Ιερό Ευχέλαιο

Το Μυστήριο του Ευχελαίου δεν είναι απλώς μια τελετή· είναι η έμπρακτη απάντηση της Εκκλησίας στον ανθρώπινο πόνο, μια ιερή πράξη που αποσκοπεί στη θεραπεία όχι μόνο του σώματος, αλλά και της ψυχής. Η ονομασία του προέρχεται από τα δύο βασικά του χαρακτηριστικά: την «ευχή» (προσευχή) και το «έλαιο» (λάδι).

Η αρχαιότερη μαρτυρία για το Ευχέλαιο καταγράφεται στην Καινή Διαθήκη, στην επιστολή του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, όπου ορίζεται ότι ο ασθενής προσκαλεί τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας για να προσευχηθούν και να τον αλείψουν με λάδι «στο όνομα του Κυρίου». Η δύναμη της ίασης είχε ήδη αναγγελθεί από τον Χριστό, ο οποίος προείπε ότι οι μαθητές Του «θα θέτουν τα χέρια πάνω στους αρρώστους και θα τους θεραπεύουν».

Το λάδι, υλικό στοιχείο με αρχαίες θεραπευτικές ιδιότητες, αποκτά στο Μυστήριο βαθύ θεολογικό συμβολισμό:Ενίσχυση και Ίαση: Συμβολίζει την ενδυνάμωση του σώματος για τους πνευματικούς αγώνες και την επούλωση των σωματικών πληγών.Σύμφωνα με αρχαία χριστιανικά κείμενα, η ελιά θεωρείται δέντρο του Παραδείσου. Ο καρπός της στο Ευχέλαιο συμβολίζει τη συμφιλίωση του ανθρώπου με τον Θεό και την επάνοδό του στην προ της πτώσεως κατάσταση.Στις ευχές του Μυστηρίου, το αγιασμένο λάδι ονομάζεται «θώρακας δυνάμεως» και «αποτρεπτικό από κάθε διαβολική ενέργεια», προστατεύοντας τον πιστό από τους πειρασμούς που εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες του.

Η Εκκλησία αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική οντότητα. Το Ευχέλαιο αναδεικνύει τη στενή σχέση μεταξύ της σωματικής ασθένειας και της πνευματικής κατάστασης (αμαρτία). Όπως τονίζεται στις πηγές, «όταν ασθενεί το σώμα, ασθενεί και η ψυχή». Γι' αυτό, μαζί με το αίτημα για σωματική υγεία, το Μυστήριο περιλαμβάνει πάντα και το αίτημα για συγχώρηση των αμαρτιών.

Αν και το Ευχέλαιο μπορεί να τελεστεί οποιαδήποτε στιγμή (στο σπίτι ή στο νοσοκομείο), η τέλεσή του στους ναούς τη Μεγάλη Τετάρτη έχει ιδιαίτερη σημασία.Προσφέρει στους πιστούς τη δυνατότητα για γενικότερη κάθαρση ψυχής και σώματος. Με τη συμμετοχή τους, οι χριστιανοί προετοιμάζονται να βιώσουν τα Πάθη και την Ανάσταση του Κυρίου με καθαρή συνείδηση. Η ακολουθία είναι πλούσια και κατανυκτική, περιλαμβάνοντας επτά αποστολικά και επτά ευαγγελικά αναγνώσματα, καθώς και επτά ευχές για την άλειψη των παρισταμένων.

Το Ευχέλαιο δεν είναι μια μαγική τελετή, αλλά μια λογική λατρεία. Είναι η στιγμή που ο πιστός καταθέτει την ελπίδα του στον «ιατρό των ψυχών και των σωμάτων», ζητώντας το έλεος και τη χάρη του Θεού για να μεταμορφώσει τον πόνο του σε ευλογία και την ασθένειά του σε πηγή πνευματικής αναγέννησης

Πώς συνδέεται ο Καλός Σαμαρείτης με το μυστήριο του Ευχελαίου;

Ο Καλός Σαμαρείτης συνδέεται άρρηκτα με το μυστήριο του Ευχελαίου μέσα από τον συμβολισμό του λαδιού και τον ρόλο του Χριστού ως ιατρού, όπως προκύπτει από τις πηγές:

Ο Χριστός ως Καλός Σαμαρείτης: Στην παράδοση της Εκκλησίας, ο ίδιος ο Χριστός ταυτίζεται με το πρόσωπο του Καλού Σαμαρείτη, ο οποίος περιποιείται με ευσπλαχνία τον πληγωμένο άνθρωπο. Όπως ο Σαμαρείτης έσκυψε πάνω από τον τραυματισμένο οδοιπόρο, έτσι και η Εκκλησία, μέσω του μυστηρίου, συμπαραστέκεται στον πονεμένο άνθρωπο.

