Ο Άγιος Λάζαρος στη λαογραφία

Ο θάνατος και η Ανάσταση του Λαζάρου -σταθερός προπομπός ή προαναγγελία του θανάτου και της Ανάστασης του Θεανθρώπου-, γιορτάζεται, όπως και το Πάσχα βέβαια, την άνοιξη, δηλαδή σε μία κρίσιμη φάση για την παραγωγή, αλλά και για την επιβίωση της κοινότητας, που ορίζεται από το ξύπνημα της βλάστησης και την ανάσταση της φύσης από τη χειμερινή νάρκη. Ο Λάζαρος, από άποψη εθνολογίας, αποτελεί σύμβολο της ανάστασης, της αναβίωσης της φύσης. Για τους μελετητές, η γιορτή του Λαζάρου είναι όντως νεκρανάστασιμη.

Αυτό μαρτυρούν όλοι οι συμβολισμοί και η τελετουργία στον αγροτικό πολιτισμό με τη μορφή δρώμενου. Παραδείγματος χάριν, οι μητέρες ζύμωναν για τα παιδιά τους ειδικά κουλούρια σε σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου, του «Λαζάρους». Τα παιδιά τούς κρατούσαν στα χέρια τους και έκαναν έτσι τον αγερμό, δηλαδή τον γύρο μέσα στο χωριό, πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι, όπως έκαναν και τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά, τα Φώτα, την πρώτη του Μαρτίου, την πρώτη του Μαΐου. Εύχονταν «καλή χρονιά» και δέχονταν δώρο.

Από την Κύπρο διασώθηκε ένα δρώμενο, η τέλεση μίας σκηνής την οποία παρίσταναν παιδιά. Ένα παιδί παρίστανε τον Λάζαρο. Το έντυναν με κίτρινα λουλούδια, τόσο που να μη φαίνεται ούτε το πρόσωπό του. Το κουβαλούσαν ύστερα νέοι από σπίτι σε σπίτι και όταν άρχισαν να τραγουδούν τα σχετικά τραγούδια, αυτό ξαπλωνόταν καταγής, παριστάνοντας τον πεθαμένο. Σηκωνόταν μόνο όταν του έλεγαν «Λάζαρε δεύρο έξω». Το δρώμενο αυτό αποδεικνύει πως η Ανάσταση του Λαζάρου έχει τοποθετηθεί στην αντίληψή του λαού ως η πρώτη Λαμπρή.

Δίπλα στην αισιόδοξη εκδοχή της ανόδου του Λαζάρου από τον κάτω κόσμο, υπάρχει και η αντίθετη απαισιόδοξη, ανθρωπολογική και ιστορική εκδοχή: ο Λάζαρος, λέει η παράδοση, αφού ξανάρθε στη ζωή, δεν γέλασε ποτέ, έμεινε ως το τέλος της ζωής του αγέλαστος, εξαιτίας των φρικτών πραγμάτων που βίωσε στον κάτω κόσμο. Η εμπειρία του αυτή είχε καταγραφεί και σε μία παραλλαγή των Λαζαρικών τραγουδιών:

«Πες μας λάζαρε τι είδες
εις τον Άδη που επήγες.
Είδα φόβους είδα τρόμους
είδα βάσανα και πόνους.
Δώστε μου λίγο νεράκι
να ξεπλύνω το φαρμάκι
της καρδίας των χειλέων
και μη με ρωτάτε πλέον.

Μόνο σε μία μοναδική στιγμή χαμογέλασε ο νεκραναστημένος Λάζαρος: Όταν παρατήρησε κάποιον να κλέβει μία στάμνα από τον τεχνίτη. «Βρε τον ταλαίπωρο» είπε ο Λάζαρος και χαμογέλασε, «για δες τον πώς φεύγει με το κλεμμένο σταμνί. Ξέχασε ότι κι αυτός είναι ένα κομμάτι χώμα όπως και το σταμνί. Το να χώμα κλέβει τ΄ άλλο. Μα δεν είναι να γελούν κι οι πικραμένοι;»

Ο Λάζαρος, ως φύση, πεθαίνει και ανασταίνεται μόνιμα, σε μία αιώνια ανακύκληση. Ο Λάζαρος, ως άνθρωπος πεθαίνει για να γνωρίσει έντρομος τη δυστυχία του πικρού και ακόρεστου Άδη, αυτόν που είδε πριν τον επισκεφτεί ο Χριστός και μετατρέψει τα πικρά δάκρυα του θανάτου σε στάλες δροσιάς, προερχόμενες από μία νέα ζωή.

