Η έκφραση της πίστης στην Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση

Η χριστιανική πίστη στην ορθόδοξη παράδοση δεν αποτελεί μια θεωρητική γνώση ή την αποδοχή αφηρημένων θρησκευτικών αληθειών, αλλά συνιστά μια προσωπική συνάντηση και μια σχέση ανεπιφύλακτης εμπιστοσύνης που προσομοιάζει με εκείνη του παιδιού προς τον γονιό του. Η πίστη αυτή δεν είναι προϊόν της ανθρώπινης διάνοιας ή ένας απλός εγκεφαλικός εξαναγκασμός, αλλά μια ελεύθερη και υπεύθυνη απόφαση του ανθρώπου να κοινωνήσει την αποκάλυψη του Θεού, συνεργώντας με τη θεία χάρη. Το κατεξοχήν πεδίο έκφρασης αυτής της πίστης είναι η λατρεία, η οποία χαρακτηρίζεται ως «λογική λατρεία» επειδή εμπλέκει ολόκληρο τον άνθρωπο —ψυχή, σώμα, νου και καρδιά— και τον «μυεί» στη σχέση του με τον αληθινό Θεό.

Κέντρο της λατρευτικής ζωής και της εκκλησιαστικής ταυτότητας είναι το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, όπου οι πιστοί ενώνονται οργανικά με τον Χριστό και μεταξύ τους, βιώνοντας μια πρόγευση της Βασιλείας των Ουρανών μέσα στον ιστορικό χρόνο. Οι αλήθειες της πίστης, τα δόγματα, δεν είναι ιδεολογικά αξιώματα αλλά αποτυπώνονται στις ευχές, στους ύμνους και στις λειτουργικές πράξεις που συνέθεσαν οι Πατέρες της Εκκλησίας, μετατρέποντας τη θεολογία σε «άκουσμα και λάλημα» του λαού. Θεμελιώδες εργαλείο αυτής της ομολογίας είναι το Σύμβολο της Πίστεως, το οποίο απαγγέλλεται συλλογικά στη Θεία Λειτουργία για να δηλώσει την ενότητα της κοινότητας γύρω από τις βασικές αλήθειες για τον Τριαδικό Θεό και το έργο του Χριστού.

Η πίστη εκφράζεται επίσης μέσα από το σημείο του Σταυρού, το οποίο αποτελεί μια έμπρακτη ομολογία στη Σταύρωση και την Ανάσταση, σφραγίζοντας την καθημερινότητα του πιστού με την ελπίδα της νίκης κατά της φθοράς. Η ορθόδοξη τέχνη, και ιδιαίτερα η αγιογραφία, λειτουργεί ως οπτική θεολογία που παραπέμπει στο «πρωτότυπο», επιβεβαιώνοντας την πραγματικότητα της Ενανθρώπησης και την ιερότητα της ύλης. Μέσα από τα μυστήρια, όπως το Βάπτισμα και το Χρίσμα, ο άνθρωπος λαμβάνει τη δωρεά της υιοθεσίας και τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος, ξεκινώντας έναν πνευματικό αγώνα μεταμόρφωσης.

Το χριστιανικό ήθος αποτελεί την έμπρακτη επαλήθευση της πίστης, καθώς ο Χριστός τόνισε ότι οι μαθητές Του ξεχωρίζουν από την αγάπη που δείχνουν ο ένας στον άλλον. Η πίστη χωρίς έργα θεωρείται νεκρή, γι' αυτό και ο χριστιανός καλείται να εκφράζει το βίωμά του μέσα από τη θυσιαστική αγάπη προς όλους, τη διακονία του πλησίον και την υπεράσπιση της δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτή η «λειτουργία μετά τη Λειτουργία» επεκτείνεται και στον σεβασμό της κτίσης, την οποία ο άνθρωπος διαχειρίζεται ευχαριστιακά ως δώρο του Θεού. Η ορθόδοξη πνευματικότητα, μέσα από την άσκηση, την προσευχή και τη νηστεία, στοχεύει στην απελευθέρωση από τον εγωκεντρισμό και στην ανάδειξη του ανθρώπου σε «πρόσωπο» που ζει σε κοινωνία αγάπης με τον Δημιουργό και τα δημιουργήματά Του.

Η αναγκαία αναγκαιότητα της πίστης

Η αγάπη και οι υποσχέσεις των ανθρώπων χαρακτηρίζονται από ανεπάρκεια και αλλοίωση. Δεν είναι μονάχα οι εξωτερικές συνθήκες που μεταβάλλονται καθημερινά, ιδιαίτερα σ’ έναν κόσμο που κινείται με τόσο γρήγορους ρυθμούς όπως ο δικός μας, αλλά έχουμε να αντιμετωπίσουμε και τους αστάθμητους παράγοντες που μπορούν να ισοπεδώσουν ό,τι με κόπο δημιουργήσαμε. Ακόμα και οι ισχυρότερες πεποιθήσεις μας, οτιδήποτε τάζουμε σ’ όσους αγαπάμε, αποδεικνύονται ουκ ολίγες φορές απατηλές.
Ο Πέτρος βεβαιώνει τον Ιησού ότι «κι αν όλοι χάσουν την εμπιστοσύνη τους σ’ εσένα εγώ ποτέ δε θα τη χάσω» (Μτ. 26:33, πρβλ. Μτ. 8:6-13). Αργότερα, ωστόσο, τον απαρνείται επανειλημμένα.

 
Η ανθρώπινη αδυναμία διαστρεβλώνει τις βεβαιότητές μας, ανατρέπει ακόμη και τα βαθύτερα, τα πιο αγνά συναισθήματα. Ακόμη όμως κι όταν η ανθρώπινη αγάπη φαίνεται να υπερβαίνει τα κοινά μέτρα, όταν πηγάζει απ’ την ουσία της η ακατάλυτη επιθυμία να μεταμορφώσει τα πάντα και να μας λυτρώσει απ’ την πεζότητα του βίου μας, αψηφώντας κάθε εμπόδιο, λιποψυχία και φειδωλία, ακόμη και τότε αυτή η αγάπη μπορεί να συντριφτεί πάνω στον βράχο της αδιαφορίας του κόσμου, ο οποίος δύσκολα μετατοπίζεται απ’ τα συνήθη μέτρα του.

Η αγάπη «όσων σπαράζουν, όσων ονειρεύονται ένα κόσμο πιο ζεστό, όσων ασκόπως τριγυρνάνε και ρεμβάζουν» σκοντάφτει στους κανόνες της κοινωνίας, φθείρεται απ’ τις αντιξοότητες της ζωής, πνίγεται στην εποχή του νεοκυνισμού, του ταχύρρυθμου ωφελιμισμού και της εφιαλτικής πεζότητας. Όπως αναφέρει και ο Χρήστος Γιανναράς στο Σχόλιο στο Άσμα Ασμάτων: «Συχνά δεν έχει τελειώσει ο ένας “δεσμός”, όταν αρχίζει ο πειραματισμός για τον επόμενο. Με ειλικρίνεια αναζήτησης – όχι για επιπόλαια παιχνίδια εφήμερων ικανοποιήσεων [..].
Έστω και με τη γεύση του ανέφικτου, προχωρώ στην επόμενη δοκιμή, με ανοιχτή αιμάσσουσα την προηγούμενη ρήξη». Μοιάζει σαν να είμαστε παγιδευμένοι σε ένα μυθολογικό σύμπλεγμα, ανίκανοι να απομακρυνθούμε απ’ τη νομοτέλεια της φύσης, ζώντας συνεχώς την ακατάπαυστη επανάληψη των ίδιων πράξεων.

Η λογοτεχνία μαρτυρεί αυτή την τραγωδία, την αδυναμία πραγμάτωσης της ανθρώπινης αγάπης λόγω ποικίλων περιστάσεων. Η απελπισμένη αγάπη του Φλορεντίνο Αρίσα για την Φερμίνα Δάσα (Μαρκές, Ο Έρωτος στα Χρόνια της Χολέρας), του Γιούρι Ζιβάγκο για τη Λάρα (Πάστερνακ, Δόκτωρ Ζιβάγκο), ή του ήρωα του Ντοστογιέφσκι για την Νάστιενκα στις Λευκές Νύχτες, εκεί που η ευτυχία και το όνειρο συναντούν την πεζή πραγματικότητα, ενώ το βάθος των συναισθημάτων παραμένει τελικά ανικανοποίητο, καταλήγοντας σε μια ανανταπόδοτη αγάπη που κρατάει μια ολόκληρη ζωή.
Στο Συμπόσιο του Πλάτωνα η αναγωγή του έρωτα αρχίζει από τα όμορφα σώματα και ανέρχεται διαρκώς έως να προσεγγίσει την ομορφιά καθαυτή. Ο γήινος έρωτας αποτελεί σκαλοπάτι για κάτι ανώτερο, υπηρετεί την πορεία του ανθρώπου προς το Αγαθό. Αν ο «αληθινός» έρωτας συνεπάγεται αλλαγή του τρόπου της ύπαρξης τότε ο ανθρώπινος έρωτας παραμένει λειψός, υποκείμενος σε συνεχείς συμβιβασμούς και υποχωρήσεις, πρόκειται για ένα ριψοκίνδυνο εγχείρημα που ενέχει την πιθανότητα της ολοκληρωτικής αποτυχίας.

Εντούτοις αυτή η αναγκαία αβεβαιότητα ενός «ριψοκίνδυνου» έρωτα και μιας εύθραυστης αγάπης νοηματοδοτεί την ανθρώπινη ζωή. Η εναπόθεση της εμπιστοσύνης μας σε κάποιον άλλον ενέχει τον κίνδυνο της απογοήτευσης, της προδοσίας και του λάθους, γι’ αυτό και η ανθρώπινη ευπάθεια προϋποθέτει ως βασικό όρο την πίστη που αποδέχεται πλήρως την ενδεχόμενη «βλάβη». Κάθε σχέση, ακόμη κι όταν διατηρείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο παραμένει επικίνδυνη, καθώς ο άνθρωπος είναι τρεπτός, οποιαδήποτε στιγμή μπορεί ν’ αλλάξει γνώμη, να κάνει πίσω, να διαλέξει έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο. Η αναγκαία αβεβαιότητα της πίστης χαρακτηρίζεται απ’ το θετικό ενδεχόμενο, καθώς και απ’ τη πιθανότητα του κινδύνου, πρόκειται για μια υπαρξιακή δέσμευση, έναν παράλογο και ακατανόητο αγώνα που αποδέχεται την πραγματικότητα της πεπερασμένης ζωής. Εδώ δεν υπάρχει ασφάλεια ή εγγυήσεις, κάθε υπόσχεση για το μέλλον μπορεί να παραβιαστεί· οι μεταβολές της ζωής, οι συνεχείς αλλοιώσεις, στις οποίες υπόκειται η ύπαρξη μας, η αρρώστια και ο θάνατος, όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν στον χωρισμό. Εν τέλει όμως, ακριβώς αυτή η ιδιότητα του πεπερασμένου αποτελεί την κινητήρια δύναμη της έγνοιας μας για τον άλλον. Αυτό το οποίο μας υποχρεώνει να φροντίζουμε όσους αγαπάμε, είναι η πραγματικότητα ότι τα πάντα μπορεί να χαθούν σε μια στιγμή, είναι η έμφυτη ανασφάλεια της ύπαρξης.

