Ο Ιουδαϊσμός

Ο Ιουδαϊσμός αποτελεί μία από τις παλαιότερες μονοθεϊστικές θρησκείες στον κόσμο, με ιστορία που εκτείνεται σε περίπου 4.000 χρόνια. Δεν είναι απλώς ένα σύστημα θρησκευτικών πεποιθήσεων, αλλά ένας θρησκευτικός πολιτισμός που περιλαμβάνει τη γλώσσα, την ιστορία, τη μουσική, την πολιτική και την κοινωνία του εβραϊκού λαού.

 

Ιστορική Αναδρομή και Ταυτότητα

• Οι Πατριάρχες και η Διαθήκη: Η θρησκεία θεμελιώνεται στην επιλογή των πατριαρχών Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ από τον Θεό για τη διδασκαλία της μονοθεΐας. Ο Θεός σύναψε μια «Διαθήκη» (συμφωνία) με τον λαό: ο Ισραήλ θα υπάκουε στον Νόμο και ο Θεός θα τον προστάτευε ως εκλεκτό λαό Του.
• Έξοδος και Μωυσής: Μετά τη δουλεία στην Αίγυπτο, ο Μωυσής οδήγησε τον λαό στην ελευθερία. Κατά την 40χρονη περιπλάνηση στην έρημο, παρέλαβαν τις Δέκα Εντολές και τον Νόμο στο όρος Σινά, γεγονότα που διαμόρφωσαν την εθνική και θρησκευτική τους ταυτότητα.
• Ο Ναός και η Διασπορά: Κέντρο της λατρείας ήταν ο Ναός στα Ιεροσόλυμα, ο οποίος καταστράφηκε οριστικά από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ.. Έκτοτε ξεκίνησε η εποχή της Διασποράς, με τους Εβραίους να εγκαθίστανται σε ολόκληρο τον κόσμο, διατηρώντας την ταυτότητά τους μέσα από τις κοινότητες και τη μελέτη του Νόμου.
• Ορολογία: Οι όροι Εβραίος (αυτός που περνά απέναντι), Ισραηλίτης (απόγονος του Ιακώβ/Ισραήλ) και Ιουδαίος (απόγονος του Ιούδα) χρησιμοποιούνται σήμερα ως συνώνυμα για το θρήσκευμα. Αντιθέτως, Ισραηλινός είναι ο υπήκοος του σύγχρονου κράτους του Ισραήλ.

 Βασικές Θεολογικές Αρχές

1. Μονοθεΐα: Η πίστη στον έναν και μοναδικό Θεό (Γιαχβέ ή Αδωνάι), ο οποίος είναι ο μόνος αληθινός και αμέτοχος σε κάθε μορφή ανθρωπομορφισμού.
2. Δημιουργία: Ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο «εκ του μηδενός» και τον θεώρησε «καλό λίαν».
3. Ο Άνθρωπος: Δημιουργήθηκε «κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν» του Θεού, προικισμένος με λογική και ελευθερία, καθιστώντας τον υπεύθυνο για τις πράξεις του.
4. Ηθική: Η σχέση με τον Θεό βασίζεται στην τήρηση του Νόμου και στη δίκαιη ζωή.
5. Μεσσιανισμός: Υπάρχει η προσδοκία του Μεσσία, ο οποίος αναμένεται να φέρει λύτρωση και αποκατάσταση.

 Ιερά Βιβλία

• ΤΑΝΑΚ (Εβραϊκή Βίβλος): Αποτελείται από 24 βιβλία χωρισμένα σε τρία μέρη: την Τορά (Νόμος/Πεντάτευχος), τους Νεβιίμ (Προφήτες) και τα Κετουβίμ (Αγιόγραφα).
• Ταλμούδ: Η συλλογή της προφορικής παράδοσης και των ερμηνειών του Νόμου από τους Σοφούς. Αποτελεί τη «ραχοκοκαλιά» της εβραϊκής σκέψης και περιλαμβάνει τη Μισνά (φιλοσοφικό-νομικό κώδικα) και τη Γκεμάρα.

Λατρεία και Καθημερινή Ζωή

• Συναγωγή: Ο χώρος κοινής προσευχής και μελέτης. Χαρακτηρίζεται από την απουσία εικόνων και την ύπαρξη της Ιερής Κιβωτού (που περιέχει τους κυλίνδρους του Νόμου) προσανατολισμένης προς την Ιερουσαλήμ.
• Ραβίνος: Θρησκευτικός δάσκαλος και ερμηνευτής του Νόμου, όχι ιερέας.
• Σαμπάτ (Σάββατο): Η ιερότερη ημέρα, αφιερωμένη στην ανάπαυση και τον Θεό, σε ανάμνηση της έβδομης ημέρας της Δημιουργίας. Απαγορεύεται κάθε μορφή εργασίας.
• Σύμβολα: Το Αστέρι του Δαβίδ (εξάκτινο), η Μενορά (επτάφωτη λυχνία), το Κιπά (σκουφάκι) και η Μεζουζά (φυλακτό στις πόρτες).

Σημαντικές Εορτές

1. Πεσάχ (Πάσχα): Η γιορτή της ελευθερίας, σε ανάμνηση της εξόδου από την Αίγυπτο.
2. Σαβουότ (Πεντηκοστή): Υπενθυμίζει την παράδοση της Τορά στο όρος Σινά.
3. Σουκότ (Σκηνοπηγία): Ανάμνηση της περιπλάνησης στην έρημο, όπου ο λαός ζούσε σε σκηνές.
4. Γιομ Κιπούρ: Ημέρα του Εξιλασμού και της μετάνοιας.
5. Χανουκά (Γιορτή των Φώτων): Ανάμνηση της νίκης των Μακκαβαίων.

Ο Ιουδαϊσμός στον Σύγχρονο Κόσμο

Κατά τον 20ό αιώνα, ο Ιουδαϊσμός σημαδεύτηκε από το Ολοκαύτωμα (Σόα), τη συστηματική εξόντωση 6 εκατομμυρίων Εβραίων από το ναζιστικό καθεστώς. Αυτό οδήγησε στην ενίσχυση του Σιωνισμού και την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948. Σήμερα, ο Ιουδαϊσμός διακρίνεται σε τρεις κύριους κλάδους: τον Ορθόδοξο, τον Μεταρρυθμισμένο και τον Συντηρητικό

Το τραπέζι του Σαμπάτ (Σαββάτου) και οι τελετουργίες - συμβολισμοί

Το τραπέζι του Σαμπάτ (Σαββάτου) και οι τελετουργίες που το συνοδεύουν περιλαμβάνουν συγκεκριμένα στοιχεία με βαθύ θρησκευτικό και οικογενειακό συμβολισμό: 

 Η Ευλογία των Παιδιών: Πριν από το βραδινό φαγητό του Σαββάτου, ο πατέρας της οικογένειας συνηθίζει να δίνει την ευλογία του στα παιδιά. Η πράξη αυτή γίνεται με την τοποθέτηση των χεριών πάνω στα κεφάλια των παιδιών και συνοδεύεται από μια σύντομη προσευχή, ώστε να βρίσκονται πάντα υπό την προστασία του Θεού.
Η Ευχή «Σαμπάτ Σαλόμ»: Η παραδοσιακή ευχή που ανταλλάσσουν οι πιστοί είναι το «Σαμπάτ σαλόμ», που σημαίνει «Να έχετε ένα ειρηνικό Σαμπάτ», συμβολίζοντας την πνευματική ανάπαυση και την ειρήνη της ημέρας.
Πνευματική Εστίαση: Το τραπέζι και η ημέρα γενικότερα είναι αφιερωμένα στην καλλιέργεια του πνεύματος και την απαλλαγή από τις έγνοιες της καθημερινότητας, καθώς το Σάββατο θεωρείται ημέρα εξαγνισμού. 

Στο τραπέζι του Πέσαχ (Εβραϊκού Πάσχα), το οποίο αποτελεί ένα ιδιαίτερο τελετουργικό δείπνο (Σέντερ) υπάρχουν τα εξής συμβολικά φαγητά: 

Άζυμα ψωμιά (ματσά): Παραπέμπουν στα ψωμιά της Εξόδου και στη βιαστική αναχώρηση των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο.
Πικρά χόρτα: Συμβολίζουν την πικρή εμπειρία της σκλαβιάς.
Κνήμη αρνιού: Συμβολίζει τη θυσία του Πέσαχ που γινόταν στον Ναό.
Σφιχτό αβγό: Συμβολίζει τις θυσίες που προσφέρονταν στον Ναό σε κάθε γιορτή.
Χαροσέτ (κρέμα από μήλα και καρπούς): Θυμίζει τη λάσπη που χρησιμοποιούσαν οι Ισραηλίτες σκλάβοι.
Αλατισμένο νερό ή ξίδι: Συμβολίζει τα δάκρυα των σκλαβωμένων Ισραηλιτών.
Σέλινο: Υπενθυμίζει ότι η γιορτή τελείται την άνοιξη και συμβολίζει την ευλογία των καρπών της γης.

Τέσσερα ποτήρια κρασί: Αντιστοιχούν σε τέσσερις βιβλικές φράσεις για τη λύτρωση: .

«...και εξάξω υμάς...» (Εξοδ. 6:6) – Υπόσχεση για απελευθέρωση από τα καταναγκαστικά έργα των Αιγυπτίων.
«...και ρύσομαι υμάς...» (Εξοδ. 6:6) – Υπόσχεση για λύτρωση και απαλλαγή από τη δουλεία.
«...και λυτρώσομαι υμάς...» (Εξοδ. 6:6) – Υπόσχεση για τη λύτρωση του λαού ως θείου θησαυρού.
«...και λήψομαι υμάς εμαυτώ λαόν...» (Εξοδ. 6:7) – Υπόσχεση για την ανάδειξη των Εβραίων σε περιούσιο λαό του Θεού.

Αυτές οι υποσχέσεις (εξαγωγή, ρύση, λύτρωση, υιοθεσία) αποτελούν τον πυρήνα της βιβλικής αφήγησης της Εξόδου, τονίζοντας την επέμβαση του Θεού για την ελευθερία του λαού.

Επιπλέον, στο τραπέζι υπάρχει και ένα πέμπτο ποτήρι, το ποτήρι του προφήτη Ηλία, το οποίο παραμένει γεμάτο και συμβολίζει την προσδοκία για τον ερχομό του Μεσσία και την εποχή της απόλυτης ελευθερίας και ειρήνης.

4.4 Το Ισλάμ (Σύνοψη)

Υποταγή στον Θεό: Ισλάμ σημαίνει «υποταγή» στο θέλημα του Αλλάχ, όπως αυτό αποκαλύφθηκε στον προφήτη Μωάμεθ.

Το Ιερό Κοράνιο: Ο πρώτος «στύλος» είναι η διακήρυξη ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από τον Αλλάχ και ο Μωάμεθ είναι προφήτης Του.

Καθημερινή Προσευχή: Οι πιστοί οφείλουν να προσεύχονται πέντε φορές την ημέρα στραμμένοι προς την ιερή πόλη Μέκκα.

Ελεημοσύνη (Ζακάτ): Η υποχρεωτική προσφορά μέρους του εισοδήματος για την ανακούφιση των φτωχών και της κοινότητας.

Νηστεία (Ραμαζάνι): Πλήρης αποχή από τροφή και νερό από την ανατολή έως τη δύση του ήλιου κατά τη διάρκεια του ιερού μήνα.

Το Προσκύνημα (Χατζ): Κάθε μουσουλμάνος οφείλει να επισκεφθεί τα ιερά μνημεία της Μέκκας τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του.

Σαρία και Νομική: Ένα λεπτομερές σώμα νόμων που ρυθμίζει κάθε πτυχή της ζωής, υπό την εποπτεία των ουλεμάδων.

Σουφισμός: Ο ισλαμικός μυστικισμός που αναζητά την άμεση ένωση με τον Θεό μέσω του θείου έρωτα και του διαλογισμού.

Τελική Κρίση: Πίστη στην ανταμοιβή των πιστών στον Παράδεισο και την τιμωρία των αδίκων στην Κόλαση μετά τον θάνατο.