Πηγή

Πώς περιγράφεται η εμπειρία του Λαζάρου στον κάτω κόσμο;

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση και τη λαϊκή παράδοση, ο Λάζαρος, μετά την ανάστασή του από τον Χριστό, δεν μίλησε ποτέ για την εμπειρία του στον κάτω κόσμο. Ωστόσο, η παράδοση έχει διαμορφώσει μια έντονη εικόνα για τη μετέπειτα ζωή του: 

Η λαϊκή παράδοση αναφέρει ότι ο Λάζαρος δεν γέλασε ποτέ ξανά σε όλη την υπόλοιπη ζωή του (έζησε άλλα 30 χρόνια στην Κύπρο).
 Θεωρείται ότι η σιωπή του και η αγέλαστη διάθεσή του οφείλονταν στα φρικτά πράγματα που είδε στον κάτω κόσμο (Άδη), βιώνοντας τον θάνατο.
Στα κάλαντα του Λαζάρου και άλλες λαϊκές αφηγήσεις, αν και δεν περιγράφονται συγκεκριμένα τα δεινά, υπονοείται μια εμπειρία που του στέρησε τη χαρά της επίγειας ζωής.
Σημειώνεται ότι στην Αγία Γραφή δεν καταγράφεται καμία περιγραφή του Λαζάρου για το τι είδε κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ημερών που ήταν νεκρός.

Η ανάσταση του Λαζάρου

Η Ανάσταση του Λαζάρου κατέχει μια μοναδική θέση στην εκκλησιαστική και λαϊκή παράδοση, καθώς λειτουργεί ως το «κατώφλι» που εισάγει τους πιστούς στο μυστήριο της Μεγάλης Εβδομάδας, μεταφέροντας το μήνυμα της νίκης επί του θανάτου.

Σύμφωνα με τον λαϊκό μας πολιτισμό, η θεολογική αλήθεια του γεγονότος μετουσιώνεται σε ζωντανή ποίηση μέσα από τα Κάλαντα του Λαζάρου, τα οποία αναδεικνύουν τις εξής πτυχές:

 Ο Λάζαρος καλείται να «ξυπνήσει» και να «μην κοιμάται», καθώς η μέρα της χαράς του έχει φτάσει. Ο θάνατος εδώ αντιμετωπίζεται ως ένας προσωρινός ύπνος που διακόπτεται από τη θεϊκή παρέμβαση.

 Οι στίχοι περιγράφουν παραστατικά τον Λάζαρο να βρίσκεται «κρυμμένος κάτω στους νεκρούς» και να επιστρέφει με τη γεύση της φθοράς, ζητώντας νερό γιατί το στόμα του είναι γεμάτο «πικρό φαρμάκι».

 Η ανάσταση σηματοδοτεί μια ριζική αλλαγή, όπου το πικρό στόμα του θανάτου μετατρέπεται «σαν περιβόλι». Η εικόνα αυτή συμβολίζει την ομορφιά της καινούριας κτίσης που ανατέλλει μέσα από το θαύμα.

 Η έλευση του Λαζάρου προαναγγέλλει την Κυριακή των Βαΐων («Ἦρθε ὁ Λάζαρος, ἦρθαν τὰ Βάγια») και την εβδομάδα που ακολουθεί, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα.Το γεγονός αυτό προσφέρει τη βεβαιότητα ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος που συντρίβει τις ελπίδες του ανθρώπου. 

Η Ανάσταση του Λαζάρου, ως προοίμιο της Ανάστασης του Χριστού, εγγυάται ότι οι άνθρωποι θα ζήσουν όλοι μαζί και ο θάνατος δεν θα τους χωρίζει πια.

Επιπλέον, η παράδοση ενσωματώνει το γεγονός στην καθημερινή ζωή μέσω των εθίμων, όπως το «κοφνάκι» που ζητά αυγά και η «τσεπούλα» που ζητά χρήματα, συνδέοντας την πνευματική χαρά με την κοινοτική αλληλεγγύη και τη γιορτινή προετοιμασία.