Το λάδι ως θεραπευτικό μέσο: Στην παραβολή, ο Σαμαρείτης περιποιείται τις πληγές του τραυματία χρησιμοποιώντας λάδι και κρασί. Αυτή η βιβλική αναφορά αποτελεί τη βάση για τη χρήση του ελαίου στο Μυστήριο του Ευχελαίου, το οποίο θεωρείται το βασικό υλικό στοιχείο για τη θεραπεία. Το λάδι υπήρξε ανέκαθεν βασικό θεραπευτικό μέσο και στο μυστήριο χρησιμοποιείται συμβολικά για την ενίσχυση του σώματος και την επούλωση των πληγών.

Θεραπεία ψυχής και σώματος: Ο Καλός Σαμαρείτης προσφέρει άμεση ανακούφιση στον πληγωμένο, μεταφέροντάς τον στο πανδοχείο για φροντίδα. Αντίστοιχα, το Ευχέλαιο στοχεύει στη διπλή θεραπεία του πιστού: τη σωματική ίαση από την αρρώστια και την πνευματική θεραπεία της ψυχής από την αμαρτία.

Ο Χριστός ως Ιατρός: Μέσα από τις ευχές του μυστηρίου, ο Χριστός αποκαλείται «ιατρός των ψυχών και των σωμάτων». Αυτός ο χαρακτηρισμός πηγάζει από τη στάση Του απέναντι στην ασθένεια και την ευαισθησία που έδειξε (όπως στην παραβολή), προσφέροντας όχι μόνο σωματική γιατρειά αλλά και συγχώρηση αμαρτιών.
Συμπερασματικά, η πράξη του Καλού Σαμαρείτη να αλείψει με λάδι τις πληγές του συνανθρώπου του αποτελεί το βιβλικό πρότυπο της θεραπευτικής δράσης της Εκκλησίας στο Ευχέλαιο.

Η μεταμόρφωση του πόνου (το Μυστήριο του Ευχελαίου)

Σύσταση και εξέλιξη του Μυστηρίου

 
i. Εισαγωγικά
Η Εκκλησία δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τον ανθρώπινο πόνο και συμπαραστέκεται στον
άρρωστο και πονεμένο άνθρωπο με το Μυστήριο του Ευχελαίου, αποσκοπώντας στη θεραπεία όχι μόνο του σώματος, αλλά και της ψυχής του. Η ακολουθία του Μυστηρίου του Ευχελαίου ξεκίνησε από μία απλή μορφή και εξελίχθηκε στη μορφή με την οποία τελείται σήμερα.

ii. Το Ευχέλαιο στην αποστολική εποχή
Η αρχαιότερη μαρτυρία για την τέλεση του Ευχελαίου κατά την αποστολική εποχή καταγράφεται στην Καινή Διαθήκη, και συγκεκριμένα στην Καθολική επιστολή του αγίου Ιακώβου του αδελφοθέου (5, 14-15). Εκεί αναφέρεται ότι, «όταν κάποιος Χριστιανός είναι άρρωστος, προσκαλεί στο σπίτι του τους ιερείς και αυτοί, αφού πρώτα προσευχηθούν για τη θεραπεία του (θέτοντας το χέρι τους στο κεφάλι του), τον αλείφουν με λάδι στο όνομα του Κυρίου». Ο αδελφόθεος Ιάκωβος προσθέτει ότι, μέσα από αυτή τη διαδικασία «η ευχή των ιερέων θα προσφέρει τόσο την πνευματική, όσο και τη σωματική θεραπεία» του αρρώστου και ότι θα συγχωρεθούν οι αμαρτίες του.
Από την παραπάνω μαρτυρία φαίνεται ότι η Εκκλησία συνέδεε την ασθένεια του σώματος με την ασθένεια της ψυχής (την αμαρτία), με αποτέλεσμα να υπάρχει σύνδεσμος των Μυστηρίων της Μετανοίας και του Ευχελαίου. Η χειροθεσία του αρρώστου από τους ιερείς είχε αναγγελθεί από τον ίδιο τον Χριστό, όταν είπε ότι οι μελλοντικοί μαθητές του «θα θέτουν το χέρι πάνω στους αρρώστους και θα τους θεραπεύουν» (Μκ. 16, 18).
Βασικό στοιχείο της θεραπευτικής αυτής πράξης της Εκκλησίας αποτελεί το λάδι, που υπήρξε ανέκαθεν και σε όλους τους λαούς βασικό θεραπευτικό μέσο. Όπως αναφέρεται σχετικά με τους Μαθητές του Χριστού, όταν ο Κύριος τους έστειλε να κηρύξουν, αυτοί διενεργούσαν θεραπείες των αρρώστων «αλείφοντάς τους με λάδι» (Μκ. 6, 13), ενώ και ο Χριστός αναφέρεται (στην παραβολή του Καλού Σαμαρείτη), στην περιποίηση των τραυμάτων του πληγωμένου με λάδι (Λκ. 10, 34). Η δε μαρτυρία της Καθολικής επιστολής του Ιακώβου ότι, η άλειψη των ασθενών με έλαιο γινόταν «στο όνομα του Κυρίου», αποκλείει από τη συγκεκριμένη πράξη, κάθε περίπτωση μαγικής ιατρικής δραστηριότητας.

