Η τέχνη του θεολογείν: 1.2 Τεχνολογία (ευλογία - κατάρα ή κάτι άλλο) - Γ΄...

Η τέχνη του θεολογείν: 1.2 Τεχνολογία (ευλογία - κατάρα ή κάτι άλλο) - Γ΄...: "Μέτρον Άριστον" Κλεόβουλος ο Ρόδιος Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας Αντί εισαγωγής... Το επόμενο δίωρο θα ε...

Η Χριστιανοσύνη στον σύγχρονο κόσμο. 3ο δίωρο : Ιεραποστολή

ΤΙΤΛΟΣ: Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣΥΝΗ ΣΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΣΜΟ (3^Ο ΔΙΩΡΟ) – ΤΑΞΗ Γ΄

1) ΔσρΑ: Ξεκινώντας τη νέα διδακτική ενότητα. Η Εκκλησία πορεύεται και απευθύνεται σ΄ όλα τα έθνη ακολουθώντας την εντολή του Χριστού «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη… βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».

ΑΓΟΡΙΑ	ΚΟΡΙΤΣΙΑ
Βάλτε σε κύκλο λέξεις  που συνδέονται με τους όρους « ιεραποστολή»  και «ιεραπόστολος».	Βάλτε σε κύκλο λέξεις που συνδέονται με τους όρους «μαρτυρία» και «διακονία».

2) ΔσρΑ: Με το ιεραποστολικό έργο του Απ. Παύλου και των άλλων μαθητών του Χριστού η Εκκλησία ξεπέρασε τα γεωγραφικά όρια της Παλαιστίνης και το ευαγγελικό μήνυμα εξαπλώθηκε στην Ευρώπη  (μέχρι τον 11^ο αιώνα). Ο ευαγγελισμός των εθνών συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠ. ΠΑΥΛΟΥ (Α΄ ΚΟΡΙΝΘ. 4, 9-13)

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ & ΤΕΧΝΙΚΕΣ

9 Γιατί νομίζω ότι ο Θεός εμάς τους αποστόλους μάς έδειξε τελευταίους σαν μελλοθάνατους, γιατί θέατρο γίναμε στον κόσμο, και σε αγγέλους και σε ανθρώπους. 10 Εμείς μωροί για το Χριστό, εσείς όμως φρόνιμοι στο Χριστό. εμείς αδύναμοι, εσείς όμως ισχυροί. εσείς ένδοξοι, εμείς όμως ατίμητοι. 11 Μέχρι την ώρα αυτήν και πεινούμε και διψούμε και είμαστε γυμνοί και μας χαστουκίζουν και δε ζούμε σε σταθερό μέρος 12 και κοπιάζουμε εργαζόμενοι με τα ίδια μας τα χέρια. Όταν μας βρίζουν, ευλογούμε. όταν μας καταδιώκουν, το ανεχόμαστε. 13 όταν μας δυσφημούν, παρακαλούμε ευγενικά. σαν σκουπίδια του κόσμου γίναμε, όλων αποσφούγγισμα ως τώρα. 14 Δε σας γράφω αυτά για να σας ντροπιάζω, αλλά σαν τέκνα μου αγαπητά σας νουθετώ. 15 Γιατί και αν μύριους παιδαγωγούς έχετε στο Χριστό, όμως δεν έχετε πολλούς πατέρες. Γιατί στο Χριστό Ιησού μέσω του ευαγγελίου εγώ σας γέννησα. 16 Σας παρακαλώ, λοιπόν, μιμητές μου γίνεστε.

♣ Τι μαρτυρεί ο Απ. Παύλος για το ιεραποστολικό έργο του; Ποιες είναι οι δυσκολίες που αντιμετώπισε; ♣ Τεχνική αντικειμένων και χτίζοντας τον ρόλο ενός σύγχρονου ιεραποστόλου..

3) ΔσρΑ: Η ανάληψη ενός ιεραποστολικού έργου απαιτεί υπευθυνότητα, σοβαρότητα, θυσίες, αντοχές και θυσιαστική εν Χριστώ  μαρτυρία.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΤΙΡΑΝΩΝ & ΠΑΣΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ κ. Αναστάσιου

ΤΕΧΝΙΚΕΣ

«Προσευχήθηκα όταν άκουσα την  τηλεφωνική πρόταση από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, για την ανάληψη αυτής της θέσεως στην Εκκλησία της Αλβανίας (που είχε τόσα προβλήματα), διότι βρισκόμουν στο εξωτερικό για ιεραποστολικό έργο, και απήντησα μετά μια μέρα σταθμίζοντας όλες τις προεκτάσεις». ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Είχε προηγηθεί από το καθεστώς Χότζα (1967-1990) η απαγόρευση κάθε θρησκευτικής δραστηριότητας, συνέπεια της οποίας ήταν να ξεριζωθεί πλήρως η Ορθόδοξη Εκκλησία. Όταν έφθασε ο αρχιεπίσκοπος κ. Αναστάσιος αντίκρισε μια χαώδης κατάσταση την οποία κανείς δε μπορεί να φανταστεί. Οι εκκλησίες είχαν γίνει στάβλοι και αποθήκες και υπήρχαν ελάχιστοι υπερήλικες κληρικοί. Ο Αναστάσιος είναι ποιμένας της Αλβανικής Εκκλησίας από το 16/7/1991.

♣ Τεχνική alterego: Να αναλάβω μια τέτοια αποστολή ή όχι; ♣ Εναλλακτικά: Τεχνική μανδύα ή τεχνική ανακριτικής καρέκλας.

4) ΔσρΑ: Η ιεραποστολή ως διακονία και μαρτυρία σε ορισμένες περιπτώσεις εκτράπηκε και μεταβλήθηκε σε προπαγάνδα και αλλοίωση της ταυτότητας των τοπικών κοινοτήτων.

Α΄ ΟΜΑΔΑ (ΑΓΟΡΙΑ) ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Β΄ ΟΜΑΔΑ (ΚΟΡΙΤΣΙΑ)→ ΤΕΧΝΙΚΗ:  ΡΟΛΟΣ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ – ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΟΣ (ΜΕΣΑ) – ΙΘΑΓΕΝΕΙΣ ή ΜΑΓΟΙ (ΕΞΩ)

«Αν μιλήσεις σε κάποιον Ευρωπαίο για τον Θεό της αγάπης, θα μορφάσει και θα χαμογελάσει. Θα χαμογελάσει για την αφέλεια των σκέψεών σου. Δωσ' του όμως ένα γυαλιστερό, στρογγυλό κομμάτι μέταλλο ή ένα μεγάλο βαρύ χαρτί, και θα δεις αμέσως τα μάτια του να γυαλίζουν και τα σάλια του να τρέχουν. Ο Παπαλάνγκι (σ.σ. ο Ευρωπαίος) είναι ένας άνθρωπος με εντελώς δική του λογική. Κάνει πολλά που δεν έχουν νόημα και τον αρρωσταίνουν κι όμως τα εξυμνεί και τραγουδά τραγούδια γι’ αυτά του τα κατορθώματα. …Ένας άλλος λόγος που κάνει τον Παπαλάνγκι να ξεχωρίζει, είναι ότι λέγοντας πολλά λόγια, προσπαθεί να μας πείσει ότι είμαστε φτωχοί και άθλιοι, και ότι χρειαζόμαστε πολλή βοήθεια, γιατί δεν έχουμε πράγματα. Πολεμούν ο ένας τον άλλον, όχι για την Τιμή τους, ούτε για να μετρήσουν την πραγματική τους δύναμη, αλλά μόνο και μόνο για τα πράγματα. Το μεγαλύτερο από τα ψέματα του Παπαλάνγκι είναι αυτό: τα πράγματα του Μεγάλου Πνεύματος είναι άχρηστα, ενώ τα δικά του είναι πολύ χρήσιμα, είναι πιο χρήσιμα». Λόγια του φυλάρχου Τουιάβιι από το νησί Τιαβέα του Ειρηνικού, όπως τα κατέγραψε ο Erich Scheurmann, ένας Γερμανός λογοτέχνης ο οποίος επισκέφτηκε κατά τη δεκαετία του 1920 τους Σαμόα, τότε μια γερμανική αποικία. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:  Ο Παπαλάνγκι , Έριχ Σόερμαν , Εκδόσεις    «Ύψιλον».

«Η ιεραποστολή δεν είναι για λίγους μήνες και όποιος θέλει να είναι ιεραπόστολος πρέπει ν’ αφήσει τα κόκαλά του στο αφρικανικό χώμα. Οι αδελφοί Αφρικανοί είναι άνθρωποι με εσωτερικότητα· οι Ευρωπαίοι συνήθως τους υποτιμούν, αλλά σφάλλουν πολύ. Η ψυχή των Αφρικανών κλίνει στον μυστικισμό και γι’ αυτό η Ορθοδοξία έχει τί να τους ειπεί και προτείνει, αλλά μόνο η αυθεντική Ορθοδοξία, εκείνη η μοναχική, αγιορείτικη. Διότι μεταξύ των αδελφών της Αφρικής μεγάλη δύναμη έχει η μαγεία, πραγματική δαιμονοκρατία. Οι μάγοι τους είναι πολύ ισχυροί και έχουν μεγάλη επιρροή, αλλά τελι­κά ο σατανάς και αυτούς τους εξολοθρεύει. Γι’ αυτό συχνά και εκείνοι προσφεύγουν στον Χριστό, τον νικητή όλων των μαγικών, δαιμονικών δεσμών και βασκανιών. Στην Αφρική είδα πόσο αληθινό είναι το Ευαγγέλιο του Χριστού». (Ιερομόναχος Κοσμάς Γρηγοριάτης 1942 – 27/1/1989). Σε μια δεκαετία βάπτισε 15.000 Αφρικανούς)

5)  ΔσρΑ:Η ορθόδοξη ιεραποστολή είναι μια πράξη αγάπης για τον συνάνθρωπο, συμβολή στη σωτηρία του και

όχι  μέσο πολιτικού ή οικονομικού ιμπεριαλισμού ή αποικιοκρατίας.

ΕΙΚΟΝΑ	ΤΕΧΝΙΚΕΣ
	Τεχνική  ArtfulThinking: Τι βλέπω; Τι αναρωτιέμαι; Τι σκέφτομαι; Ποια σχέση έχει η εικόνα με τη διδακτική ενότητα;

6) ΑΣΚΗΣΗ: Βρείτε πληροφορίες για την σύγχρονη ιεραποστολή στην Ασία και την Αφρική.

7) Εκφράζοντας το σήμερα:  Σε ποιο τομέα θα επέλεγες ως εθελοντής να αναλάβεις «ιεραποστολικό» έργο;

(π.χ. διάδοση ευαγγελικού λόγου, εκπαίδευση αναλφάβητων παιδιών, φροντίδα υποσιτισμένων ανθρώπων κ.ά)         

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΕΟΛΟΓΟΣ 2^ΟΥ  ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ

Αναδημοσίευση: http://www.kairosnet.gr/teaching/c-gymnasium/563-didaktiki-protasi-3ou-diorou-i-xristianosyni-sto-sygxrono-kosmo-parartima-kentrikis-makedonias

Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ: Ι. Το πέρασμα σε μια νέα σχολική κοινότητα, έναν καινούργιο κύκλο ζωής (Α Γυμνασίου)

ΤΑΞΗ: Α΄ Γυμνασίου

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:  Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε

ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ: Ι. Το πέρασμα σε μια νέα σχολική κοινότητα, έναν καινούργιο κύκλο ζωής (Γυμνάσιο)

i.  Αλλαγές, όνειρα και σχέδια

• Εργασία με εικόνα

Τα πρώτα βήματα, του Γ. Ιακωβίδη (1853-1932).

