Ο Ιησούς ουδέποτε καταδικάζει τους τελώνες, τις πόρνες και τους αμαρτωλούς, με τους οποίους συντρώγει, αλλά κατά των Φαρισαίων και Γραμματέων είναι αμείλικτος. Κατακρίνει στο πρόσωπό τους την υποκρισία, την αρπαγή, την απληστία, το φθόνο, όλα εκείνα που εμποδίζουν τον άνθρωπο να εισέλθει στη βασιλεία του Θεού και να ανοιχτεί στο πλήρωμα της ζωής. Θα ήταν σφάλμα ωστόσο να νομίσουμε ότι οι λόγοι του απευθύνονται μόνο κατά των συγκεκριμένων ακροατών του. Ο Χριστός καταφέρεται και κατά όλων εκείνων που στο διάβα των αιώνων δεν θα επιτρέψουν με τους τρόπους τους στους ανθρώπους να αποκτήσουν επίγνωση του Θεού, συμβάλλοντας στην παραγνώριση του Ευαγγελίου του. Ο φαρισαϊσμός αποτελεί κοινό γνώρισμα των ανθρώπων που οχυρωμένοι πίσω από κάποια στάση, ακόμη και όταν δεν πιστεύουν σε τίποτα, εχθρεύονται μόνο ή λοιδορούν.
Οι Φαρισαίοι και οι Γραμματείς είναι οι τοποτηρητές του Νόμου. Οποιαδήποτε παρέκκλιση ή παράβαση μπαίνει στο στόχαστρο της μομφής και της κατάκρισής τους. Θωρακισμένοι πίσω από το γράμμα του Νόμου, πίσω από αυτό που κατέχουν και τους κατέχει, είναι αυτάρκεις, πλούσιοι και ισχυροί. Η ισχύς τούς παρέχει την απόλυτη βεβαιότητα για τον εαυτό τους, γι’ αυτό που είναι και εκπροσωπούν. Πόσο διαφορετική είναι η κατάσταση και η θέση εκείνου που θέλει να ακολουθήσει τα βήματα του Χριστού. Τι θα μπορούσε να αντιτάξει αντίκρυ στους κάθε λογής φαρισαίους, παρά τούτο τον λόγο: «Είμαι φτωχός, ενδεής, και απογυμνωμένος από αυταπάτες και όνειρα».
«Επί της Μωυσέως καθέδρας εκάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι……Δεσμεύουσι γαρ φορτία βαρέα και δυσβάστακτα και επιτιθέασιν επί τους ώμους των ανθρώπων, τω δε δακτύλω αυτών ου θέλουσι κινήσαι αυτά…. Πάντα δε τα έργα αυτών ποιούσι προς το θεαθήναι τοις ανθρώποις…
»Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισσαίοι υποκριταί, ότι κλείετε την βασιλείαν των ουρανών έμπροσθεν των ανθρώπων˙ υμείς γαρ ουκ εισέρχεσθε, ουδέ τους εισερχομένους αφίετε εισελθείν…
»Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί, ότι περιάγετε την θάλασσαν και την ξηράν ποιήσαι ένα προσήλυτον, και όταν γένηται, ποιείτε αυτόν υιόν γεένης διπλότερον υμών…Οδηγοί τυφλοί, οι διυλίζοντες τον κώνωπα την δε κάμηλον καταπίνοντες…
»Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί, ότι παρομοιάζετε τάφοις κεκονιαμένοις, οίτινες έξωθεν μεν φαίνονται ωραίοι, έσωθεν δε γέμουσιν οστέων νεκρών και πάσης ακαθαρσίας. Ούτω και υμείς έξωθεν μεν φαίνεσθε τοις ανθρώποις δίκαιοι, έσωθεν δε μεστοί εστε υποκρίσεως και ανομίας… » (Ματθ.23, 2-28). (Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι….Φτιάχνουν φορτία βαριά και δυσβάστακτα και τα φορτώνουν στους ώμους των ανθρώπων, αλλά οι ίδιοι δεν τα ακουμπούν ούτε με το δάχτυλό τους…. ΄Όλα τους δε τα έργα τα κάνουν για να τους βλέπουν οι άνθρωποι… Αλίμονο σε σας, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι κλείνετε στους ανθρώπους την βασιλεία των ουρανών. Ούτε εσείς μπαίνετε, αλλά ούτε αφήνετε κι εκείνους που θέλουν να μπουν…. Αλίμονο σε σας, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, γιατί τριγυρνάτε σε στεριά και θάλασσα για να κάνετε ένα προσήλυτο, και όταν γίνει τον κάνετε παιδί της γέεννας, δυο φορές περισσότερο από σας…. Οδηγοί τυφλοί που διυλίζετε το κουνούπι και καταπίνετε την καμήλα… Αλίμονο σε σας, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, γιατί μοιάζετε με τάφους ασβεστωμένους που εξωτερικά φαίνονται ωραίοι, και μέσα είναι γεμάτοι με οστά νεκρών και από κάθε ακαθαρσία….).