Ακόμα και οι ισχυρότερες πεποιθήσεις μας, οτιδήποτε τάζουμε σ’ όσους αγαπάμε, αποδεικνύονται ουκ ολίγες φορές απατηλές. Ο Πέτρος βεβαιώνει τον Ιησού ότι «κι αν όλοι χάσουν την εμπιστοσύνη τους σ’ εσένα εγώ ποτέ δε θα τη χάσω» (Μτ. 26:33, πρβλ. Μτ. 8:6-13). Αργότερα, ωστόσο, τον απαρνείται επανειλημμένα. Η ανθρώπινη αδυναμία διαστρεβλώνει τις βεβαιότητές μας, ανατρέπει ακόμη και τα βαθύτερα, τα πιο αγνά συναισθήματα. Ακόμη όμως κι όταν η ανθρώπινη αγάπη φαίνεται να υπερβαίνει τα κοινά μέτρα, όταν πηγάζει απ’ την ουσία της η ακατάλυτη επιθυμία να μεταμορφώσει τα πάντα και να μας λυτρώσει απ’ την πεζότητα του βίου μας, αψηφώντας κάθε εμπόδιο, λιποψυχία και φειδωλία, ακόμη και τότε αυτή η αγάπη μπορεί να συντριφτεί πάνω στον βράχο της αδιαφορίας του κόσμου, ο οποίος δύσκολα μετατοπίζεται απ’ τα συνήθη μέτρα του

Ας υποθέσουμε ένα ιδανικό σενάριο στο οποίο η αγάπη μεταξύ δύο ανθρώπων είναι αμοιβαία. Μια τέτοια σχέση συνεπάγεται την ενδεχόμενη μεταμόρφωση του εαυτού, καθώς και την κατάρρευση των προγενέστερων πεποιθήσεων και των δύο. Ο άλλος ποτέ δεν είναι πανομοιότυπος, αποτελεί έναν ξεχωριστό μικρόκοσμο, γι’ αυτό κάθε προσπάθεια ελέγχου καταπνίγει την αγάπη, η οποία μπορεί να υπάρξει μόνο ως καρπός ελευθερίας. Η έκθεση του εαυτού, παρέχει τη δυνατότητα της αποκάλυψης αθέατων πλευρών, προσφέρει την ευκαιρία οικοδόμησης της εμπιστοσύνης, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και άνοιγμα στο απροσδόκητο που ενέχει τον κίνδυνο της αγωνίας και της θλίψης. Ακριβώς αυτό αποτελεί την αναγκαία αβεβαιότητα της αγάπης, η οποία εν τέλει χρειάζεται αδιάλειπτη ανατροφοδότηση. Η σχέση που βασίζεται σε υπολογισμούς και πρόσκαιρα συμφέροντα οδηγεί στην αμοιβαία εξαπάτηση, γι’ αυτό και η αγάπη θεμελιώνεται μονάχα στην πίστη, ουσιαστικά αποτελεί την κατεξοχήν υπαρξιακή δέσμευση. Η διατήρηση της αγαπητικής σχέσης συνεπάγεται την αναγνώριση της αξίας της, καθώς και της ευθραυστότητάς της. Δεν πρόκειται για κάτι που δίνεται μια για πάντα, αλλά χρειάζεται συνεχή μέριμνα. Ο κίνδυνος της αποτυχίας είναι συμφυής με την κινητήρια δύναμη της αγάπης.

Η αναγκαία αβεβαιότητα της πίστης χαρακτηρίζεται απ’ το θετικό ενδεχόμενο, καθώς και απ’ τη πιθανότητα του κινδύνου, πρόκειται για μια υπαρξιακή δέσμευση, έναν παράλογο και ακατανόητο αγώνα που αποδέχεται την πραγματικότητα της πεπερασμένης ζωής. Εδώ δεν υπάρχει ασφάλεια ή εγγυήσεις, κάθε υπόσχεση για το μέλλον μπορεί να παραβιαστεί· οι μεταβολές της ζωής, οι συνεχείς αλλοιώσεις, στις οποίες υπόκειται η ύπαρξη μας, η αρρώστια και ο θάνατος, όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν στον χωρισμό. Εν τέλει όμως, ακριβώς αυτή η ιδιότητα του πεπερασμένου αποτελεί την κινητήρια δύναμη της έγνοιας μας για τον άλλον.

Η παραπάνω δυναμική όμως σχετίζεται και με άλλα εγχειρήματα της ζωής μας. Το να αποζητούμε κοινωνική δικαιοσύνη σημαίνει ότι μοιραζόμαστε ένα σύνολο αρχών και μια πρακτική εφαρμογής τους. Πιστεύουμε σε ορισμένες αξίες και τις υπερασπιζόμαστε μέσω αντιπαραθέσεων και αγώνων. Δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι το συλλογικό μας έργο θα στεφθεί από επιτυχία, ούτε γνωρίζουμε τις συνέπειες των πράξεών μας εκ των προτέρων. Αυτή η αναγκαία αβεβαιότητα θέτει το έργο μας σε κίνδυνο, διότι μπορεί να καταρρεύσει λόγω εσωτερικών διαφωνιών ή άλλων συγκρούσεων. Παρόλα αυτά ο ενδεχόμενος κίνδυνος αποτελεί μέρος της κινητήριας δύναμης που υποστηρίζει τη δέσμευσή μας σε κάθε κοινωνικό έργο. Αφιερώνουμε τους εαυτούς μας στην κοινωνική δικαιοσύνη επειδή δεν είναι δεδομένη αλλά απαιτεί τις συνεχείς προσπάθειές μας για να υπάρχει.

Ακριβώς αυτό αποτελεί την αναγκαία αβεβαιότητα της αγάπης, η οποία εν τέλει χρειάζεται αδιάλειπτη ανατροφοδότηση. Η σχέση που βασίζεται σε υπολογισμούς και πρόσκαιρα συμφέροντα οδηγεί στην αμοιβαία εξαπάτηση, γι’ αυτό και η αγάπη θεμελιώνεται μονάχα στην πίστη, ουσιαστικά αποτελεί την κατεξοχήν υπαρξιακή δέσμευση. Η διατήρηση της αγαπητικής σχέσης συνεπάγεται την αναγνώριση της αξίας της, καθώς και της ευθραυστότητάς της. Δεν πρόκειται για κάτι που δίνεται μια για πάντα, αλλά χρειάζεται συνεχή μέριμνα. Ο κίνδυνος της αποτυχίας είναι συμφυής με την κινητήρια δύναμη της αγάπης. Ο ενδεχόμενος κίνδυνος αποτελεί μέρος της κινητήριας δύναμης που υποστηρίζει τη δέσμευσή μας σε κάθε κοινωνικό έργο. Αφιερώνουμε τους εαυτούς μας στην κοινωνική δικαιοσύνη επειδή δεν είναι δεδομένη αλλά απαιτεί τις συνεχείς προσπάθειές μας για να υπάρχει.

Η δυναμική της πίστης διέπει όλες τις δεσμεύσεις της ζωής, είτε πρόκειται για προσωπικές φιλοδοξίες, διαπροσωπικές σχέσεις ή συλλογικές προσπάθειες. Μπορούμε να ζυγίσουμε τις πιθανότητες επιτυχίας ή αποτυχίας, να εμπιστευτούμε ή να δυσπιστήσουμε, να ορμήσουμε με όλες μας τις δυνάμεις στον αγώνα ή να υποχωρήσουμε αποκαρδιωμένοι. Όπως γράφει και ο Σαίρεν Κίρκεγκωρ: «με την πίστη δεν αποποιούμαι τίποτε· αντίθετα δέχομαι τα πάντα με την έννοια που τα δέχονταν εκείνος, για τον οποίον ειπώθηκε ότι έχει πίστη ως κόκκον σινάπεως και μπορεί να μετατοπίσει όρη». Η πίστη ότι ο Θεός είναι αγάπη παρέχει την δυνατότητα σε κάθε άνθρωπο να αγωνιστεί για το καλύτερο σ’ αυτή τη ζωή, όχι να βρει ένα καταφύγιο, το οποίο θα του θέσει συγκεκριμένους κανόνες συμπεριφοράς ή θα του διδάξει απλά κάποια ιδεώδη, αλλά έναν χώρο που δεν έχει κανένα κοινό μέτρο μ’ ολόκληρη την πραγματικότητα. Εκεί που το κήρυγμα για το σταυρικό θάνατο είναι για μερικούς προσβλητικό και για άλλους ανόητο (Α΄ Κορ. 1:24) διαφαίνεται η αιώνια ζωντάνια που μας παρέχει η πίστη, δεν πρόκειται για ένα προσωπικό βόλεμα, αλλά για την Εκκλησία που μας προτρέπει να τολμήσουμε, να αγωνιστούμε, διότι ακόμη και η πεπερασμένη ύπαρξη του καθενός μας υπερβαίνεται με την Ανάσταση του Χριστού. Το δίλημμα ανάμεσα στην Ιστορία και την αιωνιότητα καταλύεται, διότι αγωνιζόμενοι στο παρόν εν μέσω αλλεπάλληλων αμφιβολιών, σφαλμάτων αλλά και διά της έμπρακτης μετάνοιας έχουμε την ευκαιρία να συνεχίσουμε μπροστά: «Ξεχνώ αυτά που είναι πίσω μου και κάνω ό,τι μπορώ για να φτάσω αυτά που βρίσκονται μπροστά μου» (Φιλ. 3:13), επειδή η αιωνιότητα δεν αντιπροσωπεύει μια στατική πραγματικότητα αλλά μια συνεχής πορεία προσέγγισης του άναρχου και ατελεύτητου Θεού. Γι’ αυτό και η αιωνιότητα είναι κάτι που χτίζουμε από τώρα, με κάθε προσωπική μας απόφαση, συμπεριφορά και πράξη.

Εκεί που το κήρυγμα για το σταυρικό θάνατο είναι για μερικούς προσβλητικό και για άλλους ανόητο (Α΄ Κορ. 1:24) διαφαίνεται η αιώνια ζωντάνια που μας παρέχει η πίστη, δεν πρόκειται για ένα προσωπικό βόλεμα, αλλά για την Εκκλησία που μας προτρέπει να τολμήσουμε, να αγωνιστούμε, διότι ακόμη και η πεπερασμένη ύπαρξη του καθενός μας υπερβαίνεται με την Ανάσταση του Χριστού. Το δίλημμα ανάμεσα στην Ιστορία και την αιωνιότητα καταλύεται, διότι αγωνιζόμενοι στο παρόν εν μέσω αλλεπάλληλων αμφιβολιών, σφαλμάτων αλλά και διά της έμπρακτης μετάνοιας έχουμε την ευκαιρία να συνεχίσουμε μπροστά: «Ξεχνώ αυτά που είναι πίσω μου και κάνω ό,τι μπορώ για να φτάσω αυτά που βρίσκονται μπροστά μου» (Φιλ. 3:13), επειδή η αιωνιότητα δεν αντιπροσωπεύει μια στατική πραγματικότητα αλλά μια συνεχής πορεία προσέγγισης του άναρχου και ατελεύτητου Θεού. Γι’ αυτό και η αιωνιότητα είναι κάτι που χτίζουμε από τώρα, με κάθε προσωπική μας απόφαση, συμπεριφορά και πράξη.

Σε μεγάλο βαθμό η Εκκλησία σήμερα φαίνεται ότι υπερασπίζεται ιδέες, αξίες, κανόνες, καθώς και μια σειρά αφηρημένων δογμάτων που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Η ίδια η θεολογία και η Εκκλησία καλείται να επικοινωνήσει με την ιστορία, την τέχνη, τον πολιτισμό, τον κόσμο της φθαρτότητας και της αμαρτίας που επιζητά ένα διαφορετικό μήνυμα και τρόπο· καλείται να μην διακρίνει μόνο τα σημάδια στον ουρανό αλλά και τα σημάδια των καιρών. Η απόπειρα επικαιροποίησης του Ευαγγελίου όμως είναι δύσκολη όταν παραμένουμε προσκολλημένοι στα σχήματα του παρελθόντος, κατασκευάζοντας ένα σύστημα, το οποίο αντί να μας οδηγεί σε διάλογο με τον «Άλλον», υπηρετεί την αυτοεπιβεβαίωση μας. Αναμφίβολα, κάθε σχέση αποτελεί και διακύβευμα, αλλά είναι προτιμότερο να εξέλθουμε απ’ την ασφάλεια μας, ως φως που λάμπει μέσα στο σκοτάδι του κόσμου (Πρβλ. Ιω. 1:6), ακόμη κι αν το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε είναι ο εξευτελισμός και η σταύρωση. Αποδεχόμενοι την αναγκαία αβεβαιότητα κάθε εγχειρήματος αρχίζουμε να ζούμε, ειδάλλως επικαλούμενοι το παρελθόν και εφευρίσκοντας αδιάκοπα νέες δικαιολογίες, παραμένουμε κλεισμένοι στο καβούκι της ατολμίας μας.

Ο Γιάννης Καμίνης είναι Δρ. Θεολογίας (Πανεπιστήμιο της Σόφιας «Αγ. Κλήμης της Αχρίδας») και Συνεργάτης της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου.


Πηγή

Ερωτήματα σχετικά με τα μεγάλα ζητήματα της ζωής

Από τη στιγμή που ο άνθρωπος αρχίζει να σκέπτεται, αρχίζει και να ερωτά. Είναι το μόνο έμψυχο ον που έχει τη δυνατότητα να ερωτά και να προσπαθεί να δώσει απαντήσεις. Το προνόμιο αυτό είναι σύμφυτο με τη λογική του και με τον όλο ψυχισμό του. Με το πρώτο μας μάθημα θα επιχειρήσουμε όλοι μαζί να αναζητήσουμε και να επισημάνουμε τα κρίσιμα ερωτήματα που σχετίζονται με τα μεγάλα ζητήματα της ύπαρξης και της ζωής. Ακόμη θα προσπαθήσουμε να διακριβώσουμε εάν ο Χριστιανισμός δίνει απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά.

