναι ιερό αντικείμενο ή μέσο επίκλησης τού Θεού;
Στις διάφορες θρησκείες συναντούμε
αντικείμενα (κομβολόγια / κομβολόγιον = κόμβος + λόγιον1),
κατασκευασμένα από μικρά σφαιρίδια περασμένα σε χοντρό νήμα. Συνήθως
χρησιμοποιούν σαν υλικό κατασκευής των σφαιριδίων το ελεφαντόδοντο,
όμως μπορεί αυτά να είναι χρυσά ή αργυρά ή ξύλινα. Ήταν δυνατό να
χρησιμοποιηθούν σαν υλικό ακόμη και άνθη, αν τα κομβολόγια ήταν μιας
χρήσης2.
Τα αντικείμενα αυτά τα χρησιμοποιούσαν οι πιστοί και πιο
πολύ οι Χριστιανοί για να μετρούν τις προσευχές προς τον Θεό τους.
Πίστευαν πολλοί ότι είχαν θαυματουργικές ιδιότητες, όπως π.χ. το
πολωνικό κομβολόγιο, το οποίο οι άνθρωποι, όταν είχε σφοδρές
κακοκαιρίες, το περιέφεραν τρείς φορές γύρω από το σπίτι τους3.Γενικά μπορούμε να πούμε, ότι τα αντικείμενα αυτά βοηθούσαν τούς πιστούς των θρησκειών να επικαλούνται τον θεό τους με τρόπο συστηματικό και πιο οργανωμένο4. Αποτελούσαν δηλαδή ένα εργαλείο, με την βοήθεια τού οποίου θα έφθαναν στον σκοπό τους, πού ήταν η επίκληση τού θείου. Έτσι μπορούμε να κατατάξουμε τα κομβολόγια στην ομάδα των ιερών αντικειμένων, μέσω των οποίων ο πιστός οδηγείται από τα αισθητά στα αόρατα (per sensibilia ad invisibilia)5.
Για πρώτη φορά εμφανίστηκαν τά αντικείμενα αυτά στα ινδικά θρησκεύματα, όπου και χρησιμοποιήθηκαν ευρύτατα. Στον Ινδουισμό χρησιμοποιήθηκαν για την επίκληση των θεών Βίσνου και Σίβα. Επίσης είναι γνωστά στον Βουδισμό, τον Ζαϊνισμό κ.ά. Στον Βουδισμό μάλιστα, τον ονομαζόμενο Βουδισμό του «Μεγάλου Οχήματος», έχουμε απεικονίσεις όπου οι Boddhisattvas τα κρατούν σαν σύμβολα στα χέρια τους. Σε άλλες εικόνες απεικονίζονται γυναικείες θεότητες πού φέρουν το κομβολόγιο6.
Το κομβολόγιο χρησιμοποιείται επίσης στο Ισλάμ. Οι πρώτοι πού έκαναν χρήση τού αντικειμένου αυτού ήσαν οι «Σούφι» τον 9ο αι. μ.Χ. Στην συνέχεια η χρήση των αντικειμένων αυτών επεκτάθηκε στο υπόλοιπο Ισλάμ. Η χρήση τους διευκόλυνε τον πιστό όταν επεκαλείτο τον Αλλάχ να μην λησμονεί κανένα από τα 99 ονόματά του7.
Βέβαια οι Σούφι, ενώ υιοθετούν την χρήση τού κομβολογίου, δεν υπερεκτιμούν την χρησιμότητά του. Το θεωρούν ότι βοηθά στην προσευχή, δεν χρειάζεται όμως όταν ο Σούφι ανεβεί σε υψηλότερα επίπεδα σοφίας. Τότε, όπως λέει και ένας επιφανής εκπρόσωπός τους8, το κομβολόγιο και οι χάντρες της προσευχής μοιάζουν σαν «το ζωγραφισμένο στο λουτρό λιοντάρι», είναι δηλαδή χωρίς ζωή, νόημα και αξία9.
Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε εδώ και τα φυλακτήρια των Ιουδαίων, δηλαδή τα μικρά εκείνα δερμάτινα κουτάκια πού περιείχαν αποσπάσματα από το Νόμο. Αυτά οι πιστοί Ιουδαίοι τα έδεναν με δερμάτινους ιμάντες στο μέτωπό τους και γύρω από το αριστερό τους χέρι όταν απήγγελναν κάθε πρωί το «Άκουε, Ισραήλ...» (Δευτ. 6,4-9)10. Το μόνο κοινό πού έχουν όμως με τα κομβολόγια είναι οι δερμάτινοι ιμάντες, πού είναι παρεπόμενο τού ιερού αντικειμένου και όχι το ίδιο το ιερό αντικείμενο.
ΕΠΙΣΗΣ, στον Χριστιανισμό είναι γνωστή η χρήση τού κομβολογίου. Μπορούμε μάλιστα να τα διακρίνουμε στο κομβολόγιο πού χρησιμοποιούν οι ρωμαιοκαθολικοί Μοναχοί (κομβολόγιο) και σε αυτό πού χρησιμοποιούν οι ορθόδοξοι Μοναχοί (κομποσκοίνι).
Το κομβολόγιο, όπως βεβαιώνεται μέσα από ταφικά ευρήματα στην Ιταλία, υπάρχει εν χρήσει από τον 13ο αιώνα. Αυτός πού συστηματοποίησε την προσευχή με το κομβολόγιο ήταν ο [παπικός] άγιος Δομίνικος και το αντικείμενο αυτό αποτέλεσε ένα από τα κύρια γνωρίσματα τού Τάγματός του.
Αρχικά το κομβολόγιο κατέληγε σε σταυρό και απετελείτο από πέντε δεκάδες κόκκους (5x10=50). Κάθε δεκάδα χωριζόταν από την άλλη με μεγαλύτερους κόκκους. Σε κάθε μεγάλο κόκκο απήγγελαν το «Πάτερ ημών» και σε κάθε μικρό το «Χαίρε Μαρία». Αργότερα, το 1470, έγινε μεγαλύτερο και περιελάμβανε δεκαπέντε δεκάδες κόκκους (15x10=150)11.