Ιουδαϊσμός

Βασικές διδασκαλίες, λατρεία και ιστορική πορεία

Η λέξη Σάββατο (Shabbat) σημαίνει ανάπαυση και είναι η ημέρα που αφιερώνεται εξ ολοκλήρου στον Θεό 
Ο πιστός αισθάνεται ότι η τήρηση της αργίας είναι αναπόσπαστο κομμάτι της λατρείας του 
Σημασία: Αποτελεί ημέρα αποχής από κάθε εργασία που επιφέρει μόνιμο αποτέλεσμα, ως ένδειξη ευθύνης απέναντι στον εβραϊκό νόμο 
 Ο Θεός είναι ένας και αληθινός, σε αντίθεση με τις πολυθεϊστικές θρησκείες του περιβάλλοντος 
Εκλογή & Διαθήκη: Ο Ισραήλ θεωρείται «λαός του Θεού» μέσω μιας συμφωνίας (διαθήκης) που ξεκίνησε με τον Αβραάμ και επικυρώθηκε με τον Μωυσή στο Σινά 

Σκοπός: Η διατήρηση της ανθρωπότητας σε κοινωνία με τον Θεό μέσω της τήρησης των εντολών Του [

Ιερά Κείμενα: Η Εβραϊκή Βίβλος (Τορά, Προφήτες, Αγιόγραφα) και το Βαβυλωνιακό Ταλμούδ (υπόμνημα στη Μισνά) 
Λατρεία: Κέντρο είναι η Συναγωγή, όπου γίνονται αναγνώσματα από την Τορά σε υπερυψωμένο βάθρο  
Εορταστικός Κύκλος: Το Πάσχα (Πεσάχ), η Ημέρα της Εξιλέωσης (Yom Kippur) είναι αφιερωμένη στη μετάνοια και η Πεντηκοστή στην αποκάλυψη στο Σινά
Ρόλος Ραβίνου: Δεν είναι ιερέας αλλά θρησκευτικός διδάσκαλος που προΐσταται της κοινότητας 

Προσδοκία Σωτηρίας: Στον Ιουδαϊσμό η σωτηρία αναμένεται στο τέλος της ιστορίας από τον Μεσσία, ενώ στον Χριστιανισμό ο Χριστός θεωρείται ο ήδη ελθών λυτρωτής .

Ιστορική Εξέλιξη: Ο Ιουδαϊσμός διαμορφώθηκε μέσα από τη Διασπορά, τα γκέτο και την εμφάνιση ρευμάτων όπως ο Μεταρρυθμισμένος, ο Ορθόδοξος και ο Συντηρητικός Ιουδαϊσμός.

Σύγχρονη Πραγματικότητα: Η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948 υπήρξε αποτέλεσμα του Σιωνισμού και του Ολοκαυτώματος  Πηγές: Χριστιανισμός και Θρησκεύματα Β΄ Λυκείου 

Η ιερότητα του Χρόνου: Η εμπειρία του Ιουδαϊσμού ξεκινά από την καθημερινή ζωή και την αργία του Σαββάτου (Shabbat). Οι λέξεις «Παρασκευή» και «Σάββατο» έχουν τις ρίζες τους στην εβραϊκή παράδοση, υποδηλώνοντας την προετοιμασία και την ανάπαυση που αφιερώνεται αποκλειστικά στον 

Η Διαθήκη και η Εκλογή: Ο Ισραήλ νοηματοδοτεί την ύπαρξή του ως «λαός του Θεού» μέσα από μια ειδική συμφωνία (Διαθήκη). Η μοναδικότητα του Θεού δεν είναι απλή θεωρία, αλλά μια σχέση που απαιτεί την τήρηση των εντολών ως ένδειξη ευθύνης και αγάπης.


Θεολογικές Αρχές: Αναλύονται οι τέσσερις πυλώνες: 1) Ο Θεός είναι ένας και αληθινός. 2) Ο κόσμος δημιουργήθηκε εκ του μηδενός και είναι ανεξάρτητος από τον Θεό. 3) Ο κόσμος είναι «καλός λίαν». 4) Ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματική ενότητα πλασμένη «κατ' εικόνα» 


Η Προσμονή της Λύτρωσης: Στην πράξη, ο Ιουδαϊσμός διαφέρει από τον Χριστιανισμό στην προσδοκία του Μεσσία. Ενώ για τους χριστιανούς ο Λυτρωτής έχει έρθει, για τους Ιουδαίους η σωτηρία παραμένει μια μελλοντική υπόσχεση που θα πραγματωθεί στο τέλος της ιστορίας 

Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής: Ιουδαϊσμός

Quiz Αυτοαξιολόγησης: Ιουδαϊσμός

1. Ποια είναι η κεντρική διδασκαλία του Ιουδαϊσμού;

• Α) Ο Θεός είναι η φύση
• Β) Ο Θεός είναι ένας (Μονοθεϊσμός)
• Γ) Υπάρχουν πολλοί θεοί

Σωστό: Β) Ο Θεός είναι ένας [1].

2. Πώς δημιούργησε ο Θεός τον κόσμο σύμφωνα με την ιουδαϊκή πίστη;

• Α) Από προϋπάρχουσα ύλη
• Β) Τυχαία
• Γ) «Εκ του μηδενός» (ex nihilo)

Σωστό: Γ) Εκ του μηδενός [1, 5].

3. Τι σημαίνει ότι ο άνθρωπος πλάστηκε «κατ' εικόνα» Θεού;

• Α) Ότι διαθέτει λογικό και ελεύθερη βούληση
• Β) Ότι μοιάζει σωματικά στον Θεό
• Γ) Ότι είναι αθάνατος από τη φύση του

Σωστό: Α) Λογικό και ελεύθερη βούληση [6, 7].

4. Ποιος θεωρείται ο γενάρχης του ισραηλιτικού λαού;

• Α) Ο Μωυσής
• Β) Ο Αβραάμ
• Γ) Ο Δαβίδ

Σωστό: Β) Ο Αβραάμ [1].

5. Πού συνήψε ο Θεός τη «Διαθήκη» με τον Μωυσή;

• Α) Στην Αίγυπτο
• Β) Στην Ιερουσαλήμ
• Γ) Στο όρος Σινά

Σωστό: Γ) Στο όρος Σινά [1].

6. Ποιο είναι το πρώτο μέρος της Εβραϊκής Βίβλου;

• Α) Οι Προφήτες
• Β) Η Πεντάτευχος (Τορά)
• Γ) Τα Αγιόγραφα

Σωστό: Β) Η Πεντάτευχος (Τορά) [1].

7. Τι είναι το «Ταλμούδ»;

• Α) Υπόμνημα που ρυθμίζει τη λατρεία και τον νόμο
• Β) Βιβλίο με ψαλμούς
• Γ) Ιστορικό χρονικό της διασποράς

Σωστό: Α) Υπόμνημα λατρείας και νόμου [1].

8. Ποιο γεγονός σήμανε την έναρξη της μεγάλης Διασποράς;

• Α) Η έξοδος από την Αίγυπτο
• Β) Η καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ.
• Γ) Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος

Σωστό: Β) Η καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ. [1].

9. Ποιο είναι το κέντρο της ιουδαϊκής λατρείας σήμερα;

• Α) Ο Ναός του Σολομώντα
• Β) Το σπίτι του ραβίνου
• Γ) Η Συναγωγή

Σωστό: Γ) Η Συναγωγή [1].

10. Ποιος είναι ο ρόλος του ραβίνου;

• Α) Είναι ιερέας που προσφέρει θυσίες
• Β) Είναι θρησκευτικός δάσκαλος
• Γ) Είναι ο πολιτικός ηγέτης

Σωστό: Β) Θρησκευτικός δάσκαλος [1].

11. Ποια είναι η ιερή ημέρα ανάπαυσης;

• Α) Το Σάββατο (Shabbat)
• Β) Η Κυριακή
• Γ) Η Παρασκευή

Σωστό: Α) Το Σάββατο [1].

12. Πότε ξεκινά η αργία του Σαββάτου;

• Α) Το πρωί του Σαββάτου
• Β) Το απόγευμα της Παρασκευής
• Γ) Τα μεσάνυχτα της Παρασκευής

Σωστό: Β) Το απόγευμα της Παρασκευής [1].

13. Τι απαγορεύεται αυστηρά κατά τη διάρκεια του Σαββάτου;

• Α) Η προσευχή
• Β) Το φαγητό
• Γ) Κάθε εργασία που επιφέρει μόνιμο αποτέλεσμα

Σωστό: Γ) Κάθε εργασία με μόνιμο αποτέλεσμα [1, 8].

14. Τι γιορτάζουν οι Ιουδαίοι στο Πάσχα (Πεσάχ);

• Α) Την ανάσταση του Μεσσία
• Β) Την Έξοδο από την Αίγυπτο
• Γ) Τη δημιουργία του κόσμου

Σωστό: Β) Την Έξοδο από την Αίγυπτο [1].

15. Τι είναι το «Γιομ Κιπούρ»;

• Α) Γιορτή των φώτων
• Β) Η γιορτή της συγκομιδής
• Γ) Η Ημέρα της Εξιλέωσης

Σωστό: Γ) Η Ημέρα της Εξιλέωσης [1].

16. Ποια είναι η διάρκεια της αργίας του Σαββάτου;

• Α) Περίπου 36 ώρες
• Β) 12 ώρες
• Γ) 48 ώρες

Σωστό: Α) Περίπου 36 ώρες [1].

17. Τι γιορτάζεται κατά την Πεντηκοστή (Shavuot);

• Α) Η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος
• Β) Η αποκάλυψη του Θεού στο Σινά
• Γ) Η νίκη κατά των Μακκαβαίων

Σωστό: Β) Η αποκάλυψη στο Σινά [1].

18. Τι είναι ο Σιωνισμός;

• Α) Θρησκευτική αίρεση
• Β) Τύπος αρχιτεκτονικής
• Γ) Κίνημα για τη δημιουργία ιουδαϊκού κράτους

Σωστό: Γ) Κίνημα για κράτος [1].

19. Πότε ιδρύθηκε το κράτος του Ισραήλ;

• Α) Το 1948
• Β) Το 1918
• Γ) Το 1967

Σωστό: Α) Το 1948 [1].

20. Ποιοι είναι οι τρεις κύριοι κλάδοι του σύγχρονου Ιουδαϊσμού;

• Α) Σουνίτες, Σηίτες, Σούφι
• Β) Ορθόδοξος, Μεταρρυθμισμένος, Συντηρητικός
• Γ) Καθολικοί, Προτεστάντες, Ορθόδοξοι

Σωστό: Β) Ορθόδοξος, Μεταρρυθμισμένος, Συντηρητικός [1].

21. Ποια είναι η διαφορά των γυναικών στον Μεταρρυθμισμένο Ιουδαϊσμό;

• Α) Απαγορεύεται να εισέλθουν στη συναγωγή
• Β) Κάθονται πάντα στον γυναικωνίτη
• Γ) Κάθονται μαζί με τους άντρες και γίνονται ραβίνοι

Σωστό: Γ) Κάθονται μαζί και γίνονται ραβίνοι [1].

22. Ποια είναι η ιουδαϊκή προσδοκία για τη σωτηρία;

• Α) Δεν υπάρχει προσδοκία σωτηρίας
• Β) Παγκόσμια σωτηρία μέσω του Μεσσία στο τέλος της ιστορίας
• Γ) Μόνο ατομική σωτηρία

Σωστό: Β) Παγκόσμια σωτηρία μέσω Μεσσία [1].

23. Τι γιορτάζει η «Χανουκά»;

• Α) Την έξοδο από την Αίγυπτο
• Β) Την ημέρα του εξιλασμού
• Γ) Τη νίκη κατά των Σελευκιδών (2ος αι. π.Χ.)

Σωστό: Γ) Τη νίκη κατά των Σελευκιδών [1].

24. Τι συμβολίζει το Σάββατο;

• Α) Τον θάνατο του Μωυσή
• Β) Την ανάπαυση του Θεού μετά τη Δημιουργία
• Γ) Την ημέρα της κρίσης

Σωστό: Β) Την ανάπαυση του Θεού [1].

25. Ποιο είναι το δίλημμα στο βιβλίο του Δευτερονομίου;

• Α) Πλούτος ή φτώχεια
• Β) Πόλεμος ή ειρήνη
• Γ) Επιλογή μεταξύ ζωής και θανάτου

Σωστό: Γ) Ζωή ή θάνατος [1, 9].

26. Τι περιλαμβάνουν τα «Αγιόγραφα»;

• Α) Το τρίτο μέρος της Εβραϊκής Βίβλου
• Β) Μόνο τους νόμους του Μωυσή
• Γ) Τις επιστολές των Αποστόλων

Σωστό: Α) Το τρίτο μέρος της Βίβλου [1].

27. Πώς ονομάζεται η επτάφωτος λυχνία, σύμβολο του Ιουδαϊσμού;

• Α) Τορά
• Β) Μενορά
• Γ) Σοφάρ

Σωστό: Β) Μενορά [1].

28. Ποιο είναι το όραμα του προφήτη Ησαΐα;

• Α) Ένας αιώνιος πόλεμος
• Β) Η καταστροφή των εθνών
• Γ) Παγκόσμια ειρήνη και γνώση του Κυρίου

Σωστό: Γ) Παγκόσμια ειρήνη [1].

29. Πόσα βιβλία περιλαμβάνει η Εβραϊκή Βίβλος (Tanakh);

• Α) 24 βιβλία
• Β) 27 βιβλία
• Γ) 39 βιβλία

Σωστό: Α) 24 βιβλία [1].