  α) Ρωτάμε, γιατί αναζητούμε την αλήθεια 

Η διατύπωση ερωτημάτων και η αναζήτηση των σχετικών απαντήσεων είναι μια υπαρξιακή ανάγκη, που απασχολεί όλους τους ανθρώπους και δεν είναι απλά προσωπικό ζήτημα μεμονωμένων φιλοσόφων. Όσο περισσότερο αναπτύσσεται πνευματικά ο άνθρωπος, τόσο και πιο σημαντικά και πολύπλοκα ερωτήματα διατυπώνει και προσπαθεί να βρει τις πιο σωστές απαντήσεις στα μεγάλα ζητήματα που τον απασχολούν. Κοινός παρονομαστής αυτών των ερωτημάτων είναι η βαθιά πνευματική ανάγκη της γνώσης της αλήθειας για το Θεό, τον κόσμο και τον άνθρωπο. Στα πλαίσια αυτής της πνευματικής προσπάθειας οι άνθρωποι σταδιακά έθεσαν τις βάσεις των επιστημών και της φιλοσοφίας. Σπουδαίοι φιλόσοφοι προσπάθησαν να δώσουν απαντήσεις στα καίρια αυτά ερωτήματα, στηριζόμενοι στην παρατήρηση, τους προβληματισμούς τους και την ανθρώπινη λογική. Υπάρχουν όμως και μερικοί άνθρωποι, οι οποίοι αποφεύγουν να θέσουν ερωτήματα σχετικά με τα μεγάλα ζητήματα της ζωής. Είναι εκείνοι που είναι εγκλωβισμένοι σε προκαταλήψεις ή αδιαφορία, και άλλοι που έχουν περιορίσει τη σκοπιμότητα της ανθρώπινης ύπαρξης μόνο στα υλιστικά πλαίσια και έχουν σαν δόγμα τους το: “Φάγωμεν πίωμεν, αὔριον γάρ ἀποθνήσκομεν”. 

 β) Υπάρχουν απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα; Πριν απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό είναι ανάγκη να αναφέρουμε τα μεγάλα ερωτήματα που απασχολούν τον άνθρωπο από τότε που εμφανίστηκε στον πλανήτη μας. Θα μπορούσαμε να τα συγκεφαλαιώσου με στο τριπλό θεματολόγιο: Θεολογία, Κοσμολογία, Ανθρωπολογία. Ξεκινώντας από το τρίτο, την ανθρωπολογία, εξειδικεύουμε το θεματολόγιο στα εξής επιμέρους βασικά ερωτήματα: Τι είναι ο άνθρωπος;Ποια είναι η βαθύτερη ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης; Από πού προέρχεται; Πού πηγαίνει; Γιατί ζει; Πώς πρέπει να ζει; Γιατί υπάρχουν στη ζωή το κακό και ο θάνατος; Παρόμοια για την κοσμολογία βασικά ερωτήματα είναι τα ακόλουθα: Από πού προήλθε ο κόσμος; Μήπως υπάρχει αιώνια ή έχει κάποια αρχή και τέλος; Γιατί δημιουργήθηκε και πού πορεύεται τελικά; Σχετικά με τη θεολογία ερωτήματα που απασχολούν τον άνθρωπο είναι: Υπάρχει Θεός; Αν υπάρχει, τι είναι, πού βρίσκεται και ποια είναι η σχέση του με τον κόσμο και τον άνθρωπο; Ποια είναι η αναγκαιότητα της θρησκείας; Στα μεγάλα και βασανιστικά αυτά ερωτήματα δόθηκαν κατά καιρούς διάφορες απαντήσεις. Οι απαντήσεις αυτές είναι δυνατό να αναζητηθούν στα φιλοσοφικά συστήματα, στις θρησκείες, στις φυσικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες, στα ηθικά και κοινωνικά συστήματα. Αρκετές φορές οι απαντήσεις που δίνονταν δεν ικανοποιούσαν επαρκώς τους ανθρώπους με συνέπεια την αδιάκοπη αναζήτηση της αλήθειας. 

 γ) Ο Χριστιανισμός δίνει απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα; Προτού απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό θα προσπαθήσουμε να επισημάνουμε τις απαντήσεις του Χριστιανισμού στα μεγάλα θέματα της Θεολογίας, της Κοσμολογίας και της Ανθρωπολογίας με βάση τις επίσημες πηγές της θρησκείας μας. Αυτό θα γίνει στα μαθήματα που ακολουθούν. Η πείρα και η ιστορία της Εκκλησίας δείχνουν ότι υπάρχουν απαντήσεις σ’ όλα αυτά τα ερωτήματα, που ικανοποιούν τον άνθρωπο της κάθε εποχής. Εσφαλμένα έχει αποδοθεί στην Εκκλησία ο λόγος “πίστευε και μη ερεύνα”. Η Εκκλησία πάντοτε διακηρύττει το “πίστευε μετ’ ερεύνης”. Δηλαδή η έρευνα δεν απαγορεύεται, αλλά πηγαίνει παράλληλα με την πίστη. Η αποδοχή μιας άλλης εκδοχής με τη φράση “ερεύνα και πίστευε”, που σημαίνει πρώτα να ερευνάς και κατόπιν να πιστεύεις, θα οδηγούσε σε αδιέξοδα, γιατί υπάρχουν περιοχές, όπου η ανθρώπινη έρευνα είναι αδύνατη, καθώς τα θέματα της πίστης υπερβαίνουν την ανθρώπινη λογική και αναφέρονται σε πραγματικότητες που είναι πέρα από τη φυσική πραγματικότητα.

 Η αναζήτηση της αλήθειας για το Θεό και τη διαδρομή που πρέπει να ακολουθήσει ο άνθρωπος, για να αποκτήσει νόημα η ζωή του, είναι πέρα από τις επιστημονικές έρευνες.Ανευρίσκεται στη μελέτη των κειμένων της Αγίας Γραφής. Ο προφητι κός λόγος του Ιερεμία είναι σαφής: «Τάδε λέγει Κύριος· στῆτε ἐπί ταῖς ὁδοῖς καί ἴδετε καί ἐρωτήσατε τρίβους Κυρίου αἰωνίους καί ἴδετε ποία ἐστίν ἡ ὁδός ἡ ἀγαθή καί βαδίζετε ἐν αὐτῇ καί εὑρήσετε ἁγνισμόν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν» (Ιερ. 6, 16). Όποιος αναζητήσει την αλήθεια με απροκατάληπτη διάθεση, βρίσκει τις απαντήσεις, όπως και ο ίδιος ο Χριστός μάς προτρέπει: «Αἰτεῖτε, καί δοθήσεται ὑμῖν, ζητεῖτε, καί εὑρήσετε, κρούετε καί ἀνοιγήσεται ὑμῖν· πᾶς γάρ ὁ αἰτῶν λαμβάνει καί ὁ ζητῶν εὑρίσκει καί τῷ κρούοντι ἀνοιγήσεται» (Ματθ. 7, 7-8). Η χριστιανική διδασκαλία για το Θεό, τον κόσμο και τον άνθρωπο έχει τη σφραγίδα της θείας εγκυρότητας και της πείρας αγίων ανθρώπων. Πρέπει εδώ να διευκρινίσουμε ότι η χριστιανική πίστη δεν εμπλέκεται σε καθαρώς επιστημονικά θέματα. Η επιστήμη είναι ελεύθερη να διεξάγει τις δικές της έρευνες, μέσα από τις οποίες αναδεικνύεται το μεγαλείο της δημιουργίας που οδηγεί στη δόξα του Δημιουργού. Αυτή είναι η αγιογραφική αντίληψη: «καί αὐτός (ο Θεός) ἔδωκεν ἀνθρώποις ἐπιστήμην ἐνδοξάζεσθαι ἐν τοῖς θαυμασίοις αὐτοῦ» (Σοφία Σειράχ 38, 6). Η πίστη, η αποδοχή των χριστιανικών αληθειών προϋποθέτει το λογικό και την ελεύθερη θέληση του ανθρώπου. Η πίστη δεν είναι παράλογη, δεν αντιτάσσεται στο λογικό. Απλά τα θέματα της πίστης υπερβαίνουν την ανθρώπινη λογική. Αυτά προϋποθέτουν την ελευθερία και την πίστη. Επομένως, οι απαντήσεις του Χριστιανισμού στα μεγάλα ερωτήματα απαιτούν αφενός μεν την αντικειμενική και απροκατάληπτη προσέγγιση, αφετέρου δε την ελεύθερη και συνειδητή αποδοχή των απαντήσεων αυτών. Πάνω σ’ αυτές μπορεί να στηριχτεί και η ρύθμιση της ζωής όσων αναζητούν το νόημα και το σκοπό τους ζωής τους

Χριστιανισμός και Θρησκεύματα σελ. 13-14 

Γεώργιος Δροσίνης, Πίστη

Δεν έχεις πίστη, όταν τα στάχια σου 

προσμένεις να γενούν σιτάρι,

 κι από τ’ άκαρπο δεντρί, που κέντρωσες,

 προσμένεις καρπερό βλαστάρι! 

 Πίστη έχεις, όταν από το χέρσωμα 

 κι από τα αστραποκαμένα ξύλα, 

προσμένεις τους καρπούς ολόδροσους

 και καταπράσινα τα φύλλα. […] 

Δεν έχεις Πίστη, όταν τ’ απόβραδο 

προσμένεις να προβάλλουν τ’ άστρα, 

 και με του πετεινού το λάλημα 

να φέξη η αυγή ροδογελάστρα! 

Πίστη έχεις, όταν –όσο αλόγιστο 

Και πλάνο ο νους σου κι αν το ξέρει 

προσμένεις ήλιο τα μεσάνυχτα 

κι αστροφεγγιά το μεσημέρι.

 Δεν έχεις Πίστη, όταν, πιστεύοντας, 

ρωτάς την κρίση και τη γνώση! 

 Δεν έχεις Πίστη, 

όταν την πίστη σου 

στο λογικό έχεις θεμελιώσει! 

 Πίστη έχεις, 

όταν κάθε σου όνειρο 

τ’ ανάφτεις στο βωμό της τάμα,

 κι αν κάποιο τάμα σου είναι αδύνατο, 

προσμένεις να γενεί το θάμα!

Η πίστη στην ιουδαιοχριστιανική παράδοση

Στη συνείδηση των περισσότερων ανθρώπων σήμερα η λέξη πίστη έχει ένα πολύ συγκεκριμένο
περιεχόμενο: Σημαίνει την ανεξέταστη αποδοχή αρχών και αξιωμάτων, τη συγκατάθεση σε μια
θεωρία ή διδαχή που παραμένει αναπόδεικτη. Πιστεύω σε κάτι, πάει να πει ότι το αποδέχομαι,
έστω κι αν δεν το καταλαβαίνω. Σκύβω το κεφάλι και υποτάσσομαι σε μιαν αυθεντία, που δεν εί-
ναι πάντοτε θρησκευτική, αλλά μπορεί να είναι και ιδεολογική ή πολιτική. […] Έχει καθιερωθεί και
ένα σύνθημα άγνωστης προέλευσης, που πολλοί το θεωρούν ως πεμπτουσία της μεταφυσικής,
ενώ δεν είναι παρά η προϋπόθεση κάθε ολοκληρωτισμού: «Πίστευε και μη ερεύνα»!
Πρέπει να πούμε απερίφραστα ότι μια τέτοια εκδοχή της πίστης δεν έχει καμιά σχέση με το νόημα
που έδωσε στη λέξη η ιουδαιοχριστιανική τουλάχιστον παράδοση. Στα πλαίσια αυτής της παράδο-
σης η πίστη λειτουργεί πολύ περισσότερο με το περιεχόμενο που διατηρεί ακόμα σήμερα η λέξη
στο εμπόριο και στην αγορά.
Πραγματικά, όταν μιλάμε στο εμπόριο για πίστη, εννοούμε ακόμα σήμερα την εμπιστοσύνη που
εμπνέει στους κύκλους της αγοράς ένας έμπορος. Όλοι τον ξέρουν, ξέρουν τον τρόπο και το ήθος
των συναλλαγών του, τη συνέπειά του στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών του. Αν ποτέ αναγκα-
σθεί να ζητήσει χρήματα, θα βρει αμέσως δανειστή. […]

 Με τον ίδιο αυτόν τρόπο του εμπορίου και της αγοράς λειτουργεί η πίστη και στα πλαίσια της ιου-
δαιοχριστιανικής παράδοσης. Και εδώ το αντικείμενο της πίστης δεν είναι αφηρημένες ιδέες που
αντλούν το κύρος τους από κάποια αλάθητη αυθεντία. Αντικείμενο της πίστης είναι συγκεκριμένα
πρόσωπα, που καλείσαι να τα εμπιστευθείς στα πλαίσια μιας άμεσης εμπειρικής σχέσης.
Και πιο συγκεκριμένα: Αν πιστεύεις στο Θεό, δεν το κάνεις επειδή κάποιες θεωρητικές αρχές στο
υπαγορεύουν ή κάποιος ιδρυματικός θεσμός σου εγγυάται την ύπαρξή του. Τον πιστεύεις, γιατί το
πρόσωπό του, η προσωπική ύπαρξη του Θεού, σου γεννάει εμπιστοσύνη. Τα έργα του και η ιστορι-
κή του «πράξη» - οι παρεμβολές του μέσα στην Ιστορία – σε κάνουν να θέλεις μια σχέση μαζί του.
Βέβαια, η σχέση που θεμελιώνει την πίστη, μπορεί να είναι άμεση, μπορεί όμως να είναι και
έμμεση σχέση. Όπως και με ένα ανθρώπινο πρόσωπο: Πιστεύω σε κάποιον, τον εμπιστεύομαι,
όταν τον έχω συναντήσει, τον γνωρίζω, σχετίζομαι άμεσα μαζί του. Αλλά πιστεύω και σε κάποιον
που δεν τον γνωρίζω προσωπικά, όταν οι μαρτυρίες έμπιστων σε μένα ανθρώπων εγγυώνται την
αξιοπιστία του.
Υπάρχουν λοιπόν βαθμίδες στην πίστη – προχωράει κανείς από λιγότερη σε περισσότερη πίστη.
Και αυτή η πρόοδος μοιάζει να είναι μια ατελείωτη πορεία. Όσο ολοκληρωμένη κι αν εμφανίζεται
μια πίστη, υπάρχουν πάντοτε περιθώρια αύξησης και ωριμότητας. Είναι μια δυναμική, πάντοτε
«ατέλεστη τελειότητα». […]
Όταν η Εκκλησία μας καλεί στην αλήθεια της, δεν μας προτείνει κάποιες θεωρητικές θέσεις που
πρέπει καταρχήν να αποδεχθούμε. Μας καλεί σε μια προσωπική σχέση, σε ένα τρόπο ζωής που
συνιστά σχέση με τον Θεό ή οδηγεί προοδευτικά και βιωματικά στη σχέση μαζί του. […] Φτάνουμε
στον Θεό μέσα από ένα τρόπο ζωής, όχι μέσα από ένα τρόπο σκέψης.

