Πώς η πίστη από απλή δογματική παραδοχή μετατρέπεται σε προσωπική σχέση εμπιστοσύνης που νικά τον φόβο; Πώς η θρησκευτική ταυτότητα και η πίστη επηρεάζουν την ετοιμότητα για συμπαράσταση στον συνάνθρωπο;

1. Πώς η πίστη από απλή δογματική παραδοχή μετατρέπεται σε προσωπική σχέση εμπιστοσύνης που νικά τον φόβο;

 Η χριστιανική πίστη δεν είναι μια απλή διανοητική αποδοχή μεταφυσικών πληροφοριών ή θεωρητικών προτάσεων («πιστεύω ότι υπάρχει κάποιος Θεός»), διότι μια τέτοια πεποίθηση μπορεί να μην έχει κανένα πρακτικό αποτέλεσμα στη ζωή του ανθρώπου. Αντίθετα, η πίστη εκφράζεται ως «πιστεύω εις έναν Θεόν», δηλαδή: «στηρίζομαι σε σένα, ακουμπώ πάνω σου, σ’ εμπιστεύομαι απόλυτα και ελπίζω σε σένα». Μετατρέπεται, δηλαδή, από ιδεολόγημα σε προσωπική σχέση ανάμεσα σε δύο πρόσωπα: τον πιστό και τον ζώντα Θεό.

 Μέσα από την προσευχή και τη λατρευτική ζωή, ο άνθρωπος βιώνει ότι ο Θεός δεν είναι ένα μακρινό ή αφηρημένο ον, αλλά ένας Πατέρας που τον κυκλώνει με στοργή και προστασία. Αυτή η βεβαιότητα δίνει στον άνθρωπο τη δύναμη να βαδίζει άφοβα απέναντι στο άγνωστο. 

 Στη βιβλική αφήγηση όπου ο Πέτρος περπατά πάνω στα κύματα της λίμνης (Μτ 14, 22-33), το πλοίο συμβολίζει τη φαινομενική ασφάλεια και η τρικυμία το χάος και τον φόβο. Ο Πέτρος αρχίζει να βυθίζεται όχι επειδή τα νερά είναι υγρά, αλλά τη στιγμή που χάνει την εμπιστοσύνη του στον Χριστό και εστιάζει στον φόβο του. Όταν η πίστη βιώνεται ως αδιάλειπτη εμπιστοσύνη στο Πρόσωπο του Χριστού, η αγάπη και η παρουσία Του «διώχνουν τον φόβο» και δίνουν τη δύναμη στον άνθρωπο να ξεπεράσει τις υπαρξιακές του ανασφάλειες.

2. Πώς η θρησκευτική ταυτότητα και η πίστη επηρεάζουν την ετοιμότητα για συμπαράσταση στον συνάνθρωπο;

 Στην Ορθόδοξη παράδοση, η πίστη στον Τριαδικό Θεό επαναπροσδιορίζει τον τρόπο που βλέπουμε τον άλλον. Κάθε άνθρωπος, ανεξάρτητα από καταγωγή, φυλή, φύλο ή κοινωνική κατάσταση, είναι δημιουργημένος «κατ' εικόνα Θεού». Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι Πατέρες της Εκκλησίας: «Όταν βλέπεις τον αδελφό σου, βλέπεις τον Θεό». Συνεπώς, η συμπαράσταση στον πάσχοντα δεν είναι μια επιφανειακή ελεημοσύνη, αλλά στάση σεβασμού απέναντι στην ίδια την εικόνα του Δημιουργού.

Σύμφωνα με την Αγία Γραφή, η πίστη που μένει μόνο σε θεωρητικές διακηρύξεις είναι «νεκρή». Η αληθινή πίστη γεννά θερμή αγάπη, η οποία υπερχειλίζει από την καρδιά και εκφράζεται ως ανιδιοτελής προσφορά, θυσία και αλληλεγγύη. Όπως διδάσκει ο Απόστολος Ιωάννης, δεν μπορεί κάποιος να ισχυρίζεται ότι αγαπά τον Θεό τον οποίο δεν βλέπει, αν δεν αγαπά έμπρακτα τον αδελφό του τον οποίο βλέπει.

Η συμμετοχή στη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας (και κατεξοχήν στη Θεία Ευχαριστία) βοηθά τον άνθρωπο να διασπάσει τα δεσμά του ατομικισμού και του εγωισμού. Ο πιστός προσεύχεται στη Λειτουργία για όσους υποφέρουν, τους ασθενείς, τους ορφανούς, τους ξένους και τους αδικημένους. Αυτή η ευχαριστιακή εμπειρία μετατρέπεται στη συνέχεια σε «Λειτουργία μετά τη Λειτουργία», δηλαδή σε καθημερινή διακονία, φροντίδα και άπλωμα του χεριού προς κάθε συνάνθρωπο που δοκιμάζεται