Η 11η εντολή...

Ποια είναι τελικά η 11η εντολή;
Όλοι γνωρίζουμε τις Δέκα Εντολές που παρέδωσε ο Μωυσής, οι οποίες αποτελούν τη βάση του ιουδαιοχριστιανικού ηθικού κώδικα. Στη Βίβλο δεν υπάρχει κανένα επίσημο συμπλήρωμα σε αυτόν τον κατάλογο, καθώς ο αριθμός τους είναι οριστικός.
Παρόλα αυτά, η ανθρώπινη ανάγκη, η λαϊκή σοφία αλλά και η τέχνη γέννησαν τη μεταφορική έννοια της «ενδέκατης εντολής», δίνοντάς της διαφορετικές και πολύ ενδιαφέρουσες ερμηνείες ανάλογα με το πλαίσιο.
Σε ένα καθαρά θεολογικό και πνευματικό επίπεδο, πολλοί ταυτίζουν την ενδέκατη εντολή με την «καινή εντολή» που έδωσε ο Ιησούς στους μαθητές του, προτρέποντάς τους να αγαπούν ο ένας τον άλλον. Αυτή η εντολή της απόλυτης αγάπης και της αλληλεγγύης έρχεται να συμπληρώσει και να νοηματοδοτήσει όλες τις προηγούμενες, βάζοντας στο επίκεντρο τη συμπόνια και την εξάλειψη της αδιαφορίας για τον συνάνθρωπο.
Από την άλλη πλευρά, ο λαός έχει δώσει μια πολύ πιο γήινη, πρακτική και συχνά χιουμοριστική διάσταση στον όρο. Στην καθημερινή γλώσσα, η ενδέκατη εντολή μεταφράζεται συχνά με τη φράση «μην πιαστείς». Είναι ένας άγραφος νόμος επιβίωσης στην κοινωνία, που συμβουλεύει τον άνθρωπο να είναι προσεκτικός, να μην πέφτει θύμα εξαπάτησης και να αποφεύγει τις κακοτοπιές.
Φυσικά, η έννοια αυτή απέκτησε βαθιά ποιητική διάσταση μέσα από την ελληνική δισκογραφία. Το 1985, ο σπουδαίος ποιητής Νίκος Γκάτσος έγραψε τους στίχους για το εμβληματικό τραγούδι «Η ενδέκατη εντολή», σε μουσική του Γιώργου Χατζηνάσιου και ερμηνεία της Νάνας Μούσχουρη. Εκεί, ο δημιουργός αναφέρει χαρακτηριστικά ότι αυτή την εντολή την ξέρουν μόνο οι τρελοί και οι σκλάβοι της γης, φωτογραφίζοντας την αγνότητα της ψυχής, την ελευθερία και την αλήθεια που συχνά χάνονται στον σύγχρονο, σκληρό κόσμο μας.
Είτε τη δει κανείς ως κάλεσμα για αγάπη, είτε ως κανόνα του δρόμου, είτε ως ποιητική αναζήτηση, η ενδέκατη εντολή παραμένει ένα γοητευτικό σύμβολο για οτιδήποτε θεωρούμε απαραίτητο αλλά δεν γράφτηκε ποτέ σε πέτρινες πλάκες.