,
Γιανναράς, Χρ. (1996). Αλφαβητάρι της πίστης. Αθήνα: Δόμος, σ. 25-29

Μακάριος ο Αιγύπτιος (;). Αρμονία λόγων και έργων και εμπειρίας

«Άλλο είναι να μιλήσει κανείς για το ψωμί και το τραπέζι, και άλλο είναι να φάει και να γνωρίσει
τη νοστιμάδα του ψωμιού και να ενισχυθούν όλα τα μέλη του σώματός του. Άλλο είναι να ειπεί
κανείς κάτι με λόγια για ένα παρά πολύ γλυκό ποτό, και άλλο είναι να βγει να το πάρει από την
ίδια την πηγή του και να χορτάσει με τη γεύση του γλυκύτατου αυτού ποτού. Άλλο είναι να μιλήσει
κανείς για πόλεμο και για γενναίους αθλητές και πολεμιστές, και άλλο είναι να πάει στο πεδίο της
μάχης και να συμπλακεί με τους εχθρούς, και να μπει και να βγει, και να λάβει και να δώσει, και να
φέρει ο ίδιος στον εαυτό του τα βραβεία της νίκης. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στα πνευματικά
ζητήματα. Άλλο είναι να εξηγεί κανείς τους θείους λόγους με κάποια γνώση και με τη λογική, και
άλλο είναι να κατέχει το θησαυρό, τη χάρη, την αίσθηση, και την ενέργεια του αγίου Πνεύματος
πραγματικά και έμπρακτα και με τέλεια βεβαιότητα στην ψυχή του και στο νου».

(Περικοπή από την 27 η ομιλία, η οποία αποδίδεται
στον Μακάριο τον Αιγύπτιο, Ε.Π. 34, 701).

Έχει η προσευχή θεραπευτική δράση;

 
Ο Δρ. Herbert Βenson*, έχει αφιερώσει τα τελευταία 35 χρόνια της ζωής
του στο να βρει τις επιστημονικές αποδείξεις που θα δίνουν απάντηση
στο ερώτημα "έχει η προσευχή θεραπευτική δράση;".
Σκοπός του είναι η εργασία του να αποτελέσει τη «γέφυρα» μεταξύ της Ιατρικής και της Θρησκείας, που θα οδηγήσει στην ίαση ασθενειών. Στην συνέντευξη που παραχώρησε στο pyles.tv και την Όλγα Τάντου, μιλά για τα πειράματα που έχει κάνει, τα συμπεράσματα στα οποία έχει καταλήξει, αλλά και πώς αντιμετωπίζουν οι συνάδελφοί του την έρευνά του.



"Ναι, υπάρχει σχέση μεταξύ προσευχής και θεραπείας!"


Herbert Benson: "Μελετήσαμε ανθρώπους που προσεύχονταν επαναλαμβανόμενα, με την προϋπόθεση ότι κατά τη διάρκεια της προσευχής ήταν πολύ συγκεντρωμένοι.
Βρήκαμε πως όταν οι άνθρωποι κάνουν αυτά τα δύο βήματα, υπάρχει ελαττωμένος μεταβολισμός, μειωμένοι παλμοί καρδιάς, μειωμένη πίεση του αίματος, μειωμένος ρυθμός αναπνοής, και μείωση της δραστηριότητας του εγκεφάλου (κάτι που προέκυψε από μαγνητικές απεικονίσεις). Έτσι, αρχικά αποδείξαμε επιστημονικά ότι η προσευχή επηρεάζει τις λειτουργίες του σώματος και καταπολεμά το στρες.

Όλγα Τάντου: Στα πειράματα που πραγματοποιήσατε λάβατε υπόψη σας το ενδεχόμενο ίασης όταν κάποιος ασθενής προσεύχεται για τον εαυτό του, ή και το ενδεχόμενο κάποιοι άλλοι να προσεύχονται για την υγεία του;

Herbert Benson: Δεν μπορούμε να σχολιάσουμε τι συμβαίνει όταν άλλοι άνθρωποι προσεύχονται για τον ασθενή, δεν ήταν μέρος των πειραμάτων μας.
Ξέρουμε όμως ότι η προσευχή από τον ίδιο σίγουρα βοηθά την υγεία του.

Ο.Τ.: Μετά από τόσα πειράματα που διεξάγετε εδώ και 35 χρόνια στο Ινστιτούτο Μυαλού– Σώματος, θεωρείτε ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της προσευχής και της ίασης ασθενειών;

Herbert Benson: Βρήκαμε πως υπάρχει σχέση με ό,τι κάνει ένα άτομο κατ’ επανάληψη, αμελώντας άλλες σκέψεις. Οι περισσότεροι άνθρωποι προβαίνουν σε αυτό μέσω της προσευχής. Επομένως, ναι, πιστεύουμε πως όταν ένα άτομο επαναλαμβάνει μία προσευχή, ξανά και ξανά, υπάρχει μία ίαση, ιδιαίτερα αν η ασθένεια έχει προκληθεί από το στρες.

Ο.Τ.: Εκτιμάτε πως οι γιατροί θα αποδεχτούν τη σχέση προσευχής – ίασης, ή θα την απορρίψουν;

Herbert Benson: Επειδή αυτά που σας περιέγραψα έχουν επιστημονική βάση, πολλοί γιατροί το αποδέχονται και χρησιμοποιούν την προσευχή σε συνδυασμό με την ιατρική και τη χειρουργική".

 

*Ο Δρ. Herbert Benson είναι Καθηγητής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, εργάζεται επίσης ως Καθηγητής στο Ινστιτούτο Μυαλού / Σώματος του ίδιου Πανεπιστημίου, και ακόμη, είναι Ιδρυτής και Πρόεδρος του Ινστιτούτου Benson – Henry.  Μέχρι σήμερα έχει προχωρήσει σε 180 δημοσιεύσεις αναφορικά με το συγκεκριμένο θέμα, και έχει εκδώσει 11 βιβλία.   

Πηγή

Στα ίχνη της μυστικής σχέσης με τον Θεό

Αόρατη γωνιά: Στα ίχνη της μυστικής σχέσης με τον Θεό: Ας κάνουμε έναν περίπατο μέσα μας. Μέσα στην καρδιά μας. Εκεί θα πρέπει να ψάξουμε για τον Θεό... "Ο Θεός δεν γνωρίζεται με γνωστικές μ...

"Τα νησιά, αυτοί οι εφιάλτες", του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Τὰ νησιά, αὐτοὶ οἱ ἐφιάλτες
ΘΑΝΑΣΗ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

Λένε ὅτι οἱ πόλεμοι ποὺ ἔρχονται θὰ εἶναι διαφορετικοὶ ἀπ᾿ ὅσους γνωρίσαμε μέχρι τώρα. Ὄχι ἁπλῶς ἐπειδὴ ἡ πολεμικὴ τεχνολογία ἀλλάζει, ἀλλὰ ἐπειδή –μὲ τὴν ἐπέκταση τῆς ἐρημοποίησης– τὸ πιὸ πολύτιμο πάνω στὴ γῆ κάποια στιγμὴ θὰ εἶναι τὸ καλὸ νερό.
Τὸ νερὸ δὲν «βρίσκεται» ἁπλῶς σὲ κάποια σημεῖα τῆς γῆς. Στὴν πραγματικότητα, αὐτὸ εἶναι ὁ οἰκοδεσπότης τῆς γῆς. Κάθε ξηρὰ βρίσκεται στὴν ἀγκαλιά του. Τὰ νησιὰ περιτριγυρίζονται ἀπὸ νερό, μὰ καὶ κάθε ἤπειρος εἶναι ἕνα πελώριο νησί. Τὰ πάντα εἶναι νησί. Καὶ κάθε ἄνθρωπος εἶναι νησί. Πελάγη ὁλόκληρα βρίσκονται ἀνάμεσα στὸν καθένα μας καὶ στοὺς ἄλλους. Τί εἶναι ἀληθινὰ τὸ νερὸ ὡς θάλασσα, ὡς λίμνη, ὡς ποτάμι; Εἶναι ἀπειλή. Εἶναι ἡ σκοτεινὴ δύναμη, ἡ ἄβυσσος ποὺ μπορεῖ νὰ καταπιεῖ τὸν ἄνθρωπο καὶ νὰ πνίξει τὰ ἔργα του. Ταυτόχρονα ὅμως εἶναι καὶ εὐκαιρία. Μιὰ ἀληθινὴ
φυσικὴ λεωφόρος, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ ἀνοιχτεῖ σὲ κόσμους ποὺ δὲν τοὺς βάζει ὁ νοῦς του.
Τί εἶναι ἀληθινὰ ἕνα νησί; Ἡ σιγουριά, ἡ ἀσφάλεια τοῦ μικροῦ, κλειστοῦ τόπου μου. Ὅμως μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ κάτι ἄλλο: φτώχεια καὶ ὀρφάνια. Μπορεῖ δηλαδὴ νὰ μὲ κρατᾶ ἀκρωτηριασμένο ἀπὸ τὴν ἀληθινή μου φαμίλια: τοὺς ἀνθρώπους τῶν ἄλλων λαῶν, τῶν ἄλλων γλωσσῶν, τῆς ἄλλης σοφίας.
Τὸ βασανιστικό, λοιπόν, γιὰ τὸν ἄνθρωπο εἶναι νὰ ἀποφασίσει πῶς θὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὸ νησί του (ποὺ εἶναι καὶ σιγουριὰ καὶ ὀρφάνια), καὶ πῶς θὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὰ πελάγη του (ποὺ εἶναι καὶ ἀπειλὴ καὶ εὐκαιρία).
Ἡ παλιὰ ἱστορία λέει ὅτι ὑπῆρξε κάποτε ἕνας βασιλιάς, ὁ Ξέρξης, ποὺ θέλησε νὰ περάσει τὴ θάλασσα γιὰ νὰ ὑποτάξει τὸ ἀντίπερα. Θύμωσε μὲ τὴν τρικυμία –τὴν ἀπειλή– τῆς θάλασσας καὶ διέταξε νὰ τὴ μαστιγώσουν. Μά, τί βγαίνει μὲ τὴν ἐξουσία; Ὁ βασιλιὰς πέθανε ἐδῶ καὶ δυόμισυ χιλιάδες χρόνια.
Ἡ θάλασσα ὅμως συνεχίζει καὶ ὑπάρχει: καὶ ὡς ἀπειλὴ καὶ ὡς εὐκαιρία.
Μιὰ ἄλλη παλιὰ ἱστορία μιλᾶ γιὰ ἕναν ἄλλο βασιλιά, τὸν Ὀδυσσέα, ποὺ λάτρευε καὶ τὰ δυό: καὶ τὸ νησί του καὶ τὴ θάλασσα. Ταξίδεψε σὲ χίλιους τόπους. Σὲ κάποιον ἀπ᾿ αὐτοὺς συνάντησε ἐκεῖνο ποὺ ποθεῖ βαθιὰ ὁ ἄνθρωπος:τὴν εὐκαιρία νὰ γίνει ἀθάνατος καὶ νὰ κατακτήσει –ἐπιτέλους– ἕναν τρόπο ζωῆς καινούργιο, ποὺ νὰ μὴν ἔχει ἡμερομηνία λήξης. Μὰ γιὰ νὰ γίνει ἀθάνατος, θὰ ἔπρεπε νὰ μείνει ἐκεῖ. Ὁ Ὀδυσσέας δὲν τὸ ἄντεξε. Προτίμησε νὰ γυρίσει στὸ νησί του, καὶ ἔχασε τὴν ἀθανασία.
Ὁ Ὀδυσσέας ἔχει καταγραφεῖ ὡς ὁ ταξιδευτής. Μά, ἂν τὸ ξαναδεῖ κανείς, μπορεῖ νὰ διακρίνει ὅτι στὴν πραγματικότητα ἦταν γιὰ πάντα ὁ αἰχμάλωτος τοῦ μικροῦ νησιοῦ του.