30. Τι θεωρείται το κακό στον Ιουδαϊσμό;

• Α) Αυτόνομη θεότητα
• Β) Αποτέλεσμα κακής χρήσης της ελευθερίας του ανθρώπου
• Γ) Φυσικό φαινόμενο χωρίς αιτία

Σωστό: Β) Κακή χρήση ελευθερίας [1].

Η θεμελιακή σχέση του Ισραήλ με τις Ιερές Γραφές / Γιορτές/ Συναγωγή

Η Τορά είναι ο νόμος του Θεού που ο Μωυσής έδωσε στους Ισραηλίτες, όπως του παραδόθηκε, σε πέντε βιβλία, την Πεντάτευχο. Η πίστη και η αναφορά στην Τορά αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της εβραϊκής πίστης, καθώς θεωρείται η ολοκληρωμένη αποκάλυψη των εντολών του Θεού. Ένα από τα λίγα «δόγματα» του Ιουδαϊσμού είναι η πεποίθηση ότι η πηγή της Τορά είναι ο Θεός και ότι η Τορά οριστικοποιήθηκε από τον Μωυσή. 

Με τη στενή της σημασία η λέξη αναφέρεται μόνο στα πέντε πρώτα βιβλία της Βίβλου, την Πεντάτευχο. Συνήθως, όμως, η λέξη Τορά αναφέρεται σε ολόκληρο το περιεχόμενο της Βίβλου που την αποτελούν είκοσι τέσσερα βιβλία, γνωστά από τα αρχικά τους ως ΤΑΝΑΚ, αρκτικόλεξο που σχηματίζεται – βάσει της παραδοσιακής κατηγοριοποίησης των βιβλίων σε τρεις ομάδες – από το αρχικό γράμμα κάθε ομάδας: ΤΟΡΑ ΝΕΒΙΙΜ (ΠΡΟΦΗΤΕΣ) ΚΕΤΟΥΜΠΙΜ (ΓΡΑΦΕΣ).

 Ωστόσο, η σημασία της λέξης Τορά δεν περιορίζεται στη Βίβλο. Η Τορά αντιπροσωπεύει ολόκληρη την εβραϊκή διδασκαλία από την αρχή της Βίβλου ως τις μέρες μας.

Ταλμούδ

Είναι ο λεγόμενος προφορικός νόμος και θεωρείται η ραχοκοκαλιά της εβραϊκής θρησκείας και παράδοσης. Η παράδοση διδάσκει ότι ο Μωυσής στο όρος Σινά παρέλαβε τον γραπτό Νόμο (Τορά) και τον προφορικό νόμο, τον οποίο μετέδιδε η μια γενιά στην επόμενη. Μετά την καταστροφή του Ναού και την εξορία των Εβραίων, προκειμένου να σωθεί ο προφορικός νόμος, άρχισε η καταγραφή του. Γι’ αυτό, αν και αποκαλείται «προφορικός νόμος», το Ταλμούδ αποτελεί μια συλλογή και προσεκτική καταγραφή των προφορικών παραδόσεων και περιλαμβάνει κείμενα που αφορούν την ερμηνεία του μωσαϊκού νόμου, αλλά και ποικίλο άλλο υλικό.


Προσευχή

Οι Εβραίοι πιστεύουν ότι ο Θεός ακούει τις προσευχές των πιστών και ότι πάντα ανταποκρίνεται σε αυτές, αν και όχι πάντα με τον τρόπο που περιμένουν οι άνθρωποι. Η προσευχή θεωρείται συνομιλία με τον Θεό, έκφραση ικεσίας και ευγνωμοσύνης.

Σεμά Ισραέλ (Άκου Ισραήλ) :  Αποτελεί τη βασική έκφραση πίστης και μαζί τη διακήρυξη του μονοθεϊσμού. Είναι η πιο σπουδαία εβραϊκή προσευχή, οι πρώτες λέξεις που προφέρει ο Εβραίος που προσεύχεται όταν ξυπνάει το πρωί και οι τελευταίες όταν πέφτει για ύπνο το βράδυ. Είναι η πρώτη προσευχή που διδάσκεται στα μικρά παιδιά και τα τελευταία λόγια του Εβραίου πριν πεθάνει. Είναι μια δήλωση πίστης και υπακοής στον ένα και μοναδικό Θεό. Το όνομα του Θεού δε διαβάζεται δυνατά στη Σεμά. Αντικαθίσταται με τη λέξη Αδονάι (=Κύριέ μου).

Άκου, λαέ του Ισραήλ: Ο Κύριος είναι ο Θεός μας – μόνον ο Κύριος. Ν’ αγαπάς, λοιπόν, τον Κύριο, τον Θεό σου, μ’ όλη την καρδιά σου, μ’ όλη την ψυχή σου και μ’ όλη τη δύναμή σου. Να μείνουν στην καρδιά σου οι εντολές αυτές, που εγώ σήμερα σου δίνω. Να τις διδάσκεις στα παιδιά σου και να μιλάς γι’ αυτές όταν κάθεσαι στο σπίτι σου κι όταν βαδίζεις στο δρόμο, όταν ξαπλώνεις για ύπνο κι όταν σηκώνεσαι. Να τις δέσεις σαν σημάδι στο χέρι σου και να τις έχεις σαν έμβλημα στο μέτωπό σου, ανάμεσα στα μάτια σου. Να τις γράψεις στις παραστάδες της πόρτας του σπιτιού σου και στις πύλες της πόλης σου Δτ 6, 4-9

Zωή σύμφωνα με το Νόμο του Θεού

Αν υπακούσετε πραγματικά στις εντολές που εγώ σας δίνω σήμερα κι αν αγαπάτε τον Κύριο, τον Θεό σας, και τον λατρεύετε μ’ όλη σας την καρδιά και μ’ όλη σας την ψυχή, τότε αυτός θα στέλνει βροχή στη χώρα σας στον κατάλληλο καιρό της, τη φθινοπωρινή και την ανοιξιάτικη, και θα έχετε καλή σοδειά στο στάρι, στο κρασί και στο λάδι σας. Δτ 11, 13-15

Ξένον δεν πρέπει να τον καταπιέζετε ούτε να τον εκμεταλλεύεστε, γιατί κι εσείς ήσασταν κάποτε ξένοι στην Αίγυπτο. Χήρα και ορφανό δεν θα τους καταπιέζετε. Εξ 22, 20-21

Όταν δανείζεις χρήματα σ’ έναν φτωχό συμπολίτη σου, μην του φέρεσαι όπως οι άλλοι δανειστές –μην του ζητάς τόκο. Αν πάρεις το πανωφόρι κάποιου για ενέχυρο, φρόντισε να του το επιστρέψεις πριν από τη δύση του ήλιου, γιατί είναι το μοναδικό του σκέπασμα, με το οποίο προστατεύεται από το κρύο. Με τι θα κοιμηθεί; Εξ 22, 24-26

Μη διαδίδεις φήμες ψεύτικες. Μη δίνεις για χάρη ενός ανθρώπου αδίκου, μαρτυρία αναληθή. Να μην ακολουθείς τους πολλούς στο κακό, και σε περίπτωση δίκης να μην καταθέτεις παίρνοντας το μέρος των πολλών για να διαστρέφεις το δίκαιο. Να μη μεροληπτείς στη δίκη ούτε για χάρη του αδύνατου διαδίκου. Αν συναντήσεις το βόδι του εχθρού σου ή το υποζύγιό του να περιπλανιέται, πρέπει να το οδηγήσεις στον αφέντη του. Αν δεις το υποζύγιο του εχθρού σου να γονατίζει από το φορτίο του, μην τραβήξεις το δρόμο σου, αλλά να τον βοηθήσεις πρόθυμα. Εξ 23, 1-5

Όταν θερίζετε τα χωράφια σας, μην κόβετε τα στάχια ως την τελευταία γωνιά του χωραφιού σας∙ και μη γυρίζετε πίσω, μετά το θερισμό, για να μαζέψετε τα στάχια που παρέπεσαν. Ούτε να γυρνάτε πίσω στο αμπέλι σας για να μαζέψετε τα τσαμπιά που έμειναν ή τις ρώγες που έχουν πέσει∙ να τ’ αφήνετε για τον φτωχό και για τον ξένο. Εγώ ο Κύριος, είμαι ο Θεός. Λευ 19, 9-10

Μην κρατάς πικρία στην καρδιά σου για τον άλλο∙ εξηγήσου μαζί του ανοιχτά, για να μη σε βαραίνει καμιά αμαρτία εξαιτίας του. Μην είσαι εκδικητικός και μνησίκακος απέναντι στους άλλους, αλλά ν’ αγαπάς τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου. Εγώ είμαι ο Κύριος. Λευ 19, 17-18


Σαμπάτ

Σαμπάτ είναι η ονομασία της τελευταίας μέρας της εβδομάδας και η λέξη σημαίνει «διακόπτω την εργασία». Το Σαμπάτ όμως δεν είναι μόνο μέρα ανάπαυσης, αλλά και εξαγνισμού. Καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας αυτής, ο άνθρωπος πρέπει να αφοσιώνεται σε πνευματικά και θρησκευτικά ενδιαφέροντα. Η ιερότητα του Σαμπάτ παραπέμπει στην έβδομη μέρα της δημιουργίας του κόσμου η οποία διήρκεσε έξι μέρες. Την έβδομη μέρα της δημιουργίας, σύμφωνα με τη Γένεση, ο Θεός αναπαύθηκε. Γι’ αυτό, όποιος τηρεί το Σαμπάτ, δεν ασχολείται με τις καθημερινές του φροντίδες, απέχει από κάθε είδους εργασία, έτσι ώστε ο ίδιος, η οικογένειά του και οι άνθρωποι που δουλεύουν γι’ αυτόν, ακόμη και η φύση γύρω του να αναπαυτούν και να ηρεμήσουν. Η ευχή που ακούγεται την ημέρα του Σαββάτου είναι «Σαμπάτ σαλόμ», που σημαίνει «Να έχετε ένα ειρηνικό Σαμπάτ».

Το Σαμπάτ στο σπίτι

Οι προετοιμασίες γίνονται από την Παρασκευή. Το τραπέζι αντιπροσωπεύει τον βωμό και η ιερότητά του υπογραμμίζεται από τα δύο ψωμιά που βρίσκονται επάνω του. Αυτά συμβολίζουν το διπλό μάννα που έριχνε ο Θεός στους Ισραηλίτες κάθε Παρασκευή, όταν διέσχιζαν την έρημο, ώστε να μην χρειάζεται να συλλέγουν μάννα τη μέρα του Σάμπατ. Στο τραπέζι τοποθετούνται επίσης όχι λιγότερα από δύο αναμμένα κεριά τα οποία συμβολίζουν τη διπλή εντολή «να θυμάσαι» και «να τηρείς» την ημέρα του Σαββάτου. Τέλος, πάνω στο τραπέζι του Σαμπάτ υπάρχει πάντα κρασί, σύμβολο ευλογίας και χαράς. Την Παρασκευή το βράδυ ο πατέρας βάζει τα χέρια του στο κεφάλι των παιδιών του και τα ευλογεί, ενώ συγχρόνως τους εύχεται να μεγαλώσουν σύμφωνα με τις πατρογονικές παραδόσεις του λαού του Ισραήλ. Για το Σαμπάτ έχουν καθοριστεί τρία γεύματα. Το τελευταίο, αργά το απόγευμα, έχει πιο επίσημο χαρακτήρα και διανθίζεται από περισσότερους θρησκευτικούς ύμνους και θρησκευτική συζήτηση. Οι επιτραπέζιοι ύμνοι που ψάλλονται την ώρα του φαγητού μιλούν για το θείο δώρο του Σαμπάτ.


Η Συναγωγή
Στα εβραϊκά η Συναγωγή ονομάζεται Μπετ Κνέσετ, κατά κυριολεξία «Οίκος συνάθροισης». Η γένεση της συναγωγής ανάγεται στην εποχή της εξορίας στη Βαβυλώνα, το 586 π.Χ. – 537 π.Χ., διάστημα στο οποίο οι Ιουδαίοι είχαν στερηθεί τον Ναό τους. Έτσι δημιούργησαν τις συναγωγές, δηλαδή χώρους όπου συγκεντρώνονταν, για να προσεύχονται και να μελετούν τον Νόμο. Η εξέλιξη και εδραίωση της Συναγωγής σχετίζεται με την εποχή της καταστροφής του δεύτερου Ναού, το 70 μ.Χ., οπότε και οι Εβραίοι αναγκάστηκαν να προσεύχονται χωρίς την τελετουργία των θυσιών. Έκτοτε, Συναγωγές κτίζονταν στις πόλεις και στα χωριά όπου ζούσαν οι Εβραίοι, και οι θυσίες αντικαταστάθηκαν από την προσευχή: «αντί για ταύρους σού προσφέρουμε τις προσευχές μας» (Ωσ 14, 3).


