Η ιεροσύνη στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Η ιεροσύνη στην Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί ένα από τα επτά θεοσύστατα μυστήρια και θεωρείται αποστολική κλήση και χάρισμα. Το μυστήριο αυτό στηρίζεται εξ ολοκλήρου στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ο οποίος ως ο μόνος αληθινός Αρχιερέας μεταβίβασε την ιεροσύνη Του στους Μαθητές Του την ημέρα της Πεντηκοστής.

Οι Δύο Μορφές Ιεροσύνης

Στην Εκκλησία διακρίνονται δύο μορφές ιεροσύνης που συνυπάρχουν χωρίς θεολογική σύγκρουση:

• Γενική Ιεροσύνη: Ανήκει σε όλους τους πιστούς που έχουν λάβει το Βάπτισμα και το Χρίσμα. Οι λαϊκοί μετέχουν στο τριπλό αξίωμα του Χριστού (ιερατικό, προφητικό, βασιλικό) μέσα από τον πνευματικό τους αγώνα και χαρακτηρίζονται από τον Ιερό Χρυσόστομο ως «πλήρωμα ιερατικόν».
• Ειδική Ιεροσύνη: Αφορά τους κληρικούς οι οποίοι, μέσω της χειροτονίας, αναλαμβάνουν τη διοίκηση, τη διδαχή και την τέλεση των μυστηρίων, δανείζοντας ουσιαστικά το σώμα και τα χέρια τους στον αοράτως παρόντα Χριστό.

Οι Τρεις Βαθμοί της Ειδικής Ιεροσύνης

Η ειδική ιεροσύνη περιλαμβάνει τρεις διακριτούς βαθμούς, η χειροτονία των οποίων τελείται πάντοτε εντός της Θείας Λειτουργίας:

1. Διάκονος: Ο πρώτος βαθμός με βοηθητικό ρόλο στην τέλεση των μυστηρίων.
2. Πρεσβύτερος (Ιερέας): Τελεί όλα τα μυστήρια εκτός από αυτό της Ιεροσύνης.
3. Επίσκοπος: Κατέχει την πληρότητα της ιεροσύνης και είναι «εις τύπον και τόπον Χριστού», έχοντας την αποκλειστική ευθύνη για τη διαβίβαση της αποστολικής διαδοχής μέσω των χειροτονιών.

Ο Θεσμός των Διακονισσών

Ο θεσμός των διακονισσών υπήρχε στην παράδοση της Εκκλησίας από τους πρώτους αιώνες, με βιβλικά παραδείγματα όπως η Φοίβη.

• Ιστορικός Ρόλος: Οι διακόνισσες ανήκαν στον κλήρο και είχαν βοηθητικό ρόλο στις βαπτίσεις των γυναικών, στη Θεία Λειτουργία και στο κοινωνικό-φιλανθρωπικό έργο.
• Εξέλιξη: Ο θεσμός άρχισε να ατονεί μετά τον 12ο αιώνα και σταμάτησε να υφίσταται γύρω στον 15ο αιώνα, κυρίως λόγω της μεταβολής των ποιμαντικών αναγκών, χωρίς όμως ποτέ να καταργηθεί δογματικά.
• Σύγχρονη Αναβίωση: Η αναβίωση του θεσμού συζητείται εδώ και δεκαετίες σε πανορθόδοξο επίπεδο για την αναβάθμιση του ρόλου της γυναίκας. Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, εφαρμόζοντας αποφάσεις της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου του 2016, προχώρησε το 2017 στη χειροθεσία των πρώτων «Διακονισσών της Ιεραποστολής» στην Αφρική για την κάλυψη κατηχητικών και βαπτιστικών αναγκών.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία ομολογεί την απόλυτη ισοτιμία των δύο φύλων ως φορέων της εικόνας του Θεού, τονίζοντας ότι άνδρες και γυναίκες επωμίζονται από κοινού την ευθύνη για τον εξαγιασμό του κόσμου