 Ἡ ἱστορία του δείχνει τὸ ἀνθρώπινο ἀδιέξοδο. Τὴν ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου νὰ φτάσει ἀπὸ μόνος του σὲ μιὰ ἱκανοποιητικὴ σύνθεση ἀνάμεσα στὸ νησὶ καὶ στὸ πέρα ἀπὸ τὸ νησί.
Μπορεῖ ἄραγε νὰ ὑπάρξει μιὰ ἄλλη στάση; Ἔχω τὴν ἐντύπωση πὼς μπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήσει μιὰ ἄλλη ἱστορία, ἀπὸ τὰ εὐαγγέλια αὐτὴ τὴ φορά. Ὁ Χριστὸς καὶ οἱ μαθητές του βρίσκονταν στὴν ὄχθη μιᾶς λίμνης. Τοὺς ἔβαλε στὸ καράβι τους καὶ τοὺς ζήτησε νὰ πᾶνε ἀπέναντι. Ὁ ἴδιος δὲν μπῆκε, μὰ τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ στὴν ἀπέναντι ὄχθη. Οἱ μαθητὲς ὄντως ἄρχισαν τὸ ταξίδι. Μὰ ἐκεῖ ποὺ ἡ λίμνη ἦταν εὐκαιρία, ἔγινε ἀπειλή: ξέσπασε τρικυμία.
Ὁ Χριστὸς τότε ἐμφανίστηκε ἔξω ἀπὸ τὸ καράβι, περπατώντας πάνω στὰ νερά. Ὁ Πέτρος ζήτησε νὰ πάει κοντά του, βγῆκε ἀπὸ τὸ καράβι κι ἄρχισε νὰ περπατᾶ κι αὐτὸς πάνω στὰ νερά. Ἀπέναντί του εἶχε τὸν Χριστό, ἀπὸ κάτω του εἶχε τὴν ἄβυσσο. Κάποια στιγμὴ ἡ ἄβυσσος τὸν τρόμαξε. Καὶ ἄρχισε νὰ
βουλιάζει. Ὁ Χριστὸς ἅπλωσε τὸ χέρι του, τὸν κράτησε, καὶ ἀνέβηκαν μαζὶ στὸ καράβι.
Ὁ περίεργος Χριστὸς μᾶς μπερδεύει. Μπερδεύει, μᾶλλον, τὶς σιγουριές μας. Ἐνῶ ἦταν μαζὶ μὲ τοὺς μαθητές, καὶ συνεπῶς οἱ μαθητὲς θὰ μποροῦσαν νὰ ποῦν «Ἔχουμε δικό μας τὸν Χριστό», αὐτὸς τοὺς δείχνει ὅτι στὴν πραγματικότητα δὲν τὸν ἔχουν συναντήσει ἀκόμα. Θὰ τὸν συναντήσουν ἂν ξεβολευτοῦν. Θυμηθεῖτε: ἦταν μαζί τους, μὰ δὲν τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ γιὰ τὸ σημεῖο ἀπ᾿ ὅπου χώρισαν.
Τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ γιὰ τὸν ἀπέναντι τόπο. Καὶ ταυτόχρονα τοὺς καλεῖ  νὰ τὸν δοῦν τὸν ἴδιο ὡς ἐρχόμενο . Ὄχι ὡς κατεχόμενο . Νὰ δοῦν δηλαδὴ ὅτι καλοῦνται σὲ μιὰ ὑπέροχη ἀβεβαιότητα: νὰ προσπαθήσουν νὰ συναντηθοῦν μὲ τὸν ἄλλον, ποὺ βρίσκεται ἀπέναντί τους. Τὸ νόημα πλέον δὲν βρίσκεται στὸν τόπο, ἀλλὰ στὸ ραντεβοῦ.
Τὸ πλοῖο εἶναι ἡ ἀσφάλεια –κάτι σὰν νησί. Ἔξω ἀπ᾿ αὐτὸ καραδοκεῖ τὸ χάος, ὁ πνιγμός. Ἐδῶ ὅμως καὶ πάλι ὁ Χριστὸς ἔρχεται νὰ μᾶς ξαφνιάσει. Καὶ πάλι ἔρχεται νὰ μᾶς δείξει ὅτι ἡ τρικυμία εἶναι ὄντως ἀπειλή, ἡ λύση ὅμως δὲν εἶναι τὸ κλείσιμο στὸ ἀμπάρι. Ὅσο κι ἂν μᾶς φαίνεται παράδοξο, ὁ Πέτρος συναντᾶ τὸν Χριστὸ ἐγκαταλείποντας τὸ πλοῖο. Κι ἂν βυθίζεται, δὲν βυθίζεται ἐπειδὴ ἡ θάλασσα εἶναι ὑγρὴ καὶ δὲν ἀντέχει τὸ βάρος τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Πέτρος βυθίστηκε ὅταν ἔχασε τὴν ἐμπιστοσύνη του σ᾿ αὐτὸν τὸν ἀπέναντι. 

Πότε σταμάτησε ἡ τρικυμία; Ὅταν ὁ Χριστὸς μπῆκε μέσα στὸ καράβι. Ὅταν δηλαδὴ τὸ καράβι ἔπαψε νὰ εἶναι περίκλειστο καὶ ἄνοιξε γιὰ νὰ ὑποδεχτεῖ ἐκεῖνον τὸν ἀπέναντι, ὥστε οἱ μέσα στὸ καράβι νὰ μπορέσουν νὰ λάβουν ἀπὸ τὸν φιλοξενούμενό τους αὐτὸ ποὺ ἔχασε ὁ Ὀδυσσέας: μιὰ νέα ζωή, χωρὶς λήξη.
Σὰν παφλασμὸς ἐκείνων τῶν κυμάτων ἀκούγεται στὶς μέρες μας τὸ βασανιστικὸ ἐρώτημα: «Παγκοσμιοποίηση ἢ ὄχι;». Δὲν μοιάζει ἀληθινὰ ἡ Παγκοσμιοποίηση μὲ ἀπειλητικὸ πέλαγος; Μήπως ἄραγε θὰ ἦταν προτιμότερο νὰ ἀποτραβηχτοῦμε ὡς λαὸς καὶ ὡς ἄτομα, καθένας στὸ νησί του; Συγχωρῆστε με. Φοβᾶμαι μήπως δὲν ἔχουμε πάρει μυρωδιὰ ἀπὸ τὴν παραξενιὰ καὶ τὶς ἐκπλήξεις τοῦ Θεοῦ μας, καὶ ἁπλῶς ἀναπαράγουμε μιὰ λογική, λογικὴ σίγουρα, ἀλλὰ ποὺ θὰ μπορούσαμε κάλλιστα νὰ τὴν ἔχουμε δίχως νὰ εἴμαστε Χριστιανοί. 

Νὰ τὸ ποῦμε ὠμά: Γιὰ τὸν Χριστιανισμὸ δὲν ὑπάρχει δίλημμα «πέλαγος ἢ νησί». Ἡ ἀπάντηση εἶναι μία: φυσικὰ πέλαγος! Αὐτὴ ἡ ἀπάντηση ὅμως δὲν χρειάζεται ἀφέλεια. Χρειάζεται τὴν ἐπίγνωση ὅτι τὸ ἄνοιγμα στὰ πελάγη δὲν εἶναι περίπατος, ἀλλὰ διακινδύνευση. Εἶναι τὸ ρίσκο νὰ ἁρπάξεις τὸ χέρι τοῦ ἀπέναντι ἢ νὰ βυθιστεῖς στὸ ἐνδιάμεσο. Τὸ νησὶ ὅμως, παρόλη τὴ γλύκα του, εἶναι ἐξ ὁρισμοῦ θάνατος! Εἶναι ἡ περίκλειστη ὕπαρξη. 

Ἂς σκεφτοῦμε: Μιὰ ἀνάσταση ποὺ θὰ περιοριζόταν στὸ νησάκι ἑνὸς λαοῦ, μιᾶς κουλτούρας, μιᾶς ἐποχῆς, θὰ ἦταν ἀνάσταση-μαϊμοὺ. Ψεύτικο δῶρο σὲ συσκευασία τάφου. Ἡ ἀνάσταση εἶναι ἀνάσταση, μόνο ἂν ἀφορᾶ τὴν οἰκουμένη ὁλόκληρη.
Βρισκόμαστε σὲ πραγματικότητα πολυπολιτισμική. Ὅμως τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλῶς οἱ ἄνθρωποι νὰ ζοῦν σὲ κοινὸ τόπο. Σὲ κοινὸ τόπο ζοῦν καὶ οἱ κρατούμενοι ἑνὸς στρατοπέδου συγκέντρωσης. Ἐκεῖ τὸ ἐνδιάμεσο οὔτε παραμένει, οὔτε ὅμως γίνεται τόπος συνάντησης. Ἐξατμίζεται, ὅπως γίνεται στὶς ἀποθῆκες στοιβαγμένων ὑλικῶν. Ὅμως ἡ ἄρση τῆς ἀπόστασης εἶναι ζωηφόρος μόνο ἂν γίνεται ἀπὸ τὴν ἀγάπη! Ἀλλιῶς, μπορεῖ νὰ γίνεται ἀπὸ βιαστή. 

Ἡ μεγάλη πληγή, λοιπόν, σήμερα εἶναι ὅτι στὶς πόλεις μας ὑπάρχουν κοντινὰ νησιά. Τὸ ἐνδιάμεσό τους δὲν εἶναι ἀχανὲς σὰν τὸ πέλαγος, ἀλλὰ λεπτὸ ὅσο μιὰ μεσοτοιχία. Εἶναι ὅμως ἐξίσου ἀνθεκτικὸ στὸ νὰ κρατᾶ τὰ νησιὰ ἀνέπαφα τὸ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο. Ἡ μεγάλη πληγή, δηλαδή, εἶναι νὰ δημιουργοῦνται γκέτο.
Γειτονικὰ μὲν τὸ ἕνα στὸ ἄλλο, ἀλλὰ τὸ καθένα περίκλειστο. Οὔτε ὅμως ἀρκεῖ κι ἐκεῖνο τὸ εἶδος τῆς γαλήνης, ποὺ ἔχει τὸ μοντέλο τοῦ σοῦπερ-μάρκετ. Κι ἐκεῖ μέσα κινεῖται πλῆθος διαφορετικῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ καθένας εἶναι περίκλειστο νησί. Ἀκόμα κι ὅταν τὸ σοῦπερ-μάρκετ εἶναι γεμάτο, ἡ τροχιὰ τοῦ καθενὸς δὲν ἔχει ὅρο καὶ προϋπόθεση τὴν τροχιὰ τοῦ ἄλλου. Εἴτε ἕνας, εἴτε χίλιοι μέσα σὲ μιὰ κοινωνία τοῦ τύπου τοῦ σοῦπερ-μάρκετ, ἡ τροχιὰ τοῦ καθενὸς εἶναι ἴδια καὶ μοναχική: εἴσοδος - ράφι - ταμεῖο.
Ἂν κριτήριο γίνει ἡ συνάντηση γιὰ τὴν ὁποία μιλᾶμε, τότε ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον κατανοεῖ καὶ ἑρμηνεύει καθένας τὸν κόσμο (ἤτοι ἡ πίστη, ὁ πολιτισμός, ἡ ἰδεολογία) ἔχει ἐξαιρετικὴ σημασία καί, συνεπῶς, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα ζήτημα στριμωγμένο σὲ μιὰ γωνιὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ χώρου. Χρειάζεται νὰ βγαίνει στὸ φῶς, στὸ δημόσιο χῶρο· νὰ ἀποτολμᾶ συζήτηση καὶ νὰ ἀποδέχεται τὴν ἀναμέτρηση μὲ τὴν ὀπτικὴ τῶν ἄλλων. Κάτι τέτοιο λιπαίνει τὰ ἀνθρώπινα. Διότι αὐτὸ ποὺ κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ εἶναι ἄνθρωπος κι ὄχι πράγμα, εἶναι ἡ δυνατότητα νὰ ἀναζητεῖ τί κάνει τὴ ζωή του αὐθεντική, καὶ τί τὴν ψευτίζει. Τί φέρνει ζωὴ καὶ τί θάνατο. Τί ἀποτελεῖ χέρι συντροφικὸ ἤ, ἀντιθέτως, νύχια ἁρπακτικοῦ, καὶ τί ἀποτελεῖ ἀρμένισμα ἤ, ἀντιθέτως, βούλιαγμα στὴν ἄβυσσο.
Καλὴ κωπηλασία, λοιπόν!