Αν εξαιρέσουμε τον αρχιτεκτονικό ρυθμό και τη διακόσμηση, που ποικίλλουν ανάλογα με τον τόπο όπου βρίσκεται η κάθε Συναγωγή, όλες παρουσιάζουν περίπου την ίδια διάταξη όσον αφορά την εσωτερική διαμόρφωση του χώρου. Προσανατολισμένη προς την Ιερουσαλήμ, στηριγμένη στον τοίχο που βρίσκεται στο βάθος και καλυμμένη με κεντητό παραπέτασμα, τοποθετείται η Ιερή Κιβωτός που περιέχει τους «κυλίνδρους του Νόμου».
Μπροστά στην Ιερή Κιβωτό βρίσκεται κρεμασμένη από την οροφή μια λυχνία που παραμένει διαρκώς αναμμένη. Στη βάση της Κιβωτού υψώνεται το αναλόγιο μπροστά στο οποίο στέκεται ο ψάλτης.
Στη μέση του κτιρίου της Συναγωγής ορθώνεται μια εξέδρα, από όπου διαβάζεται η Τορά, ο Νόμος. Οι θέσεις για τους πιστούς βρίσκονται διατεταγμένες γύρω από την εξέδρα. Ειδικό μέρος της Συναγωγής είναι προορισμένο για τις γυναίκες, ο γυναικωνίτης.
Τα παράθυρα της Συναγωγής είναι κυρίως βιτρώ με εβραϊκές επιγραφές και ιερά σύμβολα.
Τα χαρακτηριστικά σύμβολα που χρησιμοποιούνται για τη διακόσμηση του χώρου είναι οι πλάκες του Νόμου, απεικονίσεις λιονταριών (σύμβολο της φυλής του Ιούδα και χαρακτηριστικό δύναμης), το στέμμα (σύμβολο της Βασιλείας του Θεού) και το Μαγκέν Νταβίντ (το άστρο του Δαβίδ).
Επίσης, στις Συναγωγές βρίσκουμε απομιμήσεις της Μενορά, της επτάφωτης λυχνίας που έκαιγε στην Κιβωτό της Διαθήκης, μαζί με τις πλάκες του Νόμου που δόθηκαν στην έρημο κι αργότερα μεταφέρθηκαν στον Ναό της Ιερουσαλήμ. Το φως της συμβολίζει το πνευματικό φως που θα πρέπει να φωτίζει ασταμάτητα όλη τη γη.
Στις Συναγωγές δεν υπάρχουν αγάλματα, εικόνες, απεικονίσεις παραστάσεων, προσώπων ή άλλες, λόγω της ρητής απαγόρευσης «Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον …» (Εξ 20, 4-5).


Ραβίνοι

Ο ραβίνος (=δάσκαλος) είναι ένας από τους κύριους λειτουργούς της εβραϊκής κοινότητας. Αρχικά, οι ραβίνοι ήταν δάσκαλοι. Οι πιο φωτισμένοι απ’ αυτούς είχαν και δικαστικές αρμοδιότητες. Με το πέρασμα του χρόνου, οι ραβίνοι απέκτησαν και τις αρμοδιότητες του πνευματικού ηγέτη και του πρωτοστάτη των προσευχών. Μετά την καταστροφή του Ναού το 70 μ.Χ., το σώμα των ιερέων έπαψε να υφίσταται και υπεύθυνοι πλέον για τις θρησκευτικές ανάγκες της κοινότητας καθώς και για την επίσημη εκπροσώπησή της ήταν οι ραβίνοι.

Θρησκευτικά Α Γυμνασίου (εμπλουτισμένο)

Ιουδαϊσμός : Ισραήλ, ένας περιπλανώμενος λαός μέσα στην ιστορία

Η θρησκεία βρίσκεται στο κέντρο της ιστορίας του εβραϊκού λαού. Σύμφωνα με τα ιερά κείμενα των Εβραίων, ο ίδιος ο Θεός επέλεξε τους πατριάρχες Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ, για να διδάξουν στον λαό τους τη μονοθεΐα, δηλαδή την πίστη σε έναν Θεό. Σε αυτούς υποσχέθηκε ο Θεός τη δημιουργία ενός λαού από τους απογόνους τους και την κυριαρχία στη γη. Αρχικά επρόκειτο για την ιστορία μιας οικογένειας, της οικογένειας των πατριαρχών. Στη συνέχεια, η πείνα και οι δύσκολες συνθήκες έφεραν την οικογένεια στην Αίγυπτο, όπου βρήκε τροφή και καταφύγιο. Με την πάροδο των χρόνων, όμως, η οικογένεια αυτή πλήθυνε, η κατάσταση άλλαξε και οι Εβραίοι βρέθηκαν δούλοι των Αιγυπτίων, μέχρι τη στιγμή που, με ηγέτη και καθοδηγητή τους τον Μωυσή, ελευθερώθηκαν από τον ζυγό και ξεκίνησαν την πορεία τους μέσα στην έρημο, προς τη Γη της επαγγελίας, της υπόσχεσης. Εκεί, μέσα στην έρημο, οι Εβραίοι διαμορφώθηκαν ως λαός, ήρθαν σε επαφή με τον Θεό και παρέλαβαν τις 10 εντολές κι όλο τον Νόμο, τη λεγόμενη Τορά, που διέπει τη θρησκεία τους και θέτει τα θεμέλια των κοινωνικών αρχών οι οποίες μέχρι σήμερα εμπνέουν και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις σχέσεις των ανθρώπων στις οργανωμένες κοινωνίες. Εκεί στην έρημο, σύναψαν μια «Διαθήκη», δηλαδή μια συμφωνία, με τον Θεό: εκείνοι υποσχέθηκαν ότι θα υπακούν στον Θεό και θα τηρούν τον Νόμο του, και ο Θεός υποσχέθηκε ότι θα τους προστατεύει και θα τους θεωρεί λαό του. Μετά από περιπλάνηση 40 χρόνων οι Εβραίοι έφτασαν στη Γη της Επαγγελίας. Στο πέρασμα των αιώνων, αναδείχθηκαν σπουδαίοι ηγέτες που οδήγησαν τον εβραϊκό λαό σε καιρούς ειρήνης και σε καιρούς πολέμων με τους εχθρούς του. Αναδείχθηκαν προφήτες που δίδασκαν τους Εβραίους να είναι πιστοί, όταν εκείνοι ξεχνούσαν την υπόσχεση που είχαν δώσει στον Θεό. Αναδείχθηκαν βασιλείς σοφοί και εμπνευσμένοι. Ο βασιλιάς Δαβίδ ήταν αυτός που καθιέρωσε την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του κράτους και ο γιος του, ο βασιλιάς Σολομών, έχτισε εκεί τον φημισμένο Ναό (Ναό της Ιερουσαλήμ ή Ναό του Σολομώντα). Από τότε, οι Εβραίοι όλου του κόσμου θεωρούν την Ιερουσαλήμ ως ιερή πόλη και κοιτίδα του πολιτισμού τους. Για τους Εβραίους, η ιστορία τους αφηγείται την αγάπη και την παρέμβαση του Θεού σε κάθε πτυχή της ζωής τους.



Γιορτές μνήμης

Οι εβραϊκές γιορτές βασίζονται στον ετήσιο κύκλο των εποχών της φύσης και στις γεωργικές και κτηνοτροφικές εργασίες κατά τη διάρκεια του έτους. Με την πάροδο των χρόνων, αυτές οι γιορτές συνδυάστηκαν με τα μεγάλα γεγονότα που σφράγισαν την ιστορική πορεία του εβραϊκού λαού. Έτσι, όταν οι Εβραίοι γιορτάζουν, ανακαλούν τα γεγονότα της ιστορίας τους και μεταφέρουν στις νεότερες γενιές τις συνήθειες και τα νοήματα της κάθε γιορτής. Οι εορτασμοί τελούνται τόσο στη Συναγωγή όσο και στο σπίτι με όμορφες τελετές. Οι τελετές αυτές επικεντρώνονται κυρίως στα παιδιά, τα οποία μέσα σε αυτές τις ευχάριστες εμπειρίες των οικογενειακών συγκεντρώσεων αντλούν το μήνυμα της πίστης και γνωρίζουν την ιστορία του λαού τους



Πέσαχ

Γιορτάζεται την άνοιξη, διαρκεί οκτώ μέρες και θυμίζει την Έξοδο των Ισραηλιτών από τη σκλαβιά της Αιγύπτου και την εκ νέου γέννηση του λαού τους. Είναι μια γιορτή που φέρνει κοντά όλα τα μέλη της οικογένειας και είναι επικεντρωμένη γύρω από το τραπέζι του Πέσαχ, όπου τελείται το Σέντερ (δείπνο) τις δύο πρώτες νύχτες της γιορτής. Το Σέντερ είναι τελετουργία αυστηρά καθορισμένη. Στη διάρκειά της όλοι διαβάζουν τα κείμενα που αφηγούνται την ιστορία της Εξόδου, τους ψαλμούς που δοξάζουν τον Θεό για τις σωτήριες παρεμβάσεις και για τα θαύματά του, και τραγουδούν τα τραγούδια που αναφέρονται στην ιδιαίτερη αυτή γιορτή. Μια κομβική στιγμή στην αρχή του Σέντερ, είναι οι «τέσσερις ερωτήσεις», που τραγουδούν συνήθως στα εβραϊκά τα μικρά παιδιά της οικογένειας. Εξάλλου, όλη αυτή η τελετουργία έχει ως σκοπό να διηγηθούν οι γονείς στα παιδιά την ιστορία του εβραϊκού λαού και να τα βοηθήσουν να νιώσουν τις εμπειρίες των προγόνων που βγήκαν από την Αίγυπτο. Κάθε Εβραίος θυμάται τις ακόλουθες φράσεις που σημάδεψαν την παιδική του ηλικία μέσα στην γιορτινή και ζεστή ατμόσφαιρα της διευρυμένης οικογένειας: «Γιατί αυτή η νύχτα είναι διαφορετική από όλες τις άλλες; Διότι όλες τις άλλες νύχτες τρώμε είτε ζυμωτό είτε άζυμο ψωμί, αυτήν τη νύχτα όμως τρώμε μόνον άζυμο. Διότι όλες τις άλλες νύχτες τρώμε όλων των ειδών τα χορταρικά – αυτήν τη νύχτα όμως τρώμε μόνο πικρά χόρτα. Διότι όλες τις άλλες νύχτες, δε βουτάμε ούτε μια φορά,[τα λαχανικά στο ξύδι] αυτή την νύχτα όμως τα βουτάμε δυο φορές. Διότι όλες τις άλλες νύχτες τρώμε καθισμένοι, αυτήν τη νύχτα όμως είμαστε όλοι γερμένοι αναπαυτικά. Και η ανάγνωση-αφήγηση συνεχίζεται από όλους όσους παρευρίσκονται στο τραπέζι.Στο κέντρο του τραπεζιού είναι τοποθετημένος ο δίσκος του Σέντερ. Όλα όσα περιέχει συμβολίζουν κάτι διαφορετικό. Ένα καλά βρασμένο σφιχτό αβγό συμβολίζει τη θυσία που γινόταν στον Ναό σε κάθε γιορτή. Η κνήμη του αρνιού συμβολίζει τη θυσία του Πέσαχ, όταν θυσίαζαν αρνιά στον Ναό. Τα πικρά χόρτα παραπέμπουν στην πικρή εμπειρία της σκλαβιάς στην Αίγυπτο. Μια κρέμα από μήλα, ξηρούς καρπούς κανέλλα και κρασί θυμίζει τη λάσπη που χρησιμοποιούσαν οι Ισραηλίτες σκλάβοι στην Αίγυπτο. Το σέλινο θυμίσει ότι το Πάσχα γιορτάζεται την άνοιξη και έτσι ευλογούνται όλοι οι καρποί της γης. Αλατισμένο νερό ή ξύδι συμβολίζει τα δάκρυα των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο ή τη δύσκολη ζωή που περνούσαν εκεί. Τα άζυμα ψωμιά (ματσά) παραπέμπουν στα άζυμα ψωμιά της Εξόδου. Τέσσερα ποτήρια με κρασί αντιστοιχούν σε τέσσερις βιβλικές φράσεις που αναφέρονται στη λύτρωση των Εβραίων. Το ποτήρι του προφήτη Ηλία συνδέεται με την προαναγγελία και τον ερχομό του Μεσσία, την εποχή δηλαδή της απόλυτης ελευθερίας και ειρήνης για τον λαό. Σε όλη τη διάρκεια του Σέντερ υπενθυμίζεται ότι όλα αυτά δεν είναι απλώς γεγονότα του παρελθόντος. Το Πάσχα δεν είναι κάτι που τελείωσε. Είναι η «εποχή της ελευθερίας μας».