Παρατηρήστε προσεκτικά το έργο. Στη συνέχεια, σε συνεργασία με τον διπλανό σας συζητήστε και καταγράψτε:

1. Τι μπορεί να αισθάνεται ή να σκέφτεται το   κάθε πρόσωπο;
2. Τι μπορεί να γνωρίζει ή να πιστεύει;
3. Τι είναι αυτό για το οποίο νοιάζεται και φροντίζει;

Μετά από την επεξεργασία της εικόνας: Σκεφτείτε, φανταστείτε, ανακαλύψτε τη σχέση του  έργου του Ιακωβίδη μ’ εσάς. Παρουσιάστε τις ιδέες σας στην τάξη.

ii.  Δυσκολίες και προκλήσεις

• Εργασία με τραγούδι

«Πού πας καραβάκι με τέτοιο καιρό;» (Τραγούδι σε στίχους Ζαχαρία Παπαντωνίου και μουσική Αφροδίτης Μάνου)   
Ακούστε το τραγούδι και αφήστε τον εαυτό σας να περιπλανηθεί στους ήχους και τους στίχους του. Έπειτα, κάντε μια λίστα με 5 λέξεις ή φράσεις που να σχετίζονται με τις δυσκολίες και τις προκλήσεις του ταξιδιού που κάνει το καραβάκι.

• Εργασία ανά θρανίο

Σκεφθείτε, συζητήστε, μοιραστείτε: Οι δικές μας δυσκολίες και προκλήσεις καθώς αρχίζει το ταξίδι μας στο Γυμνάσιο.

• Εργασία για το σπίτι

     Γράψε ένα κείμενο με θέμα: «Τα όνειρα και τα σχέδιά μου για το νέο μου σχολείο».

Αναδημοσίευση: http://www.kairosnet.gr/teaching/a-gymnasium/533-deigmatika-senaria-epimorfosis-ton-neon-programmaton-spoudon-2-parartima-kentrikis-makedonias

ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ (2ο ΔΙΩΡΟ) – ΤΑΞΗ Α΄

ΤΙΤΛΟΣ: ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ (2^Ο  ΔΙΩΡΟ) – ΤΑΞΗ Α΄

1) ΑΦΟΡΜΗΣΗ: Ξεκινώντας τη νέα διδακτική ενότητα… Η Εκκλησία είναι μια νέα κοινωνία…

ΤΕΧΝΙΚΗ ΙΔΕΟΘΥΕΛΛΑΣ (ΑΓΟΡΙΑ)	ΚΟΡΙΤΣΙΑ
Βάλτε στον κύκλο λέξεις που συνδέονται με τους όρους  «Εκκλησία» και «κλήρος»	Γράψτε από μια πρόταση που να εμπεριέχει τους όρους Εκκλησία και Κλήρος

2) ΔσρΑ: Η ζωή των πρώτων χριστιανών συνέβαλε στη γρήγορη εξάπλωση της χριστιανικής πίστης. Δύο πρωτοχριστιανικά κείμενα μας δίνουν σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή των πρώτων χριστιανών. Το πρώτο είναι του Ιουστίνου που ήταν φιλόσοφος, ο οποίος διατήρησε τον φιλοσοφικό τήβεννο (σ.σ. σκουρόχρωμο ένδυμα με φαρδιά μανίκια και διακοσμητικές ταινίες γύρω από τα μανίκια και τον λαιμό που φορούν δικαστές και πανεπιστημιακοί σε επίσημες τελετές ή περιστάσεις) και μετά τη μεταστροφή του στον Χριστιανισμό, ενώ άνοιξε σχολή η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η πρώτη Ορθόδοξη χριστιανική Σχολή. Αν και η σχολή του απέκτησε σημαντική φήμη, ο Ιουστίνος ήρθε σε σύγκρουση με άλλους φιλοσόφους, οι οποίοι τον διέβαλαν προς τον φιλόσοφο - αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο, με αποτέλεσμα να αποκεφαλιστεί το 165 μαζί με μια ομάδα μαθητών του. Το άλλο κείμενο είναι η  Προς Διόγνητον Επιστολή, η οποία είναι μια άγνωστης προέλευσης απολογητική επιστολή του 2ου αιώνα.

→ Ερώτηση κατανόησης για ομάδες εργασίας

ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ: Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ

Η ΠΡΟΣ ΔΙΟΓΝΗΤΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Κατά τη λεγόμενη ημέρα του ηλίου, την Κυριακή, γίνεται συγκέντρωση όλων των χριστιανών που κατοικούν στις πόλεις ή στο ύπαιθρο και διαβάζονται τα απομνημονεύματα των Αποστόλων ή τα συγγράμματα των προφητών […] Έπειτα σηκωνόμαστε όλοι μαζί και προσευχόμαστε. Όταν σταματήσουμε την προσευχή, προσφέρεται ‘άρτος και οίνος […] η μετάληψη των Θείων Δώρων  γίνεται χωριστά για τον καθένα• σ΄ εκείνους που δεν ήσαν παρόντες, στέλνεται με τους διακόνους. Απ΄ αυτούς που είναι εύποροι και επιθυμούν, καθένας δίνει ό,τι θέλει, ανάλογα με την προαίρεσή του. Το ποσό που συγκεντρώνεται, δίνεται στον προϊστάμενο λειτουργό και αυτός βοηθεί  τα ορφανά, τις χήρες, τους αρρώστους, τους φυλακισμένους και στους ξένους που μένουν προσωρινά εκεί, καθώς και σε όλους ανεξαιρέτως που έχουν ανάγκη. Την κοινή , λοιπόν, συγκέντρωση αυτή κάνουμε την ημέρα του ηλίου, επειδή είναι η πρώτη ημέρα κατά την οποία ο Θεός, αφού μετέβαλε το σκοτάδι και την ύλη, δημιούργησε τον  κόσμο και επειδή ο Χριστός ο Σωτήρας μας την  ίδια μέρα αναστήθηκε εκ νεκρών. ♣ ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της πνευματικής & κοινωνικής ζωής των πρώτων χριστιανών;

Οι Χριστιανοί δεν ξεχωρίζουν από τους άλλους ανθρώπους στη γλώσσα ομιλίας, ούτε στις συνήθειες. Ούτε κατοικούν σε δικές τους ξεχωριστές πόλεις, ούτε χρησιμοποιούν κάποια γλωσσική διάλεκτο διαφορετική, ούτε ζουν με «περίεργο» τρόπο! Δεν έχουν επινοήσει κάποιο «παράξενο» τρόπο ζωής στηριγμένοι στην ανθρώπινη περιέργεια, ούτε και προΐστανται όπως μερικοί μιας ανθρώπινης διδασκαλίας. Κατοικούν σε ελληνικές ή βαρβαρικές πόλεις, όπως συνέπεσε ο καθένας, και διαβιούν με τις τοπικές συνήθειες και τον τρόπο ενδυμασίας και τροφής του κάθε τόπου, ενώ συγχρόνως γίνεται φανερή η θαυμαστή και αξιοπρόσεκτη συμπεριφορά τους. Ζουν στη δική τους ο καθένας πατρίδα αλλά ως πάροικοι. Μετέχουν σε όλα τα κοινά ως πολίτες και υπομένουν τα πάντα, όμως σαν να ήσαν ξένοι. Η ξενιτειά είναι πατρίδα τους και η πατρίδα τους ξενιτειά. Παντρεύονται όπως όλοι και γεννούν παιδιά, αλλά δεν τα σκοτώνουν. Γήινοι άνθρωποι είναι, αλλά δεν ζουν με ζωώδη τρόπο. Διαβιούν στη γη, αλλά έχουν το πολίτευμα στον ουρανό. Υπακούουν στους κρατικούς νόμους, αλλά με τον τρόπο ζωής τους ξεπερνούν τους νόμους. Αγαπούν τους πάντες έστω κι αν διώκονται από όλους. Αγνοούνται και κατακρίνονται από πολλούς, φονεύονται αλλά «ζωοποιούνται». Γίνονται φτωχοί από πεποίθηση και «πλουτίζουν» τους άλλους. Στερούνται σχεδόν των πάντων, αλλά δίνουν σε όλους. ♣ ΕΡΩΤΗΣΗ : Σε τι διαφέρει η ζωή των πρώτων χριστιανών από την αντίστοιχη των άλλων ανθρώπων με ειδωλολατρικές συνήθειες;

3) ΔσρΑ: Από την πρώτη Εκκλησία μέχρι σήμερα έχουν περάσει πάνω από 2.000 χρόνια. Ποια είναι η αποστολή και η ευθύνη των σημερινών χριστιανών; Ποια είναι η «εικόνα» των σημερινών χριστιανών;

ΚΕΙΜΕΝΟ	ΑΓΟΡΙΑ	ΚΟΡΙΤΣΙΑ
«Από το παράθυρό μου έβλεπα νέα παιδιά εγκαταλειμμένα, μπλεγμένα στα ναρκωτικά και την εξαθλίωση. Άρχισα να αναρωτιέμαι πώς μπορώ να τα βοηθήσω. Στην αρχή ήταν μια παρέα εφήβων. Πλησίασα και ζήτησα να παίξουμε έναν αγώνα μπάσκετ. Σήμερα στην Κιβωτό έρχονται 400 παιδιά όλων των ηλικιών και εθνικοτήτων. Η πόρτα μας γι΄ αυτά θα είναι πάντοτε ανοιχτή.  Η περιοχή  του Κολωνού είναι  από τις πιο επικίνδυνες στην Αθήνα, αφού δρουν πολλές συμμορίες, ενώ σχεδόν σε κάθε γωνιά γίνεται εμπόριο ναρκωτικών. Από την πρώτη στιγμή που εγκαταστάθηκα, ένιωσα την ανάγκη να αντιδράσω. Έτσι, με τη βοήθεια εθελοντών, δημιουργήθηκε η Κιβωτός του Κόσμου, μια Οργάνωση με στόχο να βγάλει όσα περισσότερα παιδιά μπορούσε από τη φτώχεια και την εγκατάλειψη και να τους προσφέρει τη δυνατότητα «να σταθούν στα πόδια τους". Στόχος μας είναι τα παιδιά να νιώσουν ότι υπάρχει και ένας άλλος κόσμος, πέρα από αυτόν που έχουν γνωρίσει. Μόνο κίνητρό μας είναι η αγάπη και σε αυτή βασιζόμαστε». Η «Κιβωτός» για μένα είναι σχέδιο Θεού το οποίο προϋπήρχε… ο Θεός έχει ευλογήσει αυτό το έργο και με τη βοήθεια Του συνεχίζουμε…» π. Αντώνιος Παπανικολάου, Εφημέριος Αγίου Γεωργίου Κολωνού	Τεχνική ανακριτικής καρέκλας	Τεχνική οπτικής γωνίας/ alterego

4) ΔσρΑ: Η «εικόνα» της σύγχρονης κοινωνίας αποτελεί πρό(σ) κληση για τους χριστιανούς, ώστε να τη μεταμορφώσουν σε κοινωνία αγάπης, ελευθερίας και ισοτιμίας → Τεχνική Artful Thinking: Ποια σχέση έχει η εικόνα με τη διδακτική ενότητα;

ΕΙΚΟΝΑ	ΤΙ ΒΛΕΠΩ; ΤΙ ΑΝΑΡΩΤΙΕΜΑΙ; ΤΙ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ;
(Αναρτημένο χαρτί σε κάδο) ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΦΑΓΩΣΙΜΑ ΚΑΙ ΨΩΜΑΚΙ ΚΡΕΜΑΣΤΕ ΤΑ ΣΤΟΝ ΚΑΔΟ	Συνδυασμός Artful Thinking με Εκπαιδευτικό δράμα και Οπτική γωνία.