iii. Η εξέλιξη του Μυστηρίου του Ευχελαίου μέχρι τον 8ο αιώνα
Κατά τους δύο πρώτους αιώνες ζωής της Εκκλησίας, οι πληροφορίες για την άλειψη των ασθενών με έλαιο και για την προσευχή υπέρ της θεραπείας τους είναι ελάχιστες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το Ευχέλαιο ήταν άγνωστο ή ανύπαρκτο. Διάφορες ιστορικές μαρτυρίες μας επιτρέπουν να υποθέσουμε ότι το Ευχέλαιο τελούνταν με τον απλό τρόπο που μαρτυρείται στην Καθολική Επιστολή του Ιακώβου. Στις αρχές του 3ου μ.Χ. αιώνα δε, μαρτυρείται για πρώτη φορά μία ευχή, με την οποία αγιάζεται το λάδι πριν από την άλειψη του αρρώστου (στην «Αποστολική Παράδοση» του Ιππολύτου Ρώμης). Παρόμοιες ευχές μαρτυρούνται αργότερα, τον 4ο αιώνα, στο «Ευχολόγιο του Σεραπίωνα» και στις «Αποστολικές Διαταγές».
Εκτός από τις παραπάνω πηγές της Λατρείας, υπάρχουν πολλές άλλες μαρτυρίες για την άλειψη των αρρώστων με λάδι και για προσευχή υπέρ της θεραπείας τους, που προέρχονται από πολλούς εκκλησιαστικούς συγγραφείς και κείμενα σχετικά με τους Αγίους. Όλα αυτά οδήγησαν στην εμφάνιση μικρών ευχών ευλογίας του ελαίου και ευχών για την άλειψη των αρρώστων, οι οποίες, εν τέλει, διαμόρφωσαν και την Ακολουθία του Μυστηρίου, όπως αυτή έφτασε μέχρι την εποχή μας.

Τέλεση του Μυστηρίου

 
i. Τα μέρη του Μυστηρίου
Η Ακολουθία του Μυστηρίου του Ευχελαίου ξεκινά με ένα εισαγωγικό τμήμα, στο οποίο
διαβάζονται οι Ψαλμοί 142 και 50. Ακολουθεί ο Κανόνας (σε εννέα ωδές), το Εξαποστειλάριο
και τα Τροπάρια των Αίνων· όλα αυτά μαρτυρούν ότι η Ακολουθία μοιάζει με την Ακολουθία του Όρθρου. Μετά την εκφώνηση «Ευλογημένη η βασιλεία του Πατρός...» (όπως στη Θεία Λειτουργία) και μετά τα ειρηνικά, διαβάζεται από τον ιερέα μία ευχή αγιασμού του ελαίου, ψάλλονται ορισμένα τροπάρια και ακολουθούν επτά αποστολικά και ευαγγελικά αναγνώσματα, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται ευχές για την άλειψη των παρισταμένων με το αγιασμένο έλαιο. Η Ακολουθία του Μυστηρίου του Ευχελαίου ολοκληρώνεται με μία ευχή που έχει συγχωρητικό χαρακτήρα, εφόσον η άλειψη με αγιασμένο έλαιο αφορά στη θεραπεία όχι μόνο του σώματος, αλλά και της ψυχής.

