1.1 Ο άνθρωπος ζει με τον Θεό
Ο εσωτερικός ψυχικός κόσμος του κάθε ανθρώπου παραμένει διαχρονικά αναλλοίωτος καθώς αναζητά πάντοτε κάτι που να υπερβαίνει την πεζότητα και την πίεση της καθημερινής του πραγματικότητας.
Η Εκκλησία προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο έναν ιερό χώρο και μοναδικές στιγμές πνευματικής ανάτασης που επιτρέπουν τη θέαση και τη βίωση μιας άλλης ανώτερης πραγματικότητας.
Η πίστη και η ενεργός συμμετοχή στη λατρευτική ζωή αποτελούν ένα ανεκτίμητο εφόδιο που δίνει νέο χρώμα και σταθερή κατεύθυνση στον ανθρώπινο βίο.
Πολλοί άνθρωποι στην εποχή μας δεν καταφέρνουν να χαρούν την απαράμιλλη ομορφιά της θείας λατρείας επειδή ποτέ δεν φρόντισαν να τη γνωρίσουν με τρόπο βιωματικό.
Τα μαθήματα της θρησκευτικής αγωγής δεν στοχεύουν στην απλή απομνημόνευση όρων αλλά αποτελούν μια πρόσκληση προς τον μαθητή να παρακολουθήσει ενεργά τα τελούμενα στην Εκκλησία.
Το θρησκευτικό βίωμα συνδέεται άρρηκτα με τη λαϊκή παράδοση και τον πολιτισμό διαμορφώνοντας έτσι την ιδιαίτερη ταυτότητα του κάθε τόπου.
Μέσα από τη λατρεία ο πιστός βρίσκει την ευκαιρία να εκφράσει την απόλυτη εμπιστοσύνη και την ανυπόκριτη αγάπη του προς τον Δημιουργό Θεό.
Ο άνθρωπος προσεγγίζει τον Θεό ως έλλογο ον επιστρατεύοντας τη γλώσσα και την τέχνη για να εκφράσει το μυστήριο της θείας παρουσίας στον κόσμο.
Το θρησκευτικό συναίσθημα είναι βαθιά ριζωμένο στην ανθρώπινη ύπαρξη και εκδηλώνεται με ιδιαίτερη ένταση μέσα από την κοινή και συλλογική προσευχή των πιστών.
Ο Χριστός εγκαινίασε μια νέα μορφή αληθινής λατρείας η οποία τελείται «εν πνεύματι και αληθεία» υπερβαίνοντας τους στενούς τοπικούς περιορισμούς του παρελθόντος.
Η ενεργός συμμετοχή στις ακολουθίες μεταμορφώνει την απλή καθημερινότητα σε μια συνεχή και ουσιαστική πνευματική εμπειρία για την ψυχή του πιστού.
Τα μυστήρια αποτελούν τις ιερές εκείνες στιγμές όπου η χάρη του Θεού συναντά τον άνθρωπο σε κάθε σημαντικό και κρίσιμο σταθμό της ζωής του.
Η Εκκλησία λειτουργεί ως ο ζωντανός οργανισμός που κρατά τους πιστούς οργανικά ενωμένους με τον Σωτήρα Χριστό οδηγώντας τους σταδιακά στον αγιασμό.
Η ορθόδοξη λατρεία διακρίνεται για τον μυσταγωγικό και αναγωγικό της χαρακτήρα στρέφοντας διαρκώς τον νου των ανθρώπων προς την ουράνια Βασιλεία.
Στα λαϊκά πανηγύρια η θρησκευτική πίστη συναντά την κοινωνική χαρά ενισχύοντας τους δεσμούς αγάπης ανάμεσα στα μέλη της τοπικής κοινότητας.
Κάθε μικρή λατρευτική πράξη όπως η λήψη του αντιδώρου φέρει μέσα της μια μυστική πνευματική δύναμη που ανακουφίζει από την κούραση του πνευματικού αγώνα.
Το θρησκευτικό βίωμα έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο όταν μεταφράζεται σε έμπρακτη προσφορά και ανιδιοτελή αγάπη προς τον πλησίον.
Η Εκκλησία προσφέρεται ως ένα πνευματικό ιατρείο όπου ο κάθε άνθρωπος μπορεί να βρει τη θεραπεία για τις πληγές της ψυχής του και την αποκατάσταση της υγείας του.
1.2 Η πίστη στον Τριαδικό Θεό
Η χριστιανική πίστη δεν αποτελεί μια απλή θεωρητική παραδοχή ή μια στατική ιδεολογία αλλά είναι μια ζωντανή και προσωπική σχέση απόλυτης εμπιστοσύνης.
Στο Σύμβολο της Πίστεως ομολογούμε την εμπιστοσύνη μας «εις» έναν Θεό γεγονός που υποδηλώνει την πλήρη παράδοση της ύπαρξής μας στην πρόνοιά Του.
Ο Θεός αποκαλύπτεται στην Εκκλησία ως μία ουσία σε τρία θεία Πρόσωπα που είναι ο Πατέρας ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα τα οποία παραμένουν αχώριστα.
Τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος είναι ομοούσια και ισότιμα χωρίς να υφίσταται καμία ιεραρχική υποτίμηση ή διαβάθμιση μεταξύ τους.
Ο Πατέρας αποτελεί την αιώνια και άναρχη πηγή από την οποία γεννάται ο Υιός και εκπορεύεται το Άγιο Πνεύμα προαιωνίως.
Η αιώνια κοινωνία αγάπης των προσώπων της Τριάδος αποτελεί το μοναδικό και σταθερό θεμέλιο για την οργάνωση της εκκλησιαστικής κοινότητας.
Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε ως εικόνα του Τριαδικού Θεού έχοντας ως προορισμό να ζήσει σε μια αντίστοιχη κοινωνία αγάπης με τους συνανθρώπους του.
Η πίστη στην Αγία Τριάδα υποχρεώνει τον χριστιανό να αγωνίζεται καθημερινά ενάντια σε κάθε μορφή αδικίας και εκμετάλλευσης που υπάρχει στον κόσμο.
Το Τριαδικό δόγμα έχει μια επαναστατική επίδραση στην κοινωνική ζωή καθώς προτάσσει την ενότητα μέσα στην ετερότητα και τον σεβασμό στο πρόσωπο.
Η Πεντηκοστή αποτελεί την ιστορική φανέρωση του μυστηρίου του Τριαδικού Θεού στον κόσμο και την ίδρυση της Εκκλησίας ως Σώματος Χριστού.
Η αγάπη μεταξύ των ανθρώπων είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο η θεία ζωή αναπαράγεται και γίνεται ορατή πάνω στη γη.
Κάθε κοινωνική μονάδα όπως η οικογένεια και το σχολείο οφείλει να αντανακλά την αγαπητική και ελεύθερη κοινωνία των τριών θείων Προσώπων.
Η σωτηρία του ανθρώπου θεωρείται αδύνατη αν δεν συνοδεύεται από τον διαρκή κόπο για την πνευματική προκοπή του πλησίον μας.
Ο Θεός είναι το αληθινό φως και η ζωή και οι άκτιστες ενέργειές Του αγιάζουν και συντηρούν ολόκληρη την υλική και πνευματική δημιουργία.
Η γνώση του Θεού δεν επιτυγχάνεται μέσω της λογικής ανάλυσης αλλά βιώνεται μέσα από τη λατρεία και την κάθαρση της ανθρώπινης καρδιάς.
Η ενότητα των πιστών στηρίζεται στην κοινή αναφορά στον έναν Θεό ο οποίος καταργεί οριστικά όλες τις φυλετικές και κοινωνικές διακρίσεις.
Ο Τριαδικός Θεός προνοεί με άπειρη στοργή για κάθε κτίσμα Του προσφέροντας στον άνθρωπο τη δυνατότητα να γίνει μέτοχος της θείας δόξας.
Η χριστιανική ζωή ολοκληρώνεται όταν ο άνθρωπος μεταμορφωθεί σε ένα πρόσωπο που αγαπά ανιδιοτελώς μιμούμενος τη ζωή της Αγίας Τριάδος.
1.3 Η μεταμορφωτική δύναμη της προσευχής στην Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση
Η προσευχή αποτελεί την πνευματική αναπνοή της ψυχής και τη ζωντανή επικοινωνία του δημιουργήματος με τον άπειρο Δημιουργό του.
Η πραγματική προσευχή είναι εκείνη που αναβλύζει από μια καθαρή καρδιά η οποία είναι απαλλαγμένη από μίσος και οργή προς τους συνανθρώπους μας.
Ο Χριστός στον κήπο της Γεθσημανή μας παρέδωσε το ύψιστο πρότυπο προσευχής που στηρίζεται στην πλήρη εμπιστοσύνη στο άγιο θέλημα του Θεού.
Στη λατρευτική μας ζωή συναντάμε διάφορα είδη προσευχής όπως είναι η δοξολογία η ευχαριστία η μετάνοια και η αίτηση για τις ανάγκες μας.
Η Κυριακή Προσευχή αποτελεί το τελειότερο υπόδειγμα επικοινωνίας που μας δίδαξε ο ίδιος ο Κύριος για να απευθυνόμαστε στον Θεό Πατέρα.