Παράλληλα, ιδρύθηκε και η Αδελφότητα τού Κομβολογίου και το 1583 καθιερώθηκε από τον πάπα Γρηγόριο τον 13ο και η γιορτή τού κομβολογίου (κάθε πρώτη Κυριακή τού Οκτωβρίου) σε ανάμνηση της ναυμαχίας της Ναυπάκτου (7 Οκτωβρίου 1571)12. Το κομποσκοίνι τού Ορθόδοξου Μοναχισμού13, σε αντίθεση μέ το κομβολόγιο των ρωμαιοκαθολικών, είναι απλό· αποτελείται από ένα μάλλινο14 σχοινί πού έχει συνήθως 33 ή 100 κόμβους. Ο κάθε κόμβος είναι πλεγμένος με τέτοιο τρόπο πού να σχηματίζεται το σημείο τού σταυρού15. Ανάμεσα στους κόμβους τοποθετείται μια χάντρα, πού δηλώνει το τέλος τού κομποσκοινίου. Ο Μοναχός σε όλη τη διάρκεια της πλέξης τού κομποσκοινίου προσεύχεται.
Χρησιμοποιείται από τούς Μοναχούς με πολλούς τρόπους και ένας από αυτούς είναι να κρατά ο Μοναχός το κομποσκοίνι με το αριστερό χέρι και με το δεξιό να κάνει το σημείο τού σταυρού. Το κομποσκοίνι συνδυάζεται με την καθημερινή προσευχή των Μοναχών και μάλιστα με την μονολόγιστη ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με»16. Σε κάθε κόμβο ο Μοναχός κάνει το σημείο του σταυρού και επαναλαμβάνει την ευχή. Η μέτρηση αυτή των κόμβων αποσκοπεί να βοηθήσει τον Μοναχό να συγκεντρωθεί και να αποκτήσει ένα ορισμένο ρυθμό και όχι να μετράει απλώς τις φορές πού την επαναλαμβανει17.
Οι Αθωνίτες Μοναχοί επαναλαμβάνουν την προσευχή με την μέτρηση των κόμβων συνήθως 12 φορές18 την ημέρα, συνδυάζοντας την προσευχή και το κομποσκοίνι με τις γονοκλυσίες.
ΤΟ ΚΟΜΠΟΣΚΟΙΝΙ των Ορθοδόξων όπως και το κομβολόγιο των Ρωμαιοκαθολικών κατάγονται από την Ανατολή. Οι περισσότεροι ερευνητές δέχονται ότι είναι δάνειο των θρησκειών της ινδικής Χερσονήσου19.
Ο Heiler20 μάλιστα πιθανολογεί ότι το κομβολόγιο διαδόθηκε στην δυτική χριστιανοσύνη μέσω των Μουσουλμάνων, χωρίς να αναφέρεται καν στην ορθόδοξη χριστιανοσύνη. Η θέση αυτή είναι μάλλον λανθασμένη, γιατί στους Μουσουλμανους εμφανίζεται το κομβολόγιο σχετικά αργά (9ος αι. μ.Χ.). Πιο πιθανό είναι να αποτελεί μια κοινή κληρονομιά των λαών της Ανατολής, πού είναι δύσκολο να βρούμε την αρχή.
Εξ’ ίσου πιθανό είναι το κομποσκοίνι των Ορθοδόξων όπως και το κομβολόγιο των Ρωμαιοκαθολικών να έλκει την καταγωγή του από τούς Μοναχούς της Αιγύπτου.
Ο Σωζόμενος, στην Εκκλησιαστική του Ιστορία21, αναφέρει ότι ο αβάς Παύλος εν Φέρμῃ της Θηβαΐδος «...ηύχετο δε μόνον, ώσπερ φόρον τινά τριακοσίας ευχάς εκάστης ημέρας αποδιδούς τώ Θεώ. Ίνα δε μη λαθών διαμάρτῃ τού αριθμού, τριακοσίας ψηφίδας τω κόλπω εμβάλλων, καθ εκάστην ευχήν ψηφίδα εκρίπτει. Αναλωθέντων δε των λίθων, δήλον εγένετο τάς ισαρίθμους τοίς λίθοις ευχάς πεπληρώσθαι».
Το ίδιο περιστατικό αναφέρει και ο Παλλάδιος στο «Λαυσαϊκόν»22 και τονίζει ότι για τον αβά Παύλο «...έργον δε αυτώ της ασκήσεως γέγονεν, το αδιαλείπτως προσεύχεσθαι. Ούτος τετυπωμένας είχεν τάς ευχάς τριακοσίας, τοσαύτας ψήφους συνάγων, και εν τώ κόλπω κατέχων, και ρίπτων καθ εκάστην ευχήν εκ τού κόλπου ψήφον μίαν...».
Στις δύο αυτές αφηγήσεις έχουμε μια σειρά από σημαντικές πληροφορίες χρήσιμες για το θέμα της προέλευσης τού κομποσκοινίου.
Στη προσευχή των Αναχωρητών εφαρμόζεται η προτροπή του Απ. Παύλου «αδιαλείπτως προσεύχεσθαι» (Αʹ Θεσ. 5,17). Ο Αναχωρητής επαναλαμβάνει την προσευχή σε τακτά χρονικά διαστήματα πολλές φορές την ημέρα, γεγονός πού τον αναγκάζει να βρει τρόπους, πού θα τον βοηθήσουν να πετύχει τον σκοπό του.
Οι ψηφίδες δίνουν την αρχική λύση στο πρόβλημά του. Μπορεί να βρει πολλές από αυτές στην έρημο, όπου ζει. Είναι σκορπισμένες γύρω του και το μόνο πού χρειάζεται είναι να τις συγκεντρώσει. Η μέτρηση των ψηφίδων βέβαια μπορεί να καταστεί πρόβλημα, γιατί χρειάζεται να επαναλαμβάνεται συχνά. Ένα επιπλέον πρόβλημα ίσως θα αποτελούσε και η φύλαξη των ψηφίδων. Η λύση πού σκέφτηκε ο αβάς Παύλος τον βοηθά στην απομνημόνευση της προσευχής και ανοίγει παράλληλα και τον δρόμο για την επόμενη λύση, πού θα ξεπερνά τα μειονεκτήματα της πρώτης, διατηρώντας όμως τα θετικά στοιχεία. Σε ένα απλό νήμα θα μπορούσε ο Μοναχός να δέσει όσους κόμβους ήθελε και να αποκτήσει έτσι ένα απλό, εύχρηστο εργαλείο, πού θα τον βοηθούσε στην επανάληψη της μονολόγιστης προσευχής.