ii. Τα υλικά στοιχεία του Μυστηρίου
Το βασικό υλικό στοιχείο του Μυστηρίου του Ευχελαίου είναι το έλαιο. Όπως αναφέρθηκε και στη διδακτική Ενότητα του Βαπτίσματος, το έλαιο έχει συμβολικό χαρακτήρα και σημαίνει την ενίσχυση του σώματος κατά τη διάρκεια των διαφόρων πνευματικών αγώνων.
Στο Μυστήριο του Ευχελαίου, το έλαιο χρησιμοποιείται και με την έννοια του θεραπευτικού μέσου. Θεωρείται ως επουλωτικό των πληγών του σώματος και, κατ᾽ επέκταση, ως θεραπευτικό όλων των ασθενειών. Επομένως, η άλειψη των ανθρώπων με έλαιο, κατά την τέλεση του Μυστηρίου παραπέμπει στη σωματική θεραπεία. Όμως, ο άνθρωπος δεν έχει μόνο σώμα, αλλά έχει και ψυχή. Ο βαθύτερος συμβολισμός του ελαίου ως θεραπεία της ψυχής, βασίζεται σε διάφορα κείμενα των πρώτων χριστιανικών αιώνων, όπως το απόκρυφο κείμενο με τίτλο «Βίος Αδάμ και Εύας», στα οποία τονίζεται ότι η ελιά ήταν ένα από τα «δένδρα του Παραδείσου» και ότι ο καρπός της συμβόλιζε την πνευματική θεραπεία του ανθρώπου, δηλαδή την επάνοδό του στον Παράδεισο και την αποκατάσταση της σχέσης του με τον Θεό. Υπό την έννοια αυτή, το υλικό στοιχείο του Μυστηρίου του Ευχελαίου αποκτά σημαντική διάσταση, αφού συμβολίζει την επάνοδο του ανθρώπου στην κατάσταση πριν την πτώση, μέσα από τη συγχώρηση των αμαρτιών του και, επόμενως, μέσα από την συμφιλίωσή του με τον Θεό.

iii. Σκοπός και τόπος τέλεσης του Μυστηρίου
Το Μυστήριο στοχεύει στη θεραπεία των πιστών από μία σωματική αρρώστια. Όμως, επειδή το σώμα είναι συνδεδεμένο με την ψυχή, το Μυστήριο του Ευχελαίου στοχεύει και στη θεραπεία της ψυχής από την αμαρτία και στην αποκατάσταση της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό (μιας σχέσης που υπόκειται στην «ασθένεια» της αμαρτίας). 

Το Μυστήριο μπορεί να τελεστεί τόσο στον Ναό, όσο και εκτός του Ναού (στο σπίτι του αρρώστου ή εκείνου που έχει ανάγκη συμμετοχής στο Μυστήριο, αλλά και σε οποιονδήποτε άλλο τόπο). Εάν, όμως, τελεστεί η πλήρης Ακολουθία του Μυστηρίου του Ευχελαίου (Όρθρος και Θεία Λειτουργία), τότε θα πρέπει να τελεστεί στον Ναό.

Αμαρτία και ασθένεια
Σε πολλά σημεία από τα παραπάνω, τονίστηκε ο βαθύτερος σύνδεσμος του σώματος με την ψυχή του ανθρώπου. Το Μυστήριο του Ευχελαίου, ήδη από τις πρώτες μαρτυρίες του (Καθολική επιστολή Ιακώβου), αναγνωρίζει αυτόν τον σύνδεσμο και, γι᾽αυτό, θεωρεί ότι μαζί με τη σωματική θεραπεία επιτελείται και η θεραπεία της ψυχής. Είναι πολύ ευαίσθητο το θέμα της ευθύνης που έχει η ψυχή στη δημιουργία της ασθένειας του σώματος. Στον Παρακλητικό Κανόνα προς τη Θεοτόκο αναφέρεται με σαφήνεια ότι «όταν ασθενεί το σώμα, ασθενεί και η ψυχή». Αλλά και ο Απόστολος Παύλος τονίζει ότι η «φθορά της ανθρώπινης ψυχής» από την
αμαρτία συνεπάγεται και «τη σωματική φθορά» του ανθρώπου. Ακόμα και η σύγχρονη ιατρική
επιστήμη παραδέχεται ότι υπάρχουν ψυχικές διαταραχές (που προκαλούνται από διάφορες πράξεις του ανθρώπου), οι οποίες αποτελούν αιτίες δημιουργίας ασθενειών

