Ο προφήτης Ιωνάς

Ο Προφήτης = Το «στόμα» του Κυρίου που αφυπνίζει 

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι ο προφήτης είναι ένας μάντης που ανακοίνωνε τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον. Αυτή όμως η αντίληψη δεν αφορά τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης που η αποστολή τους δεν ήταν να προλέγουν, αλλά κατεξοχήν να ερμηνεύουν την πραγματικότητα στην οποία δρούσαν. Αυτό σημαίνει ότι έργο τους ήταν να μεταφέρουν το θέλημα του Θεού στους συγχρόνους τους και να συμβουλεύουν. Ταυτόχρονα πρέπει να τονιστεί ότι ο λόγος τους τελικά ήταν αισιόδοξος, αφού ήταν ο λόγος του Θεού. Μιλάνε για την εποχή του Μεσσία και μεταφέρουν το χαρμόσυνο μήνυμα του ερχομού του ανάμεσα στους ανθρώπους για να τους λυτρώσει. Το προφητικό κήρυγμα απευθύνονταν σε όλους. Ο λόγος τους άρχιζε πάντα με τις εκφράσεις «Τάδε λέγει Κύριος» και «Λόγος Κυρίου», φανερώνοντας έτσι ότι δεν κηρύττουν δικές τους ιδέες, αλλά το θέλημα του Κυρίου. Όταν λοιπόν διαπίστωναν την παρακοή στο λόγο του Θεού και την αδικία προς τα ορφανά, τις χήρες και τους προσήλυτους τα καυτηρίαζαν. Ζητούν να επικρατήσει η δικαιοσύνη, ελέγχουν τους ισχυρούς για τη διαφθορά, την πολυτελή ζωή τους και την απομάκρυνση από το Κύριο. Όταν βλέπουν ότι και ο λαός είχε ξεφύγει δε δίσταζαν να τονίσουν την αναγκαιότητα της επιστροφής στην αληθινή πίστη. Για αυτό προκαλούσαν αντιπάθειες. Οι βασιλιάδες μάλιστα για να τους αντιμετωπίσουν χρησιμοποίησαν τους ψευδοπροφήτες, που δεν έλεγαν την αλήθεια αλλά αυτά που τους διέταζαν οι άρχοντες. Οι προφήτες προέρχονταν από όλες τις κοινωνικές ομάδες. Χωρίς να είναι προετοιμασμένοι για το έργο τους, ξαφνικά ο Θεός τους καλούσε να αναλάβουν τη μεγάλη αποστολή τους. Αυτή η κλήση τους από το Θεό ήταν τόσο έντονη που ο προφήτης δεν τη ξεχνούσε ποτέ. Χαρακτηριστική είναι η αφήγηση της κλήσης του προφήτη Ησαΐα: «1 Το έτος του θανάτου του βασιλιά Οζία, είδα τον Κύριο να κάθεται πάνω σε θρόνο μεγαλόπρεπο και υπερυψωμένο. Οι άκρες του μανδύα του γέμιζαν τον ναό.  2 Μπροστά του στέκονταν Σεραφίμ, που καθένα τους είχε έξι φτερούγες: δύο για να σκεπάζουν το πρόσωπό τους, δύο για να σκεπάζουν το σώμα τους και τις άλλες δυο για να πετάνε. 3 Και φώναζαν το ένα στο άλλο: “Άγιος, άγιος, άγιος είναι ο Κύριος του σύμπαντος· όλη η γη είναι απ’ τη δόξα του γεμάτη”. 4 Σείστηκαν οι παραστάτες της θύρας από τη δυνατή φωνή τους, και γέμισε από καπνό ο ναός. 5 Τότε είπα: “Αλίμονό μου, χάθηκα! Γιατί είμαι άνθρωπος με χείλη ακάθαρτα και κατοικώ ανάμεσα σ’ ένα λαό με χείλη ακάθαρτα, και τώρα είδα με τα μάτια μου τον βασιλιά, τον Κύριο του σύμπαντος!”. 6 Πέταξε τότε κι ήρθε κοντά μου ένα από τα Σεραφίμ, κρατώντας ένα κάρβουνο αναμμένο, που το είχε πάρει με λαβίδα απ’ το θυσιαστήριο. 7 Μ’ αυτό άγγιξε το στόμα μου και είπε: “Κοίτα, αυτό άγγιξε τα χείλη σου κι η ανομία σου εξαλείφθηκε· η αμαρτία σου έχει συγχωρηθεί ”.8 Έπειτα άκουσα τον Θεό να λέει: “Ποιον να στείλω; ποιος θέλει να γίνει ο αγγελιοφόρος μας;” Κι  εγώ είπα: “Ορίστε, στείλε εμένα!”» (Ησ. 6,1-8). Το κήρυγμα των προφητών, αλλά και σκηνές από το έργο τους υπάρχει στα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης που έχουν το όνομά τους (Αμώς, Ωσηέ, Μιχαίας, Ησαΐας, Ιερεμίας κ.α.). Σε αυτά ο αναγνώστης μπορεί να ακούσει τον πύρινο λόγο τους, που είναι ο λόγος του Θεού.

  Ο προφήτης Ιωνάς

  Στα προφητικά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης ανήκει το βιβλίο του Ιωνά, που αναφέρεται σε περιπέτειες του Ιωνά, γιου του Αμαθί. Σύμφωνα με την αφήγηση ο Θεός τον στέλνει στη Νινευή για να αναγγείλει την τιμωρία των κατοίκων της. Ο Ιωνάς όμως δεν υπακούει στη θεϊκή εντολή!  «3 Ο Ιωνάς ετοιμάστηκε να φύγει, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή προς τη Θαρσείς, επειδή ήθελε να ξεφύγει από τον Κύριο. Κατέβηκε, λοιπόν, στην Ιόππη και βρήκε ένα πλοίο που πήγαινε στη Θαρσείς. Πλήρωσε το ναύλο του και επιβιβάστηκε μαζί με το πλήρωμα για να πάει πέρα ’κει, μακριά από τον Κ ριο. 4 Αλλά ο Κύριος σήκωσε ανεμοστρόβιλο στη θάλασσα, τόσο δυνατό, που το πλοίο κινδύνευε να διαλυθεί. 5 Οι ναύτες τρόμαξαν και φώναζαν ζητώντας βοήθεια ο καθένας απ’ τον θεό του. Και για να ελαφρώσουν το πλοίο έριχναν το φορτίο του στη θάλασσα. Νωρίτερα ο Ιωνάς είχε κατεβεί στο αμπάρι του πλοίου, είχε ξαπλώσει και κοιμόταν βαθιά. 6 Ο πλοίαρχος τον πλησίασε και του είπε: ”Τι κάνεις εσύ εκεί; κοιμάσαι; Σήκω και παρακάλεσε το θεό σου να μας βοηθήσει· ίσως μας λυπηθεί και σωθούμε”. 7 Οι ναύτες είπαν μεταξύ τους: ”Ελάτε να ρίξουμε κλήρο, για να δούμε ποιος είναι η αιτία που μας βρήκε ετούτο το κακό”. Έριξαν, λοιπόν, κλήρο κι ο κλήρος έπεσε στον Ιωνά» (Ιων. 1, 3-7). Στη συνέχεια ο Ιωνάς ρίχτηκε στη θάλασσα. Εκεί…. «1 …ο Κύριος πρόσταξε ένα μεγάλο ψάρι και κατάπιε τον Ιωνά. Κι έμεινε ο Ιωνάς μες στην κοιλιά του ψαριού τρία μερόνυχτα. 2 Από ’κει προσευχήθηκε στον Κύριο τον Θεό του 3 μ’ αυτά τα λόγια: ”Μέσα στη θλίψη μου σ’ εσένα Κύριε, φώναξα κι εσύ μου αποκρίθηκες. Απ’ την κοιλιά του άδη φώναξα για βοήθεια, κι άκουσες τη φωνή μου. 4 Στα βάθη μ’ έριξες, μες στην καρδιά της θάλασσας, τα ρεύματα με περικύκλωσαν. Όλα τα κύματά σου κι οι φουρτούνες σου περάσαν από πάνω μου. 5 Σκεφτόμουν: “μ’ έδιωξε απ’ τη φροντίδα του. Πώς θ’ αντικρύσω πάλι τον άγιο του Ναό; 10 Εγώ όμως θα σου ψέλνω προσευχές, θυσίες θα σου προσφέρω. Θα εκπληρώσω ό,τι σου ’ταξα, γιατί ο σωτήρας μου είσαι Κύριε εσύ”. 11 Τότε ο Κύριος πρόσταξε το ψάρι να ξεράσει τον Ιωνά στη στεριά» (Ιων. 2, 1-5. 10-11).