Ο Θεός ως φιλόστοργος Πατέρας γνωρίζει τις πραγματικές ανάγκες μας και παρέχει πάντα τα πνευματικά αγαθά σε εκείνους που Του τα ζητούν με πίστη.
Η επιμονή και η υπομονή στην προσευχή θεωρούνται απαραίτητες αρετές ακόμα και όταν νιώθουμε ότι ο Θεός αργεί να απαντήσει στα αιτήματά μας.
Το κομποσχοίνι αποτελεί ένα πρακτικό πνευματικό βοήθημα που βοηθά τον πιστό να συγκεντρώνει τον νου του στην αδιάλειπτη επίκληση του ονόματος του Κυρίου.
Ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να προσεύχεται σε κάθε τόπο και χρόνο καθώς ο Θεός είναι πανταχού παρών και δεν περιορίζεται από κτίρια.
Η δημόσια λατρευτική προσευχή μέσα στον ναό ενώνει ολόκληρο το σώμα της Εκκλησίας σε μια κοινή και ενιαία φωνή ικεσίας.
Μέσα από τη διαδικασία της προσευχής ο εσωτερικός κόσμος του ανθρώπου φωτίζεται και μεταμορφώνεται αποκτώντας τη θεϊκή ειρήνη και γαλήνη.
Η δοξολογία αποτελεί την ανώτερη μορφή προσευχής καθώς εκφράζει τον ανιδιοτελή θαυμασμό του ανθρώπου για το μεγαλείο της δημιουργίας.
Ο Εσπερινός και ο Όρθρος είναι οι ακολουθίες που αγιάζουν τις δύο βασικές στιγμές της ημέρας τη δύση και την ανατολή του ηλίου αντίστοιχα.
Η προσευχή των αγίων ανθρώπων διαθέτει ιδιαίτερη δύναμη και μεσιτεύει στον Θεό για τη σωτηρία και την ενίσχυση ολόκληρου του κόσμου.
Στη Θεία Λειτουργία η προσευχή κορυφώνεται καθώς οι πιστοί καλούνται να υψώσουν τις καρδιές τους προς τον θρόνο της χάριτος του Θεού.
Η αληθινή προσευχή προϋποθέτει ταπείνωση και την αναγνώριση της δικής μας πνευματικής ένδειας ενώπιον του Παντοδύναμου Κυρίου.
Η νοερά προσευχή αποτελεί την καρδιά της ορθόδοξης πνευματικότητας και στοχεύει στην αδιάλειπτη ένωση του ανθρώπου με τον Χριστό.
Η ευχαριστία προς τον Θεό μετά την ικανοποίηση ενός αιτήματος αποτελεί δείγμα πνευματικής ωριμότητας και αληθινής ευγνωμοσύνης του πιστού.
1.4 Η αγιότητα στην Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση
Η αγιότητα ορίζεται ως η ουσιαστική και ζωντανή σχέση ένωσης του ανθρώπου με την πηγή της ζωής και της αληθινής αγάπης τον Θεό.
Άγιος είναι εκείνος ο άνθρωπος που αγαπά ολοκληρωτικά τον Χριστό και βαδίζει ελεύθερα στον δρόμο του αγιασμού και της θυσίας.
Οι άγιοι δεν είναι υπεράνθρωπα όντα αλλά πρότυπα ανθρώπων που κατάφεραν να νικήσουν τα πάθη τους με τη βοήθεια της θείας χάριτος.
Η πορεία προς την αγιότητα απαιτεί διαρκή υπομονή και πλήρη αποδοχή του θείου θελήματος σε κάθε στιγμή της καθημερινής ζωής.
Η Εκκλησία τιμά τους αγίους ως φίλους του Θεού και μεσίτες που προσεύχονται αδιάλειπτα για τη σωτηρία ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Η αγιότητα δεν αποτελεί μια κατάσταση του παρελθόντος αλλά είναι μια διαρκής πρόσκληση για κάθε πιστό που ζει στη σύγχρονη κοινωνία.
Στο πρόσωπο των αγίων βλέπουμε τον άνθρωπο που πέτυχε το «καθ' ομοίωσιν» αποκαθιστώντας την αρχική ομορφιά της ανθρώπινης φύσης.
Η μίμηση των αγίων σημαίνει στην πραγματικότητα τη μίμηση της ζωής του Χριστού ειδικά στην ταπείνωση και τη διακονία του πλησίον.
Οι άγιοι αγκαλιάζουν ολόκληρη τη δημιουργία με έναν τρόπο μυστικό ακτινοβολώντας το άκτιστο φως του Αγίου Πνεύματος στον κόσμο.
Κάθε χριστιανός καλείται με το Βάπτισμά του να γίνει κατοικητήριο του Θεού και να αγωνιστεί σταθερά για την κατάκτηση της αρετής.
Οι μνήμες των αγίων αποτελούν για τους πιστούς αφορμές πνευματικού προβληματισμού και ενδυνάμωσης του προσωπικού τους αγώνα.
Η τιμή προς τα ιερά λείψανα των αγίων είναι τιμή προς την ίδια τη χάρη του Θεού που ενοικεί και αγιάζει ακόμη και την ύλη.
Οι διάφορες ομάδες αγίων όπως οι μάρτυρες και οι όσιοι δείχνουν ότι ο δρόμος προς τον Θεό είναι ανοιχτός για όλους τους ανθρώπους.
Η αγιότητα στην καθημερινή ζωή εκφράζεται μέσα από την υπομονή στις θλίψεις και την ανυπόκριτη αγάπη προς τον κάθε συνάνθρωπο.
Οι άγιοι θεωρούνται τα πολύφωτα άστρα που καθοδηγούν τους πιστούς μέσα στα σκοτάδια της πλάνης και της σύγχρονης σύγχυσης.
Η Εκκλησία εορτάζει τη μνήμη των αγίων την ημέρα του θανάτου τους θεωρώντας την ως την ημέρα της αληθινής τους γέννησης στον ουρανό.
Η αγιότητα νικά τον φόβο του θανάτου και χαρίζει στον άνθρωπο μια πρόγευση της αιώνιας μακαριότητας και της αναστάσιμης χαράς.
Το Άγιο Πνεύμα είναι εκείνο που συγκροτεί τον θεσμό της Εκκλησίας και προσφέρει τα απαραίτητα χαρίσματα για τον αγιασμό των μελών της.
1.5 Η έννοια του προσώπου στη θεολογία της Ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης
Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ' εικόνα του Θεού γεγονός που του προσδίδει μια μοναδική αξία και τον ξεχωρίζει από την υπόλοιπη κτίση.
Το πρόσωπο ορίζεται από τη σχέση και την επικοινωνία καθώς η ύπαρξή του ολοκληρώνεται μόνο μέσα από το άνοιγμα προς τον Άλλον.
Η δημιουργία του ανθρώπου ως άνδρα και γυναίκας δηλώνει την απόλυτη ισοτιμία των δύο φύλων ενώπιον του κοινού Δημιουργού τους.
Το πρόσωπο είναι μια μοναδική και ανεπανάληπτη οντότητα που έχει την ελευθερία να επιλέγει την κατεύθυνση της ζωής του.
Το προσωπείο ή η μάσκα είναι η ψεύτικη εικόρα που χρησιμοποιούμε για να καλύψουμε την πνευματική μας γύμνια και να επιβληθούμε.
Η πτώση μετέτρεψε τη σχέση σε φόβο και την ελευθερία σε δουλεία στις βιολογικές ανάγκες και την ατομικότητα του ανθρώπου.
Το άνοιγμα του προσώπου προς τον πλησίον είναι μια διαρκής ευκαιρία για να ξεφύγουμε από τη σκοτεινή φυλακή του εγωισμού μας.
Μέσα στην Εκκλησία το άτομο υπερβαίνει την απομόνωσή του και εντάσσεται οργανικά σε μια αδελφική και ελεύθερη κοινότητα προσώπων.
Η ενότητα του σώματος της Εκκλησίας δεν ισοπεδώνει τη διαφορετικότητα αλλά σέβεται και αναδεικνύει τα ιδιαίτερα χαρίσματα του καθενός.
Το ανθρώπινο πρόσωπο θεωρείται ως ο ζωντανός ναός του Θεού γεγονός που επιβάλλει τον απόλυτο σεβασμό σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη.
Η αγάπη είναι η κινητήρια δύναμη που μεταμορφώνει την απλή βιολογική συνύπαρξη σε μια αυθεντική και βαθιά πνευματική κοινωνία.
Το πρόσωπο αντλεί το νόημά του από την ελευθερία και όχι από τη βιολογική αναγκαιότητα ή τους αυστηρούς νόμους της φύσης.
Η συνάντηση με τον συνάνθρωπο απαιτεί ταπείνωση και την προθυμία να θυσιάσουμε το δικό μας θέλημα για χάρη του άλλου.
Ο σεβασμός στην ετερότητα και την ιδιαιτερότητα του κάθε ανθρώπου αποτελεί βασικό πυλώνα της ορθόδοξης χριστιανικής ανθρωπολογίας.