Πώς συνδέονται τα έθιμα του Λαζάρου με την ελπίδα της Ανάστασης;

Τα έθιμα του Σαββάτου του Λαζάρου συνδέονται άρρηκτα με την ελπίδα της Ανάστασης, καθώς το ίδιο το γεγονός της έγερσης του Λαζάρου αποτελεί την «απαρχή» και την προαναγγελία της νίκης του Χριστού επί του θανάτου. Τα λαϊκά έθιμα μετατρέπουν αυτή τη θεολογική βεβαιότητα σε βιωματική πράξη μέσα από τους εξής τρόπους:

Τα Κάλαντα του Λαζάρου: Οι «Λαζαρίνες» περιφέρονται στα σπίτια τραγουδώντας στίχους που καλούν τον Λάζαρο να «σηκωθεί» και να «μην κοιμάται», ταυτίζοντας έτσι τον θάνατο με έναν προσωρινό ύπνο από τον οποίο η δύναμη του Χριστού θα μας ξυπνήσει.

Τα «Λαζαράκια»: Η παρασκευή αυτών των νηστίσιμων ψωμιών σε σχήμα σπαργανωμένου ανθρώπου αποτελεί μια ορατή υπενθύμιση της εικόνας του Λαζάρου που βγαίνει από το μνήμα. Τα γαρίφαλα στη θέση των ματιών και το σχήμα τους παραπέμπουν απευθείας στην εικονογραφική αναπαράσταση του θαύματος, όπου ο Λάζαρος εμφανίζεται τυλιγμένος με τα σάβανα.

Ο Συμβολισμός των Λουλουδιών: Η συγκέντρωση λουλουδιών από τις Λαζαρίνες και ο στολισμός ξύλινων σταυρών (όπως στην Κρήτη) συνδέει το «Πάσχα της φύσης» και την άνοιξη με την προσδοκία της πνευματικής ανακαίνισης του ανθρώπου.

Η Λαϊκή Γλώσσα και Παροιμίες: Η ελπίδα της σωτηρίας έχει διαποτίσει τη λαϊκή φαντασία, με φράσεις όπως «ξαναζωντάνεψε σαν τον Λάζαρο», που χρησιμοποιούνται για όσους σώζονται ανέλπιστα, επιβεβαιώνοντας την πίστη στη δυνατότητα μιας νέας αρχής.

Λειτουργική Εισαγωγή: Το Σάββατο του Λαζάρου, μαζί με την Κυριακή των Βαΐων, θεωρούνται η πύλη που εισάγει τους πιστούς στη Μεγάλη Εβδομάδα, μεταφέροντας το μυστήριο της λύπης και της χαράς. Τα έθιμα αυτά προετοιμάζουν την κοινότητα να βιώσει το Πάθος του Κυρίου όχι με απόγνωση, αλλά με τη βεβαιότητα ότι ο θάνατος έχει ήδη ηττηθεί στο πρόσωπο του Λαζάρου.
Συνολικά, τα έθιμα αυτά λειτουργούν ως ένα «σχολείο» που διδάσκει ότι ο άνθρωπος δεν χάνεται μετά τον θάνατο, αλλά προσδοκά τη μεταμόρφωση της φθαρτής του φύσης σε άφθαρτη και αιώνια.

Η Ανάσταση του Λαζάρου

Η Ανάσταση του Λαζάρου αποτελεί ένα από τα πλέον συγκλονιστικά γεγονότα της Καινής Διαθήκης, καθώς προαναγγέλλει τη νίκη του Χριστού επί του θανάτου και την κοινή ανάσταση όλων των ανθρώπων.
Ο Λάζαρος ήταν αγαπημένος φίλος του Χριστού και ζούσε στη Βηθανία, μια πόλη κοντά στα Ιεροσόλυμα, μαζί με τις δύο αδερφές του, τη Μάρθα και τη Μαρία. Ήταν περίπου τριάντα ετών, σχεδόν συνομήλικος με τον Ιησού. Όταν ο Λάζαρος αρρώστησε και πέθανε, οι αδερφές του ήταν απαρηγόρητες. 