 Το αποκαλυπτικό κήρυγμα του Ιωνά στη Νινευί Ο Κύριος στέλνει για δεύτερη φορά τον Ιωνά στη Νινευή. Ο προφήτης υπακούει και πηγαίνει στην πόλη. Οι κάτοικοι υπακούουν στο κήρυγμα και μετανιώνουν. Νηστεύουν και φορούν πένθιμα ρούχα. Τότε ο Θεός τους συγχωρεί. Ο Ιωνάς όμως στενοχωρήθηκε για αυτή την εξέλιξη! «4 Κι ο Κύριος του αποκρίθηκε: ”Είναι σωστό να θυμώνεις, Ιωνά;”» (Ιων. 4, 4). 

 Η μακροθυμία του Θεού για όλους τους ανθρώπους και τα ζώα «5 Ο Ιωνάς είχε βγει από την πόλη κι είχε πάει ανατολικά της Νινευή. Εκεί ήθελε να φτιάξει ένα στέγαστρο από κλαριά και να καθίσει κάτω απ’ τον ίσκιο του, ώσπου να δει τι θ’ απογίνει η πόλη. 6 Αλλά ο Κύριος, ο Θεός, πρόσταξε να φυτρώσει ένα φυτό και το έκανε να ψηλώσει πάνω από τον Ιωνά και να του κάνει σκιά στο κεφάλι του για να νιώθει πιο άνετα. Ο Ιωνάς χάρηκε πάρα πολύ γι’ αυτό το φυτό. 7 Νωρίς όμως την άλλη μέρα το πρωί ο Θεός πρόσταξε ένα σκουλήκι ν’ αρχίσει να τρώει τις ρίζες του φυτού, κι έτσι το φυτό ξεράθηκε. 8 9 Όταν βγήκε ο ήλιος, ο Θεός πρόσταξε να φυσήξει ένας καυτός ανατολικός άνεμος· ο ήλιος έκαιγε το κεφάλι του Ιωνά κι ένιωθε τρομερά εξαντλημένος. Ήθελε να πεθάνει· “προτιμώ να πεθάνω”, έλεγε, “παρά να ζω”. Ο Θεός όμως τον ρώτησε: “Είναι σωστό, Ιωνά, να θυμώνεις εξαιτίας αυτού του φυτού;” Κι εκείνος απάντησε: “Και βέβαια έχω δίκιο να είμαι θυμωμένος· καλύτερα να πεθάνω!” ‚0 Τότε ο Κύριος του είπε: “Πρόσεξε Ιωνά: Εσύ ούτε κοπίασες γι’ αυτό το φυτό ούτε το ’κανες να μεγαλώσει. Μόνο του μεγάλωσε μέσα σε μια νύχτα και την άλλη μέρα ξεράθηκε. Κι όμως λυπήθηκες γι’ αυτό! ‚‚ Εγώ δεν έπρεπε να λυπηθώ για τη Νινευή, τη μεγάλη πόλη; Σ’ αυτήν υπάρχουν περισσότεροι από εκατόν είκοσι χιλιάδες άνθρωποι, που δεν ξέρουν να ξεχωρίσουν το αριστερό τους χέρι από το δεξί. Επίσης εκεί υπάρχουν και πολλά ζώα”» (Ιων. 4, 5-‚‚). Τα λόγια του Θεού αναδεικνύουν ότι ο Θεός ενδιαφέρεται για όλα τα πλάσματα της δημιουργίας. Ο συγγραφέας του βιβλίου του Ιωνά παρουσιάζοντας το λόγο Του δίνει απάντηση και στους Ισραηλίτες της εποχής του που πίστευαν ότι ο Θεός ανήκει αποκλειστικά στο δικό τους έθνους και οι υπόλοιποι άνθρωποι δε δικαιούνται τη χάρη Του. 

Ιωνάς και Ιησούς Χριστός Η τριήμερη παραμονή του Ιωνά στην κοιλιά του ψαριού για τα Ευαγγέλια προεικονίζει την τριήμερη ταφή και την Ανάσταση του Χριστού. Μάλιστα τη σχετική αναφορά την κάνει ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, που έτσι συμπληρώνει το βιβλίο του Ιωνά: «38 Τότε μερικοί γραμματείς και Φαρισαίοι του είπαν: “Διδάσκαλε, θέλουμε ν’ αποδείξεις μ’ ένα θαυματουργικό σημάδι την αποστολή σου”. 39 Αυτός τους αποκρίθηκε: “Μια γενιά πονηρή και άπιστη ζητάει να δει θαυματουργικό σημάδι! Άλλο σημάδι όμως δε θα της δοθεί, παρά μόνον εκείνο του προφήτη Ιωνά. 40 Όπως δηλαδή ο προφήτης Ιωνάς ήταν τρεις μέρες και τρεις νύχτες στην κοιλιά του κήτους, έτσι θα είναι κι ο Υιός του Ανθρώπου μέσα στη γη τρεις μέρες και τρεις νύχτες…….”» (Μτ. 12, 38-40).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Δραστηριότητες:

Η ιστορία του Ιωνά διδάσκει ότι ο Θεός φροντίζει και ενδιαφέρεται για όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από καταγωγή, χρώμα, γλώσσα κοκ. Συζητήστε στην τάξη με ποιον τρόπο κάνει πράξη αυτή την αλήθεια η Εκκλησία μας. 

Πηγή:Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Θέματα από την Αγία Γραφή, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ:96-103

Η δυναμική παρουσία του προφήτη Ηλία

Στο βόρειο Βασίλειο του Ισραήλ ο λαός  αμφιταλαντεύεται μεταξύ του ελευθερωτή Γιαχβέ και του Βάαλ (Γ΄ Βασ. 16)