Ο Χριστός είναι το πρότυπο του τέλειου Προσώπου ο Οποίος προσφέρει ολόκληρο τον εαυτό Του για τη ζωή και τη σωτηρία του κόσμου.
Η πνευματική ζωή στοχεύει στην αποκατάσταση του αρχέτυπου κάλλους που χάθηκε με την απομάκρυνση από την πηγή της αληθινής αγάπης.
Το ανθρώπινο πρόσωπο ολοκληρώνεται και θεώνεται όταν καταφέρει να μοιάσει στον Χριστό μέσα από την έμπρακτη αγάπη και τη θυσία.
Κάθε άνθρωπος καλείται να πάψει να είναι ένα απομονωμένο νησί και να ανοιχτεί στα πέλαγα της κοινωνίας και της αλληλεγγύης.
2.1 «Εις Μίαν, Αγίαν, Καθολικήν και Αποστολικήν…»
Η Εκκλησία ονομάζεται Μία επειδή ένας είναι ο ιδρυτής Της ο Ιησούς Χριστός και μία είναι η κεφαλή που την κατευθύνει αιώνια.
Είναι Αγία γιατί αγιάζεται διαρκώς από το αίμα του Χριστού και την παρουσία του Αγίου Πνεύματος που την καθοδηγεί στην αλήθεια.
Η Εκκλησία χαρακτηρίζεται Καθολική επειδή κατέχει την πληρότητα της αλήθειας και το μήνυμά Της απευθύνεται σε ολόκληρη την οικουμένη.
Είναι Αποστολική γιατί θεμελιώθηκε πάνω στο κήρυγμα των Αποστόλων και διατηρεί αδιάσπαστη τη διαδοχή και τη διδασκαλία τους.
Η Εκκλησία δεν είναι ένας αφηρημένος οργανισμός αλλά το ζωντανό και ιστορικό Σώμα του Χριστού που δρά δυναμικά μέσα στον χρόνο.
Η ίδια η λέξη εκκλησία δηλώνει την επίσημη πρόσκληση όλων των πιστών για μια ιερή σύναξη στον ίδιο τόπο για τη θεία λατρεία.
Η πρώτη χριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων ζούσε με ομόνοια έχοντας τα πάντα κοινά και συμμετέχοντας καθημερινά στις προσευχές.
Ο Χριστός υποσχέθηκε στους μαθητές Του ότι θα παραμείνει μαζί με την Εκκλησία Του μέχρι τη συντέλεια όλων των αιώνων.
Τα σύμβολα των πρώτων χριστιανών όπως ο Ιχθύς και η Άγκυρα εξέφραζαν με τρόπο μυστικό τη βαθιά τους πίστη στον Σωτήρα.
Η ενότητα της Εκκλησίας πραγματώνεται με τον πιο ουσιαστικό τρόπο μέσα από την κοινή συμμετοχή στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
Η Εκκλησία λειτουργεί για τον άνθρωπο ως ένα ασφαλές λιμάνι γαλήνης και πνευματικής ανάπαυσης από τους κλυδωνισμούς της ζωής.
Ο θεσμός της συνοδικότητας διασφαλίζει την ορθή πίστη και την ενότητα κατά των διαφόρων αιρέσεων που εμφανίστηκαν στην ιστορία.
Η Εκκλησία αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους χωρίς καμία φυλετική ή κοινωνική διάκριση προσφέροντας σε όλους τη σωτηρία.
Το Άγιο Πνεύμα είναι η δύναμη που συγκροτεί ολόκληρο τον θεσμό της Εκκλησίας και αγιάζει τα μέλη της μέσα από τα άγια μυστήρια.
Κάθε τοπική Εκκλησία φανερώνει ολόκληρη την πληρότητα της καθολικής Εκκλησίας κατά τη διάρκεια της τέλεσης της Θείας Λειτουργίας.
Η αποστολή της Εκκλησίας σήμερα είναι να συνεχίσει το έργο του Χριστού κηρύττοντας το Ευαγγέλιο της αγάπης σε ολόκληρη την κτίση.
Η ενότητα της πίστεως και η κοινωνία του Πνεύματος αποτελούν το διαρκές αίτημα και τον σκοπό της ζωής κάθε πιστού χριστιανού.
Η Εκκλησία είναι ένας χώρος συνεχούς μεταμόρφωσης του ανθρώπου όπου η φθορά και ο θάνατος νικιούνται από την αιώνια ζωή.
2.2 Θεία Ευχαριστία: Η ταυτότητα της Εκκλησίας
Η Θεία Ευχαριστία αποτελεί το κέντρο ολόκληρης της ζωής της Εκκλησίας και θεωρείται δικαίως το μυστήριο των μυστηρίων.
Συστήθηκε από τον ίδιο τον Χριστό κατά τον Μυστικό Δείπνο ως μια αιώνια ανάμνηση της θυσίας Του για τη σωτηρία του κόσμου.
Ο άρτος και ο οίνος μεταβάλλονται με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος στο πραγματικό Σώμα και το τίμιο Αίμα του Κυρίου.
Προσφέρουμε ψωμί και κρασί επειδή αυτά τα υλικά στοιχεία συμβολίζουν την ανθρώπινη ζωή τον κόπο και την απαραίτητη τροφή μας.
Η Θεία Λειτουργία δεν είναι μια απλή τελετή αλλά μια θυσία αινέσεως δοξολογίας και ευχαριστίας προς τον Τριαδικό Θεό.
Η φράση «Τα σα εκ των σων» δηλώνει ότι επιστρέφουμε στον Θεό τα δώρα που Εκείνος μας χάρισε αναγνωρίζοντάς Τον ως πηγή των πάντων.
Η Ευχαριστία είναι το δείπνο της αγάπης που ενώνει με τρόπο οργανικό όλους τους πιστούς με τον Χριστό και μεταξύ τους.
Η συμμετοχή στο κοινό Ποτήριο απαιτεί απαραίτητα την αλληλοσυγχώρηση και μια καθαρή συνείδηση απαλλαγμένη από κάθε μίσος.
Η Λειτουργία των Κατηχουμένων περιλαμβάνει τα ιερά αναγνώσματα και το κήρυγμα προετοιμάζοντας τις ψυχές για το μεγάλο μυστήριο.
Η Λειτουργία των Πιστών κορυφώνεται με την Αγία Αναφορά και τη Θεία Μετάληψη όπου ο ουρανός ενώνεται μυστικά με τη γη.
Η Θεία Ευχαριστία προτυπώνει με μοναδικό τρόπο τη Βασιλεία των Ουρανών και προσφέρει μια πρόγευση της αιώνιας μακαριότητας.
Ο ιερέας κατά τη διάρκεια της Λειτουργίας ενεργεί ως υπηρέτης της χάριτος του Αγίου Πνεύματος και όχι με τη δική του προσωπική δύναμη.
Η ανάγνωση των Διπτύχων μας υπενθυμίζει την αδιάσπαστη ενότητα μεταξύ ζώντων και κεκοιμημένων μέσα στο σώμα της Εκκλησίας.
Η λεγόμενη λειτουργία μετά τη Λειτουργία είναι η μεταφορά του πνεύματος της αγάπης και της θυσίας στην καθημερινή κοινωνική ζωή.
Η Θεία Κοινωνία χαρίζει στον πιστό άφεση αμαρτιών πνευματική αναγέννηση και δύναμη για τη συνέχιση του πνευματικού του αγώνα.
Κάθε Θεία Λειτουργία που τελείται είναι μια ζωντανή και πραγματική επανάληψη του ενός και μοναδικού Μυστικού Δείπνου.
Η λαμπρότητα και η κατάνυξη της Λειτουργίας απεικονίζουν την ομορφιά και τη δόξα που περιμένει τον άνθρωπο στην αιώνια Βασιλεία.
Η Ευχαριστία είναι η νέα διαθήκη του Θεού με τον άνθρωπο η οποία επικυρώθηκε οριστικά με το τίμιο αίμα του Χριστού στον Σταυρό.
2.3 Η ενότητα της εκκλησιαστικής κοινότητας
Η ενότητα της Εκκλησίας είναι το κύριο έργο του Αγίου Πνεύματος το οποίο συνδέει όλα τα μέλη σε ένα οργανικό και ζωντανό σύνολο.
Το Βάπτισμα το Χρίσμα και η Θεία Ευχαριστία αποτελούν τα θεμελιώδη μυστήρια της ένταξης και της διατήρησης της ενότητας.
Με το Βάπτισμα ο κάθε πιστός παύει να είναι μια απομονωμένη μονάδα και γίνεται ζωντανό μέλος του Σώματος του Χριστού.
Η ενότητα της κοινότητας διατηρείται μέσα από τον σύνδεσμο της ειρήνης και την αμοιβαία θυσιαστική αγάπη μεταξύ των μελών.
Όλοι οι πιστοί είναι ίσοι ενώπιον του Θεού ανεξάρτητα από την καταγωγή το φύλο την κοινωνική τους θέση ή την περιουσία τους.
Ο ατομισμός και ο εγωκεντρισμός αποτελούν τις μεγαλύτερες απειλές για τη συνοχή και την πνευματική υγεία της εκκλησιαστικής κοινότητας.