5) Αναστοχασμός: Με την τεχνική του γλυπτού αναπαραστήσετε σε εικόνα την πνευματική σχέση αγάπης και φιλίας μεταξύ των ανθρώπων χωρίς διακρίσεις.

ΟΦΕΙΛΩ ΝΑ ΞΕΡΩ…	ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΕΟΛΟΓΟΣ 2ΟΥ Γ/ΣΙΟΥ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ
1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της ζωής των πρώτων χριστιανών, όπως περιγράφονται στα κείμενα του Ιουστίνου και της Προς Διόγνητον επιστολή;	ΑΣΚΗΣΗ: 1) Ο όρος εκκλησία έχει τις ρίζες του  στην εκκλησία του δήμου  της αρχαίας Αθήνας. Τι ξέρετε; 2) Παίρνοντας συνέντευξη από τον ιερέα της ενορίας μου για την πνευματική και κοινωνική αποστολή της Εκκλησίας (σύνταξη ερωτηματολογίου).

ΤΙΤΛΟΣ: ΜΠΟΡΟΥΝ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΝΑ ΕΙΚΟΝΙΖΟΥΝ ΤΟΝ ΘΕΟ; (3^Ο  ΔΙΩΡΟ) – ΤΑΞΗ Β΄

1) ΔσρΑ: Οι εικόνες στη συνείδηση του ορθόδοξου λαού κατέχουν σημαντική θέση. Η τραγωδία των Μικρασιατών προσφύγων αποτελεί αδιάψευστη πραγματικότητα. Εντούτοις, δεν λείπουν και οι αισχρότητες…

ΜΙΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ… (ΑΓΟΡΙΑ)

ΜΙΑ ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΣΤΑΣΗ…(ΚΟΡΙΤΣΙΑ)

«Ήρθαμε τον Αύγουστο του 1922 στον Μόλυβο με το καΐκι του πατέρα μου. Τεσσάρων μηνών με ’φέραν, πρόσφυγα. Οι γονείς μου έλεγαν ότι στο χωριό μας είχαμε αμπέλια και ζούσαμε καλά. Εδώ δεν είχαμε τίποτα. Οι ξυπόλητοι πρόσφυγες φορούσαν παπούτσια από λάστιχα, ντύνονταν με σάκους για το αλεύρι και χρησιμοποιούσαν κονσερβοκούτια σαν κατσαρόλες. Όσοι δεν προέρχονταν από τα νησιά του Μαρμαρά, όπως ο κ. Καβούνης, αλλά από τα βάθη της Ασίας, ταξίδευαν μέχρι τη Σμύρνη με άμαξες ή τρένα και περνούσαν έπειτα στην Ελλάδα. Οι γονείς μου δεν πρόλαβαν να πάρουν κάποια από τα υπάρχοντά τους μαζί. Μόνο μια γειτόνισσά τους διέσωσε το εικόνισμα της Αγίας Άννας από την εκκλησία του χωριού. Σκουπιά (ή Σκοπιά) στο νησί Αλώνη (αλλιώς γνωστό στα τουρκικά ως Πασαλιμάνι) στη Θάλασσα του Μαρμαρά. (Μαρτυρία του 94χρονου Γιώργου Καβούνη από τον Μόλυβο)

«Σε πράξεις που ξεπερνούν κάθε νοσηρότητα και προκαλούν αποτροπιασμό προχώρησαν άγνωστοι, βανδαλίζοντας τον Ιερό Ναό της Ζωοδόχου Πηγής Σπηλιώτισσας, που βρίσκεται στο τέλος του φαραγγιού στο Παλαιόκαστρο Ηρακλείου. Οι δράστες λέρωσαν 13 εικόνες και την Αγία Τράπεζα και με κάρβουνο έγραψαν σε τοίχο του Ιερού αισχρά μηνύματα…» ΤΕΧΝΙΚΗ ΙΔΕΟΘΥΕΛΛΑΣ & ΟΠΤΙΚΗΣ ΓΩΝΙΑΣ Εναλλακτική πρόταση: Τεχνική Think, Pair, Share (σε ομάδες).

2) ΔσρΑ: Η χριστιανική τέχνη (εικονογραφία) είναι απεικόνιση αληθινών προσώπων ή γεγονότων και υπηρετεί την ορθόδοξη πίστη και παράδοση της Εκκλησίας → Αναφορά  στο αγιογραφικό έργο του Φώτη Κόντογλου

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΥ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΗ ΦΩΤΗ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ (1895 – 1965)

ΕΡΩΤΗΣΗ &ΤΕΧΝΙΚΕΣ

«…Χρυσά χέρια και πολλά χαρίσματα μου έδωσε ο Κύριος. Δεν τα μεταχειρίσθηκα για να αποχτήσω υλικά αγαθά, μήτε χρήματα, μήτε δόξα, μήτε κανενός είδους καλοπέραση. Τα μεταχειρίσθηκα προς δόξαν του Κυρίου και της Ορθοδοξίας του. Ήμουνα προσηλωμένος στο έργο που έβαλα για σκοπό μου, και στον σκληρόν αγώνα για την Ορθόδοξη πίστη μας. Φτωχός εγώ, φτωχά και τα παιδιά μου. Βιοπάλη σκληρή. Εχθές, παραμονή της Πρωτοχρονιάς (1950), ήμουνα ξαπλωμένος στο κουβούκλι μας περασμένα τα μεσάνυχτα, και συλλογιζόμουνα. Είχα δουλέψει νυχτέρι για να τελειώσω μια Παναγία Γλυκοφιλούσα . Σιγόψελνα λοιπόν εκεί που ζωγράφιζα την Παναγία, κι η Μαρία (σύζυγος) έψελνε και κείνη μαζί μου με τη γλυκιά φωνή της…».

♣ Ποια είναι – κατά τον Φώτη Κόντογλου - ορισμένα από τα απαραίτητα εφόδια ενός γνήσιου αγιογράφου; ♣ Τεχνική brainstorming ♣ Στη θέση Φώτη Κόντογλου Νιώθω… Φοβάμαι… Θέλω να…

3) ΔσρΑ: Η Ορθόδοξη αγιογραφία όχι μόνο αισθητοποιεί τα όσα διαδραματίζονται στη λατρεία της, αλλά υπομνηματίζει και τα ιστορικά γεγονότα της Θείας Οικονομίας. Εξιστορεί σκηνές του βίου του Χριστού, της Θεοτόκου και των Αγίων.

ΚΕΙΜΕΝΟ

Ο δογματικός, ο λειτουργικός και ο ιστορικός είναι οι τρεις αγιογραφικοί κύκλοι του ναού. Στον δογματικό κύκλο εντάσσονται οι αγιογραφίες του τρούλου – ο Παντοκράτορας, οι Άγγελοι, οι Προφήτες, οι  Ευαγγελιστές. Στον λειτουργικό κύκλο εντάσσονται οι αγιογραφίες της κόγχης του Ιερού Βήματος – η  Πλατυτέρα, η κοινωνία των Αποστόλων του Χριστού, οι Μέγα Βασίλειος και Ιωάννης ο Χρυσόστομος καθώς και άλλοι ιεράρχες. Στον ιστορικό κύκλο ανήκουν οι εικόνες που περιγράφουν σκηνές από τη ζωή του Χριστού, της Παναγίας και των Αγίων και βρίσκονται  στους πλαϊνούς τοίχους του ναού  και τις καμάρες του. Βλέπε και σχολικό βιβλίο Δ.Ε 20, Σελ. 78 – 80

Ερώτηση κατανόησης → Ποιοι είναι οι αγιογραφικοί κύκλοι στην Εκκλησία;

4) ΔσρΑ: Ερώτηση κατανόησης → Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ορθόδοξης (ανατολικής) και δυτικής τέχνης;

ΚΕΙΜΕΝΟ

ΕΡΩΤΗΣΗ &ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Η Ορθόδοξη αγιογραφία απέφυγε την απεικόνιση των ιερών μορφών της Εκκλησίας κατά τη φυσική πραγματικότητα και αναζήτησε – διά της μεθόδου της αφαίρεσης επί των παριστανομένων μορφών – να εκφράσει την πνευματική πραγματικότητα, η οποία αποτελεί γι’ αυτήν την υψηλότερη αλήθεια. Λόγου αυτού του γεγονότος, όταν άρχισε να δημιουργεί, δεν έλαβε υπόψη της συγκεκριμένα υποδείγματα (models) ανθρώπων, τα οποία θα αντέγραφε συστηματικά για να απεικονίσει τα ιερά της πρόσωπα. Αυτή άλλωστε είναι και η βασικότερη ποιοτική διαφορά, μεταξύ Ορθοδόξου και Δυτικής τέχνης. Η Εκκλησιαστική τέχνη της Δύσης, η οποία ενδιαφέρεται όχι τόσο για το βάθος αλλά για την επιφάνεια, διαμόρφωσε τύπους των ιερών προσώπων βάσει συγκεκριμένων φυσικών προτύπων (models) ανθρώπων. Έτσι “ωραίοι” και ονειροπόλοι νεαροί της Δύσης έγιναν τα μοντέλα για να απεικονιστεί ο Χριστός και ορισμένες γυναίκες, ευνοούμενες ή ερωμένες των ζωγράφων της Δύσης, έγιναν υποδείγματα για την μορφή της Θεοτόκου. Με άλλα λόγια, αυτή ή εκείνη, η αισθησιακά ωραία γυναίκα, δάνεισε τη μορφή της, σε πολλούς ζωγράφους για την απεικόνιση της Αχράντου και Υπεραγίας Θεοτόκου. Λόγου χάρη ο Φλωρεντιανός Ιταλός ζωγράφος FilippoLippi(Φιλίππο Λίππι 1406 – 1469) υπόδειγμα (μοντέλο) για τις Παναγίες του χρησιμοποίησε την ερωμένη του και μετέπειτα σύζυγό του LucreziaButi. ΠΗΓΕΣ: 1. Κωνσταντίνος Καλοκύρης: Εισαγωγή στη Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία (Η Τέχνη Ανατολής & Δύσεως) 2. Ελληνική και Ξένη Βικιπαίδεια (Wikipedia)

♣ Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ορθόδοξης (ανατολικής) και δυτικής αγιογραφικής τέχνης; ♣ ΡΟΛΟΣ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ

5) Τεχνική Artful Thinking: Ποια σχέση έχει η εικόνα με τη διδακτική ενότητα;

ΤΙ ΒΛΕΠΩ; ΤΙ ΑΝΑΡΩΤΙΕΜΑΙ; ΤΙ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ; Ποιο είναι το βαθύτερο μήνυμά της; Σύνδεση με Εκπαιδευτικό Δράμα και Οπτική γωνία

6) Εκφράζοντας το σήμερα …
7) ΑΣΚΗΣΗ: Ποια ήταν η επίδραση της ορθόδοξης βυζαντινής αγιογραφίας στο έργο των σύγχρονων καλλιτεχνών Νίκου Εγγονόπουλου και Γιάννη Τσαρούχη;

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΕΟΛΟΓΟΣ 2^ΟΥ  ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ

Αναδημοσίευση: http://www.kairosnet.gr/teaching/a-gymnasium/562-didaktiki-protasi-2ou-diorou-megalonoume-kai-allazoume-parartima-kentrikis-makedonias

Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ ΙΙΙ: Η Εκκλησία οργανώνεται (Α Γυμνασίου)

Φύλλο Εργασίας Α1, 4

ΤΑΞΗ:  Α’  Γυμνασίου
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:  Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε
ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ ΙΙΙ:  Η Εκκλησία οργανώνεται

1. Από την «Εκκλησία του Δήμου» στην «Εκκλησία του Χριστού»

ü  ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

«Εκκλησία»

Στα Ιεροσόλυμα μετά την Ανάληψη του Ιησού Χριστού, η πρώτη εκκλησία οργανώνεται με βάση τα ελληνικά πρότυπα. Η εκλογή του Ματθία στη θέση του Ιούδα ως δωδέκατου αποστόλου γίνεται με κλήρωση κατά τον ίδιο τρόπο που προβλέπει το αθηναϊκό πολίτευμα.