Η εμμονή των Φαρισαίων στο «θεαθήναι», προκειμένου να αποκρύψουν αυτό που πραγματικά είναι, η προσήλωση στην εφαρμογή του τύπου και η παραγνώριση του Πνεύματος που διέπει το Νόμο, κάνει τον Ιησού να μιλά με τρόπο τόσο απερίφραστο εναντίον τους. Μοιάζουν με τάφους ασβεστωμένους που φαίνονται ωραίοι, αλλά είναι γεμάτοι με νεκρά οστά και ακαθαρσίες. Στον Λουκά μάλιστα (11, 44) παρομοιάζονται με τάφους υπόγειους που δεν φαίνονται, ώστε να μη μπορεί κανείς να τους εντοπίσει.
Οδηγοί τυφλοί, που γυρίζουν στεριά και θάλασσα για να κάνουν έναν προσήλυτο, για να τον καταδικάσουν κι εκείνον στη γέεννα, έξω από την κοινωνία του Θεού. Ικανοποιημένοι από την επιτυχία προσηλυτίζοντας κάποιον, από την επίδραση που ασκούν, όχι μόνο δεν βλέπουν το ουσιώδες, αλλά τυφλώνουν κι εκείνους που υποτίθεται πως καθοδηγούν.
Διατυμπανίζουν τη ρήξη και την ανωτερότητά τους απέναντι στους πατέρες τους, λέγοντας ότι αν ζούσαν τον καιρό εκείνων δεν θα έβαφαν τα χέρια τους στο αίμα των δικαίων. Η αποποίηση κάθε ευθύνης είναι εκείνη που θα τους οπλίσει εναντίον του Ιησού, αλλά και οποιουδήποτε άλλου τολμήσει να προσβάλει την περίκλειστη επικράτειά τους.
Ο Ιησούς θεωρεί τη στάση των Φαρισαίων ως πηγή σκανδάλων, μνημείο υποκρισίας, αλαζονείας, και ψεύδους. Το σκάνδαλο στα Ευαγγέλια δεν είναι ένα υλικό αντικείμενο αλλά πάντα κάποιος άλλος, ή εμείς οι ίδιοι, στο βαθμό που διαβρωνόμαστε από τους άλλους. Εξ ου και «ο αγαπών τον αδελφόν αυτού εν τω φωτί μένει και σκάνδαλον αυτώ ουκ έστιν» (Α΄ Ιω. 2,10). Συμπληρωματικά της ρήσης αυτής του Ιωάννη από την Α΄ Επιστολή του, και σε αντιπαράθεση με την φαρισαϊκή στάση και συμπεριφορά, θεωρώ τα λεγόμενα από τον αββά Ισαάκ τον Σύρο, περί του ταπεινόφρονος ανθρώπου:
«Ο ταπεινόφρων εν παντί καιρώ εν αναπαύσει εστίν, ότι ουκ έστι τί κινούν ή θροούν την διάνοιαν αυτού….Ακολουθεί δε τη ταπεινώσει η επιείκεια και το συνάξαι εαυτόν, όπερ εστιν η σωφροσύνη των αισθήσεων, φωνή σύμμετρος, σμικρολογία, καταφρόνησις εαυτού, εσθής ευτελής, βάδισμα μη σεσοβημένον, το προσέχειν κάτω, το υπερέχειν εν ελεημοσύνη, ταχύτης δακρύων, ψυχή μεμονωμένη, ακινησία θυμού, καρδία συντετριμμένη, ασκόρπιστοι αισθήσεις, σμικρότης πραγμάτων, σμικρότης εν πάσι χρεία, το βαστάξαι, η υπομονή, το μη πτοείσθαι, η ισχυρότης της καρδίας η τικτομένη εκ του μίσους της χρονικής ζωής, η υπομονή των πειρασμών, έννοιαι βαρείαι και ουκ ελαφραί, σβέσις λογισμών, φυλακή των μυστηρίων της σωφροσύνης, η αιδώς, η ευλάβεια, και υπέρ πάντα ταύτα το ησυχάσαι πάντοτε, το την αγνωσίαν αεί προσκαλείσθαι». Η κατά παράταξη παράθεση των ιδιωμάτων της ταπεινοφροσύνης στο παραπάνω απόσπασμα, η εναλλαγή απαρεμφάτων και ουσιαστικών, όπως και η χρήση ή μη των άρθρων, υποδηλώνουν τον τραχύ εσωτερικό αγώνα που αναλαμβάνει ο άνθρωπος που αυτο-εγκαταλείπεται επιθυμώντας μόνο τον Χριστό. Η αποφασιστικότητα του αφιέναι τα πάντα, είναι που οδηγεί στο κατώφλι μεταξύ χρόνου και αιωνιότητας.