Η κοινή πίστη εκφράζεται με την ομόφωνη ομολογία του Συμβόλου της Πίστεως κατά τη διάρκεια των λατρευτικών συνάξεων.
Η Εκκλησία λειτουργεί ως σώμα όπου η διαφορετικότητα των χαρισμάτων του κάθε μέλους υπηρετεί το καλό ολόκληρου του συνόλου.
Η αρχιερατική προσευχή του Χριστού για την ενότητα των μαθητών Του αποτελεί το διαρκές αίτημα για την τέλεια ενότητα όλων των χριστιανών.
Οι λαϊκοί δεν είναι απλοί θεατές των τελουμένων αλλά ενεργοί συμμέτοχοι και συνεπιτελούντες στο έργο της θείας λατρείας.
Ο κλήρος και ο λαός βρίσκονται σε έναν συνεχή και ζωντανό διάλογο κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας εκφράζοντας την ενότητά τους.
Η ενότητα των πιστών βεβαιώνεται με την κοινή συμμετοχή στο ένα και μοναδικό Ποτήριο της Ζωής που είναι ο ίδιος ο Χριστός.
Η αγάπη προς τον πλησίον είναι η μόνη έμπρακτη απόδειξη της αληθινής ενότητας του ανθρώπου με τον Θεό και την Εκκλησία.
Η Εκκλησία προσεύχεται για ολόκληρο τον κόσμο δείχνοντας ενδιαφέρον ακόμη και για εκείνους που απουσιάζουν ή την εχθρεύονται.
Η υπέρβαση του ατομικού θελήματος είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας αυθεντικής χριστιανικής κοινωνίας.
Η ενότητα των πιστών στη γη είναι μια πρόγευση της τέλειας ενότητας που θα βιώσουν οι άνθρωποι στην αιώνια Βασιλεία του Θεού.
Το Άγιο Πνεύμα προσφέρει τη δύναμη στους πιστούς να υπερβούν τις διαφορές τους και να γίνουν πραγματικά ένα εν Χριστώ Ιησού.
Η Εκκλησία παραμένει μια ανοιχτή αγκαλιά για κάθε άνθρωπο προσκαλώντας τον να βρει τη σωτηρία μέσα στην κοινότητα της αγάπης.
2.4 Το περιεχόμενο της σωτηρίας στον Χριστιανισμό
Η σωτηρία στον Χριστιανισμό σημαίνει την πλήρη αποκατάσταση της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό η οποία διακόπηκε από την αμαρτία.
Ο Θεός έγινε άνθρωπος στο πρόσωπο του Χριστού ώστε να δώσει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να γίνει Θεός κατά χάριν.
Το σχέδιο της θείας οικονομίας ξεδιπλώθηκε στην ιστορία μέσα από την Παλαιά Διαθήκη την ενανθρώπηση του Χριστού και την Εκκλησία.
Η σωτηρία δεν είναι ένα αυτόματο γεγονός αλλά καρπός της συνεργασίας της θείας χάριτος και της ανθρώπινης ελεύθερης βούλησης.
Ο Χριστός με την ένδοξη Ανάστασή Του νίκησε οριστικά τον θάνατο και χάρισε την αφθαρσία σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος.
Η σωτηρία αγκαλιάζει ολόκληρο τον άνθρωπο ψυχή και σώμα αλλά επεκτείνεται και στη μεταμόρφωση ολόκληρης της κτίσης.
Η Εκκλησία είναι ο ιερός χώρος όπου πραγματοποιείται η σωτηρία του ανθρώπου μέσα από τη μετοχή στα άγια μυστήρια.
Ο πνευματικός θάνατος ορίζεται ως ο εκούσιος χωρισμός του ανθρώπου από την πηγή της ζωής και της αγάπης που είναι ο Θεός.
Ο Παράδεισος και η Κόλαση δεν είναι τόποι τιμωρίας αλλά διαφορετικοί τρόποι σχέσης και βίωσης της θεϊκής αγάπης από τον καθένα.
Η μέλλουσα κρίση θα γίνει με μοναδικό κριτήριο την αγάπη και την έμπρακτη προσφορά μας προς τον ελάχιστο αδελφό μας.
Η ελπίδα της ανάστασης των νεκρών αποτελεί την κορυφαία προσδοκία της χριστιανικής πίστης και το τέλος του φόβου του θανάτου.
Ο Χριστός αυτοπροσδιορίζεται ως η θύρα από την οποία πρέπει να περάσει ο άνθρωπος για να βρει την αληθινή ζωή και σωτηρία.
Η σωτηρία προσφέρεται ως δωρεά από την άπειρη αγάπη του Θεού σε κάθε άνθρωπο που ελεύθερα επιλέγει να την αποδεχτεί.
Ο σωματικός θάνατος θεωρείται μια οικονομία του Θεού ώστε το κακό και η αμαρτία να μην παραμείνουν αθάνατα μέσα στον άνθρωπο.
Η Ανάσταση του Χριστού αποτελεί την απόλυτη εγγύηση και την απαρχή για τη δική μας μελλοντική ανάσταση και αφθαρσία.
Η ζωή του πιστού μετά το Πάσχα οφείλει να χαρακτηρίζεται από τη διαρκή χαρά της Ανάστασης και την ελπίδα της αιώνιας ζωής.
Ο Χριστός πήρε πάνω Του οικειοθελώς τις αμαρτίες ολόκληρου του κόσμου για να μας λυτρώσει από τα δεσμά της φθοράς.
Η σωτηρία θα ολοκληρωθεί στα έσχατα με την πλήρη μεταμόρφωση του ανθρώπινου προσώπου και την ανακαίνιση ολόκληρης της δημιουργίας.
3.1 Η λατρεία ως έκφραση πίστης
Η λατρεία αποτελεί το ασίγαστο στόμα της Εκκλησίας το οποίο ομολογεί την πίστη Της καθημερινά μέσα στην ιστορία του κόσμου.
Μέσα από τους υπέροχους ύμνους και τις ευχές διατυπώνονται με ακρίβεια οι δογματικές αλήθειες των Οικουμενικών Συνόδων.
Η ορθόδοξη λατρεία έχει μυσταγωγικό χαρακτήρα οδηγώντας τον πιστό από τα αισθητά πράγματα στη θεωρία των πνευματικών νοημάτων.
Οι εκκλησιαστικές τέχνες όπως η αγιογραφία και η μουσική εκφράζουν οπτικά και ακουστικά το περιεχόμενο του ορθόδοξου δόγματος.
Ο κανόνας της προσευχής ταυτίζεται απόλυτα με τον κανόνας της πίστης καθώς προσευχόμαστε για όσα πραγματικά πιστεύουμε.
Η λατρεία προσφέρει μια λειτουργική θεολογία η οποία παιδαγωγεί τις ψυχές των πιστών με τρόπο απλό και βιωματικό.
Με τη συμμετοχή του στη λατρεία ο χριστιανός μυείται στα θεία μυστήρια και γίνεται μέτοχος της άκτιστης θείας χάριτος.
Η λατρεία έχει τη δύναμη να αγιάζει τον χρόνο τον τόπο και όλα τα υλικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στις ιερέας ακολουθίες.
Οι ύμνοι περιγράφουν με ποιητικό τρόπο τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής των παθών και της ένδοξης Ανάστασης του Χριστού.
Η τακτική συμμετοχή στις ακολουθίες διαμορφώνει σταδιακά το ορθόδοξο φρόνημα και την πνευματική ταυτότητα του κάθε πιστού.
Η λατρεία αποτελεί μια διαρκή πρόσκληση προς τον άνθρωπο για συμμετοχή στο μεγάλο μυστήριο της εν Χριστώ σωτηρίας.
Μέσα στον ιερό χώρο του ναού ο πιστός διευκολύνεται να υψώσει την καρδιά του και να συγκεντρώσει τον νου του στον Θεό.
Η ορθόδοξη λατρεία χαρακτηρίζεται ως λογική επειδή απευθύνεται στον άνθρωπο ως ον προικισμένο με λογική και ελευθερία.
Οι ακολουθίες του νυχθημέρου όπως ο Εσπερινός και ο Όρθρος αγιάζουν κάθε στιγμή της ημέρας και της νύχτας του ανθρώπου.
Η λατρεία εκφράζει την έντονη νοσταλγία του ανθρώπου για την αποκατάσταση της αρχικής του επικοινωνίας με τον Δημιουργό.
Η συμμετοχή στη λατρευτική ζωή δεν είναι μια τυπική υποχρέωση αλλά μια ουσιαστική ανάγκη για την πνευματική επιβίωση.
Μέσα στη λατρεία ο ιστορικός χρόνος καταργείται και ο πιστός βιώνει τα γεγονότα της θείας οικονομίας ως παρόντα και ζωντανά.
Η λατρεία είναι ο ευλογημένος χώρος όπου το θείο ενώνεται με το ανθρώπινο προσφέροντας ελπίδα και φως στη ζωή μας.
3.2 Οι γιορτές στην Ορθόδοξη Εκκλησία
Οι χριστιανικές γιορτές πανηγυρίζουν με λαμπρότητα τα θαυμαστά γεγονότα της θείας οικονομίας για τη σωτηρία του ανθρώπου.