Ο όρος «εκκλησία» που διάλεξε ο Χριστιανισμός για να δηλώσει την ιστορική υπόστασή του, υπενθυμίζει και πάλι την πολιτική ζωή των Ελλήνων. Η λέξη «εκκλησία» σημαίνει την επίσημη και κατά τακτά διαστήματα συνέλευση των πολιτών μιας πόλεως, για να λάβουν σοβαρές αποφάσεις. Οι χριστιανοί συμπληρώνουν: «εκκλησία του Θεού» ή «εκκλησία του Χριστού», δηλώνοντας ότι η πηγή της δικής τους Εκκλησίας δεν είναι ο δήμος, αλλά ο Θεός. 

Το κέντρο της ζωής της χριστιανικής Εκκλησίας ήταν η σύναξη, το μάζεμα των χριστιανών για να τελέσουν τη Θεία Ευχαριστία. Χωρίς αυτή τη σύναξη της Ευχαριστίας δεν μπορούσε να λειτουργεί η Εκκλησία. 

1. Οι χριστιανοί, πολίτες ενός άλλου κόσμου

ü  ΚΕΙΜΕΝΟ

Τι ζητάει ο Παύλος:

Αν θέλετε, λοιπόν, να μου προσφέρετε μια ενθάρρυνση που δίνει η πίστη στον Χριστό ή μια παρηγοριά που προέρχεται από αγάπη∙ αν μετέχετε στο ίδιο πνεύμα∙ αν έχετε έλεος και στοργή∙ τότε γεμίστε την καρδιά μου με χαρά ζώντας με ομόνοια, έχοντας την ίδια αγάπη μεταξύ σας, έχοντας όλοι μια ψυχή, ένα φρόνημα. Μην κάνετε τίποτα από ανταγωνισμό ή από ματαιοδοξία, αλλά με ταπεινοφροσύνη ας θεωρεί ο καθένας ανώτερό του τον άλλο. Ας μη φροντίζει ο καθένας μόνο για ό,τι ενδιαφέρει τον ίδιο, αλλά και για ό,τι ωφελεί τους άλλους. Να υπάρχει μεταξύ σας το ίδιο φρόνημα που είχε κι ο Ιησούς Χριστός,

Φιλ 2, 1-5

Πώς ζούσαν οι πρώτοι χριστιανοί

Όλοι όσοι πίστεψαν είχαν μια καρδιά και μια ψυχή. Κανείς δεν θεωρούσε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τα είχαν κοινά. Οι απόστολοι κήρυτταν και βεβαίωναν με μεγάλη πειστικότητα ότι ο Κύριος Ιησούς αναστήθηκε. Και ο Θεός έδινε σε όλους πλούσια τη χάρη του. Δεν υπήρχε κανείς ανάμεσά τους που να στερείται τα απαραίτητα. Γιατί όσοι είχαν χωράφια ή σπίτια τα πουλούσαν, και έφερναν το αντίτιμο αυτών που πουλούσαν και το έθεταν στη διάθεση των αποστόλων. Από αυτό δινόταν στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του. Έτσι έκανε και ο Ιωσής, ένα λευίτης από την Κύπρο, που οι απόστολοι τον ονόμασαν Βαρνάβα, όνομα που μεταφράζεται «ο άνθρωπος της παρηγοριάς». Αυτός είχε ένα χωράφι, το πούλησε και έφερε τα χρήματα και τα έθεσε στη διάθεση των αποστόλων.

Πρ 4, 32-37

• Εργασία στην τάξη

Αφού διαβάσετε τα κείμενα, αξιολογείστε τον τρόπο ζωής των πρώτων χριστιανών και καταγράψτε τις ιδέες σας. Στη συνέχεια, σε ομάδες, επινοήστε και παρουσιάστε στην τάξη μια σχετική φανταστική σκηνή ή παγωμένη εικόνα.  

iii.   Κλήρος και λαός

• Ιδεοθύελλα  με τη λέξη «Κλήρος». Όλες οι απόψεις / ιδέες καταγράφονται στον πίνακα.

ü  ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

Η αυτοκρατορία, μέσα στην οποία ταξίδευαν οι πρώτοι χριστιανοί ιεραπόστολοι, ήταν, ιδιαίτερα στο ανατολικό της τμήμα, μια αυτοκρατορία των πόλεων. Αυτό το γεγονός προσδιόρισε και την οργάνωση της πρώιμης Εκκλησίας. Βασική μονάδα ήταν η κοινότητα των πιστών κάθε πόλης. Σε κάθε κοινότητα, εκτός από το λαό (λαϊκούς) υπήρχαν μόνιμα στελέχη, οι ο επίσκοπος,  οι πρεσβύτεροι και οι διάκονοι που είχαν την ευθύνη της και αποτελούσαν τον κλήρο. Τα καθήκοντα των κληρικών ήταν ιερατικά, διοικητικά, πειθαρχικά, οικονομικά. Οι κληρικοί εκλέγονταν από τις κοινότητές τους και μπορούσαν να είναι έγγαμοι. Για τη συντήρησή τους εργάζονταν ασκώντας κάποιο επάγγελμα. Όταν αργότερα αυξήθηκαν τα καθήκοντά τους κι αυτό ήταν αδύνατο, καθιερώθηκαν εισφορές των χριστιανών.

Της κοινότητας προΐστατο ο επίσκοπος∙ τον επίσκοπο βοηθούσαν οι πρεσβύτεροι και οι διάκονοι. Ήδη στο τέλος του 1^ου αιώνα αυτό το μοντέλο είχε καθιερωθεί σε αρκετά μέρη. Ο Άγιος Ιγνάτιος, επίσκοπος Αντιόχειας, περί το 107, στη διάρκεια του ταξιδιού του στη Ρώμη γράφει: «Κανείς ας μην επιτελεί τα πράγματα που αφορούν την Εκκλησία χωρίς τον επίσκοπο …  Εκεί όπου βρίσκεται ο επίσκοπος, εκεί πρέπει να βρίσκεται και ο λαός, όπως ακριβώς εκεί που βρίσκεται ο Ιησούς Χριστός εκεί είναι και η καθολική  Εκκλησία». 

• Εργασία σε ομάδες

ΘΕΜΑ: «Κλήρος: απρόσωπη εξουσία ή πατρική διακονία;»
(Α’  ΟΜΑΔΑ:  Η Καινή Διαθήκη για τον κλήρο,  Β’  ΟΜΑΔΑ: Από την πατερική παράδοση για τον κλήρο, Γ’  ΟΜΑΔΑ: Από την πατερική παράδοση για τον κλήρο,  Δ’  ΟΜΑΔΑ:  Λόγια σύγχρονων επισκόπων,Ε’  ΟΜΑΔΑ: Λόγια σύγχρονων επισκόπων).

• Συζήτηση μετά την παρουσίαση της εργασίας των ομάδων

Ξαναβλέπουμε όσα καταγράφηκαν στην Ιδεοθύελλα. Όλα όσα επεξεργαστήκατε, σας κάνουν να αναθεωρείτε απόψεις που τυχόν διατηρείτε για τον κλήρο; Αν ναι, εξηγήστε με ποιον τρόπο και παρουσιάστε τις τυχόν νέες ιδέες σας.
iv.   Κοινοβιακός μοναχισμός. Η πνευματική αντίπολις

ü  ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

Από τους αναχωρητές στο κοινόβιο: Η εξέλιξη του μοναχισμού

Οι πρώτοι χριστιανοί που απομακρύνθηκαν από τον κόσμο –από τα μέσα του 3^ου μ.Χ. αι.-  σε απομονωμένες περιοχές αναζητώντας την απόλυτη αφιέρωση στον Θεό, ονομάζονται αναχωρητές ή ερημίτες. Τον 4^ο αι., παρά τη ραγδαία εξάπλωση του Χριστιανισμού και την εντυπωσιακή αύξηση του αριθμού των Χριστιανών η χριστιανική πνευματικότητα είχε αρχίσει να εκπίπτει. Μεγάλες ομάδες ασπάζονταν τον Χριστιανισμό, χωρίς όμως να συμμερίζονται το χριστιανικό πνεύμα. Επιπλέον πολλοί χριστιανοί συμμαχούσαν με την κρατική εξουσία και απομακρύνονταν από τη χριστιανική ζωή των πρώτων αιώνων. Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες πολλοί πιστοί εγκατέλειπαν τον κόσμο και αναχωρούσαν σε ερημικούς τόπους για να αφιερωθούν στην προσευχή και τη μετάνοια. Ο μοναχισμός δηλαδή αναδείχθηκε ως κίνημα διαμαρτυρίας προς το κοσμικό φρόνημα που φαινόταν να εισβάλλει στην Εκκλησία μετά την αναγνώριση του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας. 

         Ο τόπος στον οποίο γεννήθηκε και από τον οποίο εξαπλώθηκε ο αναχωρητικός μοναχισμός ήταν η Αίγυπτος. Οι πρώτοι αναχωρητές κατέφευγαν κυρίως γύρω από την κοιλάδα του Νείλου. Κύριος εκπρόσωπος και σύμβολο του αναχωρητισμού στην έρημο της Αιγύπτου είναι ο Μέγας Αντώνιος (251-355) που αφού μοίρασε την περιουσία του στους φτωχούς, έζησε το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του σε συνθήκες απομόνωσης, προσευχής και νηστείας. Ο μοναχισμός γρήγορα διαδόθηκε στην παρακείμενη Παλαιστίνη και από εκεί στη Συρία. 

