Το πρώτο μέρος της Αγίας Γραφής, είναι η Παλαιά Διαθήκη. Ανοίγοντάς την είναι σαν να μπαίνουμε σε μια μικρή βιβλιοθήκη, όπου υπάρχουν πολλών ειδών βιβλία. Π.χ. το βιβλίο της Ρουθείναι μια οικογενειακή ιστορία. Ο Ιώβ είναι ένα δράμα γραμμένο ως
ποίημα. Ο Ιησούς του Ναυή και οι Κριτέςείναι κείμενα με επικό* χαρακτήρα, τα βιβλία των Βασιλειών είναι ιστορικά, το Λευϊτικό νόμοι, οι Παροιμίες γνωμικά* και οι Ψαλμοί θερμές προσευχές και εκφραστικά ποιήματα.
Ωστόσο, όλα αυτά τα τόσο διαφορετικά βιβλία έχουν κάτι κοινό: είναι θρησκευτικά. Μιλούν δηλαδή για τη στενή σχέση των ανθρώπων με το Θεό που τη βλέπουν μέσα στα γεγονότα της καθημερινής ζωής, αλλά και μέσα στα σπουδαία γεγονότα της ανθρώπινης ιστορίας. Το καθένα όμως με το δι-
κό του ιδιαίτερο τρόπο. Ανάλογα, λοιπόν, με το περιεχόμενό τους τα 49 βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά, ποιητικά-διδακτικά και προφητικά.
Πώς και πότε γράφτηκαν τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης;
Πρώτα πρώτα είναι ανάγκη να γνωρίζουμε ότι τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης πριν γίνουν γραπτά κείμενα ήταν προφορικές παραδόσεις. Λόγια δηλαδή και αφηγήσεις που οι Εβραίοι, άντρες και γυναίκες, επαναλάμβαναν ο ένας στον άλλον έξω απ’ τις σκηνές τους στην έρημο, σε φτωχικά σπίτια ή
σε παλάτια, νύχτες με φεγγάρι ή μέρες ηλιόλουστες, κρυφά ή φανερά, χαρούμενοι ή λυπημένοι. Στην καρδιά αυτών των αφηγήσεων βρισκόταν πάντα η βαθιά βεβαιότητα ότι ο Θεός είναι ο μεγάλος πρωταγωνιστής στη ζωή των ανθρώπων.
Οι περισσότερες από τις αφηγήσεις αυτές – όπως άλλωστε όλες οι πληροφορίες πριν από την εφεύρεση της τυπογραφίας – μεταδίδονταν με τρόπους που ήταν εύκολο να απομνημονευθούν: διηγήσεις, εικόνες, αποφθέγματα, ποιήματα. Μ’ αυτόν τον τρόπο χαράζονταν ανεξίτηλα στη μνήμη των ανθρώπων κι ο καθένας μπορούσε να τις καταλάβει. Αιώνες πέρασαν μέχρις ότου κάποιοι αρχίσουν να καταγράφουν αυτές τις αφηγήσεις. Σιγά σιγά δημιουργήθηκε μια συλλογή κειμένων. Αυτή η συλλογή αποτέλεσε τις ιερές γραφές του ισραηλιτικού λαού.
Μετά τον ερχομό του Χριστού, και οι χριστιανοί συμπεριέλαβαν αυτή τη συλλογή στη δική τους Αγία Γραφή, ως το πρώτο της τμήμα. Επειδή οι αφηγήσεις αφορούσαν εποχές παλαιότερες από την εποχή του Χριστού, της έδωσαν τον τίτλο Παλαιά Διαθήκη.
Έχει νόημα να επισημάνουμε ότι τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, όπως άλλωστε και όλης της Αγίας Γραφής, δε γράφτηκαν με τη σειρά που τα βρίσκουμε στον Κανόνα.