Οι γιορτές διαιρούνται σε Δεσποτικές Θεομητορικές και γιορτές των Αγίων καλύπτοντας ολόκληρο τον κύκλο του εκκλησιαστικού έτους.
Το Πάσχα αποτελεί την εορτή των εορτών και το κέντρο γύρω από το οποίο στρέφεται όλη η λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.
Υπάρχουν οι κινητές γιορτές που εξαρτώνται από το Πάσχα και οι ακίνητες που έχουν μια σταθερή ημερομηνία στο ημερολόγιο.
Η χρήση της λέξης σήμερα στους εκκλησιαστικούς ύμνους δηλώνει ότι το εορταζόμενο γεγονός βιώνεται ως παρόν στη λατρεία.
Οι γιορτές της Παναγίας τιμούν το ιερό πρόσωπο που συνεργάστηκε ελεύθερα στο μυστήριο της σαρκώσεως του Θεού Λόγου.
Οι μνήμες των αγίων αποτελούν για εμάς αφορμές για τη μίμηση του δικού τους επίπονου αλλά ευλογημένου πνευματικού αγώνα.
Ο εορταστικός κύκλος της Εκκλησίας αγιάζει τις εποχές και τις ημέρες δίνοντας έναν πνευματικό ρυθμό στην καθημερινή μας ζωή.
Τα λαϊκά πανηγύρια συνδυάζουν με μοναδικό τρόπο τη θρησκευτική λατρεία με την κοινωνική συνεύρεση και τη συλλογική χαρά.
Οι γιορτές διδάσκουν τον πιστό μέσα από τα βιβλικά αναγνώσματα την πλούσια υμνολογία και τη θεολογία της ιερής εικόνας.
Η Πεντηκοστή θεωρείται η γενέθλιος ημέρα της Εκκλησίας και η φανέρωση της παρουσίας του Παρακλήτου μέσα στον κόσμο.
Κάθε Κυριακή του έτους είναι αφιερωμένη στην Ανάσταση του Κυρίου και θεωρείται από τους πιστούς ως ένα μικρό Πάσχα.
Οι μεγάλες γιορτές έχουν τρία διακριτά στάδια που είναι τα προεόρτια η κυρίως ημέρα της εορτής και τα μεθεόρτια.
Η συμμετοχή στις γιορτές δίνει νόημα στη ζωή του ανθρώπου και τον ελευθερώνει από τη μονοτονία και τη ρουτίνα της καθημερινότητας.
Το εκκλησιαστικό εορτολόγιο μετατρέπει το συμβατικό ημερολόγιο σε μια διαρκή πνευματική γιορτή και πορεία προς τον Θεό.
Οι γιορτές των αγίων ορίζονται συνήθως την ημέρα της κοίμησής τους που θεωρείται η είσοδός τους στην αιώνια δόξα.
Οι χριστιανικές γιορτές κρατούν πάντα ζωντανή την ελπίδα των πιστών για τη μελλοντική Βασιλεία και την τελική νίκη της ζωής.
Η επανάληψη των γιορτών κάθε χρόνο βοηθά στην πνευματική καλλιέργεια και την βαθύτερη κατανόηση των αληθειών της πίστης μας.
3.3 Η γλώσσα της Ορθόδοξης χριστιανικής Παράδοσης
Η ελληνική γλώσσα αποτέλεσε το κύριο όχημα για τη διάδοση του χριστιανικού μηνύματος σε ολόκληρη την τότε γνωστή οικουμένη.
Η λειτουργική γλώσσα δεν επιδιώκει τον εξωτερικό εντυπωσιασμό αλλά την κατάνυξη της καρδιάς και την πνευματική οικοδομή.
Η χρήση συμβόλων και κωδίκων επικοινωνίας είναι απαραίτητη στη μυσταγωγική ζωή για την περιγραφή των θείων πραγματικοτήτων.
Πολλές εκφράσεις του καθημερινού μας λόγου έχουν τις βαθιές ρίζες τους στα βιβλικά και τα λειτουργικά κείμενα της Εκκλησίας.
Η βυζαντινή μουσική με το σύστημα των οκτώ ήχων συνοδεύει και αναδεικνύει το βαθύτερο θεολογικό νόημα των ιερών ύμνων.
Η εικαστική γλώσσα της εικόνας έχει τη δύναμη να μιλά απευθείας στην ψυχή του πιστού ακόμη και χωρίς την ανάγκη των λέξεων.
Υπάρχει ένας διαρκής προβληματισμός για τη χρήση της νεοελληνικής γλώσσας στη λατρεία με σκοπό την καλύτερη συμμετοχή όλων.
Η γλώσσα της Εκκλησίας μεταφέρει βιωματικές εμπειρίες αιώνων οι οποίες παραμένουν επίκαιρες και ζωντανές για τον σύγχρονο άνθρωπο.
Οι παραβολές χρησιμοποιούν απλές και οικείες εικόνες από την καθημερινή ζωή για να διδάξουν βαθιές και αιώνιες πνευματικές αλήθειες.
Η θεολογική γλώσσα χρησιμοποιεί αρχαία σύμβολα όπως ο Ποιμένας και η Άγκυρα για να δηλώσει τη σχέση του Χριστού με τους πιστούς.
Η εικόνα δεν αποτελεί μια απλή φυσική απεικόνιση αλλά φανερώνει μια μυστική πραγματικότητα και τη δόξα του ουράνιου κόσμου.
Η πλούσια γλώσσα των ύμνων έχει επηρεάσει βαθύτατα τη νεότερη ελληνική λογοτεχνία την ποίηση και τον ευρύτερο πολιτισμό μας.
Ο Ύμνος της Αγάπης του Αποστόλου Παύλου αποτελεί το κορυφαίο γραπτό κείμενο για την έννοια της χριστιανικής αγάπης.
Η γλώσσα της λατρείας είναι αναγωγική έχοντας ως μοναδικό σκοπό να στρέψει τον νου και την καρδιά του ανθρώπου προς τον Θεό.
Η εξοικείωση με τη λειτουργική γλώσσα επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την τακτική και συνειδητή συμμετοχή στη λατρευτική ζωή.
Οι ύμνοι είναι το τραγούδι της πίστης το οποίο συγκινεί τις καρδιές και προσφέρει παρηγοριά στις δύσκολες στιγμές του βίου.
Η θεολογική γλώσσα είναι μια συμβατική προσπάθεια του ανθρώπου να περιγράψει την άρρητη και ακατάληπτη θεία αλήθεια.
Η γλώσσα της Εκκλησίας εκφράζει με μοναδικό τρόπο την ενότητα του εκκλησιαστικού σώματος μέσα στην κοινή ομολογία της πίστης.
3.4 Είσοδος και ένταξη στην Εκκλησία: Το μυστήριο του βαπτίσματος
Το Βάπτισμα αποτελεί την ιερή θύρα εισόδου του ανθρώπου στην Εκκλησία και την απαρχή μιας νέας ζωής εν Χριστώ Ιησού.
Η τριπλή κατάδυση στο νερό συμβολίζει με τρόπο παραστατικό την τριήμερη ταφή και την ένδοξη Ανάσταση του Σωτήρος Χριστού.
Το νερό του βαπτίσματος συμβολίζει τον καθαρισμό από την αμαρτία την πνευματική ανακαίνιση και τη νέα γέννηση του ανθρώπου.
Το λάδι που ονομάζεται επορκιστό συμβολίζει την απαραίτητη προετοιμασία του πνευματικού αθλητή για τον αγώνα κατά του κακού.
Η απόταξη του σατανά με τη στροφή του νεοφώτιστου προς τη Δύση δηλώνει την πλήρη άρνηση του σκότους και των έργων του πονηρού.
Η σύνταξη με τον Χριστό με τη στροφή προς την Ανατολή δηλώνει την ένταξη του ανθρώπου στο βασίλειο του αιώνιου Φωτός.
Το μυστήριο του Χρίσματος που ακολουθεί είναι η σφραγίδα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος αποτελώντας μια προσωπική Πεντηκοστή.
Ο νεοφώτιστος ντύνεται με λευκά ενδύματα τα οποία συμβολίζουν την απόλυτη καθαρότητα και τη λαμπρότητα της νέας πνευματικής ζωής.
Το κόψιμο των τριχών συμβολίζει τη μικρή θυσία και την ολοκληρωτική αφιέρωση του πιστού στον Χριστό.
Ο ανάδοχος αναλαμβάνει την ιερή ευθύνη για την πνευματική καθοδήγηση και τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού στην ορθόδοξη πίστη.
Με το Βάπτισμα ο άνθρωπος απαλλάσσεται από το βάρος της προπατορικής αμαρτίας και γίνεται κληρονόμος της Βασιλείας του Θεού.
Ο βαπτισμένος γίνεται πλέον οργανικό μέλος του Σώματος του Χριστού έχοντας τη δυνατότητα να μετέχει σε όλα τα μυστήρια.
Η χάρη του Βαπτίσματος δεν ενεργεί μαγικά αλλά απαιτεί τη μελλοντική συνεργασία της ανθρώπινης ελευθερίας για την καρποφορία της.
