Το Ισλάμ

Το Ισλάμ αποτελεί τη νεότερη από τις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες και τη δεύτερη σε πληθυσμό παγκοσμίως, μετά τον Χριστιανισμό. Ο όρος είναι αραβικός και σημαίνει την πλήρη υποταγή στο θέλημα του ενός και μοναδικού Θεού, του Αλλάχ, ενώ η λέξη «μουσλίμ» (μουσουλμάνος) αναφέρεται σε αυτόν που παραδίδεται ολοκληρωτικά σε Αυτόν.

 

Ιστορική Ανάδυση και ο Προφήτης Μωάμεθ

Η θρησκεία διαμορφώθηκε τον 7ο αιώνα στην Αραβική Χερσόνησο με το κήρυγμα του Μωάμεθ (570-632 μ.Χ.).

• Η Κλήση: Σε ηλικία 40 ετών, ενώ προσευχόταν σε μια σπηλιά στον λόφο Χίρα, ο Μωάμεθ βίωσε μια βαθιά πνευματική εμπειρία, οραματιζόμενος τον αρχάγγελο Γαβριήλ, ο οποίος τον διαβεβαίωσε ότι είναι ο απεσταλμένος του Θεού.
• Η Εγίρα (622 μ.Χ.): Λόγω των διώξεων που υπέστη στη Μέκκα από την πολυθεϊστική κοινωνία, ο Μωάμεθ αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στη Μεδίνα. Το γεγονός αυτό, γνωστό ως Εγίρα, αποτελεί την αφετηρία του μουσουλμανικού ημερολογίου.
• Η Επικράτηση: Στη Μεδίνα οργάνωσε την πρώτη μουσουλμανική κοινότητα (ούμμα) και το 630 μ.Χ. κυρίευσε τη Μέκκα, καθιστώντας την κέντρο της νέας θρησκείας.

Θεολογία και Ιερές Πηγές

• Αλλάχ: Πιστεύεται ως ο παντοδύναμος δημιουργός και προνοητής του σύμπαντος. Χρησιμοποιούνται 99 ονόματα για να περιγραφούν οι ιδιότητές Του, ενώ το εκατοστό παραμένει μυστήριο.
• Κοράνιο: Είναι το ιερό βιβλίο και το θεμέλιο του Ισλάμ, το οποίο οι πιστοί θεωρούν αντίγραφο του ουράνιου πρωτοτύπου που αποκαλύφθηκε σταδιακά στον Μωάμεθ. Αποτελείται από 114 κεφάλαια (σούρες) γραμμένα στα αραβικά.
• Βασικές Διδασκαλίες: Περιλαμβάνουν την πίστη στους αγγέλους (με τον Ιμπλίς ως εκπεσόντα διάβολο), στους προφήτες (ο Μωάμεθ είναι η «σφραγίδα των προφητών»), στην ανάσταση των νεκρών και στην έσχατη κρίση. Επίσης, κυριαρχεί η πίστη στο «κισμέτ» (πεπρωμένο).
• Σούννα και Χαντίθ: Περιλαμβάνουν τις πράξεις, τα λόγια και τις παραδόσεις του Προφήτη, οι οποίες συμπληρώνουν τη διδασκαλία του Κορανίου.

Οι Πέντε Στύλοι (Λατρευτικά Καθήκοντα)

Η έμπρακτη αφοσίωση στον νόμο του Αλλάχ εκφράζεται μέσα από πέντε βασικές υποχρεώσεις:

1. Ομολογία πίστεως (σαχάντα): Η διακήρυξη «Δεν υπάρχει άλλος θεός εκτός από τον Αλλάχ και ο Μωάμεθ είναι ο απόστολος του Αλλάχ».
2. Προσευχή (σαλάτ): Τελείται υποχρεωτικά πέντε φορές την ημέρα με κατεύθυνση προς τη Μέκκα.
3. Ελεημοσύνη (ζακάτ): Θρησκευτικό χρέος προσφοράς μέρους της περιουσίας (συνήθως 2,5%) προς τους φτωχούς και την κοινότητα.
4. Νηστεία (σαούμ): Πραγματοποιείται κατά τον μήνα Ραμαντάν, όπου οι πιστοί απέχουν από τροφή και ποτό από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου.
5. Ιερή αποδημία (χατζ): Το προσκύνημα στη Μέκκα τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του πιστού.

 Κοινωνική Οργάνωση και Διάκριση Κλάδων

• Σαρία: Ο ηθικός και θρησκευτικός νόμος που ρυθμίζει κάθε λεπτομέρεια του δημόσιου και ιδιωτικού βίου. Στο παραδοσιακό Ισλάμ, θρησκεία και κράτος ταυτίζονται.
• Ούμμα: Η παγκόσμια μουσουλμανική κοινότητα που υπερβαίνει φυλετικές και εθνικές διακρίσεις, θεωρώντας όλους τους πιστούς ως ένα σώμα.
• Σουνίτες και Σιίτες: Μετά τον θάνατο του Μωάμεθ προέκυψε σχίσμα λόγω διαφωνίας για τη διαδοχή. Οι Σουνίτες (80%) δέχτηκαν τους χαλίφες ως ηγέτες, ενώ οι Σιίτες (20%) υποστήριξαν ότι η ηγεσία ανήκει στον οίκο του Αλή (εξάδελφος του Μωάμεθ) και στους Ιμάμηδες.
• Σουφισμός: Μια μυστική και πνευματική τάση που επιδιώκει την εσωτερική ένωση με τον Θεό μέσα από την άσκηση και την αγάπη.

 Χώρος Λατρείας και Τέχνη

Το τζαμί (τέμενος) είναι ο χώρος συγκέντρωσης για προσευχή, με την Παρασκευή να αποτελεί την επίσημη ημέρα λατρείας. Χαρακτηρίζεται από τον μιναρέ (πύργος καλέσματος), το μιχράμπ (εσοχή που δείχνει τη Μέκκα) και το μινμπάρ (άμβωνας). Η ισλαμική τέχνη είναι ανεικονική, αποφεύγοντας την απεικόνιση προσώπων και ζώων, και δίνοντας έμφαση στην καλλιγραφία και τα γεωμετρικά σχήματα