Σαβουότ (Πεντηκοστή)

Γιορτάζεται στην αρχή του καλοκαιριού και υπενθυμίζει την ημέρα που έφερναν την πρώτη σοδειά της χρονιάς προσφορά στον Ναό, καθώς και τη μέρα που ο Θεός έδωσε τις Δέκα Εντολές στο Όρος Σινά ως όρο της Διαθήκης του με τον Ισραήλ.
Διαβάζεται το βιβλίο της Ρουθ, όπου περιγράφεται γλαφυρά ο καλοκαιρινός θερισμός. Έθιμο του σπιτιού είναι η κατανάλωση γαλακτερών τροφών που συμβολίζουν την Τορά (καθώς ο Νόμος παρομοιάζεται με το γάλα, που είναι θρεπτική και ωφέλιμη τροφή).


Άμος Όζ, Σούμχι




Πρόκειται για την ιστορία ενός μικρού αγοριού, του Σούμχι, που ζει στην Ιερουσαλήμ υπό αγγλική κατοχή, λίγο, δηλαδή, πριν τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ το 1947. Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται ολόκληρο σε μία μέρα και μιλάει για σκανταλιές, πρώτους έρωτες, για σκύλους που το βάζουν στα πόδια, για ηλεκτρικά τρένα και για περίεργους συγγενείς μέσα από τα μάτια ενός εντεκάχρονου ονειροπόλου παιδιού.



Στη γιορτή του Σαβουότ ο θείος Τσέμαχ ήρθε από το Τελ Αβίβ και μου έφερε δώρο ένα ποδήλατο […] Έκανε όλο το δρόμο από το σταθμό των υπεραστικών λεωφορείων Έγκεντ –που βρίσκεται στην οδό Γιάφομέχρι το σπίτι μας ποδηλατώντας πάνω σ’ ένα μεταχειρισμένο «Ράλι» με όλα του τα εξαρτήματα: το ποδήλατο είχε ένα κουδουνάκι κι ένα φανάρι, καθώς και μία σχάρα κι έναν ανακλαστήρα στο πίσω μέρος. Το μόνο που του έλειπε ήταν η μπάρα που ενώνει τη σέλα με το τιμόνι. Εγώ μέσα στον ενθουσιασμό μου, δεν κατάλαβα αρχικά πόσο σοβαρό ήταν αυτό το ελάττωμα. Η μαμά είπε: «Αυτή τη φορά το παράκανες, Τσέμαχ. Το παιδί είναι μόλις έντεκα ετών. Τι θα του φέρεις, άραγε, για το μπαρ-μιτσβά του;» […]



Σουκότ (Σκηνοπηγία)

Γιορτάζεται το φθινόπωρο, διαρκεί εννέα μέρες και υπενθυμίζει τις περιπλανήσεις των Εβραίων στην έρημο, μετά την απελευθέρωσή τους από την Αίγυπτο, όταν ήταν αναγκασμένοι να ζουν σε σκηνές, καλύβες ή παραπήγματα.
Όλα τα γεύματα στη διάρκεια του Σουκότ τρώγονται μέσα στη Σουκά, μια πρόχειρη σκηνή σαν καλύβα, που στήνεται στο προαύλιο, στον κήπο ή στην ταράτσα του σπιτιού. Μέσα στη Σουκά είναι αναμμένα κεριά. Με την παραμονή όλων στις πρόχειρες αυτές σκηνές καταργούνται οι κοινωνικές διαφορές, τονίζεται η ματαιότητα των υλικών αγαθών και ενδυναμώνεται η πίστη προς τη θεϊκή προστασία.



Χανουκά

Γιορτάζεται μέσα στο χειμώνα και διαρκεί οκτώ μέρες. Αφορά στη νίκη των Μακκαβαίων (Εβραίων πολεμιστών) το 167 π.Χ. ενάντια στους εχθρούς τους, οι οποίοι βεβήλωσαν τον Ναό του Σολομώντα και δεν τους επέτρεπαν να ασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα σύμφωνα με τις παραδόσεις τους. Η λέξη «χανουκά» σημαίνει «αφιέρωση» ή εγκαίνια, καθώς γιορτάζεται η κάθαρση του Ναού και η αφιέρωσή του εκ νέου στον αληθινό Θεό. Η γιορτή επίσης ονομάζεται και Γιορτή των Φώτων για το φως των κεριών που ανάβουν σε ανάμνηση του λεγόμενου θαύματος του λαδιού: ένα μπουκαλάκι με μια ποσότητα λαδιού που επαρκούσε για το άναμμα της επτάφωτης λυχνίας του Ναού για μια μέρα κράτησε τη λυχνία αναμμένη για οχτώ μέρες μετά τη νίκη των Μακκαβαίων. Από τότε η εθιμοτυπία που επικράτησε είναι το άναμμα της Χανουκίας τόσο στη Συναγωγή όσο και στο σπίτι: ένα κερί για κάθε βράδυ της γιορτής.
Αυτήν την εβδομάδα γίνονται στα σπίτια οικογενειακές και φιλικές συγκεντρώσεις για τα παιδιά, μοιράζονται δώρα, καθώς και το «νόμισμα» της Χανουκά. Το πιο γνωστό παιχνίδι της γιορτής είναι αυτό που παίζεται με μια μικρή σβούρα.



Πουρίμ

Γιορτάζεται η επέτειος της σωτηρίας των Εβραίων της Περσίας από τα χέρια του Αμάν, ενός αξιωματικού του βασιλιά που ήθελε να τους εξολοθρεύσει. Η λέξη σημαίνει «κλήρος» και αναφέρεται στις μηχανορραφίες του Αμάν, που έβαλε κλήρο για να αποφασίσει ποια μέρα θα διέταζε τη σφαγή των Εβραίων της Περσίας. Το σχέδιό του Αμάν δεν ευοδώθηκε και, αντί να σκοτωθούν οι Εβραίοι, ο βασιλιάς διέταξε να σκοτώσουν τον ίδιο. Στο βιβλίο της βασίλισσας Εσθήρ, εξυμνείται η ίδια, καθώς και ο θείος της ο Μαρδοχαίος με την παρέμβαση του οποίου εξοντώθηκε ο Αμάν.

Στη Συναγωγή διαβάζεται το βιβλίο της Εσθήρ με ένα ξεχωριστό μελωδικό σκοπό. Στο άκουσμα του ονόματος του Αμάν τα παιδιά χτυπούν τα πόδια τους στο πάτωμα ή γυρίζουν τις ροκάνες τους, για να κοροϊδέψουν τον μισητό εχθρό του Ισραήλ και να μην επιτρέψουν να ακουστεί το όνομά του. Στα σπίτια γίνονται φιλικές συγκεντρώσεις και γεύματα με άφθονο κρασί, ανταλλαγές δώρων και φιλανθρωπίες, ενώ όλοι αλλά κυρίως τα παιδιά μεταμφιέζονται. Θεωρείται η πιο χαρούμενη γιορτή του εβραϊκού εορτολόγιου.


Ρος-Ασανά




Είναι η αρχή του Νέου Έτους, μια γιορτή που δίνει την ευκαιρία στον πιστό να κάνει την αυτοκριτική του, να αναλογιστεί με σοβαρότητα τον χρόνο που πέρασε και να εξετάσει με τον ερχομό του καινούριου χρόνου τα παραπτώματα και τις αδυναμίες του. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της γιορτής είναι το σάλπισμα του σοφάρ, ενός κέρατου από κριάρι. Ο ήχος του σοφάρ γεμίζει συγκίνηση τους πιστούς και υπενθυμίζει τα λόγια του σοφού ραβίνου Μαϊμονίδη, που εξηγεί το σκοπό του σαλπίσματος: «Ξυπνήστε, εσείς οι κοιμισμένοι και ζυγιάστε τις πράξεις σας∙ θυμηθείτε τον Δημιουργό σας και επιστρέψτε μετανιωμένοι σ’ αυτόν. Μην είσαστε από εκείνους που χάνουν την αλήθεια κυνηγώντας τις σκιές∙ που χάνουν τα χρόνια τους γυρεύοντας μάταια πράγματα που ούτε θα τους ωφελήσουν ούτε θα τους λυτρώσουν. Κοιτάξτε βαθιά στις ψυχές σας και κρίνετε τις πράξεις σας∙ αφήστε τις κακές σας συνήθειες και αναλογιστείτε τις πράξεις σας και ο καθένας σας θα εγκαταλείψει το λάθος δρόμο και τις κακές του σκέψεις και θα γυρίσει στον Θεό. Μόνον έτσι θα μπορέσει να σας συγχωρέσει».
Ως προς τα έθιμα στο σπίτι, στο τελετουργικό τραπέζι της γιορτής, οι Εβραίοι αποφεύγουν κάθε είδους πικρές, ξινές ή αλμυρές τροφές και τρώνε τροφές που συμβολίζουν τη γλυκύτητα, τις ευλογίες, και την αφθονία. Βουτούν το ψωμί στο μέλι αντί για το συνηθισμένο αλάτι και τρώνε γλυκό μήλο ή μήλο βουτηγμένο στο μέλι και προσεύχονται: «Ας είναι το θέλημά Σου να δώσεις σε μας ένα καλό και γλυκό χρόνο».
Γιομ Κιπούρ

Είναι η «Ημέρα του Εξιλασμού», η μεγαλύτερη γιορτή των Εβραίων. Είναι μέρα κρίσης των ανθρώπων από τον Θεό, μέρα που αποφασίζεται η τύχη του καθενός για την επόμενη χρονιά. Είναι η μέρα που οι πιστοί αναγνωρίζουν τα λάθη τους, τα ομολογούν και εκφράζουν τη μεταμέλειά τους γι’ αυτά, μέσα από τα κείμενα των προσευχών που αναπέμπονται. Είναι μέρα προσευχής, κατάνυξης και αποχής από οτιδήποτε καθημερινό. Δεν εργάζονται, δεν τρώνε ούτε πίνουν τίποτε από το ηλιοβασίλεμα της παραμονής της γιορτής μέχρι τη νύχτα της επόμενης μέρας. Σύμφωνα με την παράδοση, την ημέρα του Εξιλασμού συγχωρούνται μόνο τα αμαρτήματα απέναντι στον Θεό. Αν ο πιστός έχει βλάψει άλλον άνθρωπο, πρέπει πρώτα να του δώσει εκείνος συχώρεση και κατόπιν να ζητήσει συγνώμη από τον Θεό.



Θρησκευτικά Α Γυμνασίου (εμπλουτισμένο)Θρησκευτικά Α Γυμνασίου (εμπλουτισμένο)

Η εβραϊκή θρησκεία (συλλογή εικόνων)

Συλλογή δέκα εικόνων με θέμα την εβραϊκή θρησκεία. Στόχοι του μαθησιακού αντικειμένου είναι να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Ιουδαϊσμού, καθώς και να εξασκηθούν στην παρατήρηση εποπτικού υλικού. Οι εικόνες της συλλογής, μάλιστα, συμβάλλουν στην οπτικοποίηση εννοιών και συνδέονται με την καθημερινή πραγματικότητα του σύγχρονου κόσμου. Πιο συγκεκριμένα, μέσα από τις εικόνες προβάλλονται εβραϊκές συναγωγές και ιεροί χώροι του Ιουδαϊσμού, σύμβολα και ιερά κείμενα της εβραϊκής θρησκείας (κύλινδροι της Τορά), καθώς και φωτογραφίες πιστών και ιερέων. Για κάθε εικόνα, επίσης, δίνονται σύντομες πληροφορίες, με σκοπό τον εμπλουτισμό των γνώσεων των μαθητών, καθώς και σχετικός υπερσύνδεσμος.

Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΣΙΜΧΑΤ ΤΟΡΑ

Η γιορτή του Σιμχάτ Τορά (στα εβραϊκά שִׂמְחַת תּוֹרָה) που σημαίνει «Χαίροντας την Τορά» (δηλαδή η γιορτή της χαράς του εβραϊκού λαού που ο Θεός του έδωσε την Τορά) σηματοδοτεί την συμπλήρωση του ετήσιου κύκλου της Τορά, ακριβώς έναν χρόνο από την ημέρα που άρχισε το διάβασμα του Νόμου.
Η γιορτή αυτή είναι συνέχεια της εβραϊκής γιορτής Σεμινί Ατσέρετ («Όγδοη Ημέρα της Συνέλευσης»), η οποία ακολουθεί αμέσως μετά τη γιορτή του Σουκότ τον μήνα Τισρί (που πραγματοποιείται συνήθως στα μέσα Σεπτεμβρίου έως τις αρχές Οκτωβρίου στο Γρηγοριανό ημερολόγιο). Στη Διασπορά οι γιορτές αυτές γιορτάζονται διαδοχικά σε δύο ημέρες, ενώ στο Ισραήλ γιορτάζονται την ίδια μέρα.