Το Βάπτισμα ονομάζεται θεολογικά λουτρό παλιγγενεσίας δηλαδή ένα λουτρό που δημιουργεί ξανά τον άνθρωπο πνευματικά.
Η περιφορά γύρω από την κολυμβήθρα εκφράζει την πνευματική χαρά της κοινότητας για την ένταξη ενός νέου μέλους στο σώμα Της.
Η αναμμένη λαμπάδα συμβολίζει τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος που οφείλει να καθοδηγεί κάθε πράξη στη ζωή του πιστού.
Το Χρίσμα εξοπλίζει τον χριστιανό με τα πνευματικά εφόδια για να ενεργεί στον κόσμο ως βασιλιάς ιερέας και προφήτης του Θεού.
Ο Σταυρός που φορά ο νεοφώτιστος αποτελεί τη μόνιμη υπενθύμιση της βάπτισής του και του καθήκοντός του να ακολουθεί τον Χριστό.
3.5 Το βαθύτερο νόημα του μυστηρίου του γάμου
Ο Γάμος είναι ένα ιερό μυστήριο αγάπης το οποίο ευλογεί και καθαγιάζει την ένωση ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα.
Κύριος σκοπός του Γάμου είναι η αλληλοβοήθεια των συζύγων και η κοινή τους πορεία προς την πνευματική τελείωση και τη θέωση.
Το ύψιστο πρότυπο του χριστιανικού Γάμου είναι η αδιάσπαστη και θυσιαστική ένωση του Χριστού με την Εκκλησία Του.
Η άρμοση των χειρών από τον λειτουργό ιερέα συμβολίζει την αιώνια και αδιάλυτη ένωση του ζευγαριού ενώπιον του Θεού.
Τα δακτυλίδια του γάμου συμβολίζουν τη σταθερότητα την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την αδιάκοπη αλληλοπροσφορά των συζύγων.
Τα στέφανα δηλώνουν ότι οι σύζυγοι γίνονται βασιλείς ενός νέου σπιτικού το οποίο οφείλει να είναι μια κατ' οίκον Εκκλησία.
Ο κυκλικός χορός συνοδευόμενος από το Ησαΐα χόρευε εκφράζει την πνευματική χαρά και τον ενθουσιασμό για το ιερό γεγονός.
Το κοινό ποτήριο συμβολίζει τη δέσμευση των συζύγων να μοιράζονται εξίσου όλες τις χαρές και τις λύπες της κοινής τους ζωής.
Η αγάπη μέσα στον γάμο οφείλει να είναι ανιδιοτελής υπομονετική και έτοιμη για κάθε μορφή θυσίας για χάρη του άλλου προσώπου.
Το Άγιο Πνεύμα είναι η πνευματική δύναμη που συγκρατεί το ζευγάρι ενωμένο ως ένα αδιάσπαστο και οργανικό σύνολο.
Ο Γάμος μεταμορφώνει την απλή βιολογική συνύπαρξη σε μια βαθιά πνευματική και αγαπητική κοινωνία δύο προσώπων.
Η ενότητα των συζύγων εις σάρκα μίαν αποτελεί την εκπλήρωση της προαιώνιας βούλησης του Θεού για την ολοκλήρωση του ανθρώπου.
Ο άνδρας καλείται από τη χριστιανική διδασκαλία να αγαπά τη γυναίκα του όπως ο Χριστός την Εκκλησία μέχρι του σημείου του θανάτου.
Η γυναίκα θεωρείται ισότιμος βοηθός και σύντροφος έχοντας πλαστεί από την πλευρά του Αδάμ για να βρίσκεται δίπλα στην καρδιά του.
Το ρύζι που ρίχνεται κατά τη διάρκεια του μυστηρίου συμβολίζει την ευχή της Εκκλησίας για πνευματική καρποφορία και προκοπή.
Στο παρελθόν ο Γάμος τελούνταν μαζί με τη Θεία Ευχαριστία γεγονός που τονίζει τη σύνδεσή του με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού.
Ο πολιτικός γάμος αποτελεί για τον πιστό μια πράξη αποξένωσης από την εκκλησιαστική παράδοση και τη μυστηριακή ζωή.
Η αγάπη είναι το μοναδικό κίνητρο και το ύψιστο κριτήριο για την αξιολόγηση κάθε πράξης μέσα στη συζυγική σχέση.
3.6 Μετάνοια, η υπέρβαση της αμαρτίας
Η μετάνοια ορίζεται ως η ριζική αλλαγή του τρόπου σκέψης και η επιστροφή του ανθρώπου στην αγκαλιά της αγάπης του Θεού.
Η αμαρτία στην ορθόδοξη παράδοση σημαίνει αστοχία δηλαδή την αποτυχία του ανθρώπου να πετύχει τον πραγματικό του σκοπό.
Η μετάνοια δεν είναι ένα συναίσθημα ενοχής αλλά ο πόνος της καρδιάς για τη διακοπή της σχέσης με την πηγή της ζωής.
Ο Θεός δέχεται με ανοιχτή αγκαλιά κάθε άνθρωπο που μετανοεί ειλικρινά ακριβώς όπως ο πατέρας δέχτηκε τον Άσωτο Υιό.
Το μυστήριο της Εξομολόγησης αποτελεί την έμπρακτη επισφράγιση της συγχώρησης που προσφέρει ο Θεός στον ανθρώπου.
Η παραβολή του Ασώτου περιγράφει με τον πιο γλαφυρό τρόπο τη διαδικασία της πτώσης της μεταστροφής και της αποδοχής.
Η αληθινή μετάνοια συμφιλιώνει τον άνθρωπο με τον εαυτό του με τον Θεό και με ολόκληρο το κοινωνικό του περιβάλλον.
Η αμαρτία αντιμετωπίζεται ως πνευματική αρρώστια που χρειάζεται θεραπεία και όχι ως ένα νομικό παράπτωμα που ζητά τιμωρία.
Η μετάνοια οδηγεί τον άνθρωπο σε μια βαθιά εσωτερική χαρά πνευματική ανακούφιση και ελευθερία από τα δεσμά του παρελθόντος.
Ο Χριστός ήρθε στον κόσμο με σκοπό να καλέσει τους αμαρτωλούς σε μετάνοια και να τους προσφέρει τη δυνατότητα της σωτηρίας.
Η μετάνοια δεν είναι μια στιγμιαία πράξη αλλά μια διαρκής κατάσταση εγρήγορσης και συνεχούς πνευματικού αγώνα.
Το παράδειγμα του Ζακχαίου δείχνει πώς η ειλικρινής μετάνοια οδηγεί σε έμπρακτη αλλαγή ζωής και αποκατάσταση των αδικιών.
Η συγχώρηση των αμαρτιών δίνεται από τον Θεό μέσω του ιερέα ο οποίος ενεργεί ως μάρτυρας και λειτουργός του μυστηρίου.
Η μετάνοια αποτελεί τη γέφυρα που επιτρέπει στον άνθρωπο να παραμένει σε σωστή και ζωντανή σχέση με το σώμα της Εκκλησίας.
Η αληθινή μετάνοια προϋποθέτει την ταπείνωση του Τελώνη και απορρίπτει την έπαρση και την αυτοδικαίωση του Φαρισαίου.
Ο Θεός δεν επιθυμεί ποτέ τον θάνατο του αμαρτωλού αλλά περιμένει με υπομονή την επιστροφή και τη σωτηρία του.
Η εξομολόγηση βοηθά αποτελεσματικά στην επούλωση των ψυχικών τραυμάτων και στην ενδυνάμωση της θέλησης για το αγαθό.
Η μετάνοια μας καθαρίζει πνευματικά και μας επιτρέπει να συμμετέχουμε άξια στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
3.7 Η ιεροσύνη στην Ορθόδοξη Εκκλησία
Η ιεροσύνη είναι ένα ιερό μυστήριο διακονίας και προσφοράς το οποίο απευθύνεται προς ολόκληρο τον λαό του Θεού.
Συστήθηκε από τον ίδιο τον Χριστό με την εκλογή και την αποστολή των δώδεκα Μαθητών Του για τη συνέχιση του έργου Του.
Οι τρεις βαθμοί της ιεροσύνης ο Επίσκοπος ο Πρεσβύτερος και ο Διάκονος υπηρετούν με διαφορετικό τρόπο το σώμα της Εκκλησίας.
Η χειροτονία με την επίθεση των χειρών μεταδίδει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος για την τέλεση των μυστηρίων και τη διδασκαλία.
Ο ιερέας καλείται να είναι μιμητής του αληθινού Ποιμένος Χριστού θυσιάζοντας το δικό του θέλημα για χάρη της ενορίας του.
Η έννοια της εξουσίας στην Εκκλησία δεν σημαίνει κυριαρχία πάνω στους άλλους αλλά ταπεινή υπηρεσία προς όλους.
Όλοι οι πιστοί μέσα από το Βάπτισμα συμμετέχουν στη γενική ιεροσύνη του Χριστού έχοντας την ευθύνη για τη μαρτυρία της πίστης.
Ο ιερέας ενεργεί ως ο αντιπρόσωπος ολόκληρης της κοινότητας ενώπιον του αγίου θυσιαστηρίου κατά τη Θεία Λειτουργία.