Συγκρίνοντας το απλό κομποσκοίνι των Ορθοδόξων Μοναχών με το ιδιαίτερα πολύπλοκο και πολυτελές κομβολόγιο των ρωμαιοκαθολικών, διακρίνουμε την έμφαση πού δίνουν οι Ορθόδοξοι Μοναχοί στην λειτουργικότητα τού κομποσκοινιού και όχι στο κομποσκοίνι αυτό καθεαυτό. Το υλικό δεν αυτονομείται ούτε λατρεύεται, απλώς αποτελεί ένα εργαλείο πού βοηθά στην προσευχή. Η απλότητα όμως κυριαρχεί και στην προσευχή. Η επίκληση «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» περιέχει απλώς το όνομα του Ιησού Χριστού23. Ανεξάρτητα αν αργότερα εμπλουτίστηκε και παρουσιάζεται και σαν «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με», διαφαίνονται τα δύο χαρακτηριστικά στοιχεία της προσευχής:
α) από την μιά μεριά η επίκληση πού γίνεται στον Χριστό και β) από την άλλη ο χριστολογικός χαρακτήρας της προσευχής24.
Στα δύο αυτά στοιχεία φαίνεται και η βιβλική σφραγίδα της προσευχής. Για την πρώτη Χριστιανική Κοινότητα πηγή σωτηρίας αποτελεί η επίκληση τού ονόματος τού Κυρίου, δηλαδή του Χριστού, η αναγνώριση δηλαδή της σωτηριώδους παρουσίας του: «πας γάρ ος αν επικαλέσηται το όνομα Κυρίου σωθήσεται...» (Ρωμ. 10,13)25.
Γι αυτό και στην λατρευτική Σύναξή της, η πρώτη Κοινότητα ομολογεί «...ότι εαν ομολογήσῃς εν τώ στόματί σου Κύριον Ιησούν και πιστεύσῃς εν τη καρδία σου ότι ο Θεός αυτόν ήγειρεν εκ νεκρών, σωθήσῃ...» (Ρωμ. 10,9). Η επίκληση τού ονόματος τού Κυρίου είναι τόσο σημαντική, ώστε καθίσταται πλέον συνώνυμη τού Χριστιανός ή ακριβέστερα είναι η πρώτη περιγραφή-ονομασία τού Χριστιανού. Ο Απ. Παύλος, στον χαιρετισμό του στην Αʹ πρός Κορινθίους επιστολή, αφού χαιρετίζει τούς Κορινθίους, απευθύνεται «πάσι τοίς επικαλουμένοις το όνομα τού Κυρίου ημών Ιησού Χριστού εν παντί τόπω αυτών τε και ημών...» (Αʹ Κορ. 1,2) δηλαδή στους κατοπινά ονομασθέντες Χριστιανούς.
ΑΥΤΗ η Παράδοση των πρώτων Χριστιανών συνεχίζεται κατά κάποιο τρόπο μέχρι σήμερα. Στην Αθωνική Πολιτεία, η Παράδοση αυτή συνδέθηκε ιδιαίτερα με το κομποσκοίνι και την μονολόγιστη ευχή. Αυτό το βλέπουμε και μέσα από ένα περιστατικό από την ζωή τού αγίου Νικόδημου τού Αγιορείτη το οποίο και παραθέτουμε: «...Επιστρέφων εκ της εργασίας του εις τινα Βιβλιοθήκην Μονής, διενυκτέρευσεν ο Άγιος εις ένα Κελλίον Ιβηριτικόν, εν ημέρᾳ εορτής μετ’ Αγρυπνίας. Καλώς ωρίσατε διδάσκαλε να συνεωρτάσωμεν, τον υπεδεχθησαν οι Μοναχοί. Όταν έφθασεν η ώρα της Αγρυπνίας και ητοιμάσθησαν τα βιβλία της ψαλμωδίας, ο διδάσκαλος λέγει: Πατέρες, είναι πολύ καλλίτερον το κομβοσχοίνι από τας ψαλμωδίας, διότι κατά τον ουρανοφάντορα Μ. Βασίλειον, αι ψαλμωδίαι επενοήθησαν διά τους νενεκρωμένους τα ήθη . Τότε καλά, διδάσκαλε, ας αρχίσωμε το κομβοσχοίνι· και εκ περιτροπής τούς εύρεν η πρωΐα. Περατωθείσης της Αγρυπνίας, ο διδάσκαλος δηλοί εις τους αδελφούς τού Κελλίου, ότι ποτέ δεν ησθανθη τόσην ευχαρίστησιν εκ της προσευχής, όσην εκείνην την νύκτα μαζύ τους με το κομβοσχοινάκι και το Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ τού Θεού ελέησόν ημας . Και είχεν ασφαλώς δίκαιον, ο θείος Πατήρ, επειδή και οι Άγγελοι λατρεύουν τον Θεόν με ένα μονολεκτικόν αλληλούϊα»26.
ΑΠΟ την Αθωνική Πολιτεία η χρήση τού κομποσχοινίου επεκτάθηκε και στους λαϊκούς.
Χαρακτηριστικές είναι οι συμβουλές τού γνωστού Ισαπόστολου και Εθνομάρτυρα Κοσμά τού Αιτωλού, ο οποίος στις Διδαχές του προτρέπει τούς Χριστιανούς, κυρίως τους λαϊκούς να χρησιμοποιούν το κομποσχοίνι όταν προσεύχονται. Λέγει χαρακτηριστικά: «Τώρα εις το τέλος σας συμβουλεύω να κάμετε όλοι σας από ένα κομπολόγι, μικροί και μεγάλοι, ανδρες και γυναίκες, παιδιά και κορίτσια και να έχει εκατόν τρία σπυριά και να το κρατήτε με το αριστερόν χέρι και με το δεξιόν να σμίγης τα τρία σου δάκτυλα, να κάνης τον σταυρόν σου και να λέγης: Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ και Λόγε τού Θεού τού ζώντος, διά της Θεοτόκου και πάντων των Αγίων, ελέησόν με τον αμαρτωλόν και ανάξιον δούλόν σου. Μέσα εις το Κύριε Ιησού Χριστέ θεωρείται η Αγία Τριάς, ο Θεός, η ένσαρκος Οικονομία τού Χριστού μας, η Δέσποινά μας η Θεοτόκος και πάντες οι Άγιοι»27.
Ο Άγιος Κοσμάς τούς προτρέπει μάλιστα: «Και αν ημπορήτε, το ημερόνυκτο να κάμετε και πενήντα και εκατό κομποσχοίνια28, καλόν και άγιον είναι έργον. Και να προσεύχεσθε πάντοτε την αυγήν και το βράδυ και μάλιστα το μεσόνυκτον όλον οπού είναι ησυχία»29.