Όταν ο Χριστός έφτασε στη Βηθανία, ο Λάζαρος ήταν ήδη τέσσερις ημέρες στον τάφο.
Η Μάρθα, με βαθιά πίστη αλλά και θλίψη, είπε στον Κύριο: «Αν ήσουν εδώ, Κύριε, δεν θα είχε πεθάνει ο αδελφός μου». Τότε ο Ιησούς διακήρυξε την εμβληματική φράση: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή. Όποιος πιστεύει σε μένα, κι αν πεθάνει, θα ζήσει». Πριν το θαύμα, ο Ιησούς αναστέναξε και δάκρυσε μπροστά στον τάφο, δείχνοντας την ανθρώπινη συμμετοχή Του στον πόνο. Στη συνέχεια, πλησίασε και φώναξε: «Λάζαρε, έβγα έξω», και ο φίλος Του αναστήθηκε.
 Η ανάσταση του Λαζάρου είχε άμεσο αντίκτυπο στην ιστορική πορεία των Παθών.Το πλήθος που υποδέχτηκε τον Χριστό την Κυριακή των Βαΐων το έπραξε γιατί είχε μάθει για το θαύμα της ανάστασης του Λαζάρου.

 Το Σάββατο του Λαζάρου θεωρείται η πύλη που εισάγει τους πιστούς στη Μεγάλη Εβδομάδα, συνδυάζοντας το μυστήριο της λύπης και της χαράς.
Στην ελληνική παράδοση, το Σάββατο του Λαζάρου εορτάζεται με ιδιαίτερο τρόπο:

Οι Λαζαρίνες: Κοπέλες που την παραμονή μαζεύουν λουλούδια και το Σάββατο γυρίζουν τα σπίτια τραγουδώντας τα κάλαντα του Λαζάρου. Τα κάλαντα περιγράφουν τον Λάζαρο να διηγείται την εμπειρία του από τον κόσμο των νεκρών.

Τα Λαζαράκια: Γλυκά νηστίσιμα ψωμάκια πλασμένα σε σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου, όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες. Οι νοικοκυρές έπλαθαν τόσα λαζαράκια όσα ήταν και τα παιδιά της οικογένειας, χρησιμοποιώντας γαρίφαλα για μάτια.

Παροιμίες: Η λαϊκή φαντασία έχει δημιουργήσει φράσεις όπως «Με τη φωνή και ο Λάζαρος» ή «Ξαναζωντάνεψε σαν τον Λάζαρο», ενώ η προσωνυμία «Λάζαρος» δίνεται μεταφορικά σε όσους σώζονται ανέλπιστα από βέβαιο θάνατο.
Είναι σημαντικό να διακρίνουμε τον φίλο του Χριστού από τον φτωχό Λάζαρο της παραβολής του Πλουσίου και του Λαζάρου, ο οποίος μετά θάνατον βρέθηκε στους «κόλπους του Αβραάμ»

Η ανάσταση του Λαζάρου - Οι βασικές μορφές της σκηνής

Δραστηριότητα εξερεύνησης μιας τοιχογραφίας με θέμα την ανάσταση (Έγερση) του Λαζάρου (Giotto di Bondone, περ. 1304-1306). Σκοπός του μαθησιακού αντικειμένου είναι η παρατήρηση της εικονογραφίας της σκηνής και ο εντοπισμός των βασικών μορφών της. Η δραστηριότητα στοχεύει, επίσης, στην εξοικείωση των μαθητών με τη δυτική ζωγραφική τεχνοτροπία, καθώς και στον συσχετισμό της συγκεκριμένης τοιχογραφίας τόσο με άλλες αποδόσεις του ίδιου θέματος στην τέχνη όσο και με το κείμενο της παραβολής. Εκτός από τη διαδραστική εικόνα, το μαθησιακό αντικείμενο περιλαμβάνει, επίσης, το σχετικό χωρίο από το Ευαγγέλιο του Ιωάννη (Ιωάν. 11, 1-44, στο πρωτότυπο κείμενο και σε νεοελληνική απόδοση), προκειμένου να κατανοήσουν οι μαθητές ότι η χριστιανική τέχνη λειτουργούσε ως «βιβλίο των αγραμμάτων».

Σάββατο του Λαζάρου

 Την ημέρα αυτή η Ορθοδοξία γιορτάζει το θαύμα της εκ νεκρών έγερσης του Λαζάρου, φίλου και πιστού μαθητού του Ιησού. Ο Λάζαρος υπήρξε στενός φίλος του Ιησού Χριστού, αδερφός της Μάρθας και της Μαρίας. Κατοικούσε στη Βηθανία, 3 χλμ. περίπου ανατολικά της Ιερουσαλήμ.