Η Εκκλησία λειτουργεί πάντα ως ένα σώμα όπου ο κλήρος και ο λαός συλλειτουργούν και αλληλοσυμπληρώνονται πνευματικά.
Η ιεροσύνη των γυναικών αποτελεί ένα θέμα που συζητείται στη θεολογία με βάση την παράδοση και τις ανάγκες της κάθε εποχής.
Ο ιερέας οφείλει να είναι παρών σε κάθε χαρά λύπη και δυσκολία των ανθρώπων που του έχει εμπιστευτεί η Εκκλησία.
Η υψηλή αποστολή του κλήρου είναι να καθοδηγεί με ασφάλεια τους πιστούς στον δρόμο που οδηγεί στη Βασιλεία του Θεού.
Ο ιερωμένος πρέπει να αγωνίζεται για την πνευματική του καθαρότητα καθώς το έργο του θεωρείται διακονία των αγγέλων.
Ο ιερέας επικαλείται μέσω της προσευχής το Άγιο Πνεύμα για τον καθαγιασμό των δώρων και τον αγιασμό των πιστών.
Η αποστολική διαδοχή εγγυάται τη γνησιότητα την αλήθεια και την ενότητα της Εκκλησίας μέσα στη διαδρομή των αιώνων.
Ο επίσκοπος αποτελεί τον οικονόμο της αρχιερατικής χάρης και την ορατή κεφαλή της κάθε τοπικής Εκκλησίας.
Η ιεροσύνη ολοκληρώνεται μέσα στη Θεία Λειτουργία εκεί όπου ο κλήρος και ο λαός γίνονται πραγματικά ένα σώμα εν Χριστώ.
Το έργο του ιερέα είναι να φέρει την ειρήνη και την καταλλαγή του Χριστού στις καρδιές των ανθρώπων και στην κοινωνία.
4.1 Χαρακτηριστικά χριστιανικού ήθους
Το χριστιανικό ήθος ορίζεται ως η έμπρακτη βίωση της πίστης σε κάθε πτυχή της καθημερινής μας πράξης και συμπεριφοράς.
Δεν αποτελεί ένα σύνολο νομικών κανόνων ή απαγορεύσεων αλλά έναν νέο τρόπο ύπαρξης που πηγάζει από την αγάπη.
Η υποκρισία και ο φαρισαϊσμός καταδικάζονται έντονα από τη διδασκαλία του Χριστού καθώς αλλοιώνουν την πνευματική ζωή.
Χριστιανικό ήθος σημαίνει την προσπάθεια για μίμηση της θείας φύσεως ειδικά στην αγάπη τη δικαιοσύνη και την ευσπλαχνία.
Η αρμονία μεταξύ λόγων και έργων αποτελεί το βασικό κριτήριο για την αξιολόγηση της γνησιότητας του αληθινού χριστιανού.
Το ήθος πηγάζει από την ελευθερία του προσώπου και δεν επιβάλλεται ποτέ μέσω του εξαναγκασμού ή του φόβου της τιμωρίας.
Η ταπείνωση θεωρείται η θεμέλια βάση πάνω στην οποία οικοδομούνται με ασφάλεια όλες οι υπόλοιπες χριστιανικές αρετές.
Το χριστιανικό ήθος είναι στην ουσία του επαναστατικό καθώς ανατρέπει τα εγωιστικά και υλιστικά πρότυπα ζωής του κόσμου.
Η αγάπη προς τους εχθρούς αποτελεί την υψηλότερη κορυφή και το πιο δύσκολο κατόρθωμα του χριστιανικού ήθους.
Ο πιστός καλείται να γίνει το φως του κόσμου μέσα από τα καλά του έργα δείχνοντας τον δρόμο προς τον Θεό στους άλλους.
Το ήθος του προσώπου ολοκληρώνεται και καταξιώνεται μόνο μέσα στην κοινωνία και την ενότητα του σώματος της Εκκλησίας.
Η ειλικρινής αγάπη οφείλει να αποστρέφεται το κακό και να ακολουθεί με συνέπεια το αγαθό σε κάθε περίσταση του βίου.
Η φιλοξενία και η έμπρακτη βοήθεια προς εκείνους που έχουν ανάγκη αποτελούν βασικά γνωρίσματα του χριστιανικού τρόπου ζωής.
Ο χριστιανός καλείται καθημερινά να νικά το κακό χρησιμοποιώντας ως μοναδικό όπλο το αγαθό και την πραότητα.
Κάθε πράξη του ανθρώπου αξιολογείται πνευματικά με βάση το κίνητρο της αγάπης και τον σεβασμό της ελευθερίας του άλλου.
Το ήθος δεν είναι ένα ατομικό κατόρθωμα του ανθρώπου αλλά ο ευλογημένος καρπός της χάριτος του Αγίου Πνεύματος.
Η υπομονή στις θλίψεις και τις δοκιμασίες αποτελεί απαραίτητο στοιχείο του πνευματικού αγώνα για την τελείωση του προσώπου.
Ο προσανατολισμός προς τη συνάντηση με τον Θεό δίνει βαθύ νόημα και σκοπό σε κάθε μικρή ή μεγάλη ενέργεια του πιστού.
4.2 Η ελευθερία του ανθρώπου στην Ορθόδοξη χριστιανική ανθρωπολογία
Ο Θεός είναι απόλυτα ελεύθερος και δημιούργησε τον άνθρωπο ελεύθερο κατ' εικόνα Του δίνοντάς του το δώρο του αυτεξουσίου.
Η ελευθερία αποτελεί το κυριότερο στοιχείο που κάνει τον άνθρωπο να ξεχωρίζει από ολόκληρη την υπόλοιπη υλική κτίση.
Ο Θεός σέβεται την ανθρώπινη ελευθερία σε τέτοιο βαθμό που δεν αναγκάζει κανέναν ούτε καν να Τον αγαπήσει εάν δεν το θέλει.
Η αληθινή ελευθερία βρίσκεται στην εκούσια υποταγή στο θέλημα του Θεού το οποίο ταυτίζεται με την απόλυτη αγάπη.
Η ελευθερία όταν στερείται την αγάπη μπορεί να καταλήξει σε αυθαιρεσία και τελικά σε δουλεία στα πάθη και την αμαρτία.
Ο άνθρωπος φέρει την πλήρη ευθύνη των επιλογών του και της συνολικής κατεύθυνσης που δίνει στη ζωή του μέσα στον κόσμο.
Ο Χριστός με τη θυσία Του μας ελευθέρωσε από τον ζυγό της αμαρτίας της φθοράς και του παραλυτικού φόβου του θανάτου.
Η ελευθερία είναι ένα δώρο του Θεού το οποίο πρέπει να καλλιεργείται καθημερινά με πνευματικό αγώνα και εγρήγορση.
Ο άνθρωπος δεν είναι ένα προγραμματισμένο ρομπότ αλλά ένα πρόσωπο με τη δυνατότητα συνειδητής και ελεύθερης εκλογής.
Η χριστιανική ελευθερία οδηγεί αναπόφευκτα στην υπηρεσία και την ανιδιοτελή προσφορά προς τον κάθε συνάνθρωπο.
Η επιλογή του καλού πρέπει να γίνεται πάντα με τη δική μας θέληση και ποτέ ως αποτέλεσμα εξωτερικού εξαναγκασμού.
Η ελευθερία ενέχει το μεγαλείο της πνευματικής ανάτασης αλλά ταυτόχρονα και τον κίνδυνο της πτώσης και της αποτυχίας.
Ο ελεύθερος άνθρωπος ενδύεται τον Χριστό και απαλλάσσεται σταδιακά από τα δεσμά του κακού και του εγωκεντρισμού του.
Η υπακοή στο θέλημα του Θεού στην πραγματικότητα αναδεικνύει και δεν καταργεί την αυθεντική ανθρώπινη ελευθερία.
Η ελευθερία ολοκληρώνεται όταν ο άνθρωπος επιλέγει από αγάπη να γίνει σκλάβος όλων υπηρετώντας τις ανάγκες των άλλων.
Ο χριστιανός οφείλει να είναι ελεύθερος από κάθε είδους εξάρτηση έχοντας ως μοναδικό δεσμό την αγάπη του Χριστού.
Η αμαρτία αποτελεί μια τραγική κατάχρηση της ελευθερίας η οποία οδηγεί στην αποξένωση από τον Θεό και τους ανθρώπους.
Η ελευθερία του προσώπου αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για την ουσιαστική συμμετοχή του ανθρώπου στη θεία ζωή.
4.3 Η αγάπη ως πρόταση ζωής στον Χριστιανισμό
Η αγάπη αποτελεί την ίδια την ουσία του Θεού και το κυριότερο γνώρισμα της αυθεντικής χριστιανικής ζωής στον κόσμο.
Ο Θεός είναι αγάπη και κάθε Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας υπάρχει προσφερόμενο ολοκληρωτικά στα άλλα δύο Πρόσωπα.
Ο Ύμνος της Αγάπης του Αποστόλου Παύλου περιγράφει με μοναδικό τρόπο την τελειότερη μορφή αυτού του θείου χαρίσματος.