Τὸ κείμενο «Τα νησιά, αυτοί οι εφιάλτες» δημοσιεύτηκε στὸ βιβλίο τοῦ ΘΑΝΑΣΗ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ,
«Η Εκκλησία γίνεται όταν ανοίγεται», Ἐκδόσεις Ἐν πλῷ, Ἀθήνα 2008.
 Ο Θανάσης Ν. Παπαθανασίου είναι δρ. Θεολογίας, αρχισυντάκτης του περιοδικού Σύναξη

Αναδημοσίευση :Περιοδικό Επίγνωση

Ο άπιστος και ο χωρικός..

Ένας που καμώνονταν τον πολύ σοφό συνάντησε κάποτε στο δρόμο του έναν απλοικό χωρικό που πήγαινε στην εκκλησία.
-Για που με το καλό; τον ρώτησε.
-Πάω στην εκκλησία,του απάντησε ο χωρικός.
-Και δε μου λές,του λέει ειρωνικά ο σοφός.Μήπως ξέρεις να μου πείς,ο Θεός σου είναι μεγάλος η μικρός;
-Κι από τα δύο.
-Δε γίνεται να είναι και τα δύο!
-Γίνεται,κύριε.Να,είναι τόσο μεγάλος,που δεν τον χωρούν ούτε οι ουρανοί,αλλά και τόσο μικρός,που μπορεί να κατοικεί μέσα στην καρδιά μου.
Κι ο σοφός τα'χασε με τη σοφή απάντηση του απλοίκού μα πιστού χωρικού.

Πηγή/Αναδημοσίευση:http://trelogiannis.blogspot.gr/2013/12/blog-post_7279.html

Η πίστη στο Θεό ως πρόσωπο

 

Στο «Σύμβολο της Πίστεως» δεν λέμε, «Πιστεύω ότι υπάρχει κάποιος Θεός»· λέμε, «Πιστεύω εις ένα Θεόν». Ανάμεσα στην πίστη ότι και στην πίστη εις υπάρχει μια κρίσιμη διάκριση. Μου είναι δυνατό να πιστεύω ότι κάποιος ή κάτι υπάρχει κι όμως αυτή η πεποίθηση να μην έχει πρακτικό αποτέλεσμα στη ζωή μου. Μπορώ ν' ανοίξω τον τηλεφωνικό κατάλογο του Wigan και να διαβάσω εξονυχιστικά τα ονόματα που είναι καταχωρημένα στις σελίδες του· και καθώς διαβάζω, είμαι προετοιμασμένος να πιστέψω ότι μερικοί (ή ακόμη κι οι περισσότεροι) απ' αυτούς τους ανθρώπους πράγματι υπάρχουν. Αλλά δεν γνωρίζω κανέναν απ' αυτούς προσωπικά, ποτέ δεν έχω επισκεφθεί το Wigan, κι έτσι η πεποίθησή μου ότι υπάρχουν δεν έχει για μένα καμιά σημασία. Αντίθετα, όταν λέω σ' ένα πολυαγαπημένο φίλο, «σε πιστεύω», κάνω κάτι πολύ περισσότερο από το να εκφράσω την πεποίθηση ότι αυτό το πρόσωπο υπάρχει. «Σε πιστεύω» σημαίνει: στρέφομαι σε σένα, ακουμπώ πάνω σου, σ' εμπιστεύομαι απόλυτα και ελπίζω σε σένα. Και αυτό είναι που λέμε στο Θεό μέσα στο «Πιστεύω».

Η πίστη στο Θεό, λοιπόν, δεν μοιάζει καθόλου με το είδος της λογικής βεβαιότητας που πετυχαίνουμε στην Ευκλείδεια γεωμετρία. Ο Θεός δεν είναι το συμπέρασμα σε μια σειρά συλλογισμών, η λύση σ' ένα μαθηματικό πρόβλημα. Το να πιστεύεις στο Θεό δεν είναι το να δέχεσαι τη δυνατότητα της ύπαρξής του επειδή μας έχει «αποδειχθεί» με κάποιο θεωρητικό επιχείρημα, αλλά είναι το να εμπιστευτούμε τον Ένα που ξέρουμε και αγαπάμε. Η πίστη δεν είναι η υπόθεση πως κάτι ίσως είναι αλήθεια, αλλά η βεβαιότητα ότι κάποιος είναι εκεί.

Επειδή η πίστη δεν είναι λογική βεβαιότητα αλλά προσωπική σχέση, και επειδή αυτή η προσωπική σχέση είναι ακόμη πολύ ατελής στον καθένα μας κι έχει ανάγκη να εξελίσσεται συνέχεια είναι δυνατό να συνυπάρχει η πίστη με την αμφιβολία. Αυτά τα δύο δεν αποκλείονται αμοιβαία.

Ίσως υπάρχουν μερικοί που με τη χάρη του Θεού κρατούν σ' όλη τους τη ζωή την πίστη ενός μικρού παιδιού, που τους δίνει την ικανότητα να δέχονται ανερώτητα όλ’ αυτά που έχουν διδαχτεί. Για τους περισσότερους όμως, από εκείνους που ζουν σήμερα στη Δύση, μια τέτοια διάθεση απλώς δεν είναι δυνατή. Πρέπει να οικειοποιηθούμε την κραυγή, «Κύριε, πιστεύω· βοήθει μου τη απιστία» (Μαρκ. 9,24). Για πάρα πολλούς από μας αυτή θα παραμείνει η διαρκής μας προσευχή ως αυτές τις πύλες του θανάτου. Κι όμως η αμφιβολία καθαυτή δεν δείχνει έλλειψη πίστης. Ίσως σημαίνει το αντίθετο -ότι η πίστη μας είναι ζωντανή και αυξανόμενη. Γιατί η πίστη δεν συνεπάγεται μακαριότητα αλλά ριψοκινδύνευμα, όχι απομόνωση από το άγνωστο αλλά πορεία άφοβη για να το συναντήσουμε. Εδώ ένας Ορθόδοξος Χριστιανός θα μπορούσε πρόθυμα να οικειοποιηθεί τα λόγια του Επισκόπου J.Α.Τ. Robinson: « Η πράξη της πίστης είναι ένας ασταμάτητος διάλογος με την αμφιβολία». Όπως σωστά λέει ο Thomas Merton· Η πίστη είναι μια πηγή αμφιβολίας και πάλης πριν γίνει μια πηγή σιγουριάς και γαλήνης».

Ware, Κ. (επίσκοπος Διοκλείας) (1984), Ο Ορθόδοξος δρόμος.

Μτφρ. Μαρία Πάσχου. Αθήνα:  Ίδρυμα Γουλανδρή Χορν. [http://www.myriobiblos.gr/texts/greek/kallistos_dromos.html].

 

Πηγή  

Η πίστη

 

1.      Η πίστη

Στη συνείδηση των περισσότερων ανθρώπων σήμερα η λέξη πίστη έχει ένα πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο: Σημαίνει την ανεξέταστη αποδοχή αρχών και αξιωμάτων, τη συγκατάθεση σε μια θεωρία ή διδαχή που παραμένει αναπόδεικτη. Πιστεύω σε κάτι, πάει να πει ότι το αποδέχομαι, έστω κι αν δεν το καταλαβαίνω. Σκύβω το κεφάλι και υποτάσσομαι σε μιαν αυθεντία, που δεν είναι πάντοτε θρησκευτική, αλλά μπορεί να είναι και ιδεολογική ή πολιτική. Συχνά κάτω από τον κοινό μανδύα της πίστης καλύπτονται εξίσου και η θρησκευτική αφοσίωση και η ιδεολογική πειθαρχία και η κομματική υποταγή. Έχει καθιερωθεί και ένα σύνθημα άγνωστης προέλευσης, που πολλοί το θεωρούν ως πεμπτουσία της μεταφυσικής, ενώ δεν είναι παρά η προϋπόθεση κάθε ολοκληρωτισμού: «Πίστευε και μη ερεύνα»!

            Πρέπει να πούμε απερίφραστα ότι μια τέτοια εκδοχή της πίστης δεν έχει καμιά σχέση με το νόημα που έδωσε στη λέξη η ιουδαιοχριστιανική τουλάχιστον παράδοση. Στα πλαίσια αυτής της παράδοσης η πίστη λειτουργεί πολύ περισσότερο με το περιεχόμενο ου διατηρεί ακόμα σήμερα η λέξη στο εμπόριο και στην αγορά..

            Πραγματικά, όταν μιλάμε στο εμπόριο για πίστη, εννοούμε ακόμα σήμερα την εμπιστοσύνη που εμπνέει στους κύκλους της αγοράς ένας έμπορος. Όλοι τον ξέρουν, ξέρουν τον τρόπο και το ήθος των συναλλαγών του, τη συνέπειά του στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών του. Αν ποτέ αναγκασθεί να ζητήσει χρήματα, θα βρει αμέσως δανειστή…

            Με τον ίδιο αυτόν τρόπο του εμπορίου και της αγοράς λειτουργεί η πίστη και στα πλαίσια της ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης. Και εδώ το αντικείμενο της πίστης δεν είναι αφηρημένες ιδέες που αντλούν το κύρος τους από κάποια αλάθητη αυθεντία. Αντικείμενο της πίστης είναι συγκεκριμένα πρόσωπα, που καλείσαι να τα εμπιστευθείς στα πλαίσια μιας άμεσης εμπειρικής σχέσης.

            Και πιο συγκεκριμένα: Αν πιστεύεις στο Θεό, δεν το κάνεις επειδή κάποιες θεωρητικές αρχές στο υπαγορεύουν ή κάποιος ιδρυματικός θεσμός σου εγγυάται την ύπαρξή του. Τον πιστεύεις, γιατί το πρόσωπό του, η προσωπική ύπαρξη του Θεού, σου γεννάει εμπιστοσύνη. Τα έργα του και η ιστορική του «πράξη» - οι παρεμβολές του μέσα στην Ιστορία – σε κάνουν να θέλεις μια σχέση μαζί του.

            Βέβαια, η σχέση που θεμελιώνει την πίστη, μπορεί να είναι άμεση, μπορεί όμως να είναι και έμμεση σχέση. Όπως και με ένα ανθρώπινο πρόσωπο: Πιστεύω σε κάποιον, τον εμπιστεύομαι, όταν τον έχω συναντήσει, τον γνωρίζω, σχετίζομαι άμεσα μαζί του. Αλλά πιστεύω και σε κάποιον που δεν τον γνωρίζω προσωπικά, όταν οι μαρτυρίες έμπιστων σε μένα ανθρώπων εγγυώνται την αξιοπιστία του.

            Υπάρχουν λοιπόν βαθμίδες στην πίστη – προχωράει κανείς από λιγότερη σε περισσότερη πίστη. Και αυτή η πρόοδος  μοιάζει να είναι μια ατελείωτη πορεία. Όσο ολοκληρωμένη κι αν εμφανίζεται μια πίστη, υπάρχουν πάντοτε περιθώρια αύξησης και ωριμότητας. Είναι μια δυναμική, πάντοτε «ατέλεστη τελειότητα». …

            Σε οποιαδήποτε βαθμίδα ή στάδιο, η πίστη είναι γεγονός και εμπειρία σχέσης – ένας δρόμος ριζικά διαφορετικός από τη νοητική βεβαιότητα και την «αντικειμενική» γνώση. …

            Όταν η Εκκλησία μας καλεί στην αλήθεια της, δεν μας προτείνει κάποιες θεωρητικές θέσεις που πρέπει καταρχήν να αποδεχθούμε. Μας καλεί σε μια προσωπική σχέση, σε ένα τρόπο ζωής που συνιστά σχέση με τον Θεό ή οδηγεί προοδευτικά και βιωματικά στη σχέση μαζί του. Αυτός ο τρόπος μεταμορφώνει τη σύνολη ζωή από ατομική επιβίωση σε γεγονός κοινωνίας. Η Εκκλησία είναι ένα σώμα κοινωνίας…

            Φτάνουμε στον Θεό μέσα από ένα τρόπο ζωής, όχι μέσα από ένα τρόπο σκέψης.

Γιανναράς, Χρ. (1996). Αλφαβητάρι της πίστης. Αθήνα: Δόμος, σ. 25-29.

 

Πηγή 

2.2 Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Αναζήτηση Θεού...

Μην ψάξεις φίλε μου να βρεις τον Θεό ψηλά στον ουρανό σαν επιστήμονας. Γιατί η γη είναι στρογγυλή, και γύρω της ο ουρανός.

Μην ψάξεις τον Θεό στο φως του ήλιου, ούτε στο καύμα των ηλιακών εκλάμψεων. Γιατί το φως του είναι ασύγκριτο, και η φλόγα της αγάπης του απροσμέτρητη.

Ούτε στις αμμοθύελες του Άρη θα τον βρεις, γιατί ο γνόφος του είναι πυκνότερος.