  Μετά το θάνατο του γιού του Δαβίδ, Σολομώντα, το βασίλειο χωρίστηκε σε δύο μέρη, όπως είχε αναγγείλει ο προφήτης Αχιά. Η Παλαιά Διαθήκη τονίζει ότι αιτία για αυτό το δυσάρεστο γεγονός ήταν η απομάκρυνση του Σολομώντα από τον Κύριο. Τα δύο βασίλεια ήταν το βασίλειο του Ιούδα (Νότιο Βασίλειο) με πρώτο βασιλιά τον γιο του Σολομώντα Ροβοάμ και το βασίλειο του Ισραήλ (Βόρειο βασίλειο) με πρώτο βασιλιά τον αυλικό του Σολομώντα Ιεροβοάμ. Δυστυχώς αυτός ο χωρισμός δημιούργησε πολλές αρνητικές συνέπειες. Εμφύλιοι πόλεμοι, συμμαχίες με ειδωλολάτρες βασιλιάδες, θρησκευτικός συγκρητισμός και κατάπτωση ήταν καθημερινά φαινόμενα. Χαρακτηριστική περίπτωση βασιλιά που απομακρύνθηκε από τον Κύριο ήταν ο Αχαάβ, ηγεμόνας του Βορείου βασιλείου. «29 Ο Αχαάβ, γιος του Αμρί, έγινε βασιλιάς του Ισραήλ το τριακοστό όγδοο έτος της βασιλείας του Ασά στον Ιούδα. Βασίλεψε στον Ισραήλ, στη Σαμάρεια, είκοσι δύο χρόνια. 30 Ο Αχαάβ έπραξε ό,τι δυσαρεστεί τον Κύριο, ξεπερνώντας όλους τους προκατόχους του. 31 32 33 Και σαν να ήταν λίγο το ότι επανέλαβε τις αμαρτίες του Ιεροβοάμ, γιου του Ναβάτ, πήρε ακόμα για γυναίκα του την Ιεζάβελ, κόρη του Εθβαάλ, βασιλιά των Σιδωνίων, και πήγε και λάτρεψε το Βάαλ και τον προσκύνησε. Έχτισε θυσιαστήριο στο Βάαλ, στο ναό του Βάαλ, που είχε χτίσει στη Σαμάρεια. Ο Αχαάβ κατασκεύασε επίσης ξύλινη λατρευτική στήλη και έκα νε περισσότερες αμαρτίες απ’ όλους τους προκατόχους του βασιλιάδες του Ισραήλ, εξοργίζοντας έτσι τον Κύριο, τον Θεό του» (Γ΄ Βασ. 16,29-33). Ο Βάαλ ήταν χαναανιτική θεότητα της βροχής και της ευφορίας, μέλος του ειδωλολατρικού θεϊκού συμβουλίου στο οποίο είχαν τοποθετήσει επικεφαλής τη θεό τητα Ελ. Ήταν πολύ δημοφιλής στους ντόπιους κατοίκους της Χαναάν. Οι Ισραηλίτες άρχισαν να τον λατρεύουν εγκαταλείποντας τον σωτήρα τους, τον Κύριο τον Θεό (εβρ. Γιαχβέ).

 Ο Ηλίας «κλίνει» τον Ουρανό για έτη. Ωστόσο ένα κοράκι και μια χήρα «διδάσκουν» τον προφήτη 

 Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή εμφανίζεται ο προφήτης Ηλίας, μία μεγάλη μορφή που αγωνίζονταν για την πίστη στον αληθινό Θεό. «1 Ο Ηλίας ο Θεσβίτης, από τη Θισβέ της Γαλαάδ, είπε στον Αχαάβ: “Ορκίζομαι στον Κύριο που υπηρετώ, τον αληθινό Θεό του Ισραήλ, ότι τα επόμενα χρόνια δε θα πέσει στη γη δροσιά ούτε βροχή, παρά μόνο με προσταγή δική μου”. 2 Έπειτα ο Κύριος είπε στον Ηλία: 3 “Φύγε από ’δω και πήγαινε προς τ’ ανατολικά, να κρυφτείς κοντά στον χείμαρρο Χερίθ, ανατολικά του Ιορδάνη. 4 Θα πίνεις νερό από τον χείμαρρο κι εγώ θα δώσω προσταγή στους κόρακες να φροντίζουν για την τροφή σου εκεί”. 5 Έτσι ο Ηλίας έφυγε κι έπραξε σύμφωνα με το λόγο του Κυρίου. Πήγε κι έμεινε κοντά στον χείμαρρο Χερίθ, ανατολικά του Ιορδάνη. 6 Οι κόρακες του έφερναν ψωμί και κρέας πρωί και βράδυ, κι έπινε νερό από τον χείμαρρο. 7 Μετά όμως από μερικές μέρες ξεράθηκε ο χείμαρρος, γιατί υπήρχε ανομβρία στη χώρα» (Γ΄ Βασ. 17, 1-7). Με εντολή του Κυρίου φεύγει από τον χείμαρρο και πηγαίνει στη Σαρεπτά στη Σιδώνα. Τον έτρεφε μία χήρα. Πεθαίνει όμως ο γιός της. Τότε ο Ηλίας της λέει: «19 …“Δώσ’ μου το παιδί σου”. Το πήρε από την αγκαλιά της και το ανέβασε στο ανώγι, όπου έμενε ο ίδιος, και το ξάπλωσε πάνω στο κρεβάτι του. 20 Προσευχήθηκε τότε στον Κύριο και είπε: “Κύριε, Θεέ μου, γιατί έκανες κακό στη χήρα που με φιλοξενεί, αφήνοντας να πεθάνει ο γιος της;” 21 Μετά ξάπλωσε πάνω στο παιδί τρεις φορές και προσευχήθηκε στον Κύριο μ’ αυτά τα λόγια: “Κύριε, Θεέ μου, κάνε σε παρακαλώ να επιστρέψει η ψυχή του παιδιού αυτού μέσα του”. 22 Ο Κύριος άκουσε την επίκληση του Ηλία, ξαναγύρισε η ψυχή του παιδιού μέσα του και αναστήθηκε. 23 Τότε ο Ηλίας πήρε το παιδί και το κατέβασε από το ανώγι στο σπίτι, το παρέδωσε στη μητέρα του και της είπε: “Να ο γιος σου, είναι ζωντανός”. 24 Εκείνη του απάντησε: “Τώρα κατάλαβα ότι εσύ είσαι άνθρωπος του Θεού και πως ό,τι προφητεύει το στόμα σου είναι πραγματικά λόγος Κυρίου”» (Γ΄ Βασ. 17, 19-24).

  Η αναμέτρηση στο όρος Κάρμηλος. Ο Ηλίας καταφεύγει στο όρος Χωρήβ. Η Αποκάλυψη του Θεού «ως φωνή αύρας λεπτή»  