Σε ποια γλώσσα γράφτηκαν τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης;
Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης έγραψαν τα κείμενά τους στη μητρική τους γλώσσα που ήταν τα εβραϊκά. Υπάρχουν όμως και κάποια γραμμένα στα ελληνικά (όπως π.χ. η Σοφία Σολομώντος
και το Μακκαβαίων Γ
Η Παλαιά Διαθήκη αχώριστα δεμένη με την Καινή στη ζωή της Εκκλησίας
Γιατί άραγε τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, οι ιερές δηλαδή γραφές του ισραηλιτικού λαού, είναι και για τους χριστιανούς ιερά; Γιατί περιέχονται στη χριστιανική Αγία Γραφή αχώριστα δεμένα με τα βιβλία της Καινής Διαθήκης;
Πρώτα πρώτα χρειάζεται να μην ξεχνάμε πού στηρίζουν την πίστη τους οι χριστιανοί: στο γεγονός ότι ο Θεός φανερώθηκε στον κόσμο για να σώσει τους ανθρώπους· δηλαδή να τους φανερώσει την αλήθεια, να τους θεραπεύσει από το κακό και να δώσει αληθινό νόημα στη ζωή τους. Αυτή η φανέρωση (= Απο-
κάλυψη) έγινε για πρώτη φορά στα πολύ παλιά χρόνια σ’ έναν άνθρωπο, τον Αβραάμ. Μ’ αυτόν ο Θεός έκλεισε την πρώτη συμφωνία σωτηρίας (= Διαθήκη). Στη συνέχεια η Διαθήκη κλείστηκε όχι μόνο με τον Αβραάμ και τους απογόνους του, αλλά και μ’ όλο το λαό που προήλθε απ’ αυτούς, τον Ισραήλ (=
Παλαιά Διαθήκη). Στον Ισραήλ ο Θεός έδωσε τις μεγάλες υποσχέσεις για τη σωτηρία των ανθρώπων. Και με τον Ισραήλ προετοίμασε τον κόσμο να δεχτεί και να καταλάβει το Χριστό. Όλη αυτή η μακραίωνη πορεία και προετοιμασία περιγράφεται στα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης.
Μέσα στον ισραηλιτικό λαό γεννήθηκε και έζησε και ο Ιησούς Χριστός. Ο Χριστός έκλεισε μια νέα συμφωνία σωτηρίας με τους ανθρώπους (= Καινή Διαθήκη). Όχι πια μόνο με τον ισραηλιτικό λαό, αλλά με όλους τους λαούς της γης. Έτσι, η υπόσχεση του Θεού στον Αβραάμ για τη σωτηρία του κόσμου
εκπληρώθηκε και η Παλαιά Διαθήκη ολοκληρώθηκε.
Στο σημείο αυτό χρειάζεται να εξηγήσουμε και κάτι άλλο. Ο Χριστός με τη διδασκαλία και τη ζωή του ερμήνευσε στους ανθρώπους τα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης. Τους έκανε να δουν τα παλιά με καινούρια μάτια. Για να το καταλάβουμε καλύτερα αυτό, μπορούμε να φανταστούμε ότι καθόμαστε στο μισοσκότεινο δωμάτιό μας, που το γνωρίζουμε σπιθαμή προς σπιθαμή, και ξαφνικά μπαίνει μέσα λαμπρό το φως του ήλιου. Τα χρώματα ζωντανεύουν και μπορούμε να δούμε και την παραμικρή λεπτομέρεια. Ταυτόχρονα, όλα μοιάζουν σαν καινούρια! Έτσι έγινε κι όταν ο Χριστός ήρθε στη γή. Η Παλαιά Διαθήκη «φωτίστηκε» από τη διδασκαλία του και τη ζωή του αλλιώς. Γι’ αυτό οι χριστιανοί μπόρεσαν να ανακαλύψουν στην Παλαιά Διαθήκη καινούριες αλήθειες και μηνύματα (πέρα απ’
αυτές που αναγνωρίζει ο Ιουδαϊσμός).
Ως χριστιανικό βιβλίο, λοιπόν, η Παλαιά Διαθήκη κατέχει σημαντική θέση στη λατρεία της Εκκλησίας. Στις ακολουθίες διαβάζονται κείμενά της. Πολλοί ύμνοι αναφέρονται σε πρόσωπα και γεγονότα που βρίσκουμε στις σελίδες της. Στην εικονογράφηση των ναών συναντάμε πολλά θέματά της.
Επειδή στο μάθημα των Θρησκευτικών έχουμε ως στόχο να καταλάβουμε το έργο και τη διδασκαλία του Χριστού, αλλά και τη ζωή της Εκκλησίας, είναι απαραίτητο να γνωρίσουμε την Παλαιά Διαθήκη.