Το βράδυ της παραμονής και το πρωί του Σιμχάτ Τορά γίνονται στη Συναγωγή επτά περιφορές των περγαμηνών με την Τορά (των Σεφαρίμ). Στις περιφορές λαμβάνουν μέρος όλοι όσοι βρίσκονται στη Συναγωγή (με εξαίρεση εκείνους που πενθούν και δεν έχει συμπληρωθεί ένας χρόνος από τον θάνατο του συγγενή τους), ενώ μεγάλοι και παιδιά κρατούν κεράκια αναμμένα. (Στις εσκεναζικές κοινότητες το αντίστοιχο έθιμο είναι να κρατούν τα παιδιά σημαιούλες με αναπαραστάσεις του Σέφερ Τορά, των Δέκα Εντολών και του Μαγκέν Νταβίντ, δηλ. του άστρου του Δαυΐδ). Στο τέλος τούς μοιράζουν φρούτα και γλυκά.
Αγόρια που δεν έχουν περάσει την ηλικία του Μπαρ Μιτσβά (θρησκευτικής ενηλικίωσης) ανεβαίνουν στην Τεβά και αφού ένας ενήλικας διαβάζει την ευχή, τους διαβάζουν κατόπιν μια περικοπή από την Τορά ενώ τα κεφάλια τους είναι σκεπασμένα με ένα μεγάλο Ταλέτ. Η τελετή αυτή λέγεται «Κολ Ανεαρίμ» (Όλοι οι νεαροί).
Επειδή το διάβασμα της Τορά πρέπει να είναι αδιάκοπο, μόλις διαβαστεί η τελευταία περικοπή (από το Δευτερονόμιο) ανοίγεται η δεύτερη περγαμηνή κι έτσι αρχίζει αμέσως ο καινούργιος κύκλος, με το διάβασμα του πρώτου μέρους της Γένεσης. Μια ειδική τελετή συνοδεύει το διάβασμα της τελευταίας και της πρώτης περικοπής της Πεντατεύχου. Οι άντρες που τιμώνται και καλούνται να τις διαβάσουν λέγονται Χατάν Τορά (Γαμπρός του Νόμου) και Χατάν Μπερεσσίτ (Γαμπρός της Έναρξης).
Ο «Γαμπρός της Έναρξης», κατά κανόνα, γίνεται την επόμενη χρονιά «Γαμπρός του Νόμου» και αυτό γιατί εφ’ όσον ξεκίνησε αυτός το διάβασμα της Τορά θεωρείται σωστό να διαβάσει και τις τελευταίες περικοπές, ολοκληρώνοντας έτσι τον κύκλο ανάγνωσης της Τορά.


Πηγή 1

Πηγή 2

Ο ΜΗΝΑΣ ΝΙΣΑΝ ΚΑΙ Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΠΕΣΑΧ

από τον Ραβίνο Λάρισας Ηλία Σαμπετάι


Ο μήνας Νισάν συμβολίζει το χάραμα του φωτός για τον Λαό Ισραήλ, μετά την μακραίωνη και πολυτάραχη δουλεία υπό τον Φαραώ στην Αίγυπτο. Σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής στην ιστορία των Ισραηλιτών.

«Κι ινέ ασστάβ αβάρ … : Ιδού ο χειμώνας πέρασε, η βροχή έφυγε, τα άνθη πρόβαλλαν πάνω στη γη και η φωνή της τρυγόνας αντήχησε τριγύρω», (Ασμ. 2:11).

Για τους περισσότερους ανθρώπους τέτοιοι ήχοι και τραγούδια συνδέονται με τον μήνα Μάιο. Για τον απελευθερωθέντα Λαό Ισραήλ και για τη Χώρα της Βίβλου, τέτοιοι ήχοι συνδέονται με τον μήνα Νισάν. Για τον Ισραήλ και το Έρετς Γισραέλ οι μουσικές χορδές της άνοιξης πάλλονται με την εμφάνιση της σελήνης του Νισάν ψηλά στον ουρανό.

Ο Ισραήλ υπό τον Μωυσή έγινε αποδέκτης του νέου τραγουδιού της άνοιξης και της αναγεννήσεώς του. Όταν ο Δημιουργός τους πήρε , ούτως ειπείν, από το χέρι για να τους οδηγήσει προς την ελευθερία, έδειξε ψηλά στο στερέωμα και είπε: «Αχόντες αζέ λαχέμ ρως χοντασίμ : Ο μήνας αυτός θα είναι για σας πρώτος των μηνών», (Εξ. 12:1). Θα συμβολίζει για σας την απαρχή ενός θρησκευτικού ημερολογίου. Όταν αντικρίζετε την αρχή της νέας σελήνης Νισάν, θα σημάνει για σας καιρό αφιερωμένο στην πνευματική ανάταση και καλλιέργεια. Ο προφήτης Γεχέζκιελ για αυτή την αναγέννηση είπε: «Και όταν το κάνω αυτό θα μάθετε ότι Εγώ είμαι ο Κύριος. Θα σας δώσω το πνεύμα Μου, θα αναγεννηθείτε και θα σας φέρω στη γη σας», (Ιεζ. 37:13-14).

Το μήνυμα της ελευθερίας και της προόδου απευθύνεται προς όλους τους ανθρώπους. Ο λυτρωμός από το σκοτάδι και την καταπίεση, η ανοικοδόμηση του Θεϊκού παραδείσου εδώ πάνω στη γη, οφείλει να αγκαλιάζει κάθε συνάνθρωπο ως ‘‘πλησίον’’ και ‘‘αδελφό’’.

Κάθε χρόνο η νεομηνία Νισάν και η Χαγκ Απέσαχ υπενθυμίζουν στον Ισραήλ τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις που υπαγορεύει η Τορά.

Το χρέος να θυμόμαστε και να διδασκόμαστε από τις ιστορικές εμπειρίες του συλλογικού μας παρελθόντος, αποτυπώνεται με ευκρίνεια στα λόγια της Αγκαντά: «Μπεχόλ ντορ βαντόρ … : Σε κάθε γενιά υποχρεούται καθένας από μας να θεωρεί εαυτόν ως απελευθερωθέντα από την Αίγυπτο. Ότι οφείλουμε να αναβιώσουμε το χρονικό της Εξόδου ως γεγονός που αφορά κάθε σύγχρονο Ιουδαίο. Την Νύχτα του Σέντερ δεν γιορτάζουμε απλώς μια μακρινή επέτειο, αλλά κάτι πολύ επίκαιρο. Το όραμα και τα διδάγματα της Εξόδου, οφείλουν να καθοδηγούν και να συντροφεύουν κάθε μεταγενέστερη γενιά.

Στο επίκεντρο της τελετής του Σέντερ είναι η Κριάτ Ααγκαντά – η Ανάγνωση της Πασχαλινής Αφήγησης. Ο επιφανής Ραμπάν Γκαμλιέλ είπε: «Όποιος την νύχτα του Πέσαχ δεν απαγγείλει τις τρεις ακόλουθες λέξεις: Πέσαχ – Ματσά – Μαρόρ, δεν έχει εκπληρώσει το καθήκον του».

Ακόμη και υπό τους δύσκολους αλλά απαραίτητους περιορισμούς των ημερών, καθένας οφείλει να διαβάσει, να συλλογισθεί και να υμνήσει τον Ύψιστο για την Γετσιάτ Μιτσράγιμ – την Έξοδο από την Αίγυπτο. Οφείλουμε να θυμόμαστε πως δεν εορτάζουμε μόνοι· νοερώς συνεορτάζουμε με όλα τα αδέλφια μας!

Είθε όλοι να απολαύσουμε ένα ωραίο και αισιόδοξο Σέντερ.

Μοαντίμ Λεσιμχά Χαγκ Πέσαχ Σαμέαχ!

Ραββίνος Η. Σαμπετάϊ

Πηγή

Ρος Ασσανά – Εβραϊκή Πρωτοχρονιά

Η Εβραϊκή θρησκεία αναγνωρίζει περισσότερες από μια Πρωτοχρονιές – άλλη είναι η θρησκευτική, άλλη είναι των δένδρων και άλλη η πολιτική. Ουσιαστικά όμως αυτή που ορίζεται σαν η κανονική» Εβραϊκή Πρωτοχρονιά, η γιορτή στην οποία αλλάζει η ημερομηνία του χρόνου είναι το Ρος Ασσανά, (ή αλλιώς Ρος Ασανά/Ροσς Ασσανά). Το όνομα της γιορτής στην κυριολεξία σημαίνει Rosh (κεφαλή) Ha (του) Shana (χρόνου) και φέτος ξεκινάει κατά την δύση του ήλιου την Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου 2025 μέχρι την δύση του ηλίου της Τετάρτης 24 Σεπτεμβρίου 2025, ενώ φέτος μπαίνουμε αισίως στο 5786 A.M.

Γιατί ξεκινάμε στη δύση του ήλιου; Γιατί η ημέρα στο εβραϊκό ημερολόγιο ξεκινά από την δύση του ηλίου και διαρκεί μέχρι την δύση της επομένης, (σύμφωνα με την Γέννεση «και έγινεν εσπέρα και έγινε πρωί, ημέρα πρώτη»). Τυπικά ξεκινά όταν 3 αστέρια εμφανίζονται στον ουρανό αλλά πρακτικά ορίζεται μόνο από την δύση του ηλίου – φέτος στην Ελλάδα πέφτει στις 18.54 το απόγευμα της 29/9. Ταυτόχρονα είναι και η πρώτη ημέρα του μήνα Τισρί.

Το Ρος Ασσανά είναι αναπόσπαστα δεμένο με το Γιομ Κιππούρ, (Ημέρα Εξιλέωσης – η ιερότερη γιορτή του Ιουδαϊσμού) και αποτελούν τις λεγόμενες Υψηλές Εορτές, ενώ οι ημέρες μεταξύ Ρος Ασσανά και Κιππούρ ονομάζονται Γιαμίμ Νοραϊμ (Ημέρες του Δέους) λόγω του υψηλού βαθμού θρησκευτικότητας τους.
Θρησκευτικά

Οι όροι «εξιλεασμοί» και «ημέρες του δέους» που αναφέρθηκαν πριν είναι ενδεικτικοί ότι το Ρος Ασσανά έχει δυο πρόσωπα, το ένα είναι η ευθυμία που συνοδεύει την αρχή του χρόνου και το άλλο είναι ότι σημαδεύει την έναρξη μιας περιόδου μετάνοιας που κορυφώνεται το Γιομ Κιππούρ. Αυτό συμβαίνει γιατί θεωρείται ότι στο Ρος Ασσανά ο Θεός μας εγγράφει στο Βιβλίο της Ζωής και καθορίζει το πως θα είναι η χρονιά που θα περάσουμε, ενώ την ημέρα του Γιομ Κιππούρ σφραγίζει τις εγγραφές. Η περίοδος μεταξύ Ρος Ασσανά και Κιππούρ είναι οι Ημέρες τους Δέους και οι οποίες συνοδεύονται από ιδιαίτερη προσευχές και εφαρμογή του Σελιχότ, δηλαδή της αυτοπρόσωπης ζήτησης συγχώρεσης από τα άτομα που υπάρχει περίπτωση να έχουμε αδικήσει και ταυτόχρονα την παραχώρηση συγχώρεσης σε αυτούς που έχουν αδικήσει εμάς. Ένα ιδιαίτερο έθιμο, τουλάχιστον στην Ελλάδα, είναι η Ζιάρα (ισπανοεβραϊκός όρος που σημαίνει επίσκεψη στο νεκροταφείο), για να ζητήσουμε την παρέμβαση των πατέρων μας για να μας συγχωρέσει ο Θεός.

Θεωρητικά όλος ο μήνας που προηγείται, (ο μήνας Ελούλ), θεωρείται ο μήνας της μετάνοιας αλλά ιδιαίτερα αυτές τις ημέρες η αναζήτηση της συγχώρεσης αποκτά μια ιδιαίτερη βαρύτητα. Η μετάνοια θεωρείται ύψιστο καθήκον και η ζήτηση της συγχώρεσης αφορά τον Θεό αλλά κυρίως τον συνάνθρωπο μας. Τέλος η εβραϊκή στάση απέναντι στην συγχώρεση συνοψίζεται στα λόγια του Θεού: «ελάτε σε εμένα και εγώ θα έρθω σε εσάς«.
Έθιμα

Πρώτα, όπως ανάφερα, οφείλουμε να ζητήσουμε συγχώρεση αυτοπροσώπως από τα άτομα του περιβάλλοντος μας .

Δεύτερον είναι να βγούμε στην αγορά να αγοράσουμε ένα καινούργιο ρούχο ή κόσμημα για την γιορτή.

Τρίτον να πάμε στην συναγωγή για να ακούσουμε το Σοφάρ. Το σοφάρ είναι ένα κέρατο κριαριού το οποίο βγάζει έναν εξαιρετικά υποβλητικό ήχο που παραπέμπει κατ’ευθείαν στην Βίβλο και το άκουσμα του αποτελεί μιτσβά (εντολή με την καλή έννοια).

Τέταρτον είναι να απέχουμε από τις καθημερινές δραστηριότητες – ότι απαγόρευση ισχύει το Σαμπάτ ισχύει και για το Ρος Ασσανά.