Η Παλαιά Διαθήκη παραθέτει την αναμέτρηση του προφήτη Ηλία με τους ιερείς του Βάαλ στο όρος Κάρμηλος για να τονίσει την αλήθεια πως ένας είναι ο αληθινός Θεός, που είναι ο Κύριος των πάντων, και τα είδωλα δεν έχουν καμία δύναμη, αφού είναι δημιουργήματα των ανθρώπων. Στη συγκλονιστική αφήγηση τονίζεται ότι εξαιτίας της ξηρασίας η πείνα είχε επιδεινωθεί. Ο Αχαάβ πηγαίνει να συναντήσει τον Ηλία. «17 Μόλις τον είδε, του είπε: “Εσύ είσαι που αναστατώνεις τον Ισραήλ;” 18 Ο Ηλίας απάντησε: “Δεν αναστατώνω εγώ τον Ισραήλ, αλλά εσύ και η οικογένειά σου, επειδή αρνηθήκατε να υπακούσετε τις εντολές του Κυρίου και λατρέψατε τις θεότητες του Βάαλ. 19 Τώρα, λοιπόν, στείλε και συγκέντρωσέ μου όλους τους Ισραηλίτες, στο όρος Κάρμηλος· συγκέντρωσέ μου επίσης και τους τετρακόσιους πενήντα προφήτες του Βάαλ καθώς και τους τετρακόσιους προφήτες της Αστάρτης, τους προστατευόμενους της βασίλισσας Ιεζάβελ”» (Γ΄ Βασ. 18, 17-19). Όλοι οι Ισραηλίτες συγκεντρώνονται στο όρος Κάρμηλος. Αρχίζει η αναμέτρηση του Ηλία με τους ψευδοπροφήτες του Βάαλ. Πρέπει να γίνει θυσία. Ο Ηλίας μόνος του θα επικαλούνταν τον Κύριο, να στείλει φωτιά, ενώ οι τετρακόσιοι πενήντα ψευδοπροφήτες τον Βάαλ. «26 ... προσεύχονταν στο όνομα του Βάαλ, από το πρωί ως το μεσημέρι, “Βάαλ, άκουσέ μας”, φώναζαν, και χοροπηδούσαν γύρω από το θυσιαστήριο που είχαν κατασκευάσει. Αλλά καμιά φωνή και καμιά απάντηση δεν ερχόταν. 27 Το μεσημέρι ο Ηλίας άρχισε να τους εμπαίζει: ”Φωνάξτε πιο δυνατά”, τους έλεγε. ”Θεός είν’ αυτός! Μπορεί να είναι βυθισμένος σε σκέψεις· μπορεί να είναι κάπου απασχολημένος ή να ταξιδεύει. Ίσως κοιμάται και πρέπει να ξυπνήσει!” ... 29 Όταν πέρασε και το μεσημέρι, άρχισαν να προφητεύουν... Αλλά καμιά φωνή ή απάντηση δεν ερχόταν, ούτε κάποιο σημάδι ότι είχαν εισακουστεί» (Γ΄ Βασ. 18,26-29). Ο Ηλίας προσεύχεται στον Κύριο. «38 Τότε έπεσε η φωτιά του Κυρίου και έκαψε εντελώς το ολοκαύτωμα και τα ξύλα, τις πέτρες και το χώμα, κι έγλειψε ως και το νερό του αυλακιού. 39 Όταν το είδαν αυτό, έσκυψαν όλος ο λαός το κεφάλι τους και είπαν: “Ο Κύριος, αυτός εί ναι ο Θεός· ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός!”» (Γ΄ Βασ. 18, 38-39). Στη συνέχεια η ξηρασία σταματάει χάρη στη βροχή που στέλνει ο Κύριος. Όμως η γυναίκα του Αχαάβ, η Ιεζάβελ, συνεχίζει να κυνηγάει τον Ηλία. Τότε αυτός καταφεύγει στο όρος Χωρήβ. Σε αυτό παρουσιάζεται ο Θεός στον προφήτη: «11 Τότε ο Κύριος είπε στον Ηλία: “Βγες έξω και στάσου στο βουνό ενώπιόν μου” –εκείνη τη στιγμή θα διάβαινε ο Κύριος. Μεγάλος άνεμος και δυνατός έσχιζε τα βουνά και σύντριβε τους βράχους στο πέρασμά του, αλλά ο Κύριος δεν ήταν σ’ εκείνον τον άνεμο. Μετά τον άνεμο έγινε σεισμός, αλλά ούτε στο σεισμό ήταν ο Κύριος. 12 Μετά το σεισμό ήρθε φωτιά, αλλά ούτε στη φωτιά ήταν ο Κύριος. Και μετά τη φωτιά ακούστηκε ένας ήχος από ελαφρό αεράκι. 13 Μόλις το άκουσε ο Ηλίας, σκέπασε το πρόσωπό του με το μανδύα του και βγήκε και στάθηκε στην είσοδο της σπηλιάς. Τότε άκουσε μια φωνή να του λέει: “Τι ζητάς εδω πέρα, Ηλία;”» (Γ΄ Βασ. 19, 11-13). 

Ηλίας και Ελισαίος ανασταίνουν νεκρούς. Ο Ηλίας «αναλαμβάνεται» στον Ουρανό

  Ο Ηλίας, στη συνέχεια καλεί τον Ελισαίο να τον ακολουθήσει. Μετά από αγώνες για την πίστη, ενώ βρίσκονταν στον ποταμό Ιορδάνη «11 Καθώς προχωρούσαν συζητώντας, φάνηκε ένα άρμα από φωτιά, κι άλογα πύρινα τους χώρισαν τον έναν από τον άλλο. Κι ανέβαινε ο Ηλίας μέσα σε ανεμοστρόβιλο στον ουρανό». (Δ΄ Βασ. 2, 11) Στη συνέχεια ο Ελισαίος γίνεται ο προφήτης του λαού. Κάνει πολλά θαύματα. Μεταξύ αυτών, ανασταίνει τον γιο μιας γυναίκας, όπως είχε κάνει και ο Ηλίας. Η αναμονή του Ηλία για να συμφιλιώσει πατέρα και γιο… Ο προφήτης Ελισαίος Σύμφωνα με τον προφήτη Μαλαχία ο Ηλίας θα είναι ο προάγγελος της ημέρας της κρίσης και θα έχει λόγο συμφιλιωτικό. Όπως γράφει: «23 Εγώ θα σας στείλω τον Ηλία τον προφήτη, προτού έρθει η μεγάλη και φοβερή ημέρα, που εγώ ο Κύριος θα επιφέρω την τιμωρία μου. 24 Ο Ηλίας θα κάνει να συμφιλιωθούν πάλι οι γονείς με τα παιδιά και τα παιδιά με τους γονείς, κι έτσι δε θα έρθω να χτυπήσω τη χώρα σας με αφανισμό» (Μαλ. 3, 23-24).

Διάβασε την ιστορία για το αμπέλι του Ναβουθαί και χαρακτήρισε τους πρωταγωνιστές της (τον προφήτη Ηλία, το Ναβουθαί, τον Αχαάβ και την Ιεζάβελ). 

Όπως αφηγείται η Παλαιά Διαθήκη (Γ΄ Βασ. 21, 1-29) ο Ναβουθαί ο Ιζρεελίτης είχε αμπέλι κοντά στο ανάκτορο του βασιλιά του Βορείου βασιλείου Αχαάβ. Ο βασιλιάς, του το ζήτησε λέγοντάς του «Δώσε μου το αμπέλι σου να το κάνω λαχανόκηπο, γιατί είναι κοντά στο ανάκτορο μου. Κι εγώ για αντάλλαγμα θα σου δώσω ένα καλύτερο αμπέλι ή αν προτιμάς, θα σου δώσω το αντίτιμο σε χρήμα». Ο Ναβουθαί απάντησε: «Ο Κύριος να με φυλάξει από μια τέτοια πράξη! Το αμπέλι αυτό είναι η κληρονομιά που την έχω λάβει από τους προγόνους μου, κι απαγορεύεται να τη μεταβιβάσω σ’ εσένα». Ο Αχαάβ γυρίζει στο σπίτι του πικραμένος και οργισμένος. Ήταν κακόκεφος και δεν έτρωγε. Τότε η γυναίκα του βασιλιά Ιεζάβελ έβαλε διεφθαρμένους ανθρώπους να κακολογήσουν το Ναβουθαί. Τον έβγαλαν έξω από την πόλη και τον εκτέλεσαν με λιθοβολισμό. Μόλις άκουσε η Ιεζάβελ ότι πέθανε ο Ναβουθαί, είπε στον Αχαάβ: «Πήγαινε και πάρε στην κατοχή σου το αμπέλι του Ναβουθαί που αρνιόταν να σου το πουλήσει. Δε ζει πια». Ο Κύριος τότε στέλνει τον Ηλία, που ελέγχει άφοβα τον Αχαάβ και την Ιεζάβελ για την άνομη πράξη τους. Μόλις άκουσε ο Αχαάβ τα λόγια του προφήτη μετάνιωσε, έσκισε τα ρούχα του, ντύθηκε στα πένθιμα και νήστεψε. 

