Η Κινεζική θρησκεία

Η κινεζική θρησκεία δεν αποτελεί ένα ενιαίο δογματικό σύστημα, αλλά ένα πολυσύνθετο και συγκρητιστικό φαινόμενο που συνδυάζει αυτόχθονες παραδόσεις και επείσακτα θρησκεύματα. Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη σύνθεση των «Τριών Διδασκαλιών» (San Jiao), όπου ο μέσος Κινέζος υιοθετεί στοιχεία από τον Κομφουκιανισμό, τον Ταοϊσμό και τον Μαχαγιάνα Βουδισμό, ανάλογα με τις ανάγκες του.

Οι βασικοί πυλώνες του κινεζικού θρησκευτικού πολιτισμού είναι:

 

 Κομφουκιανισμός

• Χαρακτήρας: Πρόκειται περισσότερο για ένα ηθικοκοινωνικό σύστημα παρά για θρησκεία με την παραδοσιακή έννοια.
• Ιδρυτής: Ο Κομφούκιος (551-479 π.Χ.), ο οποίος θεωρούσε αποστολή του την αναμόρφωση της κοινωνίας μέσω της επιστροφής στις αρχαίες παραδόσεις.
• Διδασκαλία: Εστιάζει στην κοινωνική τάξη και την αρμονία. Θεμέλιο είναι η «τέλεια ανθρωπιά» (Ren), η δικαιοσύνη και η πιστή τήρηση των ρόλων μέσα στην ιεραρχική δομή της οικογένειας και του κράτους.
• Ιερά Κείμενα: Τα «Ανάλεκτα», μια συλλογή με λόγια και σκέψεις του δασκάλου που διέσωσαν οι μαθητές του.

 Ταοϊσμός

• Χαρακτήρας: Ξεκίνησε ως φιλοσοφική τάση και εξελίχθηκε σε θρησκεία με έντονο πολυθεϊστικό και μυστικιστικό χαρακτήρα.
• Κεντρική Ιδέα: Το Τάο (ή Ντάο), ο «Δρόμος», που είναι η άφατη και απρόσωπη πηγή των πάντων και ο γενικός τρόπος λειτουργίας του σύμπαντος.
• Διπολισμός Γιν-Γιανγκ: Η πίστη ότι ο κόσμος γεννιέται από την κίνηση και την αντίθεση δύο αρχέγονων συμπληρωματικών δυνάμεων: του Γιν (σκοτάδι, παθητικότητα, θηλυκό) και του Γιανγκ (φως, ενέργεια, αρσενικό).
• Ιδανικό: Η «μη-δράση» (Wu Wei), δηλαδή η εναρμόνιση με τη ροή των πραγμάτων και η επιστροφή στη φυσική απλότητα.

 Μαχαγιάνα Βουδισμός

• Εισήχθη στην Κίνα γύρω στον 1ο αι. μ.Χ. και ερμηνεύτηκε συχνά μέσα από την προοπτική του Ταοϊσμού.
• Στην Κίνα, ο Βουδισμός απέκτησε λατρευτικό χαρακτήρα, εστιάζοντας στη μεταθανάτια ζωή και στη λατρεία των Βουδών και των Μποντισάτβα, όπως η Γκουάν Γιν (θεά της συμπόνιας).

 Λαϊκή Θρησκευτικότητα και Προγονολατρεία

• Προγονολατρεία: Αποτελεί τη βάση της κινεζικής πίστης. Οι πρόγονοι θεωρούνται παρόντες στη ζωή της οικογένειας, προστατεύοντάς την ή προκαλώντας δυστυχία αν ξεχαστούν.
• Πάνθεο και Πνεύματα: Υπάρχει μια τεράστια «γραφειοκρατία» θεοτήτων (π.χ. ο Αυτοκράτορας από Νεφρίτη), τοπικοί ήρωες και πνεύματα της φύσης.
• Φαντάσματα (Κουί): Κακόβουλες ψυχές ανθρώπων που πέθαναν άδικα ή δεν έχουν απογόνους να τους προσφέρουν θυσίες.
• Λατρευτικές Πρακτικές: Περιλαμβάνουν θυσίες (συμβολική καύση χαρτονομισμάτων), προσευχές σε οικιακούς βωμούς και μαντεία.

Στη σύγχρονη εποχή, παρά τους περιορισμούς του παρελθόντος, παρατηρείται μια αναβίωση της παραδοσιακής θρησκείας στην ηπειρωτική Κίνα.