Στις προτροπές του προς τούς λαϊκούς να χρησιμοποιούν το κομποσχοίνι, φαίνεται ο Κοσμάς ο Αιτωλός να προτιμά τον όρο «κομπολόγι - κομβολόγι» από τον όρο «κομποσχοίνι».
Αυτό φαίνεται, εκτός από τις προηγούμενες παραθέσεις των Διδαχών του, και στους ακόλουθους λόγους, μέ τούς οποίους ο Άγιος καλεί τούς Χριστιανούς να προσευχηθούν:
«Τώρα τί έχομε να κάμωμε, Χριστιανοί μου; Έχετε σταυρούς, κομβολόγια; Σηκωθήτε επάνου και κρατείτε τα υψηλά εις τα χέρια σας να παρακαλέσωμεν τον Χριστόν να τα ευλογήση...».
Σε άλλο σημείο: «Φυλάττετε τούς σταυρούς, Χριστιανοί μου, και βάλετε τα κομπολόγια εις τον λαιμό σας, εις βοήθειαν ψυχικά και σωματικά...».
Ο Κοσμάς ο Αιτωλός, λοιπόν, δίνει την εντύπωση, ότι συνδέει τον όρο «κομπολόγι» με τούς λαϊκούς, και επιφυλάσσει τον όρο «κομποσχοίνι» για τούς Μοναχούς. Δίδεται έτσι η εντύπωση ότι θεωρεί αυτά τα αντικείμενα διαφορετικά. Αντίθετα, όταν αναφέρεται στην χρήση των δύο αυτών αντικειμένων, τα θεωρεί ότι είναι ίδια. Γι αυτό, όταν θέλει να προτρέψει τούς λαϊκούς να επαναλαμβάνουν πολλές φορές την προσευχή με το «κομβολόγι - κομπολόγι», χρησιμοποιεί την έκφραση «κάνω τόσα κομποσχοίνια», μια έκφραση πού είναι περισσότερο γνωστή και οικεία στους Μοναχούς.
ΤΟ ΚΟΜΠΟΣΚΟΙΝΙ λοιπόν, αυτό το απλό εργαλείο, βοηθά τούς Μοναχούς στην αυτοσυγκέντρωση και στην καθημερινή προσευχή τους. Η επέκταση της χρήσης του κομβοσχοινίου και στους λαϊκούς, όπως επισημάναμε στην αρχή, αν συνδυαστεί και με την επίκληση τού Κυρίου για άμεση βοήθεια στα ποικίλα προβλήματά τους, θα βοηθήσει ασφαλώς τον άνθρωπο της εποχής μας να έλθει ακόμη πιο κοντά στον Θεό, στον συνάνθρωπο και στον κόσμο ολόκληρο.
1. Άλλες ονομασίες:
α) Στα ινδικά θρησκεύματα λέγονται «τζεπιαν», ονομασία πού έχει σχέση μέ την λέξη «ζάπα», πού σημαίνει την επανάληψη ιερών λέξεων (Βλ. Σ. Δεβάρη, «Κομβολόγιον», Μεγ. Ελλ. Εγκυκλοπαίδεια, τ. 14, σελ. 744· Μπαγκαβάτ Γκίτα, μετ. Γ. Ζωγραφάκη, σελ. 236).
β) Στον Βουδδισμό τού Θιβέτ ονομάζονται tibet-Æpren-ba ή ten-wa (Βλ. W. Zöchler, «Rosenkranz», Realencyklopädie für protestantische Theologie und Kirche, τ. 17, σελ. 145).
γ) Στο Ισλάμ ονομάζονται Tesbih ή Tespi (Βλ. W. Zöchler, ό.π. σ. 145).
δ) Στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ονομάζονται Rosarium, Paternoster, Capellina, Preculae, Beatae Mariae Virginis, Corona (Βλ. W. Zöchler, ό.π., σελ. 145).
2. Βλ. Σ. Δεβάρη, ό.π., σελ. 744· W. Zöchler, ό.π., σελ. 145.
3. Βλ. F. Heiler, Erscheinungsformen der Religion, σελ. 69· G. Lanczkowski, LexThK,τ. VIX, σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., τ. 14, σελ. 744.
4. Βλ. A. Bertholet, Wörterbuch der Religionen, σελ. 520.
5. Βλ. A. Bertholet, Wörterbuch der Religion, σελ. 69· G. Lanczkowski, LexThK, τ. VIX, σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., τ. 14, σελ. 744.
6. Αναλυτικά βλ. G. Lanczkowski, ό.π., σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., σελ. 744 εξ.· W. Zöchler ό.π., σελ. 145 εξ.
7. Αναλυτικά βλ. G. Lanczkowski, ό.π., σελ. 45· Σ. Δεβάρη, ό.π., σελ. 744 εξ.·W. Zöchler, ό.π., σελ. 145 εξ. Ειδικά για το Σουφικό dhirk, τη συνεχή δηλαδή μνήμη τού Θεού και την χρήση τού κομβολογίου στο Ισλάμ, βλ. Α. Γιαννουλάτου, Ισλάμ, σελ. 190 κ.εξ. Για την χρήση τού κομβολογίου και των 99 ονομάτων τού Θεού βλ. A. Schimmel, Mystische Dimensionen des islam, σελ. 252 εξ.
8. Ο Ruzbihan BAQLI.
9. A. Schimmel, ό.π., σελ. 245 εξ. Αλλες παρόμοιες περιγραφές Σούφι γιά την χρησιμότητα ή μή τού κομπολογίου βλ. στο ίδιο, σελ. 168-169· 222-223.
10. Δευτ. 6,4-9: «Άκουε, Ισραήλ· Κύριος ο Θεός ημών Κύριος εις εστίν· και αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης τ��ς ψυ��ής σου και εξ όλης της δυνάμεώς σου και έσται τά ρήματα ταύτα, όσα εγώ εντέλλομαί σοι σήμερον, εν τή καρδίᾳ σου και εν τη ψυχή σου· και προβιβάσεις αυτά τούς υιούς σου και λαλήσεις εν αυτοίς καθήμενος εν οίκω και πορευόμενος εν οδώ και κοιταζόμενος και διανιστάμενος· και αφάψεις αυτά εις σημείον επί της χειρός σου, και έσται ασάλευτον πρότας φλιάς των οικιών υμών και των πυλών υμών». Μέσα στα φυλακτήρια, εκτός από το Δευτ. 6, 4-9, ήταν τοποθετημένες περγαμηνές με τα χωρία της Εξ. 13,3 10, 11-16 και τού Δευτ. 11,13-21.