        Οι κατοικίες των ασκητών διαμορφώνονταν με πρόχειρα υλικά, ικανά να προσφέρουν μια στοιχειώδη προστασία από τις ακραίες αλλαγές της θερμοκρασίας στην έρημο. Στην Άνω Αίγυπτο πιθανώς ένα απλό καλύβι ήταν αρκετό για να αντιμετωπίσει ο αναχωρητής τις αλλαγές της θερμοκρασίας, αλλά στην Κάτω Αίγυπτο με τις συχνότερες βροχοπτώσεις, η ανάγκη για μια πιο στέρεη κατοικία ήταν μεγαλύτερη. Ένα από τα πλέον πρόσφορα καταλύματα ήταν τα σπήλαια και οι σκεπασμένοι βράχοι.  Τα κελιά χτίζονταν με απλές τεχνικές από τους ίδιου τους μοναχούς.

        Η αύξηση των αναχωρητών και η εγκατάστασή τους γύρω από τα ερημητήρια των διάσημων για την αρετή τους και την πίστη τους αναχωρητών οδήγησε σε μια νέα μορφή μοναχικής ζωής, τη λαύρα∙ συγκροτήματα δηλαδή από οικήματα μοναχών που συνδέονταν μεταξύ τους.  Η λαύρα οδήγησε σταδιακά στον κοινοβιακό μοναχισμό.  

         Το Κοινόβιο (από την ελληνική λέξη κοινόβιος, που σημαίνει κοινή ζωή, παράγεται από το κοινός και βίος) και οργανωτής θεωρείται ότι είναι ο Παχώμιος (290-348), ο οποίος είχε αρχίσει την πνευματική του «δοκιμασία» ως ερημίτης. Το Κοινόβιο ήταν στην κυριολεξία μια κοινή ζωή. Όλοι οι μοναχοί έχουν ομοιόμορφη ενδυμασία, κάνουν κοινή προσευχή και συμμετέχουν όλοι στις εργασίες για την κάλυψη των αναγκών του κοινοβίου.           

         Ο μεγάλος νομοθέτης της ασκητικής ζωής ήταν ο Μέγας Βασίλειος καθώς καθόρισε τους κανόνες λειτουργίας του.

• Εργασία σε ομάδες

ΘΕΜΑ: «Διερευνώντας τον χριστιανικό μοναχισμό»

(Α’ ΟΜΑΔΑ: Μοναχοί και εργασία,, Β’ ΟΜΑΔΑ: Κοινοβιακός μοναχισμός και Μέγας Βασίλειος, Γ’ ΟΜΑΔΑ: Για τον Εφραίμ τον Σύρο,, Δ’ ΟΜΑΔΑ: Για τον Απολλώνιο, Ε’ ΟΜΑΔΑ: Λόγοι σύγχρονων ορθόδοξων μοναχών).

• Συζήτηση στην ολομέλεια

Μερικοί χαρακτηρίζουν τον μοναχισμό ως «φυγή από τον κόσμο». Μετά από όλα όσα επεξεργαστήκατε, ποια είναι η γνώμη σας;

• Εργασία για το σπίτι

α)  Σύνταξη κειμένου: Το γράμμα ενός μοναχού που περιγράφει τη ζωή σε ένα αιγυπτιακό κοινόβιο του 4^ου αι.
β)  Αναζητήστε και παρουσιάστε στοιχεία για τα άμφια και εμβλήματα του ορθόδοξου κλήρου.
γ)  Γράψτε ένα γράμμα που να απευθύνεται προς τον επίσκοπο της πόλης ή της περιφέρειάς σας.

Αναδημοσίευση: http://www.kairosnet.gr/teaching/a-gymnasium/536-deigmatika-senaria-ton-neon-programmaton-spoudon-5-parartima-kentrikis-makedonias

Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ: ΙΙ. Η Εκκλησία ανοίγεται και εξαπλώνεται (Α Γυμνασίου)

Φύλλο Εργασίας Α1, 3

ΤΑΞΗ: Α΄ Γυμνασίου

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:  Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε

ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ: ΙΙ.  Η Εκκλησία ανοίγεται και εξαπλώνεται

iii.  Οι ναοί της νέας θρησκείας: Από τις κατακόμβες και τα οικήματα στην ανέγερση μεγαλόπρεπων βασιλικών

ü  ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

Οι Κατακόμβες

Οι πρώτοι χριστιανοί έθαβαν τους νεκρούς τους στα δημόσια νεκροταφεία. Από τα μέσα του 2^ου μ.Χ. αι. υπήρχε η δυνατότητα για την υπόγεια ταφή των νεκρών χριστιανών στις κατακόμβες, υπόγειους δηλαδή τόπους ταφής νεκρών.  Οι κατακόμβες ήταν υπόγειες σήραγγες σε μορφή λαβύρινθου, που μπορούσαν να φτάνουν σε μήκος πολλών χιλιομέτρων. Στους πορώδεις τοίχους των διαδρόμων είχαν δημιουργηθεί ορθογώνια κοιλώματα για την τοποθέτηση των νεκρών. Επίσης, υπήρχαν μεγαλύτερα κοιλώματα με καμάρα στο πάνω μέρος ή και ολόκληρα δωμάτια που χρησίμευαν ως οικογενειακοί τάφοι, διακοσμημένοι με τοιχογραφίες. Στη διάρκεια των διωγμών και καθώς ο Χριστιανισμός αντιμετωπιζόταν σαν μια παράνομη δεισιδαιμονία, οι χριστιανοί άρχισαν να καταφεύγουν στις κατακόμβες (επειδή ως τόποι ταφής θεωρούνταν ιεροί και απαραβίαστοι) για να  συγκεντρώνονται, να θάβουν τους μάρτυρες, να τελούν τη Θεία Ευχαριστία και να ακούν το κήρυγμα.          

          Στις κατακόμβες, οι πρώτοι χριστιανοί καλλιτέχνες άρχισαν να δημιουργούν απεικονίσεις επιδιώκοντας να εκφράσουν την πίστη τους και όχι απλώς να διακοσμήσουν τους υπόγειους τάφους. Σε πρώτη φάση  χρησιμοποιούν συμβολικά θέματα και αλληγορίες που συγκαλύπτουν τις ιδέες της διωκόμενης θρησκείας. Τέτοια σύμβολα είναι ο ιχθύς, το παγώνι, το περιστέρι, η άγκυρα, η ναυς, το Α και το Ω, το πτηνό φοίνικας, ο Ορφέας, η δεόμενη ψυχή. Στη συνέχεια, έχουμε και θέματα από την Παλαιά Διαθήκη (οι πρωτόπλαστοι, ο Νώε, η θυσία του Αβραάμ, οι τρεις παίδες εν καμίνω, ο προφήτης Ιωνάς στη θάλασσα κ.ά.) καθώς και από την Καινή Διαθήκη (ο καλός ποιμένας, ο αμνός, η προσκύνηση των Μάγων, ο εν Κανά γάμος κ.ά.).  Καθώς οι καλλιτέχνες ενδιαφέρονταν για άλλα πράγματα πέρα από την εγκόσμια ομορφιά, τα απλά και ελλειπτικά έργα τους χαρακτηρίζονται από ελευθερία  και δίνουν την αίσθηση ενός κόσμου όπου δεν υπάρχει θάνατος.  

       Στη Ρώμη έχουν ανακαλυφθεί περισσότερες από 60 κατακόμβες. Στην Ελλάδα, σπουδαίες είναι οι κατακόμβες της Μήλου.

 

Χώροι Λατρείας μέχρι το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313 μ. Χ.)

Οι διωκόμενοι χριστιανοί έπρεπε να βρουν ειδικούς χώρους συγκέντρωσης. Αρχικά συγκεντρώνονταν στις ιδιωτικές κατοικίες των πλουσιότερων. Από το τέλος του 2ου αιώνα έχουμε κτίρια που κατασκευάζονται για αυτό το σκοπό. Ονομάζονται ευκτήριοι οίκοι, εκκλησίες, οίκοι Θεού και οίκοι Κυρίου.

Ηπαλαιότερη μορφή οίκου-εκκλησίας που έχει ανακαλυφθεί βρίσκεται στην  ελληνιστική πόλη Δούρα Ευρωπό που βρίσκεται στη Συρία, στη δεξιά όχθη του ποταμού Ευφράτη.  Η κατασκευή αυτού του οίκου-εκκλησίας τοποθετείται γύρω στο 230 μ.Χ.  Περιλαμβάνει ένα μεγάλο χώρο για το κήρυγμα και τις αγάπες και ένα μικρότερο βαπτιστήριο. Οι τοιχογραφίες απεικονίζουν τον Καλό Ποιμένα, τη Θεραπεία του Παραλυτικού και τον Χριστό με τον Πέτρο να περπατούν στην Θάλασσα. 

• Εργασία στην τάξη

Συλλογικός ρόλος:  Αφού χωριστείτε σε ομάδες, προετοιμάστε το ρόλο σας. Μία ομάδα υποδύεται χριστιανούς που καταφεύγουν στις κατακόμβες, ενώ μια άλλη ομάδα χριστιανούς που επισκέπτονται έναν λαμπρό ναό που κτίστηκε από τον Μ. Κωνσταντίνο (π.χ. Αγίων Αποστόλων).

Στη συνέχεια, συζητήστε τα συναισθήματα και τις διαθέσεις τόσο των προσώπων που υποδυθήκατε όσο και αυτά των προσώπων της άλλης ομάδας.

iv. O Χριστιανισμός ως επίσημη θρησκεία της βυζαντινής αυτοκρατορίας

ü  ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

Ο Μέγας Θεοδόσιος (379-395) – η ανακήρυξη του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας του κράτους

Ο Μέγας Θεοδόσιος), μόλις ανέβηκε στο θρόνο ανακήρυξε τον Χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία του κράτους, όρισε την ειδωλολατρία ως «εθνική δεισιδαιμονία», έκλεισε την φιλοσοφική σχολή της Αθήνας, διέταξε την κατεδάφιση ή το σφράγισμα εθνικών ιερών και υπέγραψε την απαγόρευση των θυσιών (με ποινή θανάτου) και των επισκέψεων σε εθνικούς ναούς.   

Βασική μέριμνα του Θεοδοσίου ήταν η αντιμετώπιση των αιρετικών, όσων δηλαδή διαφωνούσαν με τις αποφάσεις της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου (325). Στην εποχή του υπήρχαν περισσότεροι από εκατό νόμοι εναντίον των αιρέσεων και των αιρετικών. Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα έλλειψης ανεκτικότητας που διαρκώς αυξανόταν, το 392 καταστράφηκε ο μεγάλος ναός του Σέραπι στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και παρουσιάστηκαν φαινόμενα οχλοκρατικής βίας εναντίον των μη χριστιανών. Μεταξύ 392 και 394 με νέα διατάγματα ενίσχυσε και άλλο τη θέση του Χριστιανισμού στην αυτοκρατορία.

