1. Εισαγωγή στη Λειτουργική
Η Λειτουργική μελετά τα Μυστήρια, τις Ακολουθίες και τις προσευχές που αποτελούν τη λατρεία του Θεού.
Περιλαμβάνει τη δοξολογία, την ευχαριστία και την παράκληση των πιστών προς τον Δημιουργό.
Η λατρεία ονομάζεται συλλογική επειδή τελείται από ολόκληρο το σώμα των πιστών μαζί.
Η ιστορία της Λειτουργικής εξετάζει πώς γεννήθηκαν και εξελίχθηκαν οι ακολουθίες μέσα στους αιώνες.
Η θεολογία της λειτουργικής ζωής αναλύει το βαθύτερο πνευματικό περιεχόμενο των τελουμένων.
Βασικό χαρακτηριστικό της χριστιανικής λατρείας είναι ότι πρόκειται για λατρεία πνευματική.
Ο Χριστός δίδαξε ότι τον Θεό Τον λατρεύουμε με την εσωτερική καθαρότητα της καρδιάς μας.
Η λειτουργική ζωή αγκαλιάζει την ανθρώπινη ζωή και ακολουθεί την πορεία της σε κάθε περίσταση.
Ο λειτουργικός χωροχρόνος αναφέρεται στον συγκεκριμένο τόπο και χρόνο τέλεσης των ακολουθιών.
Στη λατρεία της Εκκλησίας καταχωρίζεται και εκφράζεται ολόκληρο το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα.
2. Το Μυστήριο της Εκκλησίας (Η Θεία Λειτουργία)
Η ίδρυση της Εκκλησίας ξεκινά με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος την ημέρα της Πεντηκοστής.
Το Άγιο Πνεύμα είναι ο Παράκλητος που συγκροτεί ολόκληρο τον θεσμό της Εκκλησίας.
Η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού και οι πιστοί αποτελούν τα μέλη αυτού του σώματος.
Τα μέλη της Εκκλησίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τον Χριστό και μεταξύ τους σε απόλυτη ενότητα.
Σκοπός της Εκκλησίας είναι ο αγιασμός και η σωτηρία κάθε μοναδικού ανθρώπινου προσώπου.
Η Εκκλησία έχει οικουμενική αποστολή απευθύνοντας το μήνυμα της σωτηρίας σε όλα τα έθνη.
Η Εκκλησία αποκτά το πραγματικό της νόημα όταν τα μέλη της συμμετέχουν στη Θεία Ευχαριστία.
Η Θεία Ευχαριστία αποτελεί το κέντρο ολόκληρης της λειτουργικής ζωής της Εκκλησίας μας.
Μέσα από τη λειτουργική ζωή φανερώνεται και διαδηλώνεται η Εκκλησία ως ζωντανή κοινωνία.
Η συμμετοχή στη Θεία Λειτουργία είναι πρόσκληση για μετοχή στην αιώνια Βασιλεία του Θεού.
3. Η Λειτουργία του Λόγου (Α΄ μέρος της Θείας Λειτουργίας)
Η Θεία Λειτουργία αρχίζει με την πανηγυρική ευλογία της Βασιλείας του Τριαδικού Θεού.
Με την έναρξη δηλώνουμε ότι εισερχόμαστε σε μια πραγματικότητα άμεσης σχέσης με τον Θεό.
Τα ειρηνικά είναι αιτήματα προς τον Θεό με πρώτο τη δωρεά της άνωθεν ειρήνης στις καρδιές μας.
Παρακαλούμε τον Θεό για την ειρήνη όλου του κόσμου και την ενότητα των χριστιανικών Εκκλησιών.
Στα μοναστήρια, αντί για αντίφωνα, προβλέπεται να ψάλλονται τα λεγόμενα τυπικά.
Η Λειτουργία του Λόγου τονίζει ότι η Εκκλησία οικοδομήθηκε πάνω στον Λόγο του Θεού.
Το πρώτο μέρος της Λειτουργίας περιλαμβάνει την ανάγνωση του Αποστόλου και του Ευαγγελίου.
Η μεγάλη εκτενή ικεσία διακρίνεται για το οικουμενικό της πνεύμα και το ενδιαφέρον για όλους.
Η Λειτουργία των κατηχουμένων υπενθυμίζει την προετοιμασία των ανθρώπων για την ένταξη στην πίστη.
Τονίζεται η ελευθερία και η ευθύνη του ανθρώπου να ζήσει σύμφωνα με τις εντολές του Θεού.
4. Το Μυστήριο του Βαπτίσματος
Το Βάπτισμα είναι η νέα γέννηση του ανθρώπου και η είσοδός του στο σώμα της Εκκλησίας.
Προσφέρει τη δυνατότητα απαλλαγής από τον φόβο του θανάτου και τη δωρεά μιας νέας ζωής.
Η Εκκλησία προτείνει μια έξοδο από τον εγωισμό μας για να συναντήσουμε τον προσωπικό Θεό.