 Η εικόνα που ακολουθεί με τον προφήτη Ηλία και σκηνές του βίου του (Ρωσική Εικόνα, 13ος 14ος αιώνας, Tretyakov Gallery, Μόσχα) αποτελεί ένα «εικονογραφημένο βιβλίο». Με βάση αυτά που διδαχτήκατε, ποια επεισόδια της ζωής του αναγνωρίζετε;  

 Πηγή: Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Θέματα από την Αγία Γραφή, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ 88-95

Δεββώρα, Σαμψών, Δαβίδ: Οι ηγέτες ως υπηρέτες του λαού στο ταξίδι:

 «Τα γεγονότα που εξιστορούνται (στο βιβλίο των Κριτών) ανήκουν σε χρονική περίοδο δύο περίπου εκατονταετηρίδων, περίοδο μεταβατική για τον περιούσιο λαό που εισέρχεται στη Γη της επαγγελίας, τη γεμάτη από πολεμικές επιχειρήσεις και αγώνες προς τους ντόπιους κατοίκους και τους γειτονικούς αρπακτικούς λαούς». Χαστούπης Αθανάσιος (2017). Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη. Αθήνα: Έννοια. Απόδοση στη Νέα Ελληνική Δ. Μπαλιάτσας

 Οι Κριτές: απλοί άνθρωποι της καθημερινότητας που αναλαμβάνουν ευθύνη για χάρη του λαού (Βιβλίο Κριτών). 

Οι Κριτές, για τους οποίους γίνεται λόγος στο ομώνυμο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, ήταν πολιτικοί ή στρατιωτικοί ηγέτες του λαού, που έδρασαν πριν την εποχή των βασιλιάδων. Επιλέγονταν από τον Θεό σε δύσκολους καιρούς, που οι γειτονικοί λαοί απειλούσαν τους Ισραηλίτες και αποστολή τους ήταν να λυτρώσουν το λαό και να αναδείξουν το μεγαλείο του Κυρίου. Μεγάλοι Κριτές ήταν οι Οθνιήλ, Εούδ, Δεββώρα και Βαράκ, Γεδεών, Ιεφθάε, Σαμψών, Σαμουήλ. 

Η αποστολή των Κριτών «11 …Οι Ισραηλίτες δυσαρέστησαν με τις πράξεις τους τον Κύριο, και λάτρεψαν το Βάαλ. 12 Εγκατέλειψαν τον Κύριο, τον Θεό των προγόνων τους, που τους είχε βγάλει από την Αίγυπτο, και λάτρεψαν άλλους θεούς, αυτούς που λάτρευαν οι γύρω τους λαοί· προσκύνησαν αυτούς τους θεούς κι εξόργισαν έτσι τον Κύριο. 13 Εγκατέλειψαν τον Κύριο και λάτρεψαν το Βάαλ και την Αστάρτη, 14 κι ο Κύριος ξέσπασε οργισμένος εναντίον τους. ... 15 Παντού όπου πήγαιναν να πολεμήσουν, ο Κύριος ήταν εναντίον τους και δε νικούσαν. ... Κι αυτό τους έριχνε σε βαθιά κατάθλιψη 16 Τότε ο Κύριος τους έδωσε για αρχηγούς Κριτές, οι οποίοι τους γλίτωναν από τους επιδρομείς. ... 18 Κάθε φορά που ο Κύριος τους έστελνε έναν Κριτή, ήταν ο ίδιος μαζί του και γλίτωνε τους Ισραηλίτες από τους εχθρούς τους όσον καιρό ζούσε ο Κριτής· ο Κύριος τους λυπόταν, όταν οι εκμεταλλευτές και οι καταπιεστές τους τούς έκαναν να στενάζουν» (Κρ. 2, 11-18). 

 Δεββώρα και Σαμψών: Κραυγές επιστροφής στην αγκαλιά του Θεού!

  Δεββώρα 

Η Κριτής Δεββώρα δίκαζε τις υποθέσεις του λαού καθισμένη κάτω από ένα φοίνικα, τον φοίνικα της Δεββώρας. Καλεί το Βαράκ και του αναφέρει πως ο Κύριος του ζητά να εκστρατεύσει εναντίον του Σίσερα αρχιστράτηγου του Χαναναίου βασιλιά Ιαβίν. Ο Βαράκ ζητάει να έρθει μαζί του και η Δεββώρα. Γίνεται σκληρή μάχη από την οποία νικητές βγαίνουν οι Ισραηλίτες. Στη συνέχεια ψάλλεται και από τους δύο λαμπρός ύμνος προς τιμήν του Κυρίου που αρχίζει ως εξής: «2 Τον Κύριο δοξολογήστε, γιατί καλοί αρχηγοί δίνουν στον Ισραήλ προστάγματα, γιατί ο λαός πρόθυμος έτρεξε να πολεμήσει. 3 Ακούστε, βασιλιάδες! Δώστε, ηγεμόνες, προσοχή! Εγώ στον Κύριο θα τραγουδήσω· στον Κύριο θα ψάλω, στον Θεό του Ισραήλ» (Κρ. 5, 2-3).

Σαμψών 

 Ο Κριτής Σαμψών ήταν αφιερωμένος στον Θεό προτού ακόμη γεννηθεί. Ήταν πολύ δυνατός και όταν ήταν μικρός σκότωσε ένα λιοντάρι και στη συνέχεια νικάει τους Φιλισταίους. Στη Γάζα ξεφεύγει από ενέδρα που του στήνουν οι κάτοικοι της πόλης. Γνωρίζει μία γυναίκα τη Δαλιδά που προσπαθεί να μάθει το μυστικό της δύναμής του. Ο Σαμψών της αποκαλύπτει ότι αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι είναι αφιερωμένος στον Θεό. Απόδειξη ήταν ότι ποτέ δεν είχε κόψει τα μαλλιά του. Η Δαλιδά προδίδει το μυστικό του Κριτή στους Φιλισταίους, που της ζητούν να του κόψει τα μαλλιά. Εκείνη το κάνει και τότε οι Φιλισταίοι συλλαμβάνουν τον αδύναμο πλέον Σαμψών και τον τυφλώνουν. Όμως τη μέρα της γιορτής του ειδώλου τους Δαγών,   «…φώναξε ο Σαμψών στον Κύριο και είπε: “Κύριε, Θεέ, θυμήσου με, σε παρακαλώ, και κάνε με δυνατό μονάχα ετούτη τη φορά, Θεέ, για να εκδικηθώ μια για πάντα τους Φιλισταίους για τα δύο μου μάτια”. 29 Μετά έπιασε τις δύο κεντρικές κολόνες που στήριζαν τον ναό κι ακούμπησε πάνω τους, στη μια με το δεξί του χέρι και στην άλλη με το αριστερό, 30 και είπε: “Ας πεθάνω κι εγώ μαζί με τους Φιλισταίους”. Έσπρωξε με όλη του τη δύναμη κι έπεσε ο ναός πάνω στους άρχοντες και σ’ όλο τον λαό που ήταν εκεί» (Κρ. 16, 28-30). 

 

Δαβίδ: Ένας σπουδαίος βασιλιάς που συγχωρεί αλλά και αμαρτάνει βαριά, επιστρέφοντας όμως στον Θεό με δάκρυα μετανοίας!  