Ο Ιησούς με τους λόγους του αντιτίθεται σε κάθε ιεραρχία. Δεν καταδικάζει μόνο τους ομιλούντες από την καθέδρα του Μωυσή, αλλά από οποιαδήποτε καθέδρα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που αντικατέστησαν την καθέδρα του Μωυσή με την καθέδρα του Χριστού, ομιλώντας σαν να είναι γνώστες της αλήθειας και σωσμένοι, λησμονώντας ότι καθέδρα του Χριστού είναι ο Σταυρός, που επάνω του θραύονται όλα τα ψεύδη του κόσμου. Φαρισαϊσμός σημαίνει εμμονή στο ψεύδος και στην φρεναπάτη. Όταν ντυνόμαστε το ψεύδος και το περιφέρουμε ως υπερούσια στολή, ιδεολογική ή άλλη.
Μέσα από τους ταλανισμούς διαφαίνεται, πιστεύω, το μυστήριο της Εκκλησίας. Στην Εκκλησία δεν υπάρχουν άρχοντες και αρχόμενοι, εξουσιαστές και εξουσιαζόμενοι. Όλοι μετρώνται κατά το μέτρο της ταπεινοφροσύνης και της αγάπης του Χριστού. «Εις γαρ εστιν υμών ο διδάσκαλος, ο Χριστός· πάντες δε υμείς αδελφοί εστέ…Ο δε μείζων υμών έστε υμών διάκονος» (Ματθ. 23, 8,10). Ο τόπος και ο τύπος Χριστού δεν είναι αξίωμα. Είναι η θέση του αθώου θύματος που διώκεται αναίτια και τίποτα δεν διεκδικεί. Μόνο μια «πτώση» μπορεί ίσως στις μέρες μας – και όχι μόνο στις μέρες μας – να εισαγάγει τον άνθρωπο στο πραγματικό νόημα της εν Χριστώ αγάπης. ΄Ένα καταβύθισμα στα εσώτερα της καρδιάς, μια παραίτηση από τα πράγματα του κόσμου.
Η παρουσία του Ιησού δεν επιφέρει ομοψυχία στο ακροατήριό του, όπως θα μπορούσε να επιβάλλει κάποια ιεροπρεπής εμφάνιση. Τον λόγο Του ακολουθούν διαφωνίες, αμφισβητήσεις, λοιδορίες. Οι μαθητές ερίζουν μπροστά του για πρωτοκαθεδρίες. Ο υπηρέτης του Καϊάφα τον ραπίζει, επειδή θεωρεί ότι δεν έδειξε τον προσήκοντα σεβασμό, προσβάλλοντας με την απάντησή του το «ιερό πρόσωπο» του αρχιερέα. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες τον μαστιγώνουν και τον εμπαίζουν. Και όλα τούτα για να αναφανεί η άφατη κένωση του Πατρός, η άπειρη αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο. «Σε μας εμφανίστηκε με τόση ταπεινότητα που οι άνθρωποι μπόρεσαν, λόγω της συνηθισμένης του εμφάνισης, να τον συλλάβουν και να τον κρεμάσουν στο ξύλο του Σταυρού».
Η ταπεινοφροσύνη δεν αποτελεί ανθρώπινη ιδιότητα. Είναι εκ Θεού. Γι’ αυτό και ο ταπεινόφρων δεν είναι εκ του κόσμου τούτου.
Οι εκφράσεις που χρησιμοποιεί ο Ιησούς κατά των Γραμματέων και Φαρισαίων, μιας θρησκευτικής κάστας με ιδιαίτερο κύρος, είναι συντριπτικές. Η τόλμη και το ανενδοίαστο των λεγομένων του εκπλήσσουν. Τους ονομάζει όφεις και γεννήματα εχιδνών. Γι’ αυτό κι εκείνοι ζητούν ν’ αρπάξουν κάτι από το στόμα του για να τον κατηγορήσουν. Και στο μαρτύριο του Στεφάνου, τα τελευταία λόγια του μάρτυρα στο Συνέδριο αποτελούν μια επανάληψη των ταλανισμών κατά των Φαρισαίων, δείχνοντας προς τα μελλοντικά θύματα στα οποία αναφέρονται οι ταλανισμοί, με τις διώξεις και τους φόνους που θα ακολουθήσουν: «Δια τούτο και η σοφία του Θεού είπεν· αποστελώ εις αυτούς προφήτας και αποστόλους, και εξ αυτών αποκτενούσιν και διώξουσιν…» (Λουκ. 11, 49).
