Παναγια Χαλκεων: Εγκαρσια τομη και κατοψη

Η σχεδιαστική αναπαράσταση με τίτλο «St. Bardias. Thessalonica. West elevation. South elevation» περιλαμβάνεται στο έργο του Γάλλου αρχαιολόγου και αρχιτέκτονα Charles Félix Marie Texier «Byzantine Architecture illustrated by a series of the earliest Christian edifices in the East, London, Day and Son» (1864). Το βιβλίο περιλαμβάνει μια εισαγωγή για τη βυζαντινή αρχιτεκτονική, καθώς και κεφάλαια αναφορικά με τις θρησκευτικές τελετές στις εκκλησίες, τις μετατροπές των αρχαίων ναών σε χριστιανικούς χώρους λατρείας, τα ψηφιδωτά δάπεδα, κ.ά. Στη συγκεκριμένη εικόνα αποτυπώνεται εγκάρσια τομή και κάτοψη της Παναγίας Χαλκέων, του μοναδικού ναού της Μεσοβυζαντινής περιόδου που σώζεται στη Θεσσαλονίκη. Ο ναός οφείλει το όνομά του στη μετατροπή του σε τζαμί το 1430 με το όνομα Καζαντζιλάρ, δηλαδή ‘τζαμί των χαλκωματάδων’.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ

Η εικόνα μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο της διδασκαλίας της Βυζαντινής Ιστορίας σε δραστηριότητες σχετικές με τη Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ειδικότερα αυτή της Μεσοβυζαντινής περιόδου, καθώς και σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την εξέλιξη της χρήσης των λατρευτικών χώρων. Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιηθεί και σε διαθεματικές εργασίες που άπτονται του γνωστικού πεδίου των Θρησκευτικών

Θρησκευτική Αγωγή / Λογισμικό

Λογισμικό που υποστηρίζει τη διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών. 

 Περιλαμβάνει τρεις μικρόκοσμους που αφορούν

 (α) Τη δεύτερη περιοδεία του Αποστόλου Παύλου και την ίδρυση των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων στην Ελλάδα 

(β) Τη Βυζαντινή Τέχνη στην πόλη της Θεσσαλονίκης και 

(γ) Γνωριμία με το Ισλάμ.

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος

Χρήσιμο υλικό για τη Β Γυμνασίου : Η ακμή της βυζαντινής εικόνας μετά την Εικονομαχια (Η εξάπλωση στον χώρο και στον χρόνο )

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: “Η Βάπτιση του Χριστού”
από το http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/greco/

Το σχήμα που προτιμούσε ο ζωγράφος για τις μεγάλες θρησκευτικές συνθέσεις ήταν το παραλληλόγραμμο στο οποίο το ύψος ήταν υπερδιπλάσιο της βάσης. Αυτή η αναλογία αναδεικνύει την καθετότητα των μορφών και διαρρυθμίζει τη σκηνή σε δύο επάλληλα επίπεδα. Στο κατώτερο τμήμα οι μορφές είναι πιο σωματώδεις, ενώ στο ανώτερο ο χώρος προορίζεται για τις θεϊκές αποκαλύψεις και τους χορούς των αγγέλων…
από το βιβλίο “ΜΑΔΡΙΤΗ – ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΡΑΔΟ”
ELECTA – ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: “Η εκδίωξη των εμπόρων από τον ναό”
από τοhttp://www.aug.edu/augusta/iconography/webmuseum/cleanseTemple_elGreco_1600.html

Υπάρχουν διάφορες εκδοχές αυτού του θέματος, τέσσερις από τις οποίες είναι καταχωρημένες στον κατάλογο με τα περιουσιακά στοιχεία του ζωγράφου. Το ευαγγελικό επεισόδιο απεικονίζεται ως προαναγγελία της Έσχατης Κρίσης.  Ο Χριστός, με μια αποφασιστική χειρονομία, χωρίζει τους κολασμένους στα αριστερά από τους εκλεκτούς στα δεξιά. Ο διαχωρισμός τονίζεται από την παλαδιανή αρχιτεκτονική του βάθους. Μπροστά από το τόξο τοποθετείται ο Χριστός, ενώ τα δυο ανάγλυφα ανάμεσα στους κίονες αντιστοιχούν στις δύο πλευρές της σύνθεσης: Στα αριστερά η εκδίωξη του Αδάμ και της Εύας από τον Παράδεισο απηχεί τη βίαιη χειρονομία του Χριστού που κρατάει το μαστίγιο. Στα δεξιά, η Θυσία του Ισαάκ προοιωνίζει το θεϊκό μαρτύριο.  Η επιμήκυνση των μορφών, οι συστροφές των σωμάτων, η εκφραστική ένταση και οι έκδηλες βενετσιάνικες επιδράσεις αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία της περιόδου της ωριμότητας του Γκρέκο…
από το βιβλίο «ΛΟΝΔΙΝΟ – ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ»
ELECTA – ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: “Ο Χριστός κουβαλάει το σταυρό”
από το http://idlespeculations-terryprest.blogspot.com/2007/03/el-greco-christ-carrying-cross.html

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: “Ο διαμερισμός των ιματίων του Χριστού”
από το http://en.wikipedia.org/wiki/El_Greco

Ανάμεσα στα Πάθη του Χριστού, ο διαμερισμός των ιματίων είναι ένα από τα πιο απωθητικά συμβάντα. Ο Γκρέκο προβάλλει την αντίθεση του βασιλικού μεγαλείου του Χριστού και της ευγενούς συμπεριφοράς του με το πλήθος των άξεστων στρατιωτών. Μέσα στον πορφυρό μανδύα του, ο Χριστός στέκει απομονωμένος στο μέσο του πίνακα. Προπηλακίζεται από τον επιθετικό στρατιώτη με το μαυροπράσινο ρούχο. Δίπλα βρίσκεται ο ιππότης με την γκρι-μπλε αδιαπέραστη πανοπλία σύμβολο της πολεμικής, γήινης εξουσίας. Στην πανοπλία αυτού του υποκριτή, αδρανούς και αδιάφορου ιππότη η αντανάκλαση από τον πορφυρό μανδύα του Χριστού δημιουργεί ένα δραματικό βιολέ χρώμα.
απόσπασμα από ανάλυση της καθηγήτριας Π. Γαλανοπούλου
αντιγραφή από το http://protolm.blogspot.com/

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος “Η Ανάσταση”
από το http://www.metmuseum.org/special/El_Greco/4.l.htm

Πηγή/Αναδημοσίευση:Λογομνήμων