11. Γιά τίς παραλλαγές τού ρωμαιοκαθολικού κομβολογίου, τίς αντίστοιχες ονομασίες του, πού είναι αρκετές (π.χ. το δομινικανικό κομβολόγιο, το συνηθισμένο -rosario, το μεσσαίο, το μικρό, το αγγελικό ροσάριο — Rosarium angelicum, capellaria-corona), καθώς επίσης και για την εν γένει χρήση του, βλ. αναλυτικά W. Zöchler, ό.π., σελ. 146-150.
12. Κατά την ναυμαχία αυτή ο συμμαχικός στόλος της Βενετίας, της Ισπανίας και τού πάπα Πίου τού Εʹ νίκησε κατά κράτος τον τουρκικό στόλο. Ήταν η πρώτη νίκη χριστιανικών δυνάμεων κατά των οθωμανικών και πολύ σημαντική, γιατί απέδειξε ότι οι Τούρκοι δεν ήσαν αήττητοι. Η λαμπρή αυτή νίκη αποδόθηκε στην δύναμη της προσευχής τού κομβολογίου. Βλ. περισσ. W. Zöchler, ό.π., σελ. 149.
13. Βλ. W. Zöchler, ό.π., σελ. 150· F. Kattenbusch, Lehrbuch, σελ. 535.
14. Στο Άγιο Όρος οι Μοναχοί κατασκευάζουν κομποσκοίνια και από το αποξηραμένο άνθος ενός φυτού, πού είναι γνωστό ως το «δάκρυ της Παναγιάς». Βλ. «Το κομποσχοίνι. Σκέψεις ενός Αγιορείτου Μοναχού», (ανάτυπο από το περιοδικό «Αγιορείτικη Μαρτυρία» της Ιεράς Μονής Ξηροποτάμου, τ. 12-13, σελ. 155, 1991), Θεσσαλονίκη 1995, σελ. 8.
15. Κάθε κόμβος πλέκεται επί εννέα φορές και συμβολίζει τα εννέα αγγελικά Τάγματα ή, σύμφωνα με άλλη προφορική παράδοση των Μοναχών, κάθε κόμβος πλέκεται επί επτά φορές και συμβολίζει τα επτά Μυστήρια της Εκκλησίας.
16. Επίσης, με την ευχή «Υπεραγία Θεοτόκε πρέσβευε υπέρ ημών» ή με την ευχή προς ένα Άγιο «Άγιε/Αγία... πρέσβευε υπέρ ημών». Η ευχή προς τον Άγιο επαναλαμβάνεται στην χάντρα τού κομποσκοινίου.
17. Γιά περισσότερα, βλ. Επισκ. Διοκλείας Ware, Η Δύναμη τού ονόματος, σελ. 27-29. Ο συγγραφέας για το θέμα της επανάληψης της ευχής, μεταξύ άλλων, παραθέτει (ό.π., σελ. 28) και την συμβουλή τού Επισκόπου Αγίου Θεοφάνους τού Εγκλείστου, πού είναι διαφωτιστική: «Μη σε πειράζει το πόσες φορές λες την ευχή. Ας είναι τούτη η μοναδική σου έγνοια: να ξεπηδήσει από την καρδιά σου με αυξανόμενη ορμή, σαν πηγή ζωντανού νερού. Απόδιωξε ολοκληρωτικά από το πνεύμα σου κάθε σκέψη για ποσότητα...».
18. Ο αριθμός των επαναλήψεων εξαρτάται από τον Κανόνα τού Γέροντα και ποικίλλει από Μονή σε Μονή.
19. Βλ. K. Nitzschke, «Rosenkranz», Evangelisches Kirchenlexikon, σελ. 629· A. Bertholet, Wörterbuch der Religionen, σελ. 520· την ίδια πιθανότητα υποστηρίζει και ο F. Heiler, Erscheinungsformen der Religion, σελ. 69.
20. Ο.π., σελ. 69.
21. Migne, PG 67, 1377D. 1380Α.
22. «Πρός Λαύσον Ιστορίαν», Migne, PG 34, 1068 B-C.
23. Για να δούμε από πόσο παλιά ίσχυε η αρχή αυτή της απλότητας, θα αναφέρουμε το ακόλουθο απόσπασμα από την ζωή τού Αβά Μακαρίου πού παραθέτει ο J. Meyendorff (τού ιδίου, Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, σελ. 33): «Ρώτησαν κάποτε τον Αβά Μακάριο: Πώς πρέπει να προσευχόμαστε; Ο Γέροντας απάντησε: Δεν υπάρχει ανάγκη να χάνεσαι στα λόγια. Είναι αρκετό ν απλώσεις τά χέρια και να πεις: Κύριε, όπως θέλεις και όπως ξέρεις ελέησόν με. Αν σε πιέζει η μάχη πες: Κύριε, βοήθα! Αυτός ξέρει τι χρειάζεσαι και θα σε ελεήσει». Μετά την παράθεση ο J. Meyendorff (ό.π., σελ. 33) εκφράζει την άποψη ότι: «Η πρωταρχική μορφή της Προσευχής τού Ιησού φαίνεται λοιπόν πως είναι το Κύριε ελέησον και πού η μόνιμη επανάληψή του στις ανατολικές λειτουργίες ανάγεται ως τούς Πατέρες της Ερήμου».
24. Ο J. Meyendorff, ό.π., σελ. 31, σημειώνει την τεράστια σημασία τού τελευταίου στοιχείου, πού το περιέλαβε η Ορθόδοξη Μοναχική Παράδοση στην αδιάλειπτη νοερή προσευχή, διορθώνοντας τον Ευάγριο Ποντικό († 399 μ.Χ.), πού δεν αναφέρονταν στο πρόσωπο τού Ιησού. Έτσι από την αρχή δόθηκε χριστολογική διάσταση στην νοερή προσευχή.
25. Η Χριστιανική Κοινότητα, ομολογώντας τα παραπάνω, στην ουσία ξαναδιάβασε τον Προφήτη Ιωήλ και την ρήση του, ότι κατά την Ημέρα του Κυρίου, δηλαδή κατά τούς έσχατους χρόνους, «...και έσται πας γάρ ος αν επικαλέσηται το όνομα Κυρίου σωθήσεται...» (Ιωήλ 3,5) και είδε πλέον την ρήση τού Προφήτη να εκπληρώνεται στο πρόσωπο τού Κυρίου Ιησού Χριστού.
26. Μοναχού Θεοκλήτου Διονυσιάτου, Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, σελ.262-263.