Να μην τον ψάξεις ούτε στη μεγαλοσύνη του γιγάντιου Δία, ούτε στη βίαιη ορμή των καταιγίδων του. Γιατί Εκείνος είναι Μέγας, κι ο Δίας ένας κόκκος, και κόκκος κόκκου άμμου.

Δεν θα τον βρεις ούτε στα παγωμένα τα βουνά του Γανυμίδη, γιατί η δικαιοσύνη του είναι λευκότερη από το χιόνι.

Ούτε στα δαχτυλίδια του Κρόνου θα τον βρεις, γιατί το δαχτυλίδι που Εκείνος δίνει είναι πολυτιμότερο απ’ όλους τους πλανήτες.

Μην τον ζητήσεις καν στον Πλούτωνα τον μακρινό, γιατί είναι όλοι οι πλανήτες, «βόλοι» μέσα στα χέρια του, κι Αυτός τόσο κοντά!

Μα ούτε στου Μαγγελάνου τα νέφη, ούτε στης Ανδρομέδας την αμέτρητη άμμο άστρων θα τον ανακαλύψεις, και ούτε καν στο σύμπαν όλο. Γιατί σ’ ολόκληρο το σύμπαν δεν χωράει, μάλλον αυτό χωρείται απ’ Αυτόν.

Αναζήτησέ τον σαν παιδί, πιο χαμηλά. Εδώ στη μικρή τη γη μας. Ψάξε τον στην ομορφιά ενός μικρού κι ασήμαντου λουλουδιού, κι ας μην τον βρεις ούτε κι εκεί.

Αναζήτησέ τον στο χαριτωμένο παιχνίδισμα μιας γάτας, και στο πιστό βλέμμα του σκύλου σου, κι ας μην τον συναντήσεις.

Προσπάθησε να τον διακρίνεις στα μάτια του ζητιάνου που χτυπάει την πόρτα σου, και δώσε την ελεημοσύνη σου, σαν να τη δίνεις σε Αυτόν, και ας μην τον αναγνωρίσεις.

Σκύψε στα δάκρυα του ορφανού και της χήρας, και πες ότι είναι δάκρυα δικά Του, και ρίξε λίγο βάλσαμο στον πόνο τους, κι ας μην μπορέσεις να Τον εννοήσεις.

Ψάχνε τον πάντα, και παντού, και κάνε το καλό με αγάπη σ’ όλους, σαν να το κάνεις σε Αυτόν, και ψάχνε πίσω από κάθε τι, και μέσα σ’ όλα να τον συναντήσεις. Κι ας μην τον αντικρίσεις.

Και τότε, δεν θα χρειαστεί να τον ανακαλύψεις, (γιατί ποτέ δεν θα μπορέσεις). Θα έρθει Εκείνος να σε βρει, γιατί σε βλέπει, και σ’ αγαπά, και σε γνωρίζει. ΚΑΙ ΘΑ Σ’ ΑΦΗΣΕΙ ΛΙΓΟ ΝΑ ΤΟΝ ΝΙΩΣΕΙΣ. Και θα ξανακρυφτεί από σένα.

Τότε θ’ αρχίσεις ΝΑ ΤΟΝ ΠΟΘΕΙΣ, όπως το ελάφι τα νερά, όπως η νύμφη τον νυμφίο, όπως ο εραστής την ερωμένη του, όπως το νεογέννητο το μητρικό το γάλα. Κι Εκείνος θα κρύβεται από σένα, και θα γελάει με το κλάμα σου χαρούμενος, όπως γελάει η μητέρα ευτυχισμένη με το κλάμα του μωρού της, όταν το βλέπει να τη θέλει τόσο πολύ, μέχρι δακρύων, κι όπως γελάει ο εραστής, που κρύβεται από την ερωμένη του στο πρώτο ραντεβού, και χαίρεται όταν εκείνη τον αναζητάει με πόθο.

Θα σε αφήνει να πέσεις από την κούνια σου, προσέχοντας μη χτυπηθείς ανεπανόρθωτα, για να γνωρίσεις την αδυναμία σου.

Όταν θα λες: «περπάτησα!» Θα σε αφήνει να σκοντάφτεις, για να ζητάς το χέρι του στα πρώτα βήματά σου.

Θα σε παρατηρεί στις δύσκολες στιγμές της εφηβείας σου, θα σε παιδαγωγεί και θα σε συμβουλεύει μυστικά, σκληρά η τρυφερά.

Κι όταν ανδρώνεσαι, θα σε διδάσκει την τέχνη του πολέμου, και θα σε μάθει χίλιες τέχνες. Και θα καλεί μπροστά σου μονομάχους, όλο και δυνατότερους, όλο και αξιότερους, και θα διδάσκεσαι από τις πτώσεις σου κι από τον πόνο σου, ώσπου να γίνεις δυνατός.

Μα τότε, πια, δεν θα τον ψάχνεις.

Γιατί αργά μα σταθερά, ανεπαίσθητα, ΘΑ ΤΟΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ.

Θα τον διακρίνεις γύρω σου παντού. Θα βρίσκεις μέσα σου νοήματα που ποτέ δεν διδάχθηκες, θ’ αντιλαμβάνεσαι υπάρξεις που ποτέ δεν είδες.

Θα βρίσκεις δύναμη που ποτέ δεν είχες. Θα Τον γνωρίζεις, και θα τον εμπιστεύεσαι. Κι Εκείνος, θα γίνεται σιγά σιγά μοναδική σου σκέψη και λαχτάρα…

…Ώσπου η φωνή Του ν’ ακουστεί μεσ’ την καρδιά σου.

Και τότε, θα τον πεις: «Πατέρα!» και θα τον νιώθεις να σου λέει: «Παιδί μου!»

Θα ψάλλετε μαζί και θα γιορτάζετε στις δυσκολίες, και η φωνή Του θα’ ναι πια για σένα τόσο γνώριμη! Θ’ ακούς, και θα γελάς με αυτούς που τον αναζητούν ακόμα, Εκείνον που για σένα θα’ ναι πια ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

Και θ’ απομένει η επίγνωση κι ο γάμος….

Πηγή:http://stavroulasblog.blogspot.gr/2008/11/blog-post_25.html

Πηγή: http://www.oodegr.com/oode/poiima/gn_theou.htm

ΠΙΣΤΗ: Η Υπέρβαση των Σκέψεων

ΠΙΣΤΗ: Η Υπέρβαση των Σκέψεων 

Το 2ο επεισόδιο της σειράς Ντοκιμαντέρ ΤΑ ΚΙΤΡΙΝΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ καταπιάνεται με το θέμα της Πίστης Στο ντοκιμαντέρ αποκαλύπτεται η έννοια της Πίστης και η σχέση της με την ΑυτοΥπέρβαση. Τί είναι Πίστη? Ποια η σχέση της με το Θαύμα? Πώς συναντά την Αυτογνωσία? Έχει ένα τόπο μέσα μας? Τι είναι Άλμα Πίστεως? Ποια η σχέση της με το γονίδιο του θεού? Χωρίς Πίστη Τι? Αυτά και άλλα πολλά συζητάμε μέσα από τις συναντήσεις μας με επιστήμονες, καλλιτέχνες, ποιητές, καθηγητές, αναζητητές, μελετητές, στοχαστές εμβαθύνοντας στο νόημα της Πίστης. Συνοδοιπόροι σ' αυτό το επεισόδιο: Γρηγόρης Βαλτινός Ηθοποιός- Σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Κορναράκης Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ Δημήτρης Καραγιάννης Ψυχίατρος - Υπαρξιακός Συστημικός Ψυχοθεραπευτής Παναγιώτα Βλαντή Ηθοποιός Ευαγγελία Μαραγγιανού Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ Γέροντας Πέτρος Επίσκοπος της Εκκλησίας της Διασποράς Νίκος Τιλκερίδης Καλλιτέχνης - Δημοσιογράφος Χρίστος Παπαγεωργίου Μουσικοσυνθέτης- Παραγωγός Μηνάς Καφάτος Αστροφυσικός Μαρία Πάντου Αφηγήτρια – Θεατροπαιδαγωγός Ιωάννης Κοντόπουλος Διευθυντής Ερευνών Κέντρο Ερευνών Αστρονομίας Ακαδημίας Αθηνών π. Γεώργιος Λέκκας Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Παρίσι 4-Σορβόννη ------------------------ Faith: The Transcendence of Thought The second episode of the Documentary Series The Yellow Shoes dives into the Subject of Faith. At the Documentary the meaning of Faith is revealed as well as its connection with Self-Transcendence. What is Faith? What is its connection with the Miracle? How does it meet with Self-Consciousness? Is there a space for it inside of us? What is a Leap of Faith? What is its correlation with the gene of God? Without Faith What? We discuss these topics and many more in our meetings with scientists, artists, poets, professors, seekers, scholars and thinkers, delving deeply into the meaning of Faith. Our companions at this episode are: Gregory Valtinos Actor-Director Konstantinos Kornarakis Professor at the Theological School U.O.A. Dimitris Karagiannis Psychiatrist- Existential Systemic Psychotherapist Panagiota Vlandi Actress Evangelia Maraggianou Professor of Ancient Greek Philosophy at U.O.A. Bishop Peter Bishop at the Church of Diaspora Nikos Tilkeridis Artist- Jurnalist Christos Papageorgiou Composer-Producer Minas Kafatos Astrophysicist Maria Pantou Narrator- Τheatrical Εducationist Ioannis Kontopoulos Research Manager Centre of Astronomical Research, Athens Academy Father Georgios Lekkas Dr Philosophy of Sorbonne Universite, Paris -------------------

«Δεν έχεις Πίστη , όταν τα στάχια σου προσμένεις να γενούν σιτάρι... »

Από Το Ορθόδοξο Χαμομηλάκι

Πίστη

Δεν έχεις Πίστη, όταν τα στάχια σου
προσμένεις να γενούν σιτάρι,
κι από τ' άκαρπο δεντρί, που κέντρωσες,
προσμένεις καρπερό βλαστάρι!

Πίστη έχεις, όταν από το χέρσωμα
κι από τα αστραποκαμένα ξύλα,
προσμένεις τους καρπούς ολόδροσους
και καταπράσινα τα φύλλα.

Δεν έχεις Πίστη, όταν, πηγαίνοντας
το δρόμο του βουνού, προσμένεις
να φτάσεις ως το ανάερο ψήλωμα
κάποιας κορφής μαρμαρωμένης.

Πίστη έχεις, όταν, αλυσόδετος,
μέσα από τα βάθη της αβύσσου,
προσμένεις ως τα ουράνια ελεύτερο
να φτερουγίσει το κορμί σου.

Δεν έχεις Πίστη, όταν τ' απόβραδο
προσμένεις να προβάλλουν τ άστρα,
και με του πετεινού το λάλημα
να φέξη η αυγή ροδογελάστρα!

Πίστη έχεις, όταν- όσο αλόγιστο
και πλάνο ο νους σου κι αν το ξέρει-
προσμένεις ήλιο τα μεσάνυχτα
κι αστροφεγγιά το μεσημέρι.

Δεν έχει Πίστη, όταν, πιστεύοντας,
ρωτάς την κρίση και τη γνώση!
Δεν έχεις Πίστη, όταν την πίστη σου
στο λογικό έχεις θεμελιώσει!

Πίστη έχεις, όταν κάθε σου όνειρο
το ανάφτεις στο βωμό της τάμα,
κι αν κάποιο σου τάμα είναι αδύνατο,
προσμένεις να γενεί το θάμα.
 

Γεώργιος Δροσίνης

Μόνον η αισιοδοξία μας σώζει....

Μόνον η αισιοδοξία μας σώζει. Αν δεν έχουμε αισιοδοξία, δεν έχουμε πίστη. Χωρίς πίστη είμαστε σαν τα ζώα που σήμερα το πρωί σφαγιάστηκαν στο σφαγείο. Χωρίς την αισιοδοξία, όλοι μας είμαστε ανάπηροι. Μεγαλύτερη αναπηρία έχει ο άνθρωπος χωρίς αισιοδοξία παρά ο άνθρωπος χωρίς πόδια. Ο Θεός εν σοφία τα πάντα έκτισε. Στο πρόσωπο του αισιόδοξου καθημερινά πέφτουν οι ακτίνες του ηλίου, του ζεσταίνουν και του φωτίζουν την ψυχή, ενώ το πρόσωπο του απαισιόδοξου μένει χωρίς τον ήλιο, με αποτέλεσμα η ψυχή του να είναι κρύα και σκοτεινή. Ο πρώτος καθημερινά βλέπει τα λουλούδια, ενώ ο δεύτερος τον σκουπιδότοπο. Δεν μπορεί να υπάρξει καμμιά δημιουργία χωρίς αισιοδοξία.
Αδελφοί μου, ας είμαστε αισιόδοξοι. Ας ατενίσουμε τον κόσμο μας την ημέρα, ας δούμε ψηλά στον ουρανό τη νύχτα και ας έχουμε πίστη στον Θεό. Υπάρχει ο Δημιουργός, ο Πλάστης του κόσμου και Πατέρας μας. Η σκέψη αυτή, ας είναι η βάση της αισιοδοξίας μας.

