Η διακαιολόγηση της ηθικής στάσης ζωής

Η Δικαιολόγηση της Ηθικής Στάσης Ζωής

1. Γιατί να είναι κανείς ηθικός;

Το Ερώτημα

Το Κίνητρο της Πράξης

Ακόμη κι αν γνωρίζουμε το σωστό, τίθεται το ερώτημα γιατί να το πράξουμε αν μπορούμε να ωφεληθούμε αδικώντας χωρίς να γίνουμε αντιληπτοί [1, 2].

Σελ. 159

Παραδοσιακή Απάντηση

Θεϊκή Τιμωρία και Ανταμοιβή

Μια κλασική απάντηση (όπως στην Πολιτεία του Πλάτωνα) είναι ο φόβος της τιμωρίας μετά τον θάνατο ή η ελπίδα για ανταμοιβή από τον Θεό [2].

Σελ. 159

Σκεπτικισμός

Η Πρόκληση της Αθεΐας

Αν δεν υπάρχει πίστη στον Θεό, πολλοί δέχονται τη φράση του Ντοστογιέφσκι ότι «όλα επιτρέπονται», αδιαφορώντας για τις ηθικές αρχές [3].

Σελ. 159

Πλατωνική Θεώρηση

Ηθική και Ψυχική Υγεία

Κατά τον Πλάτωνα, η ηθική στάση εκφράζει την καλύτερη ψυχική υγεία, καθώς επιφέρει αρμονία ανάμεσα στον λόγο και τις επιθυμίες [3, 4].

Σελ. 159

Αριστοτέλης & Καντ

Ευδαιμονία και Ορθολογικότητα

Για τον Αριστοτέλη η αρετή οδηγεί στην ευδαιμονία, ενώ για τον Καντ η ανήθικη συμπεριφορά είναι ανορθόλογη και αντιβαίνει στην αυτονομία [4, 5].

Σελ. 160

Η Ένσταση του Νίτσε

Ηθική των Αδυνάτων

Ο Νίτσε θεωρούσε την ηθική υποκριτικό θεσμό των αδύναμων που προσπαθούν να περιορίσουν τη φυσική κυριαρχία των ισχυρών και τη θέληση για δύναμη [5, 6].

Σελ. 160

Κοινωνική Σκοπιά

Διατήρηση της Συνοχής

Η υιοθέτηση ηθικών αρχών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της συνοχής και της αλληλεγγύης μέσα στις ανθρώπινες κοινωνίες [6, 7].

Σελ. 160

Έμφυτη Τάση

Συμπόνια και Συνεργασία

Οι άνθρωποι φαίνεται να έχουν μια έμφυτη τάση να ευαισθητοποιούνται απέναντι στον πόνο των άλλων και να εκτιμούν τα πλεονεκτήματα της συνεργασίας [7, 8].

Σελ. 160

2. Χαρακτηριστικά της Ηθικής Στάσης Ζωής

Πρακτικός Χαρακτήρας

Καθοδήγηση των Αποφάσεων

Οι ηθικές κρίσεις μας λένε τι πρέπει να κάνουμε και οφείλουν να επηρεάζουν άμεσα τις αποφάσεις για τη δράση μας [9, 10].

Σελ. 160

Καθολίκευση

Ισχύς για όλους

Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να καθολικεύσουμε τις κρίσεις μας, αναγνωρίζοντας ότι ισχύουν για κάθε παρόμοια περίπτωση και για κάθε υποκείμενο [10].

Σελ. 160

Σεβασμός Συμφερόντων

Ο Άλλος ως Προτεραιότητα

Η ηθική στάση απαιτεί να παίρνουμε σοβαρά υπόψη τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των άλλων ανθρώπων πέρα από τα δικά μας [10, 11].

Σελ. 160

Βασικές Αξίες

Δικαιοσύνη και Αμεροληψία

Απαραίτητα συστατικά είναι η κοινή ευημερία, η αμεροληψία, η ισότιμη μεταχείριση και ο σεβασμός στις ατομικές ελευθερίες [11].

Σελ. 160

Ολοκλήρωση

Καλλιέργεια Αρετών

Πέρα από τους κανόνες, είναι αναγκαία η καλλιέργεια των αρετών του χαρακτήρα που μας επιτρέπουν να ενεργούμε σωστά στην πράξη [12].

Σελ. 160