Πέμπτον και πιο ενδιαφέρον: Την τέλεση ενός ειδικού γεύματος το οποίο θα συνοδεύεται από ορισμένα ειδικά τρόφιμα με συμβολική σημασία.
Το Γεύμα του Ρος Ασσανά

Το γεύμα του Ρος Ασσανά, (καμιά φορά ονομάζεται και Σέντερ του Ρος Ασσανά), είναι ένα εορταστικό γεύμα – πρακτικά έχει επικρατήσει να τρώμε ψάρι αλλά μπορεί να είναι οτιδήποτε αρκεί να είναι κάτι ιδιαίτερο. Η ουσία είναι τα ειδικά τρόφιμα (Ασιμανίμ/ Σημάδια) που συνοδεύουν το γεύμα και έχουν ιδιαίτερη σημασία. Αυτά είναι (σε παρένθεση ο ισπανοεβραικός όρος ) : μήλο με μέλι, πράσο (prassa), σπανάκι, χουρμά, κολοκύθα (kalavasa), ρόδι και κεφάλι ψαριού (pishkado).

Προφανέστατα το πράσο παραδοσιακά είναι πρασσοκεφτέδες (Κeftes de Prassa), το σπανάκι σπανακόπιτα ή σπανακοκεφτέδες (Keftes de Espinaca) ή πλεόν της μόδας είναι σε φρέσκια σαλάτα, η κολοκύθα μέσα σε μπουρεκάκια από κολοκύθα (Borekas de Kalavasa) κ.ο.κ. Υπάρχουν διάφορες συνταγές στο ίντερνετ.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ακόλουθες μπεραχότ (ευλογίες) για αυτά τα τρόφιμα. Εδώ τις παραθέτω στα ελληνικά αλλά συνήθως λέγονται (ή τουλάχιστον λέγονταν) στα ισπανοεβραϊκά στις Σεφαραδίτικες κοινότητες. Αντίστοιχα βέβαια στις Ρωμανιώτικες κοινότητες η γλώσσα της λειτουργίας ήταν τα ελληνικά:Το Μήλο με Μέλι (η εβραϊκή έκφραση Tapuach b’dvash είναι το όνομα ενός κλασσικού παιδικού τραγουδιού).
«Είθε ο Θεός να μας προσφέρει μια καλή και γλυκιά χρονιά από την αρχή ως το τέλος»
Το Ρόδι
«Είθε ο Θεός να πληθύνει τις καλές μας πράξεις όπως τους σπόρους του ροδιού»
Οι χουρμάδες (στα εβραικά η λέξη χουρμας μοιάζει με το ρήμα καταναλώνεται και ουσιαστικά είναι ένα λογοπαίγνιο)
«Είθε ο Θεός να θελήσει να καταναλωθούν αυτοί που μας επιβουλεύονται»

Το Κεφάλι ενός ψαριού
«Είθε ο Θεός να μας αφήνει να πηγαίνουμε πάνω σε ότι αναλάβουμε και να μας έχει ως κεφαλή και όχι ως ουρά, όταν ακολουθούμε τις εντολές του Κυρίου»

Το γεύμα ξεκινάει με το Κιντούς, τη μπεραχά που ευλογεί το κρασί, από το γηραιότερο μέλος της οικογενείας. Μετά μοιράζει το κρασί και λέει την ευλογία για το ψωμί που ειδικά για σήμερα οι καλεσμένοι το βουτάνε σε λίγο μέλι.

Στην συνέχεια αναφέρουμε τις μπεραχότ για τα τρόφιμα και τρώμε κανονικά το υπόλοιπο γεύμα. Το Ρος Ασσανά διαρκεί 2 ημέρες και το γεύμα επαναλαμβάνεται την επομένη, αλλά πρακτικά σήμερα δεν συμβαίνει.

Ευχές

Οι πιο χαρακτηριστικές ευχές του Ρος Ασσανά είναι:

Σανά Τοβά ου μετουκά
(Καλή και Γλυκιά Χρονιά)

K’τιβά βε χατιμά τοβά
(Είθε να γραφτείς και να σφραγιστείς για μια καλή χρονιά)


Αρχική Πηγή

ΓΙΟΜ ΚΙΠΟΥΡ – ΗΜΕΡΑ ΕΞΙΛΑΣΜΟΥ

Δέκα ημέρες μετά το Ρως Ασσανά, στις 10 του μηνός Τισρί, είναι η ιερότερη ημέρα του εβραϊκού εορτολογίου, η Ημέρα του Εξιλασμού «Γιομ Κιπούρ». Ημέρα αυστηρά μη εργάσιμη, αφιερωμένη στην μεταμέλεια, την προσευχή και την επίκληση στη μεγαλοσύνη του Θεού, ώστε να σφραγίσει για μας και τους αγαπημένους μας μια καλή απόφαση για την επόμενη χρονιά.

Το πρωί της παραμονής στα σπίτια της Λάρισας ετοιμάζεται ένα ποτήρι με λάδι, μέσα στο οποίο κοιτάζονται με τη σειρά όλα τα μέλη της οικογένειας μέχρι να δουν το είδωλό τους. Είναι η ώρα που ζητούν συγγνώμη ο ένας από τον άλλον και εύχονται μια καλή νέα χρονιά. Στη συνέχεια το λάδι προσφέρεται στη Συναγωγή από τις γυναίκες που ανάβουν με αυτό ένα καντηλάκι.

Το ίδιο βράδυ και πριν ο ήλιος δύσει οι οικογένειες συγκεντρώνονται στο τραπέζι για ένα πλούσιο γεύμα. Αμέσως μετά αρχίζει η νηστεία («ταανίτ») που θα διαρκέσει για 25 περίπου ώρες, δηλαδή μέχρι τη δύση της επόμενης ημέρας, κατά την οποία δεν επιτρέπεται να φάμε και να πιούμε τίποτα απολύτως. Ο σκοπός της είναι η ταπείνωση των ψυχών και η μη ενασχόλησή μας με τίποτα ταπεινό καθόλη τη διάρκεια της γιορτής, παρά μόνο με την επικοινωνία μας με τον Θεό.

Η επικοινωνία αυτή θα συντελεστεί στη Συναγωγή, όπου το Κιπούρ αισθάνονται την ανάγκη να προσέλθουν όλοι οι Εβραίοι, ακόμα και όσοι δεν συμμετέχουν σε καμία άλλη λειτουργία στη διάρκεια της χρονιάς. Με προσευχές μελωδικότατες και κατανυκτικούς ψαλμούς επαναλαμβάνονται όλη την ημέρα οι παρακλήσεις προς τον Θεό για παραγραφή των υποσχέσεων που δώσαμε και δεν κρατήσαμε και για συγχώρεση των σφαλμάτων μας. Χαρακτηριστικό είναι πως το Γιομ Κιπούρ ζητούμε συγγνώμη για τα αμαρτήματά μας απέναντι στον Θεό και όχι απέναντι στους ανθρώπους. Αν πιστεύουμε ότι έχουμε βλάψει και αδικήσει κάποιον άνθρωπο, πρέπει να ζητήσουμε και να πάρουμε τη συγχώρεσή του πριν από την ημέρα αυτή και κατόπιν να απευθυνθούμε στον Ύψιστο.

Η βραδυνή λειτουργία του Κιπούρ, που λέγεται «Νεϊλά» (δηλ. κλείσιμο, σφράγισμα) τελειώνει με το σάλπισμα του σοφάρ και την ανταλλαγή ευχών στο προαύλιο της Συναγωγής, ενώ οι γυναίκες πηγαίνουν γρήγορα στο σπίτι για να ζεστάνουν το γεύμα που θα απολαύσει η οικογένεια μετά από την ολοήμερη νηστεία, η οποία θα «κοπεί» με ένα σπιτικό γλυκό. Παλαιότερα, μετά το γεύμα συνηθιζόταν να γίνονται επισκέψεις από τους νεότερους στα σπίτια των μεγαλύτερων συγγενών, αλλά αυτό το ωραίο έθιμο έχει δυστυχώς εκλείψει σήμερα.

Πηγή

Η Γιορτή «Του Μπισβάτ»

Το Του Μπισβάτ (Εβραϊκά: ט״ו בשבט; tú bish’vat) είναι εβραϊκή εορτή που πραγματοποιείται την 15η ημέρα του εβραϊκού μήνα Σσεβάτ. Ονομάζεται επίσης Rosh HaShanah La’Ilanot , κυριολεκτικά «Νέο Έτος των Δέντρων». Είναι η εποχή όπου ανθίζουν τα πρώτα δέντρα στο Ισραήλ, ξυπνώντας από το χειμερινό τους ύπνο και ξεκινώντας έναν νέο κύκλο καρποφορίας. Στο σημερινό Ισραήλ, αλλά και στις εβραϊκές κοινότητες της Διασποράς, όπως και στη Λάρισα, η μέρα γιορτάζεται ως μέρα οικολογικής συνειδητοποίησης και φυτεύονται δέντρα για τον εορτασμό.

Το όνομα Του Μπισβάτ προέρχεται από το εβραϊκό ημερολόγιο και σημαίνει 15 του μήνα Σσεβάτ. Το «Tu» αντιπροσωπεύει τα εβραϊκά γράμματα Tet και Vav, τα οποία μαζί έχουν την αριθμητική τιμή των 9 και 6, αθροίζοντάς τα παίρνουμε τον αριθμό 15.

Σύμφωνα με τον Εβραϊκό νόμο, το «Νέο Έτος των Δέντρων» σχετίζεται με τους διάφορους φόρους που χωρίζονταν από την παραγωγή στην Ιερή Γη. Οι φόροι αυτοί ήταν διαφορετικοί κάθε χρόνο στον επταετή κύκλο της Σσεμιτά καθώς τα χωράφια τελούσαν υπό αγρανάπαυση κάθε έβδομο έτος. Το σημείο όπου ένας ανθισμένος καρπός θεωρείται ότι ανήκει στον επόμενο χρόνο του κύκλου είναι η 15η του Σσεβάτ.

Ο Άνθρωπος, ύψιστη αξία για την ιουδαϊκή θρησκεία και σύμφωνα με τη φράση που υπάρχει στο Δευτερονόμιο 20:19 «ο Άνθρωπος είναι ένα δέντρο στον αγρό», οφείλει να γνωρίζει ότι η Γη του δίνει ζωή και ότι είναι απόλυτα εξαρτημένος με αυτή καθώς του προσφέρει τα απαραίτητα. Η μέρα αυτή τιμά τη γη, τους καρπούς της και αναφέρεται στην αδήριτη ανάγκη του ανθρώπου να είναι μέλος της και να την φροντίζει όσο το δυνατόν περισσότερο.

Την ημέρα του Του Μπισβάτ τρώμε καρπούς, κυρίως από τα επτά είδη που ξεχωρίζουν στην Τορά μέσα από τους ύμνους σχετικά με τον πλούτο της Ιερής Γης. Τα είδη αυτά είναι: σιτάρι, κριθάρι, σταφύλια, σύκα, ρόδια, ελιές και χουρμάδες.

Πηγή

Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΑΝΟΥΚΑ

Το Χανουκά φέρνει στις μνήμες όλων μας χαρούμενες οικογενειακές συγκεντρώσεις γύρω από την αναμμένη Χανουκιγιά, παιδικά τραγούδια και παιχνίδια με τη σβούρα (σεβιβόν) αλλά και την γλυκιά γεύση των σπιτικών ζεστών λουκουμάδων (σουφγκανιότ). Η γιορτή των φώτων μας θυμίζει μια φράση που είπε κάποτε ένας σοφός Ραβίνος: «Δεν μπορείς να διώξεις το σκοτάδι με ένα ραβδί: πρέπει αναγκαστικά ν’ ανάψεις το φώς!» Ο μόνος τρόπος να εξαφανίσουμε το σκοτάδι, την αμάθεια, το μίσος, την απληστία και την μισαλλοδοξία από τη ψυχή σας είναι «ν’ ανάψουμε» τα φώτα της γνώσης, της ελπίδας, της αγάπης, της ελεημοσύνης και της μεγαλοψυχίας. Το άναμμα των κεριών του Χανουκά μας επιστρέφει στις ρίζες μας, φωτίζει τις ψυχές μας και διώχνει το σκοτάδι από την καθημερινή μας ζωή.

Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΑΝΟΥΚΑ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ

Το Χανουκά, η Γιορτή των Φώτων (Χαγκ Αουρίμ) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 25 του Εβραϊκού μήνα Κισλέβ και διαρκεί οκτώ ημέρες.

