Η Αγία Παρασκευή η Μεγαλομάρτυς (αναφέρεται συχνά και ως Οσιομάρτυς ή Αθληφόρος) έζησε στη Ρώμη κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ. και αποτελεί μία από τις πιο λαοφιλείς Αγίες της Ορθοδοξίας.
Γεννήθηκε από ευσεβείς γονείς (τον Αγάθωνα και την Πολιτεία). Επειδή ήρθε στον κόσμο ημέρα Παρασκευή, έλαβε αυτό το όνομα.
Όταν έμεινε ορφανή, μοίρασε όλη την περιουσία της στους φτωχούς. Έγινε μοναχή και άρχισε να κηρύττει το Ευαγγέλιο.
Μετά τον θάνατο των γονιών της, η Παρασκευή εκποίησε όλη την πλούσια περιουσία της, τη μοίρασε στους φτωχούς και κλείστηκε σε μοναστήρι. Σύντομα όμως αποφάσισε να βγει στον κόσμο για να κηρύξει τον Χριστιανισμό.
Η δράση της και οι μαζικές μεταστροφές ειδωλολατρών θορύβησαν τους Ιουδαίους και τους εθνικούς της Ρώμης. Αυτοί την κατάγγειλαν στον αυτοκράτορα Αντωνίνο (Antoninus Pius), κατηγορώντας την για προσηλυτισμό και ασέβεια προς τους θεούς της αυτοκρατορίας.
Ο αυτοκράτορας διέταξε τη σύλληψή της και την κάλεσε στο παλάτι. Εντυπωσιασμένος από την ομορφιά και την ευγένειά της, προσπάθησε αρχικά με γλυκά λόγια, υποσχέσεις και υλικά αγαθά να την πείσει να απαρνηθεί τον Χριστό και να θυσιάσει στα είδωλα.
Η Αγία Παρασκευή απέρριψε κατηγορηματικά τις προτάσεις του, απαντώντας με τους ψαλμούς του Δαβίδ: «Οι θεοί που δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας χαθούν από το πρόσωπο της γης». Η θαρραλέα άρνησή της εξόργισε τον Αντωνίνο, ο οποίος διέταξε αμέσως την έναρξη των βασανιστηρίων. Το πρώτο μαρτύριο που υπέστη ήταν η τοποθέτηση μιας πυρακτωμένης σιδερένιας περικεφαλαίας στο κεφάλι της, από την οποία όμως η Αγία διασώθηκε θαυματουργικά, χωρίς να πάθει το παραμικρό, γεγονός που οδήγησε στα επόμενα, ακόμα πιο σκληρά βασανιστήρια
Κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων της, ο αυτοκράτορας Αντωνίνος διέταξε να τη ρίξουν σε έναν λέβητα με καυτό λάδι και πίσσα. Η Αγία παρέμεινε ανέπαφη. Όταν ο αυτοκράτορας την πλησίασε, πετάχτηκαν σταγόνες στα μάτια του και τυφλώθηκε. Η Αγία Παρασκευή τον θεράπευσε με την προσευχή της, και γι' αυτό θεωρείται η προστάτιδα των ματιών.
Μετά από πολλά ακόμη βασανιστήρια σε διάφορες περιοχές, τελικά αποκεφαλίστηκε επί ημερών του Μάρκου Αυρήλιου (ή του ηγεμόνα Ταράσιου).
Η μνήμη της τιμάται κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου.
Στην Ορθόδοξη παράδοση υπάρχουν ακόμη δύο γνωστές Αγίες με το ίδιο όνομα: η Αγία Παρασκευή η Επιβατηνή (Νέα) που εορτάζει στις 14 Οκτωβρίου και η Αγία Παρασκευή η Ρωμαία που εορτάζει στις 26 Οκτωβρίου.