27. Βλ. Κοσμά τού Αιτωλού, Διδαχή Εʹ (έκδ. Ι. Μενούνου, σελ. 273).
28. Εννοεί να «γυρίσουν», να ολοκληρώσουν τη μέτρηση των κόμβων του κομποσχοινίου και να την επαναλάβουν πενήντα και εκατό φορές.
29. Βλ. Ι. Μενούνου, ό.π., σελ. 274.
====================================================================
Επί τη ιερά μνήμη Οσίου Νικοδήμου Αγιορείτου (14η Ιουλίου)
Το κομποσκοίνι Ιερό αντικείμενο ή μέσο επίκλησης τού Θεού;
Περιοδ. «Γρηγόριος ο Παλαμας», αριθ. 770
[www.egolpio.com ]
Αναδημοσίευση: http://agiosgeorgioslatsia.com
Δευτέρα 19 Αυγούστου 2013
Τριαντατρείς Ευχές για ο τριαντατριάρι Κομποσχοίνι
Πρωί και βράδυ βγάζε το κομποσχοινάκι από το χέρι σου και κάμε στον κάθε κόμπο μια από τις παρακάτω προσευχές:
01. Μνήσθητι Κύριε υπέρ ειρήνης του κόσμου.
02. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε την Εκκλησία μας και την Ορθοδοξία μας.
03. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τον Επίσκοπό μας και την συνοδεία αυτού.
04. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους απανταχού γης Ορθοδόξους κληρικούς και λαικούς.
05. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τον Πνευματικό μας Πατέρα και την συνοδεία αυτού.
06. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τον Ελληνικό Στρατό και τα Σώματα Ασφαλείας.
07. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους άρχοντες του έθνους μας.
08. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους μισούντας, αγαπώντας και προσευχομένους υπέρ ημών.
09. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους γονείς, αναδόχους και διδασκάλους μας.
10. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους κατά σάρκα και κατά πνεύμα αδελφούς και συγγενείς μας.
11. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τα γηρατειά και τους μοναχικούς ανθρώπους.
12. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τα Βρέφη, τους απροστάτευτους και αδυνάτους.
13. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε την μαθητιώσα νεολαία μας.
14. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους έφηβους νέους και νεανίδες μας.
15. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους ναρκομανείς, αλκοολικούς και καπνίζοντες.
16. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τας συζυγίας των Ορθοδόξων οικογενειών.
17. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τις κυοφορούσες αδελφές μας.
18. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τις χήρες και τα ορφανά.
19. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους εν διαστάσει συζύγους και πειραζομένους αδελφούς και αδελφές μας.
20. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους ασθενείς, ψυχής και σώματος.
21. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους ελεούντας και εργαζομένους των Ιερών Μονών και Ενοριών.
22. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους ευλαβείς προσκυνητάς των Ιερών Μονών και Εκκλησιών.
23. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους πλέοντας, οδοιπορούντας, ιπταμένους, αιχμαλώτους και απελπισμένους.
24. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους πενθούντας και θλιμένους αδελφούς μας.
25. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους δικαστάς και πολιτικούς.
26. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησε τους πλανεμένους και βλασφημούντας την Ορθοδοξία μας.
27. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησέ μας και δώρησε καιρόν ειρηνικόν.
28. Κύριε Ιησού Χριστέ φύλαξέ μας από ασθένεια, οργή, κίνδυνο και φώτιζε τους γιατρούς και νοσοκόμους.
29. Κύριε Ιησού Χριστέ φύλαξέ μας από πείνα, ανάγκη και δυστυχία.
30. Κύριε Ιησού Χριστέ φύλαξέ μας από καύσωνα, φωτιά και σεισμό.
31. Κύριε Ιησού Χριστέ φύλαξέ μας από κατακλυσμό, καταποντισμό και παγετό.
32. Κύριε Ιησού Χριστέ ανάπαυσε και τις ψυχές των πατέρων, μητέρων, αδελφών, συγγενών, πάπων προ πάπων.
33. Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με τον αμαρτωλόν.
(Κάνε και μια μετάνοια με Σταυρό στο τέλος).
Ο Απόστολος Παύλος προτρέπει στην Α´ προς Θεσσσαλονικείς, ε´ 17: «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε· τούτο γαρ θέλημα Θεού εν Χριστώ Ιησού εις υμάς».
Εύχεσθε,
Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου του Μεγάλου και
Αγίων Νεομαρτύρων Γυναικών Ακυλίνης, Κυράννης και Αργυρής
Γαλήνη Όσσης Λαγκαδά
Πηγή: http://www.agioritikovima.gr
Τετάρτη 24 Ιουλίου 2013
Ο αγγελικός ύμνος, «Άγιος ο Θεός...» Ορθόδοξο παιδικό τραγούδι (video)
![]() |
| Άγιος ο Θεός, Άγιος Ισχυρός, Άγιος Αθάνατος, ελέησον ημάς. |
Αν μπορούσες να βρεθείς
ψηλά στον ουρανό,
θα άκουγες εκεί
ετούτο τον ψαλμό·
κι αν μπορούσες ν' ανεβείς
στου δέντρου τα κλαδιά
θα άκουγες εκεί
να λένε τα πουλιά:
Άγιος ο Θεός,
Άγιος Ισχυρός,
Άγιος Αθάνατος,
ελέησον ημάς. (2)
Αν μπορούσες να βρεθείς
στο γαλάζιο του βυθού
θα άκουγες εκεί
τη φωνούλα του ψαριού·
κι αν μπορούσες ν' ανεβείς
στην ψηλότερη κορφή,
θα άκουγες κι εκεί
την ίδια προσευχή:
Άγιος ο Θεός,
Άγιος Ισχυρός,
Άγιος Αθάνατος,
ελέησον ημάς. (2)
Αν μπορούσες να βρεθείς
στο περβόλι της καρδιάς,
θα άκουγες εκεί
τον ύμνο της χαράς·
κι αν μπορούσες ν' αγαπάς
και φίλους και εχθρούς,
θα άκουγες με μιας
εκείνους τους ψαλμούς:
Άγιος ο Θεός,
Άγιος Ισχυρός,
Άγιος Αθάνατος,
ελέησον ημάς. (2)
Πηγή
Δευτέρα 15 Ιουλίου 2013
Σολζενίτσιν: Μια Προσευχή
How easy for me to live with You, Lord!
Μια Προσευχή
Πόσο εύκολο να ζω μαζί σου, Κύριε!
Πόσο εύκολο να πιστεύω σε Σένα!