 Παρά τους αγώνες των Κριτών οι Ισραηλίτες, επειδή ήθελαν να μιμηθούν τους γειτονικούς λαούς, άρχισαν να ζητάνε βασιλιά για να τους κυβερνήσει. Ο Κριτής Σαμουήλ εκφράζει αντιρρήσεις, όμως ο λαός επιμένει. Βασιλιάς γίνεται ο Σαούλ, απομακρύνεται όμως από τον Θεό, και έτσι ο Σαμουήλ χρίει για ηγέτη, ένα βοσκόπουλο της Βηθλεέμ, το Δαβίδ. Ο Δαβίδ αργότερα βρίσκεται στην αυλή του Σαούλ για να τον ψυχαγωγεί παίζοντας το ψαλτήρι. Σε αναμέτρηση των Ισραηλιτών με τους Φιλισταίους νικάει τον γίγαντα Γολιάθ. Ο λαός τον λατρεύει, ενώ ο Σαούλ τον ζηλεύει και προσπαθεί να τον εξοντώσει. Μετά το θάνατο του Σαούλ στο θρόνο ανεβαίνει ο Δαβίδ (1005-966 π.Χ. περίπου). Είναι ισχυρός ηγεμόνας, νικάει τους εχθρούς και με τη βοήθεια του Θεού μεγαλώνει το κράτος του. Κάνει πρωτεύουσά του την Ιερουσαλήμ που θεωρούνταν απόρθητη. Ήταν πιστός στον Κύριο, ωστόσο γνώρισε μία παντρεμένη γυναίκα τη Βηρσαβεέ, που ήταν σύζυγος του στρατηγού του Ουρία του Χετταίου. Για να τη νυμφευτεί, βάζει σε μία μάχη να σκοτώσουν το στρατηγό και κάνει σύζυγό του τη Βηρσαβεέ.  Όταν πέθανε τον έθαψαν στην Ιερουσαλήμ, την πόλη Δαβίδ.  Στο θρόνο τον διαδέχεται ο γιός του Σολομώντας (966-926 π.Χ.) που έκτισε Ναό προς τιμήν του Θεού. Στα Άγια των Αγίων του Ναού τοποθετήθηκε η Κιβωτός της Διαθήκης που ήταν το ορατό σύμβολο της παρουσίας του Θεού ανάμεσα στο λαό. 

 Μέσα από τη μετάνοια υπάρχει πάντοτε διέξοδος! Οι Ψαλμοί του Δαβίδ ως πηγή έμπνευσης για τον σύγχρονο άνθρωπο (Ψαλμός 50) Στην Παλαιά Διαθήκη ανήκει το βιβλίο των Ψαλμών, που περιλαμβάνει 150 ποιήματα που συνδέονται με τη λατρεία του Θεού. Είναι κείμενα αγαπητά σε όλους και περιέχουν ύμνους στον Θεό, προσευχές, ικεσίες και ευχαριστίες για τα καλά του Κυρίου. Συγγραφέας τους, σύμφωνα με την παράδοση, είναι ο Δαβίδ. Ψάλλονταν με τη βοήθεια μουσικών οργάνων και αποτελούσαν μέρος της λατρείας στο Ναό. Χαρακτηριστικός ψαλμός είναι ο Ψαλμός 50, που δημιουργήθηκε από το Δαβίδ όταν ζητούσε το έλεος του Θεού. Αποσπάσματά του παρουσιάζονται στη συνέχεια

«3 Σπλαχνίσου με, Θεέ, μες στην αγάπη σου· με στην αμέτρητη ευσπλαχνία σου συγχώρησε τα ανομήματά μου.....5 Το ξέρω εγώ καλά το κρίμα μου, το σφάλμα μου αδιάκοπα είναι στα μάτια μου μπροστά. 6 Σ’ εσένα, σ’ εσένα προπαντός αμάρτησα, κι ό,τι κακό ενώπιόν σου, το έκανα· έτσι θα είσαι δίκαιος στην απόφασή σου και άψογος στην κρίση σου. 7 Δες ότι μες στην αμαρτία γεννήθηκα· στην ανομία ζω από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής μου. 8 Γιατί εσύ αγαπάς την αλήθεια που δε φαίνεται, και τη σοφία σου μυστικά μού τη μαθαίνεις. 9 Καθάρισέ με, με ύσσωπο κι οι αμαρτίες μου θα εξαλειφθούν· πλύνε με, κι απ’ το χιόνι λευκότερος θα γίνω  12 Φτιάξε μου, Θεέ, μια καθαρή καρδιά· και νέο πνεύμα, σταθερό εντός μου βάλε. 13 Μη μ’ αποδιώξεις μακριά σου· μη μου πάρεις τ’ άγιο σου Πνεύμα. 14 Της λύτρωσής σου δώσ’ μου πάλι τη χαρά και με πρόθυμο πνεύμα στήριξέ με... »

Οι Ψαλμοί αποτελούν πηγή έμπνευσης για το σύγχρονο άνθρωπο, αφού εξωτερικεύουν τα συναισθήματα και βοηθούν την επαφή με τον Θεό. Η Εκκλησία μας, όπως είναι γνωστό, τους χρησιμοποιεί στη λατρεία και το «Ψαλτήρι» είναι πολύ δημοφιλές βιβλίο για τους χριστιανούς.

 Ο Χριστός ως «νέος» Δαβίδ και Σολομώντας

 Οι δύο μεγάλοι βασιλιάδες Δαβίδ και Σολομώντας αποτελούν προτύπωση του Ιησού Χριστού, αφού ο Κύριος είναι ο Οδηγός όλων μας, όπως οι ηγέτες του Ισραήλ ήταν αρχηγοί του λαού. Ο Χριστός είναι ο Σωτήρας μας, ο Υιός του Θεού που μας οδηγεί στη σωτηρία. 

Όπως ήδη γνωρίζετε, η Παλαιά Διαθήκη αναφέρει ότι μία γυναίκα, η Δεββώρα, ήταν Κριτής και δίκαζε τις υποθέσεις του λαού, σε μία εποχή που η θέση των γυναικών δεν ήταν ισότιμη με αυτή των ανδρών. Σε τι σκέψεις μας οδηγεί η ιστορία της για την αντιμετώπιση των γυναικών από την Αγία Γραφή; 

«Ο βασιλιάς Δαβίδ μεταφέρει την Κιβωτό της Διαθήκης στην Ιερουσαλήμ». Μελέτησε την τοιχογραφία του Θεοφάνη από τη Μονή Σταυρονικήτα του Αγίου Όρους. Γιατί όλοι κρατούν μουσικά όργανα; Τι συναισθήματα παρουσιάζονται να έχουν και γιατί; 

 

Πηγή: Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Θέματα από την Αγία Γραφή, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ: 80-87

Ο Δεκάλογος στο Σινά: Ο Θεός συνάπτει Διαθήκη με τον λαό του πάνω σε δύο πλάκες.

Στο όρος Σινά, την πλέον σημαντική στάση του λαού στην πορεία του από τη σκλαβιά της Αιγύπτου για την ελευθερία, γίνεται η Διαθήκη, δηλαδή η Συμφωνία ανάμεσα στον Θεό και στον λαό. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η ελεύθερη αποδοχή της από μέρους του λαού. Ο Θεός δεσμεύεται να προστατεύει και να αγαπά τον άνθρωπο και ζητά από αυτόν να αγαπάει με όλες τις δυνάμεις του τον Θεό και τον συνάνθρωπό του. Η Διαθήκη περιλαμβάνει νόμους και κανόνες. Επίκεντρό της είναι οι Δέκα Εντολές, οι οποίες, με συνοπτικό τρόπο, αναδεικνύουν βασικές πτυχές της σχέσης με τον Θεό και τον συνάνθρωπο. «Ο Θεός μίλησε στο λαό και είπε αυτούς τους λόγους: 

 1. Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου, που σε έβγαλα από την Αίγυπτο, τον τόπο της δουλείας. Δεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από μένα. 