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς.

 

Πηγή/Αναδημοσίευση:http://trelogiannis.blogspot.gr/2015/03/blog-post_743.html

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ: ΣΧΕΣΗ ΠΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ: ΣΧΕΣΗ ΠΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ:                 Όπως είπε ο Μ. Βασίλειος : "Δεν μειώνεται καθόλου ο θαυμασμός μας για τα μεγαλεία του Θεού, αν βρεθεί ο τρόπος με τον ...

Ο Χριστός είναι "πολύ μπροστά" για την εποχή μας...και όχι το αντίθετο!

Η πίστη μας είναι σαν το μάτι. Δέχεται το μάτι μας μία τρίχα μέσα του; Όχι! Όσο μικρή κι αν είναι το ενοχλεί, το μολύνει. Έτσι λοιπόν είναι και η πίστη μας. Δεν μπορεί να δεχτεί έστω και μία μικρή αλλοίωση, διότι αργά ή γρήγορα θα μολυνθεί και από τη μικρή αυτή αλλαγή, από τη μικρή αυτή "τριχούλα" μπορεί να χάσουμε ολόκληρο το μάτι, να αλλοιωθεί δηλαδή σιγά σιγά τόσο πολύ η Ορθόδοξη πίστη, η οποία πλέον να γίνει αιρετική.

Η Εκκλησία βεβαίως «προσαρμόζεται» στους καιρούς όμως δεν αλλοιώνεται ουσιαστικά. Μπορεί π.χ. να χρησιμοποιεί την τεχνολογία, τα τηλέφωνα, τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαδίκτυο όμως αυτό δεν την επηρεάζει. Δεν χάνει την ορθότητα του δόγματος, την παράδοση των Θεοφόρων Πατέρων.
Λένε κάποιοι: «Η Εκκλησία πρέπει να εκσυγχρονιστεί». Το θέμα όμως είναι τι εννοούν οι άνθρωποι όταν μιλούν για εκσυγχρονισμό. Μήπως εννοούν να καταργηθούν οι νηστείες; Να καταργηθεί η λατρευτική ζωή; Οι ιερείς να βγάλουν τα ράσα; Να ευλογήσει η Εκκλησία την ακολασία; Να ευλογήσει η Εκκλησία την ανωμαλία; Να ευλογήσει η Εκκλησία την εγωπάθεια; Διότι εάν εννοούν σαν εκσυγχρονισμό όλα τα παραπάνω ή παρόμοια, μάλλον έχουν χάσει την αίσθηση της ορθότητας της πίστεως, έχουν εδώ και καιρό αποκοιμίσει τα πνευματικά τους αισθητήρια.
Η Εκκλησία δεν αλλάζει, διότι η Εκκλησία είναι ο Χριστός παρατεινόμενος εις τους αιώνας. Η Εκκλησία απλά για ποιμαντικούς λόγους χρησιμοποιεί κάποια μέσα του κόσμου προς ωφέλεια του κόσμου, χωρίς όμως να δεσμεύεται από αυτά. Η Εκκλησία δεν χρειάζεται να αλλάξει. Οι σύγχρονοι άνθρωποι θα πρέπει να ταπεινωθούν ώστε να αποδεχτούν τον δρόμο προς την τελείωση που προτείνει η Εκκλησία, δηλαδή ο Χριστός.
«Η γλώσσα μέσα στην λατρεία είναι ακατανόητη» υποστηρίζουν κάποιοι. «Η ώρα που τελείται ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία δεν μας βολεύει» λένε κάποιοι άλλοι. «Είναι δυνατόν να θεωρείται αμαρτία το τάδε ή το τάδε; Που ζούμε;» λένε με αγανάκτηση μερικοί.
Η Εκκλησία αγαπητοί μου, δηλαδή ο Χριστός είπε: «Όστις θέλει…». Όποιος θέλει ας με ακολουθήσει, ας εφαρμόσει αυτά που λέγω ώστε να γίνει και αυτός κατά χάριν θεάνθρωπος.
Είναι όμως παράλογο οι άνθρωποι επειδή δεν θέλουν να μετανοήσουν, δεν θέλουν να βγουν από το βόλεμά τους, να χρησιμοποιούν διάφορα επιχειρήματα ώστε να βγάλουν -τρόπον τινα- άχρηστο ή και ατελή τον τρόπο με τον οποίο ο Χριστός μας προτείνει να ζήσουμε.
Ο άνθρωπος που δεν θέλει να αλλάξει, δεν θέλει να ταπεινωθεί, να κάνει δηλαδή υπακοή στον Χριστό, θα βρίσκει πάντοτε δικαιολογίες ώστε να αυτοδικαιώνει τις λάθος επιλογές του και να βγάζει τον Χριστό λάθος.
Η Ορθόδοξη πίστη μας, η Ορθόδοξη Εκκλησία μας με το στόμα και την γραφίδα των Θεοφόρων Πατέρων της ,μας δείχνει τον τρόπο και τα κριτήρια της ζωής που θα πρέπει να ακολουθήσουμε εάν και εφόσον θέλουμε να προκόψουμε πνευματικά. Ας μην προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε λοιπόν την αμαρτία μας, πέφτοντας στην βλασφημία. Διότι είναι μεγαλύτερη αμαρτία να κατηγορούμε τον ίδιο τον Χριστό ότι δεν τα είπε "καλά", από το ίδιο μας το πάθος που ίσως θέλουμε να δικαιολογήσουμε δι' αυτού του τρόπου.
Μπορεί βεβαίως κάποιος να υποστηρίξει ότι αυτά τα οποία λέγει η Εκκλησία δεν τα είπε ο Χριστός, όμως δι' αυτου του τρόπου πέφτει στο μεγάλο αμάρτημα της βλασφημίας του Αγίου Πνεύματος, μιας και με το συγκεκριμένο σκεπτικού υποστηριζεί ότι δεν υπάρχει το Άγιο Πνεύμα στην Εκκλησία.
Κοντολογίς. Η Εκκλησία όχι απλά είναι εκσυγχρονισμένη, αλλά για σωτηριολογικούς λόγους μένει (αν μου επιτρέπεται να πω ) και πίσω από την «εποχή» της. Ο κόσμος πρέπει να εκσυγχρονιστεί και όχι η Εκκλησία. Διότι η Εκκλησία ήδη κινείται στους χώρους της Ζωής μετά την ζωή, μέσα στην Καινή Δημιουργία, στην «εποχή» κατά την οποία τα πάντα υπάρχουν εν Χριστώ… ενώ ο κόσμος σέρνεται ακόμα μέσα στην φθαρτότητα ενός πεπτωκότος παρόντος, τυφλωμένος να δει όχι μόνο το επίγειο μέλλον του αλλά ακόμα και να υποψιαστεί την αποτυχία των επιλογών του και να μετανοήσει.
Ο Χριστός έκανε "καινά τα πάντα" , γιατί επιμένουμε λοιπόν στα "παλαιά" τα οποία παρήλθαν;
Ο Χριστός είναι "πολύ μπροστά" για την εποχή μας...και όχι το αντίθετο!

αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

Εκατόνταρχος: Η πίστη που δε γνωρίζει σύνορα

Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Βαρνάβας

Τι σημαίνει «Πιστεύω στο Θεό»;

Τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος είναι πιστός; Τι θα πει ακριβώς «πιστεύω στο Θεό»; Μήπως ότι αποδέχομαι απλώς την ύπαρξή Του; Ότι θεωρώ πως υπάρχει κάποιος δημιουργός αυτού του κόσμου, που ενδιαφέρεται λιγότερο ή περισσότερο για την πορεία του; Ότι θεωρητικά δέχομαι ένα Ον, ασύλληπτο για τα δικά μου δεδομένα; Την απάντηση στα ερωτήματα αυτά μάς προσφέρει η σημερινή ευαγγελική περικοπή (Ματθ. 8, 5-13).

Η διήγηση αφορά έναν εκατόνταρχο που έχει ένα δούλο βαριά άρρωστο και προστρέχει στον Ιησού, για να ζητήσει τη βοήθειά Του. Ο Χριστός ανταποκρίνεται και προθυμοποιείται να μεταβεί στην οικία του Ρωμαίου αξιωματικού, για να θεραπεύσει τον άρρωστο. Ο εκατόνταρχος όμως έχει συναίσθηση των αμαρτιών του και ντρέπεται να δεχθεί το Διδάσκαλο. Τον παρακαλεί, λοιπόν, με ένα λόγο του να θεραπεύσει το δούλο του. Πιστεύει ότι ο λόγος του Χριστού είναι πηγή ζωής.

Τόσο πολύ πιστεύει! Τόσο, που είναι πεπεισμένος ότι Αυτός που έχει απέναντί του διαθέτει τόση δύναμη, ώστε μπορεί να κάνει τα πάντα, χωρίς απαραίτητα να είναι παρών. Ακόμα και να θεραπεύσει κάποιον ασθενή χωρίς να τον βλέπει, χωρίς να ξέρει από τι ακριβώς πάσχει.

Μέγιστο δίδαγμα, πραγματικά, για όλους μας! Μέγιστο παράδειγμα για την έκταση και το βάθος της αληθινής πίστης. Η στάση του απαντά με μεγάλη ακρίβεια στα ερωτήματα που θέσαμε στην αρχή. Αυτό ακριβώς θα πει αληθινή πίστη. Αυτό θα πει «πιστεύω στο Θεό»: να Τον εμπιστεύομαι απόλυτα. Να είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι μπορεί να καταφέρει οτιδήποτε, αντίθετα σε όλα τα δεδομένα, πέρα από τις συνθήκες που υπάρχουν και πέρα από όσα μπορεί να χωρέσει η ανθρώπινη λογική.

Πόσοι άραγε από μας μπορούν να σκεφθούν κατ’ αυτόν τον τρόπο; Πόσοι μπορούν στ’ αλήθεια να Τον εμπιστευθούν στις δυσκολίες τους; Πόσοι ανάμεσά μας μπορούν να αποδείξουν αυτήν την εμπιστοσύνη, ελπίζοντας σ’ Εκείνον; Πόσοι δεν λυγίζουν μπροστά στις δυσκολίες της ζωής και χάνουν από μπροστά τους την ελπίδα ότι ο Κύριος στέκεται δίπλα τους και νοιάζεται γι’ αυτούς; Αυτό το μέτρο και το υπόδειγμα μάς παραδίδει ο εκατόνταρχος της αυριανής παραβολής.

Υπάρχει και κάτι ακόμα όμως στο αγιογραφικό αυτό ανάγνωσμα: η εθνικότητα του εκατόνταρχου. Ο άνθρωπος δεν είναι Ιουδαίος, δεν ανήκει στο έθνος στο οποίο κήρυττε ο Ιησούς. Είναι κατά τεκμήριο ειδωλολάτρης, εθνικός. Γι’ αυτό και αμέσως μετά ο Χριστός στρέφεται στο πλήθος που Τον ακολουθεί και τον επαινεί δημοσίως. Όπως έχει κάνει και σε άλλες περιπτώσεις, προειδοποιεί τους Ισραηλίτες να μην αρκούνται στην καταγωγή τους, να μην εφησυχάζουν επειδή ανήκουν στον «εκλεκτό λαό του Θεού».

Προειδοποίηση που αφορά όλους. Και κυρίως τους χριστιανούς. Να μην εφησυχάζουμε, μόνο επειδή είμαστε βαπτισμένοι ή επειδή «τελούμε επακριβώς τα θρησκευτικά μας καθήκοντα». Αν δεν φροντίζουμε να ενεργοποιούμε τη χάρη που μας δόθηκε και αν δεν βρισκόμαστε σε εγρήγορση, τότε ας μη θεωρούμε την πίστη μας βέβαιη και τη σωτηρία μας δεδομένη. Άνθρωποι «από Ανατολή και Δύση», όπως αναφέρει η περικοπή, θα είναι πιο άξιοι από μας να βρεθούν στους κόλπους της Βασιλείας του Θεού.

Ας προσέξουμε και κάτι τελευταίο: ο Κύριος επαινεί δημόσια την πίστη του εκατοντάρχου. Δεν προσπερνά τη συμπεριφορά του, μήπως τυχόν «του αυξήσει την υπερηφάνεια». Δεν τον υποτιμά, ούτε θέλει να τον διδάξει περαιτέρω. Χωρίς να έχει να κερδίσει τίποτε από εκείνον, τον προβάλλει ως παράδειγμα πίστεως στους Ιουδαίους (πράξη ασυνήθιστη για τους ευσεβείς τουλάχιστον Εβραίους). Του αναγνωρίζει δημόσια την πίστη, για να την κάνει να καρποφορήσει και να παραδειγματίσει τους υπόλοιπους.

Πηγή/Αναδημοσίευση:http://www.pemptousia.gr