ü  ΚΕΙΜΕΝΟ

Ένα διάταγμα του Θεοδοσίου κατά των ειδωλολατρών

Κανένας απολύτως, από οποιαδήποτε τάξη ανθρώπων προέρχεται, είτε έχει κάποια εξουσία είτε κατέχει κάποιο τιμητικό αξίωμα είτε κατάγεται από ισχυρό γένος είτε συμβαίνει να είναι ταπεινός από καταγωγή και να μην ανήκει σε κάποια ευγενή οικογένεια, να μη σφάζει αθώα ζώα σε καμιά πόλη για να τα προσφέρει θυσία σε αναίσθητα είδωλα, ούτε με φωτιά μυστικού εξαγνισμού να τιμά τον εφέστιο θεό, ούτε να κάνει σπονδές με ανόθευτο κρασί, ούτε να λατρεύει τους σπιτικούς θεούς με αρώματα, ούτε να τους ανάβει ιερή φωτιά και να βάζει επάνω λιβανωτά κι ούτε να κρεμάει γιορταστικά στεφάνια. Γιατί, αν κάποιος τολμήσει να θυσιάσει σφάγιο ή να κάνει μαντική με τα έντερα σφαγμένου ζώου, να θεωρηθεί παραδειγματικά ένοχος εσχάτης προδοσίας, να φορτωθεί με όλες τις βαριές κατηγορίες και να καταδικαστεί ανάλογα, ακόμη κι αν δεν επιδίωξε κάτι εναντίον της ζωής των ηγεμόνων. Για τη βαρύτητα του εγκλήματος είναι αρκετή η ίδια του η φύση, το ότι δηλαδή επιχειρείται με αυτό η κατάλυση των νόμων […].

• Εργασία ανά θρανίο

Αφού διαβάσετε προσεκτικά το πληροφοριακό υλικό και το κείμενο: σκεφτείτε, γράψτε, συζητήστε και μοιραστείτε ιδέες και προβληματισμούς γύρω από ζητήματα που δημιουργήθηκαν με την αναγνώριση του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας της βυζαντινής αυτοκρατορίας.

…………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………

• Εργασία σε ομάδες

Αφού κοιτάξετε προσεκτικά την εικόνα, κάντε έναν κατάλογο από 10 λέξεις ή φράσεις σχετικά με οποιαδήποτε όψη ή πτυχή της και ανακοινώστε τες στην τάξη.

	…………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………

Στη συνέχεια, στην ολομέλεια της τάξης, εκτιμήστε, υποστηρίξτε και αναρωτηθείτε για τις παρατηρήσεις που καταγράφηκαν.  

• Εργασία για το σπίτι

1. Βρείτε και παρουσιάστε στοιχεία για τις κατακόμβες που υπάρχουν στην Ελλάδα
2. Το νόμισμα που βλέπετε είναι το περίφημο «βυζαντινό». Ένα χρυσό νόμισμα που η κυκλοφορία του ξεπερνούσε τα όρια του βυζαντινού κράτους, ο δε απεικονιζόμενος είναι ο Ιουστινιανός.

Γράψτε ένα σύντομο κείμενο απαντώντας στις παρακάτω ερωτήσεις:

Τι βλέπεις πάνω στο νόμισμα;

Τι σκέφτεσαι γι’ αυτό που βλέπεις;

Τι είναι αυτό που σε κάνει να αναρωτιέσαι;

Αναδημοσίευση: http://www.kairosnet.gr/teaching/a-gymnasium/535-deigmatika-senaria-ton-neon-programmaton-spoudon-4-parartima-kentrikis-makedonias

Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ: ΙΙ. Η Εκκλησία ανοίγεται και εξαπλώνεται (Α Γυμνασίου)

ΤΑΞΗ: Α΄ Γυμνασίου

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:  Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε

ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ: ΙΙ.  Η Εκκλησία ανοίγεται και εξαπλώνεται

1. Το άνοιγμα της χριστιανικής πίστης στον κόσμο

• Εργασία σε ομάδες

ΘΕΜΑ:  Η εξάπλωση του Χριστιανισμού στον κόσμο
(Α’ ΟΜΑΔΑ: Η μετάδοση του Χριστιανισμού στον εθνικό κόσμο, Β’ ΟΜΑΔΑ: «Ο Θεός άνοιξε την πόρτα της πίστης και στους εθνικούς», Γ’ ΟΜΑΔΑ: Όλοι ίσοι, όλοι ένας, Δ’ ΟΜΑΔΑ: Η μεταστροφή του Αποστόλου Παύλου, Ε’ ΟΜΑΔΑ: Οι περιοδείες του Αποστόλου Παύλου)

1. Από τους διωγμούς και το μαρτύριο στην νομιμοποίηση του Χριστιανισμού

ü  ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

 Οι διωγμοί κατά των Χριστιανών

Αρχικά το ρωμαϊκό κράτος έδειξε αδιαφορία για τον Χριστιανισμό, επειδή τον θεωρούσε μια ιουδαϊκή αίρεση. Βλέποντας όμως ότι γίνονταν χριστιανοί άνθρωποι που κατείχαν ανώτερες θέσεις στη ρωμαϊκή κοινωνία, οι αρχές άρχισαν να θορυβούνται. Η κατάσταση χειροτέρεψε προς τα τέλη του 1^ου αι., όταν ο αυτοκράτορας Δομιτιανός απαίτησε να λατρεύεται από τους Ρωμαίους υπηκόους ως Κύριος και Θεός. Οι χριστιανοί αρνήθηκαν την αυτοκρατορική λατρεία κι αυτό είχε ως αποτέλεσμα να οδηγούνται στο μαρτύριο. Παράλληλα, η ραγδαία αύξηση του αριθμού των χριστιανών, αλλά και το νέο ήθος που πρόβαλλαν με τη ζωή τους θεωρήθηκε ως κίνδυνος για το ρωμαϊκό κράτος.

            Οι διωγμοί στην αρχή δεν ήταν ούτε συνεχείς ούτε εκτείνονταν σε όλη την αυτοκρατορία, καθώς οι διοικητές των επαρχιών και η «κοινή γνώμη» ήταν αυτοί που τους προκαλούσαν. Από την εποχή του Δεκίου, όμως, και μετά έχουμε συστηματικό διωγμό, για πολλά χρόνια και με βάση ειδικά διατάγματα που ίσχυαν σε όλο το κράτος. Τα διατάγματα ζητούσαν να κάνει ο κάθε πολίτης ομολογία πίστης στην επίσημη θρησκεία του κράτους, αποδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο τη νομιμοφροσύνη του. Επιτροπές από κρατικούς υπαλλήλους έπρεπε να ελέγξουν την πίστη του καθενός. Μετά τον έλεγχο οι πολίτες εφοδιάζονταν με πιστοποιητικό ομολογίας πίστεως στην κρατική θρησκεία.

          Στη διάρκεια των διωγμών, εκτός από τις δημεύσεις περιουσιών, τις εξορίες, τις καταστροφές των ναών, πολλοί χριστιανοί υποβάλλονταν σε σκληρά και απάνθρωπα μαρτύρια. Χιλιάδες μάρτυρες θανατώθηκαν στις φυλακές ή ρίχτηκαν σε στάδια για να γίνουν βορά άγριων θηρίων. 

• Εργασία με εικόνα

       ALEΞΑΜΕΝΟC CΕΒΕΤΕ ΘΕΟΝ

Πρόκειται για ένα αδικογράφημα πάνω σε τοίχο που χρονολογείται λίγο μετά το 200 μ.Χ. Βρέθηκε στα ανάκτορα του Παλατίνου λόφου της Ρώμης, σε θάλαμο που οι αρχαιολόγοι χαρακτηρίζουν ως στρατώνα της ανακτορικής φρουράς ή σχολείο-λύκειο όπου φοιτούσαν έφηβοι ευγενών οικογενειών.
Αφού παρατηρήσετε προσεκτικά το σκίτσο, απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις:

-       Τι βλέπεις;

-       Τι σκέφτεσαι γι’ αυτό που βλέπεις; 

-       Τι είναι αυτό που σε κάνει να αναρωτιέσαι;

	………………………………………………….. ………………………………………………….. ………………………………………………….. ………………………………………………….. ………………………………………………….. ………………………………………………….. ………………………………………………….. ………………………………………………….. …………………………………………………..

ü  ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ

Το τέλος των διωγμών

[…] Έφυγε από τους ανθρώπους κάθε φόβος που προερχόταν από αυτούς οι οποίοι προηγουμένως τους καταπίεζαν, τελούσαν λαμπρές και πανηγυρικές γιορτές, όλα ήταν γεμάτα από φως, έβλεπαν γύρω τους όλοι, που προηγουμένως ήταν στενοχωρημένοι, γελαστά πρόσωπα. Όλοι μαζί έψαλαν ύμνους στις πόλεις και στην ύπαιθρο, πρώτα στον Θεό που βασιλεύει παντού, γιατί αυτό τώρα είχαν μάθει, και έπειτα ευγνωμονούσαν τον ευσεβή βασιλιά (Κωνσταντίνο) και τα αγαπημένα στο Θεό παιδιά του.

Ευσέβιου, Εκκλησιαστική Ιστορία 10,9, 7

Το Διάταγμα των Μεδιολάνων

Το υπέγραψαν το 313 μ.Χ. οι συναύγουστοι Κωνσταντίνος και Λικίνιος για την κατάπαυση των διωγμών κατά των Χριστιανών και την ελεύθερη άσκηση της λατρείας τους σύμφωνα με την πίστη τους. 

Εδώ και πολύν καιρό, έχοντας αποφασίσει ότι δεν πρέπει να απορρίπτεται η ελευθερία της θρησκείας και πως πρέπει να δίνεται η δυνατότητα στη βούληση του καθενός να υπηρετεί τα θεία πράγματα σύμφωνα με την προαίρεσή του, παραγγείλαμε στους χριστιανούς να φυλάνε την πίστη της θρησκείας τους […] Όταν εγώ, ο Αύγουστος Κωνσταντίνος, κι εγώ, ο Αύγουστος Λικίνιος, με καλούς οιωνούς ήρθαμε στα Μεδιόλανα και συζητήσαμε όλα όσα αφορούν την ωφέλεια του δημοσίου, ανάμεσα στα άλλα μέτρα που κρίναμε ότι θα είναι επωφελή σε όλους από πολλές απόψεις, αποφασίσαμε κατά πρώτο και κύριο λόγο να διατάξουμε να εξασφαλιστεί η τιμή και ο σεβασμός προς το Θείο, δηλαδή να δώσουμε και στους χριστιανούς και σε όλους την ελευθερία να ακολουθήσουν όποια θρησκεία θέλουν, έτσι ώστε, όποια κι αν είναι η θεότητα και η ουράνια δύναμη, να μπορέσει να είναι ευμενής και σε μας τους ίδιους και στους υπηκόους μας […] Ήταν λοιπόν φυσικό να θεωρήσουμε καλό να εκδώσουμε αυτή τη διαταγή, για να αφαιρεθούν εντελώς οι όροι που υπήρχαν σε προηγούμενα έγγραφα σχετικά με τους χριστιανούς, όροι οι οποίοι ήταν σκληροί και ξένοι στην πραότητά μας. Τώρα ελεύθερα και απλά μπορεί καθένας από εκείνους που πρεσβεύουν τη θρησκεία των χριστιανών να τη διατηρεί χωρίς καμιά ενόχληση […] Έχουμε δώσει στους χριστιανούς ελεύθερη και απεριόριστη εξουσία να επιμελούνται τη θρησκεία τους […] Έχει δοθεί η εξουσία αυτή και σε όσους άλλους θέλουν να ακολουθούν τη λατρεία και θρησκεία της αρεσκείας τους, κατά τρόπον ώστε να μπορεί καθένας να προτιμά και να υπηρετεί οποιανδήποτε θρησκεία θέλει. Αυτό γίνεται, για να μη φαίνεται ότι κάποια λατρεία ή θρησκεία μειώνεται στο ελάχιστο από εμάς […] Με αυτό το λογισμό […] είθε να διαμένει σταθερή καθ’ όλο το χρόνο η θεία πρόνοια για εμάς, της οποίας εμπειρία είχαμε σε πολλές περιστάσεις. Για να μπορέσουν να μάθουν όλοι τις διατάξεις της νομοθεσίας αυτής […] είναι εύλογο η διαταγή αυτή να δημοσιευτεί παντού […] έτσι ώστε να μην ξεφύγει της προσοχής κανενός.

Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία Χ, 5, 1-14

• Εργασία ανά θρανίο

Σκεφθείτε, συζητήστε, μοιραστείτε ιδέες και κρίσεις γύρω από τη σημασία του διατάγματος των Μεδιολάνων.

ü  ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

Εξελίξεις μετά το διάταγμα των Μεδιολάνων

Όλα άλλαξαν. Οι χριστιανοί μπορούσαν να λατρεύουν χωρίς εμπόδια το Θεό τους, χωρίς να στερούνται κανένα άλλο πολιτικό, κοινωνικό ή προσωπικό δικαίωμα (π.χ. ελευθερία, περιουσία, τιμή). Η Εκκλησία αναγνωρίστηκε νομικά ως κοινωνικός θεσμός υπό την προστασία του αυτοκράτορα. Καθιερώθηκε η Κυριακή ως αργία και απελευθερώθηκαν οι δούλοι. Επιστράφηκαν στους κατόχους τους οι περιουσίες και τα κτήματα που είχαν κατασχεθεί την περίοδο των διωγμών. Το δίκαιο άρχισε να επηρεάζεται από το χριστιανικό πνεύμα. Καταργήθηκε ο θάνατος με σταύρωση, ο στιγματισμός στο πρόσωπο και η πλήρης απομόνωση των φυλακισμένων.

• Εργασία στην τάξη

Παρουσίαση σκηνής: «Χριστιανοί και εθνικοί στην αγορά μετά την ανακοίνωση του διατάγματος των Μεδιολάνων».

• Εργασία για το σπίτι

Σύνταξη κειμένου: Από το ημερολόγιο ενός χριστιανού που αποφυλακίστηκε μετά την υπογραφή του διατάγματος των Μεδιολάνων και περιγράφει τη ζωή του πριν και μετά από αυτό.

Αναδημοσίευση: http://www.kairosnet.gr/teaching/a-gymnasium/534-deigmatika-senaria-ton-neon-programmaton-spoudon-3-parartima-kentrikis-makedonias

«Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε» ΙΙ. Η Εκκλησία ανοίγεται και εξαπλώνεται (Α Γυμνασίου)

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Θ.Ε. Α.1 «Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε»

2ο δίωρο: ................. ... / ... / 2016

Θ.Ε. Β.1 «Μεγαλώνουμε και αλλάζουμε» ΙΙ. Η Εκκλησία ανοίγεται και εξαπλώνεται

[ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΙΩΡΟΥ: Α. Ο Χριστός - Β. Ο Παύλος - Γ. Οι περίοδος των διωγμών και η ανεξιθρησκία]

Α. Η ανάσταση του Χριστού και το άνοιγμα της χριστιανικής πίστης στον κόσμο   

α. Πρέπει να απαντήσουμε σε ένα βασικό ερώτημα: «Πώς εξηγείται το γεγονός της τεράστιας [i] εξάπλωσης και [ii] επιρροής του Χριστιανισμού σε όλο τον κόσμο;» Διαβάστε τα παρακάτω κείμενα χωρισμένοι σε 3 ομάδες (1 κείμενο κάθε ομάδα) και προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση, βρίσκοντας επιχειρήματα μέσα από το κείμενο.

[αν έχετε άγνωστες λέξεις ή δεν καταλαβαίνετε κάτι στα κείμενα, ρωτάτε χωρίς να διστάσετε!]

1. Η ανάσταση του Ιησού [Μτ 26, 1-10]  1Μετά το Σάββατο, τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας, η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία ήρθαν να δουν τον τάφο του Ιησού. 2Ξαφνικά έγινε μεγάλος σεισμός, γιατί ένας άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, ήρθε, κύλησε την πέτρα από την είσοδο και καθόταν πάνω της. 3Η όψη του ήταν σαν αστραπή και τα ρούχα του ολόλευκα σαν το χιόνι. 4Τόσο τον φοβήθηκαν οι φρουροί, που άρχισαν να τρέμουν κι έγιναν σαν νεκροί. 5Ο άγγελος είπε στις γυναίκες: «Εσείς μη φοβάστε! Ξέρω ποιον γυρεύετε: τον Ιησού, τον σταυρωμένο. 6Δεν είναι εδώ· αναστήθηκε, όπως το είπε! Ελάτε να δείτε το μέρος όπου βρισκόταν το σώμα του Κυρίου. 7Τρέξτε όμως γρήγορα και πείτε στους μαθητές του: “αναστήθηκε από τους νεκρούς και πηγαίνει πριν από σας, να σας περιμένει στη Γαλιλαία· εκεί θα τον δείτε”. Αυτά είχα να σας πω». 8Οι γυναίκες βγήκαν γρήγορα από το μνήμα με φόβο και με χαρά μεγάλη, κι έτρεξαν να πουν τα νέα στους μαθητές του. 9Καθώς όμως πήγαιναν να πουν τα νέα στους μαθητές του, τις συνάντησε ο Ιησούς, και τους λέει: «Χαίρετε!» Αυτές τον πλησίασαν, έπεσαν στα πόδια του και τον προσκύνησαν. 10«Μη φοβάστε!» τους λέει ο Ιησούς. «Πηγαίνετε να πείτε στους αδερφούς μου να φύγουν για τη Γαλιλαία, κι εκεί θα με δουν». ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... ......................................................................................................................

2. Η αποστολή των μαθητών [Μτ 26, 16-20] 16Οι έντεκα μαθητές έφυγαν για τη Γαλιλαία στο βουνό, όπου ο Ιησούς τους είχε παραγγείλει να πάνε. 17Όταν τον είδαν, τον προσκύνησαν· μερικοί όμως είχαν αμφιβολίες. 18Ο Ιησούς τους πλησίασε και τους είπε: «Ο Θεός μού έδωσε όλη την εξουσία στον ουρανό και στη γη. 19Πηγαίνετε λοιπόν και κάνετε μαθητές μου όλα τα έθνη, βαφτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος 20και διδάξτε τους να τηρούν όλες τις εντολές που σας έδωσα. Κι εγώ θα είμαι μαζί σας πάντα, ως τη συντέλεια του κόσμου». Αμήν. ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... ......................................................................................................................

3. Οι απαρχές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, [Η Ορθόδοξη Εκκλησία, Κάλλιστος Ware, σ. 29] Η ιστορία της χριστιανικής Εκκλησίας αρχίζει με την Πεντηκοστή, καθώς την ίδια μέρα μετά το κήρυγμα του Πέτρου πολλοί άντρες και γυναίκες βαπτίστηκαν και έτσι σχηματίστηκε η πρώτη χριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων. Πριν περάσει πολύς καιρός, τα μέλη αυτής της κοινότητας διασκορπίστηκαν λόγω του διωγμού που ακολούθησε τον λιθοβολισμό του Στεφάνου. «Πορευθέντες», είχε πει ο Χριστός, «μαθητεύσατε πάντα τά ἔθνη» (Πηγαίνετε και κάνετε μαθητές μου όλα τα έθνη). Υπακούοντας σ’ αυτή την εντολή, κήρυξαν όπου πήγαν, πρώτα στους Ιουδαίους, και πριν περάσει πολύς καιρός και στους εθνικούς. Ο Λουκάς έχει καταγράψει στις Πράξεις των Αποστόλων κάποιες από τις ιστορίες αυτών των αποστολικών ταξιδιών∙ τις άλλες τις διατήρησε η παράδοση της Εκκλησίας. Σε ένα εκπληκτικά μικρό διάστημα, μικρές χριστιανικές κοινότητες ξεφύτρωσαν σ’ όλα τα κύρια κέντρα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ακόμη και σε μέρη πέρα από τα σύνορά της. ...................................................................................................................... ...................................................................................................................... ......................................................................................................................

Β. Η συμβολή του Αποστόλου Παύλου και οι περιοδείες του.

Η μετάδοση του Χριστιανισμού στον εθνικό κόσμο.

 α.Πρέπει να απαντήσουμε στο ερώτημα: «Ποια ήταν η συμβολή του αποστόλου Παύλου στο γεγονός της τεράστιας [i] εξάπλωσης και [ii] επιρροής του Χριστιανισμού σε όλο τον κόσμο;» Διαβάστε τα παρακάτω κείμενα χωρισμένοι σε 4 ομάδες (κείμενα 1 και 2 οι ομάδες Ι & II, κείμενα 3 και 4 οι ομάδες ΙIΙ & IV) και προσπαθήστε να απαντήσετε στην ερώτηση στο τέλος του πίνακα, βρίσκοντας στοιχεία μέσα από το κείμενο.

[αν έχετε άγνωστες λέξεις ή δεν καταλαβαίνετε κάτι στα κείμενα, ρωτάτε χωρίς να διστάσετε!]

ΟΜΑΔΕΣ Ι & II- Η ζωή και η προσωπικότητα του αποστόλου Παύλου

1. Ο Παύλος για τη ζωή του πριν τη μεταστροφή του [Φιλ 3, 5-6] «Γεννήθηκα Ισραηλίτης από τη φυλή Βενιαμίν, Εβραίος γέννημα θρέμμα. Ως προς την εξήγηση του Νόμου ανήκα στους Φαρισαίους, με ζήλο κατεδίωκα την εκκλησία κι ήμουν άμεμπτος σε ό,τι αφορά την τήρηση του Νόμου.»