Το Βάπτισμα δεν είναι μια μαγική πράξη αλλά η αρχή μιας πορείας μεταμόρφωσης.
Η κατήχηση στοχεύει στη φύτευση των αληθειών της πίστης βαθιά μέσα στην ανθρώπινη ψυχή.
Στην αρχαία Εκκλησία το μυστήριο τελείτο την πασχάλια νύχτα ως οργανικό τμήμα της εορτής.
Το Βάπτισμα είναι το φάρμακο της αθανασίας που προσφέρει η Εκκλησία στον άνθρωπο.
Στο Βάπτισμα πεθαίνουμε ως προς την παλαιά φύση και εγειρόμαστε αληθινά μαζί με τον Χριστό.
Η Θεία Χάρη στο Βάπτισμα δεν καταργεί την ελευθερία αλλά ζητά τη συνεργία του ανθρώπου.
Με το Βάπτισμα ο άνθρωπος μπαίνει σε μια νέα σχέση αγάπης με τον συνάνθρωπο και την κτίση.
5. Το Μυστήριο της Ιεροσύνης
Η Ιεροσύνη είναι ιερός θεσμός που συνεχίζει το αρχιερατικό αξίωμα του Ιησού Χριστού.
Ο Χριστός είναι ο μόνος Αρχιερέας, ενώ οι κληρικοί δανείζουν το σώμα τους στην τέλεση των μυστηρίων.
Η Ιεροσύνη αποτελεί χάρισμα και δωρεά του Θεού που προϋποθέτει αίσθημα ευθύνης και ζήλο.
Ο ιερέας γίνεται μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων και οικονόμος της θείας χάριτος.
Η ιερατική κλήση είναι μορφή διακονίας και όχι κάποιο είδος κοσμικής εξουσίας.
Ο ιερέας ως διάκονος όλων καλείται να υπηρετήσει τα μέλη της εκκλησιαστικής κοινότητας.
Η ιεροσύνη στην ορθόδοξη παράδοση ταυτίζεται με την κένωση και την αγάπη προς τον πλησίον.
Οι κληρικοί καλούνται να ποιμάνουν τον λαό δίνοντας απαντήσεις στις σύγχρονες ανησυχίες του.
Το έργο της ιεροσύνης ανήκει στις ουράνιες δυνάμεις αλλά πραγματοποιείται πάνω στη γη.
Ο ιερωμένος οφείλει να είναι καθαρός καθώς στέκεται νοερά ανάμεσα στις αγγελικές δυνάμεις.
6. Η Νεκρώσιμη Ακολουθία
Η Εκκλησία βρίσκεται δίπλα στον άνθρωπο από την πρώτη στιγμή της ζωής του μέχρι την τελευταία.
Η νεκρώσιμη ακολουθία εκφράζει την ελπίδα για την προσδοκώμενη ανάσταση των κεκοιμημένων.
Οι ύμνοι και οι ευχές μεταφέρουν τη διδασκαλία της Εκκλησίας για το μυστήριο του θανάτου.
Σκοπός της ακολουθίας είναι να αποκαλυφθεί η αλήθεια που οδηγεί στην ελπίδα της σωτηρίας.
Μετά την Ανάσταση του Χριστού ο θάνατος θεωρείται ως διάβαση προς τη μέλλουσα ζωή.
Ο θάνατος του χριστιανού ονομάζεται κοίμηση και τα νεκροταφεία ονομάζονται κοιμητήρια.
Η εκκλησιαστική κήδευση μαρτυρεί την ενότητα ζώντων και τεθνεώτων στο σώμα της Εκκλησίας.
Ο σεβασμός έναντι των κεκοιμημένων έχει τις ρίζες του ήδη από την Παλαιά Διαθήκη.
Το όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ για την ανάσταση των νεκρών διαβάζεται τη Μεγάλη Παρασκευή.
Η Εκκλησία έχει χρέος να παρηγορεί και να ενισχύει τους πιστούς έναντι του φόβου του θανάτου.
7. Ο Ημερήσιος και Εορτολογικός Κύκλος
Οι χριστιανικές εορτές αποτελούν τον κεντρικό άξονα της λατρευτικής ζωής των πιστών.
Με τις εορτές η Εκκλησία υπενθυμίζει το έργο της Θείας Οικονομίας και την παρουσία των αγίων.
Τελώντας τις εορτές η Εκκλησία ξαναζεί τα λυτρωτικά γεγονότα ως ένα αιώνιο παρόν.
Η εορτή ανταποκρίνεται σε μια βαθιά ψυχική ανάγκη του ανθρώπου για πνευματική ανάταση.
Η αληθινή εκκλησιαστική εορτή έχει χαρακτήρα αγιοπνευματικό και όχι απλώς κοσμικό.
Η Εκκλησία καταργεί τον κοσμικό χρόνο μετατρέποντας το παρελθόν σε μυστηριακό σήμερον.
Κάθε εβδομάδα κορυφώνεται την Κυριακή που αποτελεί ένα μικρό Πάσχα για τους πιστούς.