 2. Δεν θα κατασκευάσεις για σένα είδωλα και κανενός είδους ομοίωμα που να αντιπροσωπεύει οτιδήποτε βρίσκεται ψηλά στον ουρανό ή εδώ κάτω στη γη ή μέσα στα νερά, κάτω απ’ τη γη. Δεν θα τα προσκυνάς ούτε θα τα λατρεύεις, γιατί εγώ ο Κύριος, ο Θεός σου είμαι Θεός που απαιτώ αποκλειστικότητα.

 3. Δεν θα προφέρεις για ασήμαντους λόγους το όνομα του Κυρίου, του Θεού σου.. 

4. Να αφιερώνεις την ημέρα του Σαββάτου στον Κύριο και Θεό σου. Έξι μέρες θα εργάζεσαι…. Αλλά η έβδομη μέρα είναι μέρα ανάπαυσης, αφιερωμένη σ’ εμένα, τον Κύριο τον Θεό σου. 

5. Να τιμάς τον πατέρα σου και τη μητέρα σου 

6. Δεν θα φονεύσεις. 

7. Να αφιερώνεσαι στον άντρα σου ή στη γυναίκα σου 

 8. Δεν θα κλέψεις. 

9. Δεν θα καταθέσεις ψεύτικη μαρτυρία ενάντια στο συνάνθρωπό σου. 

 10. Δεν θα επιθυμήσεις τίποτε απ’ ό,τι ανήκει στο συνάνθρωπό σου: ούτε το σπίτι του ούτε τη γυναίκα του, το παιδί του ή τα ζώα του»                                          ( Έξ. 20,1-17)

  Εντολές και διατάξεις για τη ζωή: Εγγύηση για να παραμείνει ζωντανή η σχέση με τον Θεό 

 Είναι γνωστό ότι ο Δεκάλογος αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης σειράς εντολών και διατάξεων που έδωσε ο Θεός στο λαό και, σύμφωνα με την παράδοση, κατέγραψε ο Μωυσής (Μωσαϊκός νόμος). Αυτές ρυθμίζουν τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και τη λατρευτική ζωή των Ισραηλιτών. Χαρακτηριστικές είναι οι παρακάτω: 

 

Για τις γιορτές, που αποτελούν βασικό μέρος της λατρευτικής ζωής, αναφέρονται τα εξής:

 «Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον» (Μτ. 5, 17):

 Ο Νόμος ως Οδηγός στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη Ο Νόμος είναι δωρεά του Θεού στους ανθρώπους, αφού αποτελούσε οδηγό που έδινε κατευθύνσεις για το πώς έπρεπε να ζουν, ώστε να έχουν καλές σχέσεις με τον Θεό και τους συνανθρώπους και να ζουν αρμονικά. Ο ίδιος ο Χριστός τόνισε την αξία του αναφέροντας 

 «17 Μη νομίσετε πως ήρθα για να καταργήσω το νόμο ή τους προφήτες. Δεν ήρθα για να τα καταργήσω, αλλά για να τα πραγματοποιήσω. 18 Σας βεβαιώνω πως όσο υπάρχει ο κόσμος, έως τη συντέ λειά του, δε θα πάψει να ισχύει ούτε ένα γιώτα ή μία οξεία από το νόμο». (Μτ. 5, 17-18). «Η τήρηση των εντολών βρίσκει την ολοκλήρωσή της στην προσευχή υπέρ όλου του κόσμου» : η αγάπη των πάντων ως η κατεξοχήν εντολή στο Σώμα της Εκκλησίας Η αληθινή προσευχή είναι δώρο του Αγίου Πνεύματος, το οποίο συνεχώς ενεργεί στην Εκκλησία. Ειδικά η προσευχή υπέρ όλου του κόσμου πρέπει να αποτελεί συνεχή φροντίδα του πιστού. Οπότε ο Μωσαϊκός νόμος έχει σημασία για τους χριστιανούς αν τοποθετηθεί μέσα στο πλαίσιο της αγάπης για όλους. Όταν η Χάρη του Αγίου Πνεύματος γίνεται η δύναμη που ενεργεί στον άνθρωπο, τότε εκπληρώνεται η εντολή της αγάπης που επικεντρώνεται στη φροντίδα για το συνάνθρωπο και για όλο τον κόσμο.  

 Η Θεία Λειτουργία ως κατεξοχήν έκφραση της θυσιαστικής αγάπης στο Σώμα της Εκκλησίας 

 Η τήρηση του Νόμου σήμαινε για το λαό ότι δέχονταν τις ευεργεσίες του Θεού και την επικοινωνία μαζί του. Τον ίδιο ρόλο έχει και η συμμετοχή στη Θεία Λειτουργία. Ο άνθρωπος αναγνωρίζει το μεγαλείο του Θεού και εκδηλώνει την αγάπη και την ευγνωμοσύνη του για Αυτόν. Αυτή η αγάπη αφορά και το συνάνθρωπο. Έτσι όλοι οι Χριστιανοί κοινωνούμε από το κοινό ποτήριο της Θείας Ευχαριστίας, αποδεικνύοντας έτσι ότι αποτελούμε το Σώμα Χριστού, που το κάθε μέλος του οφείλει να διακρίνεται για τη θυσιαστική αγάπη του για τους άλλους

  Παρατηρήστε την εικόνα «Ο Μωυσής παίρνει τις Δέκα Εντολές»

και απαντήστε στα ερωτήματα:

 • Πώς παρουσιάζεται ο Μωυσής στην εικόνα;

 • Πώς αντιδράει ο λαός στην παράδοση από τον Θεό των Δέκα Εντολών στο Μωυσή; 

 • Πώς παρουσιάζεται το φυσικό περιβάλλον του Σινά;  

 

 

 

Διατάξεις από το Νόμο του Θεού: Το Ιωβηλαίο Έτος. 

  Το όρος των Εντολών του Θεού στην τέχνη

 Ο παρακάτω πίνακας του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (Ελ Γκρέκο) που τιτλοφορείται «Άποψη της Μονής και του όρους Σινά» βρίσκεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης. Σε αυτόν απεικονίζονται οι τρεις υψηλότερες κορυφές του Όρους Σινά, το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης και ομάδες οδοιπόρων. Αφού χωριστείτε σε ομάδες, κάθε ομάδα να αναλάβει να απαντήσει σε ένα από τα παρακάτω ερωτήματα:

 • Τι συναισθήματα θα κατέκλυζαν τους προσκυνητές όταν αντίκριζαν το όρος Σινά; 

 • Τι γνωρίζετε για το Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης του Σινά;

 • Ποια στοιχεία του πίνακα τον παρουσιάζουν ως τόπο στον οποίο ο Θεός έδωσε τις Εντολές Του στο Μωυσή; 

 • Αν ήσουν οδοιπόρος στο όρος Σινά πώς θα ήταν για σένα η «ζωή με τον Θεό» (για παράδειγμα, πώς θα συμμετείχες στη Θεία Λειτουργία στο Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης του Σινά); 

Γράψτε τις λέξεις που λείπουν (επιλέγοντας από τις προτεινόμενες) στο παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο της Εξόδου, και θα γνωρίσετε έναν ακόμη σπουδαίο θεσμό της Παλαιάς Διαθήκης: το Σαββατικό Έτος. 

« Έξι χρόνια θα . . . . . . . . . . . . τη γη σου και θα κάνεις συγκομιδή των προϊόντων της. Τον . . . . . . . . . . . . . . . . . . . χρόνο θα την αφήνεις να αναπαύεται. Όσα παράγει δεν θα τα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . αλλά θα τα αφήνεις ελεύθερα για να . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . οι φτωχοί του λαού σου, και απ’ ό,τι περισσέψει, τα άγρια . . . . . . . . . . . . Το ίδιο θα γίνεται και με το αμπέλι σου και με τον . . . . . . . . . . . . . . . . . . . » ( Έξ. 23, 10-11). 