2. Η μεταστροφή του Αποστόλου Παύλου [Πραξ 22, 4-16] «Την πίστη των χριστιανών την κατεδίωξα μέχρι θανάτου, συλλαμβάνοντας και κλείνοντας στις φυλακές άντρες και γυναίκες, όπως μπορεί να μαρτυρήσει και ο Αρχιερέας και όλο το Μέγα Συνέδριο. Από αυτούς πήρα και επιστολές συστατικές για τους αδελφούς μας τους Ιουδαίους στη Δαμασκό και πήγαινα να φέρω στην Ιερουσαλήμ δεμένους και τους εκεί χριστιανούς για να τιμωρηθούν. Καθώς πήγαινα και πλησίαζα  στη Δαμασκό, ξαφνικά κατά το μεσημέρι άστραψε γύρω μου δυνατό φως από τον ουρανό. Έπεσα στη γη κι άκουσα μια φωνή που μου έλεγε: «Σαούλ, Σαούλ, γιατί με καταδιώκεις;» Κι εγώ απάντησα: «Ποιος είσαι, Κύριε;» Η φωνή μού είπε: «Εγώ είμαι ο Ιησούς ο Ναζωραίος, που εσύ τον καταδιώκεις». Όσοι ήταν μαζί μου είδαν το φως και φοβήθηκαν∙ δεν άκουσαν όμως τη φωνή εκείνου που μιλούσε. Εγώ είπα: «Τι να κάνω, Κύριε;» Τότε ο Κύριος μού απάντησε: «Σήκω και πήγαινε στη Δαμασκό. Εκεί θα μάθεις όλα όσα σου όρισε ο Θεός να κάνεις». Καθώς δεν έβλεπα από τη λαμπρότητα του φωτός εκείνου, μ’ έπιασαν από το χέρι αυτοί που ήταν μαζί μου και με οδήγησαν στη Δαμασκό. Εκεί ζούσε κάποιος Ανανίας, άνθρωπος που ακολουθούσε πιστά όσα λέει ο Μωσαϊκός Νόμος, και τον τιμούσαν όλοι οι Ιουδαίοι που κατοικούσαν στη Δαμασκό. Αυτός ήρθε να με συναντήσει, στάθηκε μπροστά μου και μου είπε: «Σαούλ, αδελφέ μου, απόκτησε πάλι το φως σου». Κι εγώ την ίδια στιγμή βρήκα το φως μου και τον κοίταξα. Κι αυτός μου είπε: «Ο Θεός των πατέρων μας σε διάλεξε να γνωρίσεις το θέλημά του, να δεις εκείνον που το εκπλήρωσε και να ακούσεις τη φωνή από το ίδιο του το στόμα. Γιατί εσύ θα γίνεις μάρτυράς του, και θα μαρτυρήσεις σε όλους τους ανθρώπους αυτά που είδες και άκουσες. Και τώρα, τι καθυστερείς, σήκω και βαφτίσου και ομολόγησε ότι αυτός είναι ο Κύριος, για να καθαριστείς από τις αμαρτίες σου.»

Καταγράψτε τις κρίσιμες στιγμές της ζωής του αποστόλου Παύλου, συμπληρώνοντας τις φράσεις:  α. Γεννήθηκα: ....................................................................................... β. Ανήκα: ......................................................................................................... γ. Κατεδίωκα: ................................................................................................... δ. Πηγαίνοντας στη Δαμασκό: ................................................................................ ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ε. Ο Ανανίας μου είπε: ......................................................................................... ....................................................................................................................... .......................................................................................................................

ΟΜΑΔΕΣ ΙΙI & IV - Το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου σε Ιουδαίους και εθνικούς (ειδωλολάτρες)

3. [Εφ 2, 14-15] 14αὐτὸςγάρἐστινἡεἰρήνηἡμῶν, ὁποιήσαςτὰἀμφότεραἓνκαὶτὸμεσότοιχοντοῦφραγμοῦλύσας,15τὴνἔχθραν, ἐν τῇσαρκὶαὐτοῦτὸννόμοντῶνἐντολῶνἐνδόγμασικαταργήσας, ἵνατοὺςδύοκτίσῃἐνἑαυτῷεἰςἕνακαινὸνἄνθρωπονποιῶνεἰρήνην.	14Αυτός (ο Χριστός) πραγματικά είναι για μας η ειρήνη. Αυτός έκανε τους δύο αντιμαχόμενους κόσμους ένα λαό και γκρέμισε με τον σταυρικό του θάνατο ό,τι σαν τείχος τούς χώριζε και προκαλούσε έχθρα μεταξύ τους. 15Κατήργησε δηλαδή τον ιουδαϊκό νόμο των εντολών και των διατάξεων, για να δημιουργήσει με το έργο του από τα δύο εχθρικά μέρη (από τους Ιουδαίους και τους εθνικούς) μία νέα ανθρωπότητα, φέρνοντας την ειρήνη.
4. [Γαλ 3, 26-28] 26πάντεςγὰρυἱοὶΘεοῦἐστεδιὰ τῆςπίστεωςἐνΧριστῷ᾿Ιησοῦ· 27ὅσοιγὰρεἰςΧριστὸνἐβαπτίσθητε, Χριστὸνἐνεδύσασθε. 28οὐκἔνι᾿Ιουδαῖοςοὐδὲ῞Ελλην, οὐκἔνιδοῦλοςοὐδὲἐλεύθερος, οὐκἔνιἄρσενκαὶ θῆλυ·πάντεςγὰρὑμεῖςεἷςἐστεἐνΧριστῷ᾿Ιησοῦ.	26Είστε, λοιπόν, όλοι παιδιά του Θεού, αφού πιστεύετε στον Ιησού Χριστό. 27Κι αυτό, γιατί όσοι βαφτιστήκατε στο όνομα του Χριστού, έχετε ντυθεί το Χριστό. 28Δεν υπάρχει πια Ιουδαίος και ειδωλολάτρης, δεν υπάρχει δούλος και ελεύθερος, δεν υπάρχει άντρας και γυναίκα· όλοι σας είστε ένας, χάρη στον Ιησού Χριστό.
Γράψτε τα βασικά σημεία του κηρύγματος του αποστόλου Παύλου, συμπληρώνοντας τις φράσεις: 3α. Ο Χριστός είναι: ............................., γιατί ...................................................... 3β. Ο Χριστός γκρέμισε: ................................................................................. . Με ποιον τρόπο; ...................................................................................................... 3γ. Ο Χριστός δημιούργησε: .................................................................................. 4δ. Οι Χριστιανοί είναι: ..................................................., γιατί; ............................. 4ε. Ανάμεσα στους Χριστιανούς δεν υπάρχει η διάκριση σε:......................................................... ........................................................, αλλά όλοι είναι: .................................................. χάρη στον: .................................

Γ.Από τους διωγμούς και το μαρτύριο στη δικαίωση των Χριστιανών

και την ανεξιθρησκία (ελευθερία επιλογής πίστης και θρησκείας)

α. ALEΞΑΜΕΝΟC CΕΒΕΤΕ ΘΕΟΝ

 Στα ανάκτορα του Παλατίνου λόφου της Ρώμης, σε θάλαμο που οι αρχαιολόγοι χαρακτηρίζουν ως στρατώνα της ανακτορικής φρουράς ή σχολείο όπου φοιτούσαν έφηβοι ευγενών οικογενειών, βρέθηκε ακιδογράφημα πάνω σε τοίχο που χρονολογείται λίγο μετά το 200 μ.Χ. Παριστάνει έναν σταυρωμένο ιπποκέφαλο άντρα με συνοδευτική επιγραφή. Προφανώς ο Αλεξάμενος είναι χριστιανός ρωμαίος στρατιώτης ή φοιτητής, ελληνικής καταγωγής, καθώς το όνομα Αλεξάμενος είναι μακεδονικό. Αυτός που χάραξε την επιγραφή ήθελε να γελοιοποιήσει τον Αλεξάμενο.

β. Ο ιστορικός Σουητώνιος (69/75 – 130 μ.Χ.) για τους διωγμούς

•  για τον Κλαύδιο (41-54 μ.Χ.): «Εξόρισε από τη Ρώμη τους Ιουδαίους, διότι έκαναν συνεχώς ταραχές με υποκινητή τον Χριστό.» (Σουητώνιος, Βίος Κλαυδίου)

•  για τον Νέρωνα (54-68 μ.Χ.): «Τσάκισε τους χριστιανούς με θανατικές καταδίκες, μια ράτσα ανθρώπων που ανήκαν σε μια νέα και κακοποιό δεισιδαιμονία.» (Σουητώνιος, Βίος Νέρωνα)

γ. ΔΙΩΓΜΟΙ και ΜΑΡΤΥΡΕΣ: παρουσίαση διαφάνειες 9-17 [μουσική υπόκρουση: «Πού πας καραβάκι;»]

1. Σημείωσε χαρακτηριστικές 3 σκηνές από την παρουσίαση που σου έκαναν εντύπωση.
2. Πώς εξηγείς το γεγονός ότι οι μάρτυρες άντεξαν σε τόσο φρικτά βασανιστήρια (μαρτύρια);
3. Βλέποντας τις σκηνές από την παρουσίαση, ποιο περιεχόμενο αποκτούν πλέον οι λέξεις «μαρτύριο» και «μάρτυρας»;	Μαρτύριο σημαίνει να: ................................................. ..............................................................................
	Μάρτυρας είναι αυτός που: ............................................ ..............................................................................
4. Σε κάποιες παραστάσεις η εκκλησία εικονίζεται σαν ένα καράβι. Άκουσε πάλι το τραγούδι «Πού πας, καραβάκι, με τέτοιον καιρό;» και φτιάξε τις δικές σου μεταφορές, προσπαθώντας να συνδέσεις τις υπογραμμισμένες λέξεις με στιγμές από την πορεία της εκκλησίας την περίοδο των διωγμών.	Πού πας, καραβάκι[1], με τέτοιον καιρό; Σε μάχεται η θάλασσα[2], δεν τη φοβάσαι; Άνεμοι σφυρίζουν[3] και πέφτει νερό, πού πας, καραβάκι, με τέτοιον καιρό; «Για χώρα πηγαίνω πολύ μακρινή[4]. Θα φέξουνε φάροι[5] πολλοί να περάσω. Βοριάδες, νοτιάδες θα βρω, μα θα φτάσω με πρίμο αγεράκι, μ’ ακέριο πανί.» Κι οι κάβοι[6] αν σου στήσουν τη νύχτα καρτέρι; Απάνω σου αν πέσει το κύμα θεριό[7] και πάρει τους ναύτες και τον τιμονιέρη; Πού πας, καραβάκι, με τέτοιον καιρό;	[1] εκκλησία [2] [3] [4] [5] [6] [7]

στ. Το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313 μ.Χ.)

«Εγώ, ο Αύγουστος Κωνσταντίνος, κι εγώ, ο Αύγουστος Λικίνιος, αποφασίσαμε να δώσουμε και στους χριστιανούς και σε όλους την ελευθερία να ακολουθήσουν όποια θρησκεία θέλουν. […] Τώρα ελεύθερα και απλά μπορεί καθένας από εκείνους που πρεσβεύουν τη θρησκεία των χριστιανών να τη διατηρεί χωρίς καμιά ενόχληση […] Έχει δοθεί η εξουσία αυτή και σε όσους άλλους θέλουν να ακολουθούν τη λατρεία και θρησκεία της αρεσκείας τους, κατά τρόπον ώστε να μπορεί καθένας να προτιμά και να υπηρετεί οποιανδήποτε θρησκεία θέλει. Αυτό γίνεται, για να μη φαίνεται ότι κάποια λατρεία ή θρησκεία μειώνεται στο ελάχιστο από εμάς.»

[Ευσέβιος, Εκκλησιαστική Ιστορία Χ, 5, 1-14]

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

α. Στο 1ο φύλλο εργασίας το «καραβάκι» και το ταξίδι του στη μανιασμένη θάλασσα συνδέθηκε με το πέρασμά σου σε ένα νέο κύκλο ζωής, το Γυμνάσιο. Τι έμαθες, κυρίως για το «πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες που εμφανίζονται κάθε φορά που περνάμε σε ένα νέο κύκλο στη ζωή μας», από την πορεία της εκκλησίας στα πρώτα της βήματα;

β. Ποια ή ποιος θέλει να ψάξει πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του άγιου Παχώμιου και του  Μεγάλου Βασιλείου και να τις παρουσιάσει στο επόμενο μάθημα;

Αναδημοσίευση: http://www.kairosnet.gr/teaching/a-gymnasium/541-fyllo-ergasias-a-gymnasiou-megalonoume-kai-allazoume-2-parartima-kentrikis-makedonias