Όταν ο νους μου ψάχνει απεγνωσμένα
ή ατονεί μες την παραζάλη,
όταν κι ο πιο έξυπνος ανάμεσά μας
δεν μπορεί να δει πέρα απ’ αυτό το βράδυ,
μη ξέροντας τι να κάνει αύριο –
Συ μου στέλνεις τη φώτιση να γνωρίζω
ότι υπάρχεις
και ότι θα φροντίσεις να μη χαθούν όλα τα μονοπάτια της αγαθότητός Σου.
Απ’ την κορφή της κοσμικής δόξας
κοιτάζω με δέος πίσω
στις μέρες τις χωρίς ελπίδα – σ’ εκείνο το μέρος,
απ’ όπου μπορούσα να στέλνω στην ανθρωπότητα
ένα καθρέφτισμα των ακτίνων Σου.
Κι όσο χρόνο χρειαστώ ακόμη
θα μου τον δώσεις.
Κι ό,τι δεν κατορθώσω
σίγουρα θα το έχεις παραχωρήσει σε άλλους.
Μετάφραση: Δημήτρης Δημουλάς
A Prayer
![]() |
How easy for me to live with You, Lord!
How easy to believe in You!
When my mind casts about
or flags in bewilderment,
when the cleverest among us
cannot see past the present evening,
not knowing what to do tomorrow –
You send me the clarity to know
that You exist
and will take care
that not all paths of goodness should be barred.
At the crest of earthly fame
I look back in wonderment
at the journeys beyond hope – to this place,
from which I was able to send mankind
a reflection of Your rays.
And however long the time
that I must yet reflect them
You will give it me.
And whatever I fail to accomplish
You surely have alloted unto others.
Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын, 1918 - 2008
Τρίτη 2 Ιουλίου 2013
Προσευχή στον φύλακα άγγελο
Πηγή: http://agioritis.pblogs.gr
Προσευχή των Πατέρων της Όπτινα
ΚΥΡΙΕ,
βοήθησε με να αντιμετωπίσω με ψυχική γαλήνη όλα όσα θα μου φέρει ή
σημερινή ήμερα. Βοήθησέ με να παραδοθώ ολοκληρωτικά στο άγιο θέλημα Σου.
Στην κάθε
ώρα αυτής της ημέρας φώτιζε με και δυνάμωνε με για το κάθε τι.
Όποιες ειδήσεις κι αν λάβω στο διάστημα της σημερινής ημέρας, δίδαξε με να τις δεχθώ με ηρεμία και με την πεποίθησι ότι προέρχονται από το άγιο θέλημα Σου.
Όποιες ειδήσεις κι αν λάβω στο διάστημα της σημερινής ημέρας, δίδαξε με να τις δεχθώ με ηρεμία και με την πεποίθησι ότι προέρχονται από το άγιο θέλημα Σου.
Καθοδήγησε τις σκέψεις και τα συναισθήματα μου σε όλα τα έργα μου και τα λόγια μου.
Σ' όλες τις
απρόοπτες περιστάσεις μη με αφήσεις να ξεχάσω, ότι τα πάντα προέρχονται
από Σένα.
Δίδαξε με να συμπεριφέρομαι σε κάθε μέλος της οικογενείας μου με ευθύτητα και σύνεση, ώστε να μην συγχύσω και στενοχωρήσω κανένα.
ΚΥΡΙΕ, δος μου την δύναμη να υποφέρω τον κόπο και όλα τα γεγονότα της ημέρας αυτής καθ' όλη την διάρκεια της.
Καθοδήγησε
την θέλησή μου κα δίδαξε με να προσεύχομαι, να πιστεύω, να υπομένω, να
συγχωρώ και να αγαπώ.
ΑΜΗΝ.Πηγή:http://www.pigizois.net
Ἡ προσευχὴ τῆς ἀγάπης
Κάνε με ὄργανο τῆς εἰρήνης.
Κάνε στὴ θέση τοῦ μίσους, νὰ βάζω τὴν ἀγάπη.
Στὴ θέση τῆς ὕβρης, νὰ βάζω τὴν συγγνώμη.
Στὴ θέση τῆς πλάνης, νὰ βάζω τὴν πίστη.
Στὴ θέση τῆς διχόνοιας, νὰ βάζω τὴν ἕνωση.
Στὴ θέση τῆς ἀπελπισίας, νὰ βάζω τὴν ἐλπίδα.
Στὴ θέση τῆς λύπης, νὰ δίνω τὴ χαρά.Κύριε,
Κάνε νὰ μὴ ζητῶ τόσο νὰ παρηγορηθῶ, ὅσο νὰ παρηγορῶ.
Νὰ μὴ ζητῶ τόσο νὰ ἀγαποῦμαι, ὅσο νὰ ἀγαπῶ.
Γιατὶ ὅταν δίνουμε λαβαίνουμε.
Ὅταν λησμονοῦμε τὸν ἑαυτό μας, τὸν ξαναβρίσκουμε.
Ὅταν συγχωροῦμε λαβαίνουμε τὴν ἄφεση.
Ὅταν ἀποθνῄσκουμε, βρίσκουμε τὴν αἰώνια ζωή.
Πηγή: http://users.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/prayers/prayer_of_love.htm
Βραδινή προσευχή
Πριν πέσω να πλαγιάσω,
Θεέ, παρακαλώ
να δώσεις να περάσω
τη νύχτα με καλό.
Τον άγγελο Σου στείλε
και πάλι από ψηλά
να' ρθει στο προσκεφάλι
πιστά να με φιλά.
Κι όταν θα κοιμάμαι, Τον άγγελο Σου στείλε
και πάλι από ψηλά
να' ρθει στο προσκεφάλι
πιστά να με φιλά.
κοντά μου νʼ αγρυπνά
και γω να μη φοβάμαι
τα σκότη τα πυκνά.
Και σʼ όλη Σου την πλάση
κι όπου καλό παιδί,
να στείλεις να σκεπάσει
η στοργική σου ευχή.
ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ
Παιδικές προσευχές
Όλη
τη χρονιά που μας πέρασε σκεφτόμουν ότι έπρεπε να αλλάξω την
προσευχούλα που λέγαμε με τα παιδιά το πρωί γιατί τους δυσκόλευε.
Έτσι
έψαξα και βρήκα κάποιες απλές προσευχές.