Στη Συναγωγή εισάγουμε ειδικούς ευχαριστήριους ύμνους στις καθημερινές προσευχές. Στο σπίτι, ανάβουμε την Χανουκιγιά, την εννιάφωτη λυχνία που είναι και το σύμβολο της γιορτής, όταν πέσει η νύχτα και μπορούμε να μετρήσουμε τρία αστέρια στον ουρανό. Για το άναμμα χρησιμοποιούμε ελαιόλαδο ή κεριά αρκετά μεγάλα ώστε να μένουν αναμμένα τουλάχιστον μισή ώρα. Αυτό συμβολίζει την θέλησή μας να φωτίσουμε το σκοτάδι που υπάρχει στον κόσμο μέχρις ότου, όπως λέει και ο Προφήτης Ησαΐας «ο κόσμος γεμίσει από την γνώση του Θεού». Όλα τα μέλη κάθε Εβραϊκής οικογένειας πρέπει να είναι παρόντα στο άναμμα της Χανουκιγιά, η οποία πρέπει να τοποθετείται ή μπροστά από ένα παράθυρο ή δίπλα στην είσοδο του σπιτιού έτσι ώστε να είναι ορατή από το δρόμο. Αυτό συμβολίζει ότι δεν πρέπει να «κρατάμε» το φώς μόνο για μάς αλλά πρέπει να το διαδίδουμε όσο πιο μακριά μπορούμε.

Την Παρασκευή το βράδυ πρέπει να ανάψουμε τα κεράκια του Χανουκά πριν τα κεριά του Σσαμπάτ. Από την ώρα που θα ανάψουμε τα κεριά του Σσαμπάτ και μέχρι να τελειώσει η τελετή της Αβνταλά, που σηματοδοτεί το τέλος του Σσαμπάτ και το ξεκίνημα μίας νέας εβδομάδας, δεν πρέπει ούτε να ξανανάψουμε την Χανουκιγιά, ούτε να την μετατοπίσουμε και ούτε να την «ετοιμάσουμε» με νέα κεριά για το άναμμα του Σαββατόβραδου.

Για το άναμμα της Χανουκιγιά, ανάβουμε πρώτα το ειδικό κερί που ονομάζεται Σσαμάσς και το χρησιμοποιούμε για ν’ ανάψουμε τα υπόλοιπα κεράκια ως εξής: το πρώτο βράδυ, θα ανάψουμε με τον Σσαμάσς ένα κεράκι που θα τοποθετήσουμε στο δεξιότερο σημείο της Χανουκιγιά όπως την βλέπουμε. Το επόμενο βράδυ, θα τοποθετήσουμε δύο κεράκια στις δύο δεξιές θέσεις της Χανουκιγιά και θα ανάψουμε με τον Σσαμάσς πρώτα το κεράκι που βρίσκεται στα αριστερά και ύστερα το κεράκι που βρίσκεται δίπλα του στην δεξιότερη θέση .
Η ίδια τελετουργία συνεχίζεται έως και το όγδοο βράδυ (ανάβουμε με τον Σσαμάσς το πρώτο κεράκι από τα αριστερά, ύστερα το διπλανό του και συνεχίζουμε έως ότου ανάψουμε τελευταίο το κεράκι που βρίσκεται στην δεξιότερη θέση της Χανουκιγιά). Ο τρόπος ανάμματος της Χανουκιγιά με την προσθήκη ενός επί πλέον κεριού καθημερινά, συμβολίζει ότι πρέπει πάντα να αυξάνουμε συνεχώς τις γνώσεις μας και τις καλές μας πράξεις (Μιτσβότ), να εμβαθύνουμε την πίστη μας στις αξίες και τις παραδόσεις της θρησκείας μας.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Το ιστορικό γεγονός εξ’ αιτίας του οποίου γιορτάζουμε κάθε χρόνο το Χανουκά διαδραματίστηκε σχεδόν πριν από είκοσι δύο αιώνες. Οι Εβραίοι είχαν επιστρέψει στο Ισραήλ μετά από την πρώτη καταστροφή του Ναού του Σολομώντα (του Μπέτ-Αμικντάσς) από τον βασιλιά Ναβουχοδονόσωρα το 586 π.χ., που είχε σαν συνέπεια την μακρόχρονη εξορία στην Βαβυλωνία, και είχαν ξανακτίσει τον Ιερό Ναό. Δεν απέκτησαν όμως την πλήρη ανεξαρτησία τους παραμένοντας υπό την κυριαρχία της Περσικής Αυτοκρατορίας, η οποία με τη σειρά της κατελήφθη αργότερα από τα στρατεύματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Το Ταλμούντ μας εξιστορεί ότι κατά την προέλαση του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των στρατευμάτων του προς την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ, μία αντιπροσωπεία των πιο ηλικιωμένων και σοφών Εβραίων με επικεφαλής τον Αρχιραββίνο Σιμόν Ατσαντίκ, ανέλαβε να συναντήσει τον στρατηλάτη για να διερευνήσει τις προθέσεις του απέναντι στον Εβραϊκό λαό. Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος αντίκρισε τον Σιμόν Ατσαντίκ, κατέβηκε από το άλογό του και γονάτισε μπροστά του. Ύστερα, διηγήθηκε στον έκπληκτο Αρχιραββίνο και στους συνοδούς του, ότι τις νύχτες πριν από κάθε μάχη με τους Πέρσες, έβλεπε ένα όραμα στο οποίο οι προσευχές και οι ευλογίες του Αρχιραββίνου οδηγούσαν τα στρατεύματά του σε θριαμβευτική νίκη.

Αισθανόμενος βαθιά ευγνωμοσύνη και σεβόμενος τις πνευματικές αξίες των Εβραίων και τους Νόμους τους, ο Μέγας Αλέξανδρος υπήρξε ένας πολύ ευγενικός και γενναιόδωρος κυβερνήτης. Ακύρωσε την επιβολή φόρων στους Εβραίους και ακόμη προσέφερε πολλές φορές ζώα στο θυσιαστήριο του Ιερού Ναού. Όμως, η πρωτάκουστη για εκείνη την βάρβαρη εποχή καλοσύνη των στρατευμάτων του και η εισαγωγή του Ελληνικού τρόπου ζωής στην καθημερινή ζωή των Εβραίων συνετέλεσε σε μία μορφή αφομοίωσης. Η Ελληνιστική αφθονία, τα ηδονιστικά έθιμα, οι παγανιστικές τελετουργίες, ο αθλητισμός, οι επιστήμες, η φιλοσοφία αλλά και η Ελληνική γλώσσα υιοθετήθηκαν από πολλούς Εβραίους, οι οποίοι άρχισαν ν’ αφιερώνουν τον χρόνο τους στην εκμάθηση του Ελληνικού Πολιτισμού αντί στην μελέτη της Τορά, να μιλούν την Ελληνιστική Κοινή αντί Εβραϊκά και να δίνουν στα παιδιά τους ελληνικά αντί βιβλικά ονόματα.

Η ευμάρεια των Εβραίων δεν κράτησε για πολύ. Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η απέραντη αυτοκρατορία του μοιράστηκε στους στρατηγούς του. Μετά από ένα σκληρό πόλεμο για την κατάκτηση της εξουσίας, στον οποίο ενεπλάκησαν όλα τα έθνη της Μέσης Ανατολής, οι Εβραίοι βρέθηκαν το 175 π.χ. κάτω από την κυριαρχία της Δυναστείας των Σελευκιδών και του Σύριου βασιλιά Αντίοχου. Ο αλλαζών Αντίοχος, που δεν δίστασε να αυτοαποκαλεστεί «Ο Επιφανής», πίστεψε ότι η διάδοση και η υιοθέτηση του Ελληνιστικού Πολιτισμού από τους Εβραίους θα αποτελούσε το «εργαλείο» για την πλήρη αφομοίωσή τους. Κήρυξε ιερό πόλεμο εναντίον τους εφαρμόζοντας την απαγόρευση της διατήρησης των παραδόσεών τους και την εξάσκηση των θρησκευτικών τους καθηκόντων, τις συστηματικές διώξεις και τις δολοφονίες. Το Μπέτ-Αμικντάσς συλήθηκε και λεηλατήθηκε από όλους τους θησαυρούς του. Αποφασισμένος να εξαφανίσει το παραμικρό που θύμιζε την Εβραϊκή θρησκεία, ο Αντίοχος εγκατέστησε το άγαλμα του Δία μέσα στον Ιερό Ναό, απαγόρευσε με ποινή θανάτου την τήρηση του Σσαμπάτ και των άλλων θρησκευτικών εορτών καθώς και τις τελετές περιτομής (Μπερίτ-Μιλά). Η συνεχής καταπίεση των Εβραίων, η ιεροσυλία του Ναού και το φάσμα της πλήρους εξαφάνισης οδήγησε μία χούφτα πιστούς να επαναστατήσουν. Η επανάσταση ξεκίνησε από το μικρό χωριό Μοντιίν, λίγα μόλις χιλιόμετρα ανατολικά της Ιερουσαλήμ. Αρχηγός της μικρής ομάδας των επαναστατών ήταν ένας ηλικιωμένος ιερέας, ο Ματατιάου Χασσμοναϊ, υποστηριζόμενος από τους πέντε γιούς του Γιεουντά, Ελιέζερ, Σίμων, Γιοχανάν & Γιονατάν. Η προσπάθεια ανατροπής του Συριακού ζυγού κράτησε πολλά χρόνια. Έχοντας να αντιμετωπίσουν πολυάριθμο και άριστα εκπαιδευμένο στρατό, οι Εβραίοι επαναστάτες ακολούθησαν την τακτική του ανταρτοπόλεμου: την ημέρα κρύβονταν στα βουνά και την νύχτα επιτίθονταν εναντίον του εχθρού. Μετά τον θάνατο του Ματατιάου, την συνέχιση του αγώνα ανέλαβε ο πρωτότοκος γιός του Γιεουντά, ο οποίος χάραξε στις ασπίδες των επαναστατών τα αρχικά του βιβλικού ρητού «Μι Καμόχα Μπαελίμ Αδονάϊ» που σημαίνει «Ποιός όμοιός Σου μεταξύ των Θεών, Αδονάϊ». Τα τέσσερα Εβραϊκά γράμματα Μέμ, Κούφ, Μπέτ και Γιούντ σχηματίζουν την λέξη Μακάμπι που σημαίνει «Σφύρα» γι’ αυτό και οι επαναστάτες εκείνης της εποχής ονομάστηκαν «Μακαμπίμ» ή «Μακαβαίοι».

Μετά από την θριαμβευτική νίκη τους στο χωριό Μπέτ-Τσούρ και ύστερα από πολλά χρόνια σκληρών πολέμων, οι Μακαβαίοι κατόρθωσαν να αποτινάξουν τον ζυγό των Σύριων και να απελευθερώσουν την πατρίδα τους. Πρώτο τους μέλημα που κράτησε αρκετό καιρό ήταν ο καθαρισμός του Ιερού Ναού από τα ειδωλολατρικά αγάλματα και η επαναλειτουργία του σύμφωνα με τις Εβραϊκές Παραδόσεις. Έχοντας καθαρίσει και απολυμάνει τον Ναό και έχοντας κτίσει ξανά το θυσιαστήριο του Κυρίου, οι Εβραίοι αποφάσισαν να γιορτάσουν την «επαναφιέρωση» της πίστης στον Θεό τους γι’ αυτό και επ’ ευκαιρία των εγκαινίων της επαναλειτουργίας του Ιερού Ναού, ονόμασαν την γιορτή αυτή Χανουκά που στα Εβραϊκά σημαίνει «αφιέρωση».



Για να επαναλειτουργήσει όμως ο Ναός, έπρεπε να βρεθεί μεγάλη ποσότητα από αμόλυντο αγνό ελαιόλαδο, σφραγισμένο από τον Αρχιερέα, για το άναμμα του Αιωνίου Φωτός, της Μενορά. Οι Μακαβαίοι βρήκαν στις αποθήκες του Ναού μόνο ένα μικρό κανατάκι που επαρκούσε υπό κανονικές συνθήκες για το άναμμα μίας μόνο ημέρας. Για να ετοιμάσουν νέα ποσότητα αγνού ελαιολάδου έπρεπε να περάσουν οκτώ ολόκληρες ημέρες. Το δίλημμα ήταν μεγάλο: να περίμεναν άλλες οκτώ ημέρες για να επαναλειτουργήσουν τον Ιερό Ναό ή να χρησιμοποιούσαν την μικρή ποσότητα λαδιού που είχαν βρει διακινδυνεύοντας να σβήσει η Μενορά μετά από μία ημέρα; Τελικά, ορμώμενοι από την βαθιά τους πίστη, αποφάσισαν να ανάψουν την Μενορά και ο Θεός έκανε το θαύμα του: το μικρό κανατάκι λαδιού διήρκεσε οκτώ ολόκληρες ημέρες, όσες ακριβώς χρειάζονταν για να ετοιμάσουν μεγάλη ποσότητα από αγνό λάδι. Τον επόμενο χρόνο, οι ραβίνοι όρισαν τον παντοτινό εορτασμό του Χανουκά για οκτώ ημέρες, σε ανάμνηση του θαύματος του Θεού και της βοήθειάς Του στην διατήρηση της θρησκευτικής ταυτότητας του Εβραϊκού Λαού.



Αρχική Πηγή