Γι’ αυτό κατά την τέλεση του Μυστηρίου του Ευχελαίου, μαζί με το αίτημα για τη θεραπεία από τη σωματική ασθένεια, διατυπώνεται και το αίτημα για συγχώρηση των αμαρτιών, δηλαδή για τη θεραπεία της ψυχής. Εφόσον ο άνθρωπος είναι διφυής (σώμα και ψυχή), είναι φυσικό επακόλουθο τα δύο αυτά μεγέθη να βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και να απαιτούν συνολική θεώρηση.

Ενδεικτικές Δραστηριότητες

 
1η Δραστηριότητα
Διαβάζουμε το κείμενο που ακολουθεί. Καταθέτουμε τις σκέψεις μας για τη λέξη «Ευχέλαιο» συλλογιζόμενοι και τα εξής: Τι εννούμε με τη λέξη Ευχέλαιο; Ποιους αφορά; Σε τι ωφελει; Συνδέεται με τη Μετάνοια και την προσευχή και με ποιον τρόπο;
«Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ζωής και παρουσίας της στον κόσμο είδε τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική οντότητα και την ασθένεια του σώματος ως έχουσα άμεση σχέση με την ασθένεια της ψυχής, που είναι η αμαρτία, και άρα ως αντικείμενο του απολυτρωτικού έργου του Χριστού που δρά ακριβώς μέσα στην Εκκλησία. Έτσι, λοιπόν, η ασθένεια γίνεται υπόθεση όλης της Εκκλησίας και η θεραπεία τόσο της ψυχής όσο και του σώματος γίνεται στα πλαίσια της ζωντανής σχέσης και της
πλήρους ενότητας που πρέπει να έχουν οι πιστοί με την Εκκλησία. Στην εκκλησιολογική αυτή βάση κατανοείται και η σύσταση του αποστόλου Ιακώβου να αξιοποιηθεί η θεραπευτική ιδιότητα του ελαίου, γνωστή και από άλλα σχετικά γεγονότα στην Καινή Διαθήκη, και να προσκαλούνται οι πρεσβύτεροι της Εκκλησίας στο σπίτι του ασθενούς προκειμένου με την προσευχή και την άλειψη με έλαιο στο όνομα του Κυρίου να επιτευχθεί η θεραπεία της αρρώστιας του σώματος, αλλά και της ψυχής του πάσχοντος».
Π. Σκαλτσή, «Ιστορική εξέλιξη της ακολουθίας του Ευχελαίου»,στο βιβλίο του ιδίου «Λειτουργικές μελέτες ΙΙ, Θεσσαλονίκη,Πουρναράς, 2006, σ. 506.

2η Δραστηριότητα
Διαβάζουμε το κείμενο που ακολουθεί και αναπαριστούμε το στιγμιότυπο από το Μυστήριο
του Ευχελαίου.

«Κύριε, εσύ που με το έλεος και την αγάπη σου για τον άνθρωπο θεραπεύεις τα συντρίμμια των ψυχών και των σωμάτων μας· εσύ, Δέσποτα, αγίασε και αυτό το λάδι, ώστε να γίνει θεραπευτικό γι᾽ αυτούς που αλείφονται με αυτό, για να απαλλαγούν από κάθε αμαρτία, από κάθε σωματική ασθένεια, από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος και από κάθε κακό. Έτσι, μέσα από αυτή την άλειψη θα δοξαστεί το πανάγιο όνομά Σου».                                                                                                           Μυστήριο του Ευχελαίου, ευχή αγιασμού του ελαίου (Ι. Φουντούλης, «Ακολουθία του Ευχελαίου», Θεσσαλονίκη 1978, σσ. 41-41).

3η Δραστηριότητα
Συλλογικός ρόλος: «Προετοιμάζοντας την τέλεση του Μυστηρίου του Ευχελαίου».

4η Δραστηριότητα
Παγωμένη εικόνα με θέμα: «Μέρη του Μυστηρίου του Ευχελαίου». Επιλέγουμε μια σκηνή που
μας ενδιαφέρει και την παρουσιάζουμε στην τάξη.