Δευτέρα 17 Ιουνίου 2013
18χρονος απόφοιτος Λυκείου έσκισε την ομιλία του και είπε το "Πάτερ ημών"
Η πράξη ήταν προφανώς μια ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση της σχολικής περιφέρειας Pickens County School District να μην περιλαμβάνεται προσευχή στις τελετές αποφοίτησης, αναφέρει το πρακτορείο ειδήσεων Christian News. Αξιωματούχοι είπαν ότι η απόφαση αυτή ελήφθη αφότου η περιοχή κατακλύσθηκε από καταγγελίες αθεϊστικών ομάδων. Αλλά αυτό δεν εμπόδισε τον Roy Costner IV της Liberty High School. Έσκισε την ομιλία αποφοίτησής του μπροστά σε όλους και άρχισε να μιλάει για την Χριστιανική ανατροφή του.
"Εκείνοι τους οποίους έχουμε πρότυπο, έχουν βοηθήσει να διαπλαστούμε και να γίνουμε οι ενήλικες που είμαστε σήμερα", είπε. "Είμαι πολύ χαρούμενος που και οι δύο γονείς μου με οδήγησαν στον Κύριο σε νεαρή ηλικία".
"Και νομίζω ότι οι περισσότεροι από εσάς θα καταλάβετε όταν πω ..." έκανε μια παύση. "Πάτερ ημών, ο εν τοις ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά Σου ..."
Η αίθουσα άρχισε να κατακλύζεται από χειροκροτήματα και επευφημίες.
"Και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν, αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού», συνέχισε. "Ότι Σου εστίν η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν. "
"Ήμουν συγκλονισμένος εκείνες τις στιγμές. Δεν ήξερα τι είδους αντιδράσεις θα επρόκειτο να έχουν. Δεν περίμενα μια ανταπόκριση αυτού του μεγέθους. Ήταν τόσο ενθουσιώδεις οι επευφημίες που δεν μπορούσα να ακούσω τη δική μου φωνή."
Ο John Eby, εκπρόσωπος της σχολικής περιφέρειας Pickens County School District, είπε ότι δεν θα πρέπει να ληφθούν πειθαρχικά μέτρα κατά του κ. Costner.
"Η απόφαση είναι ότι εμείς δεν πρόκειται να τιμωρήσουμε τους μαθητές για την έκφραση των θρησκειών τους," είπε ο Christian News. "Είναι απόφοιτος τώρα. Δεν υπάρχει τίποτα που μπορούμε να κάνουμε γι 'αυτό, ακόμη και αν το θέλαμε".
Αναδημοσίευση:http://www.agioritikovima.gr/diethni/23067-ipa-chronos-ap
Τρίτη 14 Μαΐου 2013
Προσευχές των Ναυτικών - The Sailors' Prayers
Από την αγαπημένη συνάδελφο Διονυσία μία μελωδική πρόταση
για αξιοποίηση της τέχνης και της μουσικής στις ανατολικές θρησκείες.
Απολαύστε το και ταξιδέψτε...
για αξιοποίηση της τέχνης και της μουσικής στις ανατολικές θρησκείες.
Απολαύστε το και ταξιδέψτε...
Οι Γιαπωνέζοι ναυτικοί, προτού να κοιμηθούν,
βρίσκουν στην πλώρη μια γωνιά που δεν πηγαίνουν άλλοι
κι ώρα πολλή προσεύχονται βουβοί, γονατιστοί
μπρος σ’ ένα Βούδα κίτρινο που σκύβει το κεφάλι.
Κάτι μακριά ως τα πόδια τους φορώντας νυχτικά,
μασώντας οι ωχροκίτρινοι μικροί Κινέζοι ρύζι,
προφέρουνε με την ψιλή φωνή τους προσευχές
κοιτάζοντας μια χάλκινη παγόδα που καπνίζει.
Οι Κούληδες με την βαριά βλακώδη τους μορφή
βαστάν σκυφτοί τα γόνατα κοιτώντας πάντα κάτου,
κι οι Αράπηδες σιγοκουνάν το σώμα ρυθμικά,
κατάρες μουρμουρίζοντας ενάντια του θανάτου.
Οι Ευρωπαίοι τα χέρια τους κρατώντας ανοιχτά,
εκστατικά προσεύχονται γιομάτοι από ικεσία
και ψάλλουνε καθολικές ωδές μουρμουριστά,
που εμάθαν όταν πήγαιναν μικροί στην εκκλησία.
Και οι Έλληνες, με τη μορφή τη βασανιστική,
από συνήθεια κάνουνε, πριν πέσουν, το σταυρό τους
κι αρχίζοντας με σιγανή φωνή « Πάτερ ημών...»
το μακρουλό σταυρώνουνε λερό προσκέφαλό τους.
βρίσκουν στην πλώρη μια γωνιά που δεν πηγαίνουν άλλοι
κι ώρα πολλή προσεύχονται βουβοί, γονατιστοί
μπρος σ’ ένα Βούδα κίτρινο που σκύβει το κεφάλι.
Κάτι μακριά ως τα πόδια τους φορώντας νυχτικά,
μασώντας οι ωχροκίτρινοι μικροί Κινέζοι ρύζι,
προφέρουνε με την ψιλή φωνή τους προσευχές
κοιτάζοντας μια χάλκινη παγόδα που καπνίζει.
Οι Κούληδες με την βαριά βλακώδη τους μορφή
βαστάν σκυφτοί τα γόνατα κοιτώντας πάντα κάτου,
κι οι Αράπηδες σιγοκουνάν το σώμα ρυθμικά,
κατάρες μουρμουρίζοντας ενάντια του θανάτου.
Οι Ευρωπαίοι τα χέρια τους κρατώντας ανοιχτά,
εκστατικά προσεύχονται γιομάτοι από ικεσία
και ψάλλουνε καθολικές ωδές μουρμουριστά,
που εμάθαν όταν πήγαιναν μικροί στην εκκλησία.
Και οι Έλληνες, με τη μορφή τη βασανιστική,
από συνήθεια κάνουνε, πριν πέσουν, το σταυρό τους
κι αρχίζοντας με σιγανή φωνή « Πάτερ ημών...»
το μακρουλό σταυρώνουνε λερό προσκέφαλό τους.
Αναδημοσίευση: Από την εξαιρετική Ξανθή Αλμπανάκη http://albanaki.blogspot.gr/
Αναδημοσίευση: http://samakos9.blogspot.gr/2013/05/sailors-prayers.html
Παρασκευή 10 Μαΐου 2013
Ισραηλιτική προσευχή
Πατήστε εδώ για να ακούσετε την πιο διαδεδομένη και συχνά απαντώμενη ισραηλιτική προσευχή.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)