Τα λόγια του Στεφάνου είναι τόσο ανυπόφορα για τους ακροατές του, που μέσα στη φονική τους μανία κλείνουν τ’ αυτιά για να μην τον ακούν: «Σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι καιρδίαις και τοις ωσίν, υμείς αεί τω πνεύματι τω αγίω αντιπίπτετε, ως οι πατέρες υμών και υμείς. Τίνα των προφητών ουκ εδίωξαν οι πατέρες υμών; Και απέκτειναν τους προκαταγγείλαντας περί της ελεύσεως του δικαίου, ου νυν υμείς προδόται και φονείς εγένεσθε, οίτινες ελάβετε τον νόμον εις διαταγάς αγγέλων και ουκ εφυλάξατε» (Πραξ. 7, 51-58). (Σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι στην καρδιά και στ’ αυτιά, αντιστέκεστε πάντα στο Πνεύμα το ΄Αγιο, όπως οι πατέρες σας κι εσείς. Ποιον από τους προφήτες δεν καταδίωξαν οι πατέρες σας; Και φόνευσαν όσους προανήγγειλαν τον ερχομό του Δικαίου, που τώρα εσείς γίνατε προδότες και φονιάδες του, εσείς που λάβατε το νόμο με διαταγή των αγγέλων και δεν τον τηρήσατε).
Οι ταλανισμοί κατά των Φαρισαίων παραπέμπουν στον δεύτερο πειρασμό του Ιησού στην έρημο, όπου ο σατανάς τού υπόσχεται την κυριαρχία του κόσμου, υπό τον όρο να τον προσκυνήσει. Η απόρριψη κάθε μορφής επίγειας εξουσίας εκ μέρους του Ιησού είναι απερίφραστη.
Η οικουμενικότητα των λόγων του καταφαίνεται ακόμη περισσότερο στο τέλος των ταλανισμών: «Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί, ότι οικοδομείτε τους τάφους των προφητών και κοσμείτε τα μνημεία των δικαίων και λέγετε˙ ει ήμεν εν ταις ημέραις των πατέρων ημών, ουκ αν ήμεν κοινωνοί αυτών εν τω αίματι των προφητών˙ ώστε μαρτυρείτε εαυτοίς ότι υιοί εστέ των φονευσάντων τους προφήτας….». (Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, γιατί κτίζετε τους τάφους των προφητών και στολίζετε τα μνημεία των δικαίων και λέτε, «αν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας δεν θα παίρναμε μέρος στο φόνο των προφητών». ΄Ώστε ομολογείτε ότι είστε παιδιά εκείνων που σκότωσαν τους προφήτες). Και ακολουθεί ο τρομερός λόγος: «Αμήν λέγω υμίν, ήξει ταύτα πάντα επί την γενεάν ταύτην» (Ματθ. 23,29-37). Και στον Λουκά (11, 50-51): «΄Ινα εκζητηθή το αίμα πάντων των προφητών το εκχυνόμενον από καταβολής κόσμου από της γενεάς ταύτης…». ΄Όπως η «καταβολή του κόσμου» δεν έχει να κάνει με την εβραϊκή κοινότητα και θρησκεία, έτσι και η έκφραση «γενεά ταύτη» δεν αναφέρεται μόνο στη γενεά που ζούσε κατά την περίοδο της εμφάνισης του Χριστού επί της γης, αλλά σε όλη την περίοδο της διάδοσης του αγγέλματος του Ευαγγελίου, στην απόρριψή του, και στα τρομερά δεινά που θα ακολουθήσουν αυτή την απόρριψη. ΄Οχι ως «εκδίκηση» εκ μέρους του Θεού ή εκδήλωση της «οργής» του, αλλά ως συνέπεια της όλης συμπεριφοράς της ανθρωπότητας.
Η εκδίκηση και ο όλεθρος δεν ανήκουν στον Θεό της αγάπης και της ταπεινοφροσύνης, αλλά στις πλέον τερατώδεις και αιμοδιψείς αρχαϊκές θεότητες που, παραδόξως, παρά την οργιώδη τεχνολογική πρόοδο και εξέλιξη, όπου όλα θεωρούνται επιτρεπτά, αναβιώνουν στο πνεύμα του κόσμου μας.
πηγή: Aντίφωνο
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Αφήστε το σχόλιό σας