Ενώ ο Ιησούς βρισκόταν μακριά από τη Βηθανία, ο Λάζαρος ασθένησε. Οι αδερφές του ειδοποίησαν τον Ιησού για την κατάστασή του, ο Ιησούς όμως καθυστέρησε εσκεμμένα τη μετάβασή του στη Βηθανία.

Όταν έφθασε στο σπίτι μαζί με τους μαθητές Του, ο Λάζαρος ήταν ήδη νεκρός για τέσσερις ημέρες (Ιωάννης 11:17). Ο Ιησούς όμως αφού προσευχήθηκε, τον ανάστησε λέγοντας την πασίγνωστη φράση: "Λάζαρε, δεύρο έξω". (Ο Λάζαρος σηκώθηκε, βγήκε έξω από το μνήμα του με δεμένα τα πόδια και τα χέρια, και το πρόσωπό του περιτυλιγμένο με το σουδάριο (Ιωάννης 11:44). Το θαύμα αυτό του Ιησού έγινε η αιτία ν α πιστέψουν πολλοί από τους Ιουδαίους.

Η ανάσταση του Λαζάρου και η συγκέντρωση του πλήθους θορύβησε τους αρχιερείς και τους Φαρισαίους, οι οποίοι αποφάσισαν να θανατώσουν τον Ιησού, αλλά και το Λάζαρο. Δεν κατόρθωσαν όμως να το πράξουν για το Λάζαρο, τον Ιησού όμως αργότερα τον σταύρωσαν. Έξη ημέρες πριν από το Πάσχα, ο Ιησούς κάθισε σε δείπνο το οποίο δόθηκε γι Αυτόν. Μαζί του ήταν και ο Λάζαρος, ενώ πλήθος κόσμου είχαν πάει για να δουν όχι μόνο τον Ιησού, αλλά και τον αναστημένο Λάζαρο (Ιωάννης 12:9).

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Λάζαρος ήταν 30 ετών όταν ο Κύριος τον ανάστησε και μετά από το γεγονός της ανάστασης έζησε άλλα 30 χρόνια. Άλλη παράδοση επίσης αναφέρει ότι ο Λάζαρος μετά την ανάστασή του θέλοντας να αποφύγει το μίσος των αρχιερέων κατέφυγε στο Κίτιο της Κύπρου, όπου χειροτονήθηκε από τον Παύλο και το Βαρνάβα ως πρώτος επίσκοπος Κιτίου.

Ο φόβος και ο τρόμος για όσα γνώρισε στον άλλο κόσμο άφησαν τόσο βαθιά σημάδια στην ψυχή του Λάζαρου που, όπως λέει η παράδοση, μετά την Ανάστασή του, δε γέλασε παρά μόνο μια φορά. Είδε κάποιον χωρικό στο παζάρι να κλέβει μια στάμνα και να φεύγει κρυφά. Βρε τον ταλαίπωρο, είπε. Για ιδές τον πώς φεύγει με το κλεμμένο σταμνί. Ξεχνάει ότι κι αυτός είναι έ να κομμάτι χώμα, όπως και το σταμνί. Το 'ένα χώμα κλέβει τ' άλλο. Μα δεν είναι να γελούν οι πικραμένοι;" και χαμογέλασε.

Πέθανε στην Κύπρο και τον έθαψαν. Στη σαρκοφάγο όπου τοποθετήθηκαν τα λείψανα του, είναι γραμμένο στην εβραϊκή γλώσσα "Λάζαρος, ο τετραήμερος φίλος του Χριστού".

Στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας, για να απεικονίσουν την Ανάσταση του Λάζαρου, να συμβολίσουν δηλαδή τη Νίκη του Χριστού απέναντι στο θάνατο, αλλά παράλληλα και για να υποδηλώσουν την ανάσταση της φύσης, έφτιαχναν ένα ομοίωμα του Λάζαρου. Την παραμονή της γιορτής ή, σε πολλά μέρη, ανήμερα την "πρώτη Λαμπρή", τα παιδιά, κρατώντας το "Λάζαρο", έκαναν τους αγερμούς τους. Γύριζαν στα σπίτια και τραγουδούσαν τα "λαζαρικά", για να διηγηθούν την ιστορία του αναστημένου φίλου του Χριστού και να πουν παινέματα στους νοικοκυραίους.