Αγαπώ σημαίνει στην πράξη εξέρχομαι από τον εγωισμό μου και ανοίγομαι με εμπιστοσύνη προς τον κάθε συνάνθρωπο.
Η αγάπη προς τον Θεό είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με την αγάπη προς τον πλησίον καθώς το ένα προϋποθέτει το άλλο.
Η χριστιανική αγάπη έχει καθολικό χαρακτήρα και οφείλει να αγκαλιάζει ακόμη και εκείνους που μας εχθρεύονται ή μας αδικούν.
Η ταπείνωση είναι η πνευματική δύναμη που επιτρέπει στην αγάπη να εκδηλωθεί αυθεντικά και χωρίς ίχνος ιδιοτέλειας.
Η αγάπη δεν είναι ένα απλό συναίσθημα αλλά μια έμπρακτη θυσία μια διαρκής προσφορά και ένα ειλικρινές μοίρασμα.
Ο Σταυρός του Χριστού αποτελεί την ύψιστη και αιώνια απόδειξη της παντοδυναμίας και της υπερβολής της θείας αγάπης.
Αγάπη σημαίνει να μοιράζεσαι τις ανάγκες και τους πόνους των άλλων χωρίς να κρατάς κανέναν λογαριασμό ή αντάλλαγμα.
Ο παράδεισος βιώνεται από αυτήν κιόλας τη ζωή όταν ο άνθρωπος μαθαίνει να αγαπά ανιδιοτελώς και να προσφέρεται.
Η αγάπη είναι το μόνο στοιχείο που θα παραμείνει αιώνια μετά την κατάργηση όλων των άλλων επίγειων πραγμάτων.
Χωρίς την αγάπη ακόμη και τα μεγαλύτερα πνευματικά χαρίσματα ή τα κατορθώματα θεωρούνται ένα πνευματικό τίποτα.
Η αγάπη είναι η προβολή του προσώπου του Χριστού επάνω σε κάθε άνθρωπο ανεξάρτητα από την πνευματική του κατάσταση.
Η χριστιανική αγάπη έχει τη δύναμη να νικά τον θάνατο και να θεραπεύει τις βαθύτερες πληγές της ανθρώπινης ψυχής.
Ο Χριστός αποτελεί την αστείρευτη πηγή της αγάπης η οποία μας καλεί διαρκώς να Του μοιάσουμε στην πράξη.
Η αγάπη εκδηλώνεται σήμερα ως έντονο ενδιαφέρον και δράση για την επίλυση των μεγάλων προβλημάτων του σύγχρονου κόσμου.
Η ενότητα ολόκληρης της Εκκλησίας στηρίζεται αποκλειστικά πάνω στην αγάπη που πηγάζει από τον Τριαδικό Θεό.
4.4 Η διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας για την ισότητα
Όλοι οι άνθρωποι είναι απόλυτα ίσοι ενώπιον του Θεού καθώς όλοι αποτελούν δημιουργήματα της δικής Του αγάπης.
Στην Εκκλησία καταργούνται όλες οι διακρίσεις καθώς δεν υπάρχει πλέον Ιουδαίος ούτε Έλληνας δούλος ούτε ελεύθερος.
Η ισότητα βασίζεται στη δημιουργία του κάθε ανθρώπου κατ' εικόνα Θεού γεγονός που του προσδίδει ιερότητα και αξία.
Η Εκκλησία απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε φυλετική κοινωνική θρησκευτική ή οικονομική διάκριση ανάμεσα στους ανθρώπους.
Ο άνδρας και η γυναίκα έχουν την ίδια ακριβώς αξία και τις ίδιες πνευματικές δυνατότητες για την κατάκτηση της σωτηρίας.
Η ισότητα δεν σημαίνει ισοπέδωση αλλά βαθύ σεβασμό στη μοναδικότητα και την ετερότητα του κάθε ανθρώπινου προσώπου.
Ο Χριστός έδειξε ιδιαίτερο σεβασμό και στοργή προς τις ευάλωτες ομάδες όπως ήταν τα παιδιά οι γυναίκες και οι ασθενείς.
Οι διαφορές των χαρισμάτων υπάρχουν μόνο για να αλληλοσυμπληρώνονται τα μέλη του σώματος της Εκκλησίας προς το κοινό καλό.
Η Εκκλησία οφείλει να παλεύει διαρκώς για την εξάλειψη των κοινωνικών ανισοτήτων και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.
Η ισότητα βιώνεται έμπρακτα στη Θεία Ευχαριστία όπου όλοι οι πιστοί κοινωνούν από το ίδιο Ποτήριο χωρίς καμία εξαίρεση.
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός δίδασκε με θέρμη την ισοτιμία των συζύγων και την τεράστια αξία των θηλυκών παιδιών στην οικογένεια.
Η αγιότητα είναι ένας στόχος προσβάσιμος σε όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από την καταγωγή τη μόρφωση ή το φύλο τους.
Όλοι οι άνθρωποι έχουν τον ίδιο ουράνιο Πατέρα και κατά συνέπεια είναι όλοι πραγματικά αδέλφια μεταξύ τους.
Οι κοινωνικές ανισότητες θεωρούνται καρπός της αμαρτίας του εγωισμού και της έλλειψης αληθινής αγάπης στην κοινωνία.
Στην ώρα του θανάτου όλοι οι άνθρωποι γίνονται ίσοι είτε υπήρξαν βασιλείς είτε απλοί στρατιώτες πλούσιοι ή φτωχοί.
Η Εκκλησία προσεύχεται αδιάλειπτα για όλους εκείνους που υποφέρουν από αδικίες καταπιέσεις και κάθε είδους διακρίσεις.
Η ισότητα των δύο φύλων θεμελιώνεται θεολογικά στη δημιουργία τους από τον ίδιο Δημιουργό με την ίδια πνευματική ουσία.
Η χριστιανική διδασκαλία προάγει τον απόλυτο σεβασμό στα δικαιώματα και την ελευθερία κάθε ανθρώπινου προσώπου στη γη.
4.5 Η θεολογική χριστιανική θεώρηση για την ευθύνη
Ο άνθρωπος φέρει την ιερή ευθύνη της φροντίδας της προστασίας και της καλλιέργειας ολόκληρης της δημιουργίας του Θεού.
Η αληθινή πίστη οδηγεί αναπόφευκτα στην ανάληψη ευθύνης για τον πόνο τις ελλείψεις και τις ανάγκες του κάθε συνανθρώπου μας.
Ο χριστιανός είναι υπεύθυνος όχι μόνο για τον δικό του εαυτό αλλά αισθάνεται υπεύθυνος για την κατάσταση όλου του κόσμου.
Η έννοια της ευθύνης πηγάζει απευθείας από την ελευθερία και το αυτεξούσιο που χάρισε ο Δημιουργός στον άνθρωπο.
Η αυτοδικαίωση και η μετάθεση της ευθύνης στους άλλους αποτελούν τραγικές συνέπειες της πτώσης των πρωτοπλάστων.
Ο Χριστός πήρε πάνω Του την ευθύνη για τις αμαρτίες ολόκληρου του κόσμου μέσα από τη σταυρική Του θυσία και αγάπη.
Η αλληλεγγύη προς τους πρόσφυγες και τους αναξιοπαθούντες αποτελεί μια κορυφαία πράξη ευθύνης και χριστιανικού ήθους.
Ο πιστός καλείται να είναι το φως και το αλάτι της γης επιδρώντας θετικά στην κοινωνία μέσα από τα καλά του έργα.
Η χριστιανική ευθύνη εκφράζεται έμπρακτα μέσα από την ταπεινή διακονία και την υπηρεσία προς εκείνους που υποφέρουν.
Η Εκκλησία εργάζεται μέσα στην κοινωνία αντιμετωπίζοντας τόσο τα υλικά όσο και τα πνευματικά προβλήματα των ανθρώπων.
Η ατομική ευθύνη του πιστού ολοκληρώνεται και καταξιώνεται μέσα στη συλλογική δράση της εκκλησιαστικής του ενορίας.
Η αγάπη αποτελεί την κεντρική πηγή από την οποία απορρέει κάθε μορφή χριστιανικής ευθύνης και κοινωνικής προσφοράς.
Ο χριστιανός οφείλει να είναι ένας νομοταγής και ενεργός πολίτης συμβάλλοντας με όλες του τις δυνάμεις στο κοινό καλό.
Η ευθύνη για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος είναι καθήκον του ανθρώπου ως οικονόμου της θείας δημιουργίας.
Η αδιαφορία για τα προβλήματα του πλησίον θεωρείται στην ουσία της ως άρνηση της ίδιας της χριστιανικής ταυτότητας.
Η Εκκλησία προσεύχεται διαρκώς για την ευφορία της γης την ειρήνη του σύμπαντος κόσμου και την ευημερία των λαών.
Κάθε χριστιανός καλείται να προετοιμαστεί για να δώσει μια καλή απολογία για τη ζωή και τις πράξεις του κατά τη μέλλουσα κρίση.
Η πίστη μεταμορφώνεται σε συνειδητή δράση η οποία έχει ως μοναδικό σκοπό τη σωτηρία και την ανακαίνιση όλων των ανθρώπων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Αφήστε το σχόλιό σας