5η Δραστηριότητα
TPS με θέμα: «Γιατί είναι σημαντικό το Μυστήριο του Ευχέλαιου». Σκεφτόμαστε όσα συζητήσαμε για το Μυστήριο του Ευχελαίου, επιλέγουμε μια σημαντική πτυχή του, που θέλουμε να θυμόμαστε και τη σημειώνουμε. Συζητούμε με τον διπλανό μας για αυτήν, καταγράφουμε τις απόψεις μας και προτείνουμε έναν νέο τίτλο της Ενότητας, ως ομάδα. Ο Καθηγητής μας τους γράφει στον πίνακα. Συζητούμε στην τάξη και επιλέγουμε τον πιο αντιπροσωπευτικό.

6η Δραστηριότητα
Σχεδιάζουμε έναν εννοιολογικό χάρτη με τα μέρη του Μυστηρίου του Ευχελαίου.

7η Δραστηριότητα
Κατασκευάζουμε ένα πόστερ με θέμα τα απαραίτητα υλικά του Μυστηρίου του Ευχελαίου.

8η Δραστηριότητα
Χωριζόμαστε σε ομάδες και σχεδιάζουμε έγχρωμα ή ασπρόμαυρα σκίτσα με περιεχόμενο την
παραβολή του καλού Σαμαρείτη. Τα συγκεντρώνουμε και τα βάζουμε σε σειρά, δημιουργώντας
ένα κόμικ, με ή χωρίς λόγια.

9η Δραστηριότητα
Έρευνα: Το λάδι ως μέσο θεραπείας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

10η Δραστηριότητα
Προγραμματίζουμε τη συμμετοχή μας στην τέλεση του ιερού Ευχελαίου. Βοηθούμε τον ιερέα,
συμμετέχοντας ενεργά στο Μυστήριο.

11η Δραστηριότητα
Artful Thinking («αντιλαμβάνομαι, γνωρίζω, φροντίζω»). Παρατηρούμε τον πίνακα του Βαν
Γκογκ «Ο καλός Σαμαρείτης».

• Τι μπορεί να σκέφτεται ο Σαμαρείτης;
• Τι θα μπορούσε να γνωρίζει ή να πιστεύει για όσα συνέβησαν στον Ιουδαίο;
• Τι είναι αυτό για το οποίο νοιάζεται και φροντίζει περισσότερο εκείνη τη στιγμή, αλλά και
μετέπειτα;
• Φανταζόμαστε τον εαυτό μας ως τον Ιουδαίο. Πώς αισθανόμαστε και γιατί; 

 

Πηγή: Γεώργιος Φίλιας, Δημήτριος Χοϊλούς, Κωνσταντίνος Πρέντος,Λειτουργική Ζωή της Εκκλησίας Β´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ: 63-70

 

 

 

 

 

 

Ύμνοι από το μυστήριο του ευχελαίου

Αρχείο ήχου και συνοδευτικό κείμενο, με θέμα τους ύμνους που ψάλλονται κατά το μυστήριο του ευχελαίου. Στόχοι του μαθησιακού αντικειμένου είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τους ύμνους του ευχελαίου και να εξοικειωθούν με τη βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική και υμνογραφία. Κατά τη διάρκεια αναπαραγωγής του αρχείου ήχου, προβάλλεται μια φωτογραφία από την τέλεση ευχελαίου, δίνονται σύντομες πληροφορίες για το συγκεκριμένο μυστήριο, ενώ παράλληλα καταγράφονται τα λόγια των ύμνων.

Μεγάλη Τετάρτη

Ἱερὸ Εὐχέλαιο

τὸ στόμα αὐτῶν τῆς Σῆς αἰνέσεως πλήρωσον...

Ναί, Δέσποτα Κύριε, ἐπάκουσόν μου τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ ὑπέρ τῶν δούλων Σου τούτων· πάριδε, ὡς ἀμνησίκακος Θεός, τὰ παραπτώματα αὐτῶν ἅπαντα· ἀπάλλαξον αὐτούς τῆς αἰωνίου κολάσεως· τὸ στόμα αὐτῶν τῆς Σῆς αἰνέσεως πλήρωσον· τὰ χείλη αὐτῶν ἄνοιξον πρὸς δοξολογίαν τοῦ ὀνόματός Σου· τὰς χεῖρας αὐτῶν ἔκτεινον πρὸς ἐργασίαν τῶν ἐντολῶν Σου· τοὺς πόδας αὐτῶν πρὸς τὸν δρόμον τοῦ Εὐαγγελίου Σου κατεύθυνον, πάντα αὐτῶν τὰ μέλη καὶ τὴν διάνοιαν τῇ Σῇ κατασφαλιζόμενος χάριτι. (στ´ εὐχή τοῦ Εὐχελαίου).