Τα μέσα γραφής στην εποχή της Παλαιάς Διαθήκης
Επιγραφές και κείμενα επίσημου χαρακτήρα χαράζονταν πάνω σε σκληρή επιφάνεια με μια μυτερή γραφίδα. Για μικρότερα κείμενα (επιστολές, αποδείξεις κ.ά.) χρησιμοποιούνταν όστρακα*. Κείμενα φιλολογικά (παραδόσεις, αφηγήσεις, νόμοι) γράφονταν με γραφίδα από καλάμι και μελάνη. Το υλικό πάνω στο οποίο γράφονταν ήταν φύλλα από πάπυρο, ένα ελαφρύ και ωραίο υλικό που φτιαχνόταν από τα καλάμια του Νείλου. Όμως καταστρεφόταν γρήγορα, δεν μπορούσε να διπλωθεί και γι’ αυτό τυλιγόταν σε ρολό. Αρκετά αργότερα, γύρω στο 2ο αι. π.Χ., τεχνίτες της Περγάμου έφτιαξαν ένα υλικό λεπτό και συνάμα στερεό από άσπρο δέρμα μικρού κατσικιού ή αρνιού. Το υλικό αυτό ονομάστηκε περγαμηνή και ήταν πολύ καλύτερο από τον πάπυρο, αφού μπορούσε να γραφεί κι απ’ τις δυο μεριές, καθώς και να διπλωθεί. Οι γραφείς, λίγοι και σεβαστοί για την τέχνη τους, φορούσαν στη ζώνη τους ειδικό «μελανοδοχείο».
Τα χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας
Τα πιο παλιά χειρόγραφα των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης που έχουμε είναι του 2ου αι. π.Χ. και βρέθηκαν τυχαία, μαζί με πολλά άλλα, στα σπήλαια του Κουμράν, κοντά στη Νεκρά Θάλασσα, το 1947. Εκεί κάποιοι νεαροί βεδουίνοι* βοσκοί, ψάχνοντας να βρουν μια κατσίκα που έχασαν, βρήκαν πιθάρια με χειρόγραφα. Το περιεχόμενό τους: δέρματα παλιά και τσαλακωμένα που θα τους φάνηκαν μάλλον σαν σκουπίδια παρά σαν κάτι πολύτιμο! Στο κάτω μέρος της σελίδας βλέπουμε τμήμα από το πιο παλιό χειρόγραφο της Παλαιάς Διαθήκης, το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα!
1. Ποια είναι τα είδη των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης;
2. Τι προηγήθηκε της συγγραφής των βιβλίων;
3. Σε ποια γλώσσα γράφηκαν τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης;
4. Για ποιους λόγους η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη θεωρούνται από τους χριστιανούς ένα ενιαίο
βιβλίο;
5. Ποια είναι η θέση της Παλαιάς Διαθήκης στη ζωή της Εκκλησίας και στη ζωή των χριστιανών;
6. Τι είναι τα χειρόγραφα του Κουμράν;
7. Τι εννοούμε λέγοντας ότι τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης είναι βιβλία θρησκευτικά;
8. Ποιοι έδωσαν σ’ αυτή τη συλλογή βιβλίων το όνομα «Παλαιά» Διαθήκη και γιατί;
9. Για ποια άλλη θρησκεία τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης είναι ιερά;
1. Συγκεντρώστε (ρωτώντας και μεγαλυτέρους σας) παροιμιώδεις εκφράσεις της Παλαιάς Διαθήκης
που χρησιμοποιούμε στον καθημερινό μας λόγο. Κάντε μια λίστα που θα τη συμπληρώνετε στη
διάρκεια όλης της χρονιάς.
2. Φτιάξτε έναν κατάλογο με ονόματα (συγγραφέων, επιστημόνων, ηθοποιών κ.ά.), που είναι παρμέ-
να από την Παλαιά Διαθήκη.
3. Επισκεφθείτε με 2-3 συμμαθητές σας το ναό της ενορίας σας και καταγράψτε θέματα της Πα-
λαιάς Διαθήκης που μπορείτε να επισημάνετε στην εικονογράφησή του.
4. Βρείτε ένα ποίημα για τη θάλασσα. Στη συνέχεια βρείτε επιστημονικές πληροφορίες γι’ αυτήν
(π.χ. από το βιβλίο της Γεωγραφίας). Γράψτε τα δίπλα δίπλα. Τι θα λέγατε για τη σχέση τους;
Θρησκευτικά Α Γυμνασίου: Παλαιά Διαθήκη, η προϊστορία του χριστιανισμού, σελ: 13-15
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Αφήστε το σχόλιό σας