Τα "λαζαρικά" από τόπο σε τόπο έχουν πολλές παραλλαγές. Σε κάποιες περιοχές, στο έθιμο έπαιρναν μέρος μόνο κορίτσια, οι "Λαζαρίνες" ή "Λαζαρίτσες", έτσι έβρισκαν την ευκαιρία να γίνουν γνωστές και σαν υποψήφιες νύφες. Στην Αιτωλία, στο έθιμο έπαιρναν μέρος και τα αγόρια.

Στο Απόκουρο, τα αγόρια έψελναν τους Αγερμούς του Λαζάρου με ειδική κατασκευή τον Λάζαρο.

Στην Κύπρο συναντάμε το έθιμο της αναπαράστασης, στην αρχαιότερη μορφή του. Ο Θεός πεθαίνει στην ακμή της νιότης του και αμέσως ανασταίνεται, όπως ο Άδωνις στους αρχαίους Έλληνες. Έντυναν ένα παιδί με κίτρινα λουλούδια, έτσι ώστε ούτε το πρόσωπο του δε φαινόταν. Σε κάθε σπίτι που πήγαιναν, όταν άρχιζαν τα άλλα παιδιά να τραγουδούν, ξάπλωνε και υποκρινόταν το νεκρό, όταν όμως έλεγαν το "Λάζαρε δεύρο έξω" σηκωνόταν.

Το ίδιο έθιμο συναντάμε και στην Κω. Το παιδί που αναπαριστούσε το Λάζαρο, τυλιγμένο σε ένα σεντόνι, ήταν και αυτό στολισμένο με κίτρινα λουλούδια. Αμοιβή της παρέας για την αναπαράσταση τα αυγά για το δάσκαλο. Τα πιο μεγάλα παιδιά, οι "πρωτόσχολοι", έπαιρναν την εικόνα του Λάζαρου, την έβαζαν πάνω σε μια ειδική κατασκευή που στόλιζαν με δεντρολίβανο - ήταν, λέει, η Βηθανία, η πατρίδα του -  και γύριζαν στις στάνες. Οι βοσκοί τους φίλευαν αυγά, τυριά και μυζήθρες για τις λαμπρόπιτες.

Για την ψυχή του Λάζαρου οι γυναίκες ζύμωναν ανήμερα το πρωί ειδικά κουλούρια, τους "λαζάρηδες", τα "λαζαρούδια" ή και τα "λαζαράκια". "Λάζαρο δεν πλάσεις, ψωμί δεν θα χορτάσεις" έλεγαν, μια και ο αναστημένος φίλος του Χριστού πίστευαν πως είχε παραγγείλει: "Όποιος ζυμώσει και δε με πλάσει, το φαρμάκι μου να πάρει"... "Στα "λαζαράκια" έδιναν το σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου, όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες. Όσα παιδιά είχε η οικογένεια τόσους "λαζάρηδες" έπλαθαν και στη θέση των ματιών έβαζαν δυο γαρίφαλα.

Διαβάσαμε πως: Στη ΡΟΔΟ (ΙΑΛΥΣΟΣ). Το Σάββατο του Λαζάρου, τα παιδιά γυρίζουν από πόρτα σε πόρτα και τραγουδούν τον «Λάζαρο», συγκεντρώνοντας χρήματα και αυγά για τους ιερείς. Παλαιότερα, αυτή την ημέρα, κανένας γεωργός δεν πήγαινε στο χωράφι του να εργαστεί, γιατί όπως πίστευαν, ό,τι έπιαναν θα μαραινόταν. Επιτρεπόταν μόνο η συγκέντρωση ξερών κλαδιών για το άναμμα των φούρνων τη Μεγάλη Εβδομάδα για το ψήσιμο των κουλουριών. Την ημέρα αυτή επίσης, σε όλα τα σπίτια οι νοικοκυρές φτιάχνουν στριφτά κουλουράκια, «τα Λαζαράκια», συμβολίζοντας με τον τρόπο αυτό το σώμα του Λαζάρου που ήταν τυλιγμένο στο σάβανο.

Πηγή