Αναδημοσίευση

27. Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου

Σύσταση του μυστηρίου

•  Η φροντίδα του Ιησού για τους αρρώστους μαρτυρείται συνεχώς στα Ευαγγέλια. 

•  «Τυφλοί ξαναβλέπουν και κουτσοί περπατούν, λεπροί καθαρίζονται και κουφοί ακούν» (Ματθ. 11, 5). Αλλά και στους μαθητές του ο Κύριος «έδωσε εξουσία πάνω σ' όλα τα δαιμόνια και δύναμη να θεραπεύουν αρρώστιες. Τους έστειλε να κηρύττουν τη Βασιλεία του Θεού και να γιατρεύουν τους αρρώστους» (Λουκ. 9, 1-2).

• Αυτή η εξουσία και η δύναμη ήταν για τους πρώτους χριστιανούς κάτι πολύ σημαντικό. Γι' αυτό σε περίπτωση ασθένειας κάποιου πιστού, καλούσαν τους ιερείς, οι οποίοι έρχονταν κοντά στον άρρωστο και προσεύχονταν,αλείφοντας τον με λάδι (Ιακ. 5, 14). Το αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο η θεραπεία τον, αλλά και η συγχώρηση των αμαρτιών του (Ιακ. 5, 15).
• Αρχικά , λοιπόν,  υπήρχε μια ιδιαίτερη ακολουθία, η οποία ονομάστηκε αργότερα «Ευχέλαιο», από τα δυο χαρακτηριστικά της γνωρίσματα: την «ευχή» (προσευχή) και το «έλαιο» (λάδι)
• .Το μυστήριο του Ευχελαίου τελείται για τους ασθενείς και συντελεί στη θεραπεία τους, εφόσον εκείνοι δεχτούν με πίστη την ευλογία του Θεού. Οι χριστιανοί, όμως, ζητούν την τέλεση του Ευχελαίου ανεξάρτητα από την περίπτωση της ασθένειας.
•  Με το μυστήριο του Ευχελαίου προσφέρεται η δυνατότητα κάθαρσης της ψυχής και του σώματος.
•  Έτσι εξηγείται η συχνή τέλεση του μυστηρίου κατά την περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής, που είναι κατεξοχήν πνευματική περίοδος. Τη Μ. Τετάρτη, το μυστήριο τελείται στους ναούς. Οι πιστοί με τη συμμετοχή τους στο μυστήριο του Ευχελαίου ετοιμάζονται για τα Πάθη και την Ανάσταση του Κυρίου

 Η ενότητα της ψυχής και του σώματος

• Στις ευχές και στους ύμνους του μυστηρίου του Ευχελαίου, τονίζεται η βαθιά ενότητα του σώματος και της ψυχής. Ο Κύριος αποκαλείται  γιατί δεν αρνήθηκε σε κανέναν άρρρωστο που έτρεξε κοντά του τη θεραπεία, ενώ συγχρόνως του έδινε και άφεση αμαρτιών, δείχνοντας έτσι ότι η ρίζα της ασθένειας δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο σώμα.

•   Κατά το μυστήριο του Ευχελαίου, το αγιασμένο λάδι ονομάζεται «αποτρεπτικό από κάθε διαβολική ενέργεια»
• Το αγιασμένο λάδι ονομάζεται στις ευχές «θώρακας δυνάμεως», υπενθυμίζοντας την ανάγκη άμυνας απέναντι στη διαβολική προσβολή

 Αμαρτία και ασθένεια: μια σύγχρονη προβληματική

• Η υγεία ή η ασθένεια της ψυχής συνεπάγεται τις αντίστοιχες καταστάσεις στο σώμα. Η αμαρτία (διχασμός της ψυχής) είναι η έμμεση αιτία της αρρώστιας
• Σήμερα που η ίδια η επιστήμη επισημαίνει τη σημασία της ψυχικής διάθεσης στη σωστή σωματική κατάσταση, αλλά και την αξία της πνευματικής άσκησης, η προσφορά του μυστηρίου του Ευχελαίου είναι πολύ σημαντική. 

Με υλικό από το ψηφιακό σχολείο