Το εορτολόγιο λειτουργεί ως ένα διαρκές σχολείο που μυεί τους πιστούς στο μυστήριο της σωτηρίας.
Η συμμετοχή στις γιορτές προσφέρει τη Θεία Χάρη και αγιάζει ολόκληρη τη ζωή του ανθρώπου.
Ολόκληρη η ζωή της Εκκλησίας είναι μια γιορτή και συμμετοχή στη Βασιλεία των Ουρανών.
8. Ιερά Άμφια και Σκεύη
Τα ιερά άμφια είναι τα ειδικά ενδύματα που χρησιμοποιούνται στην τέλεση των ακολουθιών.
Ο όρος άμφιον προέρχεται από το ρήμα αμφιέννυμι και σημαίνει την ιερή αμφίεση.
Στα άμφια περιλαμβάνονται τόσο τα ενδύματα των λειτουργών όσο και τα καλύμματα της Τράπεζας.
Η εκκλησιαστική τέχνη υπογραμμίζει πνευματικά γεγονότα όπως η σάρκωση του Θεού Λόγου.
Κάθε γραμμή, χρώμα και χαρακτηριστικό στα ιερά αντικείμενα αποκτά ιδιαίτερο συμβολικό νόημα.
Σκοπός της λειτουργικής τέχνης είναι να μεταμορφώσει τον άνθρωπο που γίνεται μέτοχός της.
Τα ιερά άμφια υπάρχουν για να αναδεικνύουν τα τελούμενα και όχι το πρόσωπο του λειτουργού.
Η ορθόδοξη παράδοση χαρακτηρίζεται από υψηλή αισθητική και ελληνοπρεπή λιτότητα.
Η ανάγκη για ειδικές ενδυμασίες προέκυψε μετά τη θέσπιση της ελεύθερης άσκησης της λατρείας.
Τα άμφια και τα σκεύη συνδέουν τον κόσμο του πνεύματος με τον υλικό κόσμο σε μια ενιαία ενότητα.
9. Ο Εκκλησιασμός
Οι χριστιανοί συγκεντρώνονται στον ναό στο όνομα του Χριστού για να λάβουν το Σώμα και το Αίμα Του.
Η Εκκλησία είναι μια ευχαριστιακή κοινότητα όπου τα μέλη λειτουργούν ως ενιαίο σώμα.
Το να είναι κανείς χριστιανός είναι συνώνυμο με το να μετέχει ενεργά στη ζωή της ενορίας του.
Μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα καταργούνται οι ανομοιότητες και όλοι γίνονται ένα εν Χριστώ.
Η ζωή της Εκκλησίας αρχίζει και τελειώνει με την τέλεση του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.
Η Κυριακή είναι η ημέρα της Ανάστασης του Κυρίου και της επιφοίτησης του Αγίου Πνεύματος.
Ο κυριακάτικος εκκλησιασμός είναι ο σημαντικότερος σταθμός στην πνευματική πορεία της εβδομάδας.
Με τον εκκλησιασμό ο πιστός εκφράζει την υπαρξιακή ανάγκη να συναντήσει την Πηγή της ζωής του.
Ο αληθινός χριστιανός δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τη Λειτουργία καθώς εκεί ενώνεται με τον Χριστό.
Η Θεία Λειτουργία αποτελεί για τον σύγχρονο άνθρωπο αλεξιτήριο νοσημάτων και πηγή ελπίδας.
10. Λειτουργικά Βιβλία και Γλώσσα
Η Εκκλησία δημιούργησε γραπτές ευχές και ύμνους για την τέλεση της Θείας Λατρείας με τάξη.
Τα λειτουργικά βιβλία περιλαμβάνουν ευχές και αναγνώσματα για όλο το εκκλησιαστικό έτος.
Από αυτά οι λειτουργοί και οι ψάλτες καθοδηγούνται κατά τη διάρκεια της συλλογικής προσευχής.
Στις πηγές της Λειτουργικής ανήκουν το Ευαγγέλιο, ο Απόστολος, το Ευχολόγιο και το Μηναίο.
Η ανάγκη για νέες εκδόσεις στοχεύει στη διόρθωση λαθών και την αξιοποίηση της παράδοσης.
Η γλώσσα είναι το πολύτιμο μέσο επικοινωνίας του ανθρώπου με τον Θεό και τους αδελφούς του.
Η λειτουργική γλώσσα στην ορθόδοξη Ανατολή αποτελεί συμπύκνωση αγιοπνευματικής εμπειρίας.
Το πρόβλημα κατανόησης οφείλεται κυρίως σε γλωσσικούς τύπους που δεν υπάρχουν στην ομιλουμένη.
Η ευλάβεια του πιστού δεν στηρίζεται απλώς στις λέξεις αλλά στα βαθύτερα πνευματικά νοήματα.
Η Εκκλησία χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να επεξηγήσει το περιεχόμενο της πίστης και να ενώσει τους πιστούς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Αφήστε το σχόλιό σας