Προτεινόμενες λέξεις: λιοντάρια, θερίζεις, όγδοο, αφήνεις, έβδομο, ελαιώνα σου, τρέφονται, σιτοβολώνα σου, φάνε, σπέρνεις, ζώα, δέκατο, μαζεύεις, αφήνεις 

 Στο όστρακο που εικονίζεται (2ος αι. π.Χ.) είναι γραμμένες στην εβραϊκή γλώσσα οι πρώτες λέξεις της «Μεγάλης Εντολής» που είναι 

«Άκου λαέ του Ισραήλ: Ο Κύριος είναι ο Θεός μας – μόνον ο Κύριος. Ν’ αγαπάς, λοιπόν, τον Κύριο, τον Θεό σου, μ’ όλη την καρδιά σου, μ’ όλη την ψυχή σου και μ’ όλη τη δύναμή σου» (Δτ. 6,4-5). 

Υπογράμμισε από τις λέξεις ποιες θεωρείς ως πιο σημαντικές και στη συνέχεια συζητήστε στην τάξη σας γιατί αυτή η εντολή είναι βασική για τον πιστό άνθρωπο.

Πηγή: Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Θέματα από την Αγία Γραφή, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ: 72-79

«Εγώ Είμαι Αυτός που είμαι» («Ἐγὼ εἰμὶ ὁ Ὤν»)

«Ο Μωυσής έβοσκε τα πρόβατα του Ιοθόρ, του πεθερού του, ιερέα της Μαδιάμ. Κάποτε […] έφτασε στο βουνό του Θεού, το Χωρήβ. Τότε του φανερώθηκε ο άγγελος του Κυρίου μέσα σε πύρινη φλόγα που έβγαινε από μια βάτο. Ο Μωυσής είδε πως ενώ η βάτος είχε πάρει φωτιά κι ήταν μέσα στις φλόγες, δεν καιγόταν να γίνει στάχτη. […] Όταν ο Κύριος είδε ότι ο Μωυσής πλησίαζε για να παρατηρήσει, του φώναξε μέσα από τη βάτο: “[…] Εγώ”, του λέει, “είμαι ο Θεός των προγόνων σου, ο Θεός του Αβραάμ, ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ”. […] “Είδα τη δυστυχία του λαού μου στην Αίγυπτο, και άκουσα την κραυγή τους εξαιτίας των καταπιεστών τους. Ξέρω τα βά σανά τους. Γι’ αυτό κατέβηκα να τους γλιτώσω από τους Αιγυπτίους και να τους φέρω από αυτή τη χώρα, σε μια χώρα μεγάλη και εύφορη, στη χώρα όπου ρέει γάλα και μέλι, εκεί που τώρα κατοι κούν οι Χαναναίοι, οι Χετταίοι, οι Αμορραίοι, οι Φερεζαίοι, οι Ευαίοι και οι Iεβουσαίοι. Και τώρα που η κραυγή των Ισραηλιτών έφτασε ως εμένα, και είδα πως τους καταπιέζουν οι Αιγύπτιοι, τώρα εγώ σε στέλνω στο Φαραώ, να βγάλεις το λαό μου, τους Ισραηλίτες, από την Αίγυπτο” ( Έξ. 3, 7). Ο Μωυσής είπε στον Θεό: “Ποιος είμαι εγώ, για να πάω στο Φαραώ και να βγάλω τους Ισραηλίτες από την Αίγυπτο;” “Εγώ θα είμαι μαζί σου”, του απάντησε ο Θεός. […] Αλλά ο Μωυσής είπε πάλι: “Καλά, εγώ θα πάω στους Ισραηλίτες και θα τους πω, “ο Θεός των προγόνων σας με έστειλε σ’ εσάς”. Αυτοί όμως θα με ρωτήσουν “ποιο είναι το όνομά του;” Τι θα τους πω;” Τότε ο Θεός απάντησε στο Μωυσή: “Εγώ είμαι εκείνος που είμαι”».

Τα επόμενα 200 περίπου έτη οι 75 απόγονοι του Ιακώβ πλημμύρισαν την Αίγυπτο. Ο τύραννος Φαραώ, φοβούμενος μήπως επικρατήσουν, τους υποχρέωσε στις πιο βαριές εργασίες και τέλος εφάρμοσε τη «γενοκτονία»: σκότωνε όλα τα αρσενικά βρέφη. Με θαυμαστό τρόπο ένα όμορφο βρέφος τριών μηνών, σώθηκε από το νερό του Νείλου από την κόρη του Φαραώ. Γι’ αυτό ονομάστηκε «Μωυσής» κι ανατράφηκε στο παλάτι χωρίς όμως να χάσει την ταυτότητά του. Μετά από 40 χρόνια, σκότωσε δύο που βασάνιζαν άλλους. Κατέφυγε στην έρημο για να δουλέψει ως βοσκός. Ο ελευθερωτής «άγγελος του Κυρίου», εμφανίζεται σε έναν ταπεινό θάμνο που φλέγεται αλλά δεν καίγεται. Αποκαλύπτει στον Μωυσή το παράδοξο όνομά Του (που ταυτόχρονα δεν είναι όνομα): Εγώ Είμαι εκείνος που είμαι (ή αυτός που συνυπάρχει). Ο «απροσδιόριστος» Θεός διαφυλάσσει την ελευθερία Του και ταυτόχρονα «υπάρχει» μαζί με τους σκλάβους. Ο ίδιος ο Μωυσής ομολογεί την αδυναμία του, όπως και το γεγονός ότι είναι ψευδός. Και πάλι ο Κύριος του δίνει κουράγιο και έναν συμπαραστάτη: τον αδελφό του .

 Οι δέκα πληγές του Φαραώ: Ο Θεός αποκαλύπτει το θέλημά του με τρόπο παιδαγωγικό ( Έξ. 7, 14 - 11, 10) 

 «Ο Κύριος είπε στο Μωυσή: «Ο Φαραώ παραμένει άκαμπτος και αρνείται ν’ αφήσει το λαό να φύγει. […] Είπε ακόμα ο Κύριος στο Μωυσή: «Πες στον Ααρών να πάρει το ραβδί του και ν’ απλώσει το χέρι του προς τα νερά της Αιγύπτου […], ώστε τα νερά να γίνουν αίμα σ’ όλη την Αίγυπτο. […] Ο Μωυσής με τον Ααρών έκαναν όπως ακριβώς τους είχε διατάξει ο Κύριος. Σήκωσε το ραβδί του ο Ααρών και χτύπησε τα νερά του Νείλου, μπροστά στα μάτια του Φαραώ και των αυλικών του, κι όλο το νερό του ποταμού έγινε αίμα. Τα ψάρια ψόφησαν, και βρώμησε ο Νείλος, έτσι που οι Αιγύπτιοι δεν μπορούσαν να πιούν νερό απ’ αυτόν. Ολόκληρη η χώρα της Αιγύπτου γέμισε αίμα. […]

Ο Κύριος είπε στο Μωυσή: «Ακόμη ένα πλήγμα θα φέρω στο Φα ραώ και στους Αιγυπτίους. Μετά απ’ αυτό θα σας αφήσει να φύγετε. Και μάλιστα τότε θα σας διώξει από ‘δω οριστικά» […]. Ο Μωυσής είπε στο Φαραώ: «Ο Κύριος λέει: “Εγώ θα περάσω τα μεσάνυχτα μέσα από την Αίγυπτο. Κάθε πρωτότοκος γιος στη χώρα θα πεθάνει· από τον πρωτότοκο του Φαραώ, το διάδοχο του θρόνου, ως τον πρωτότοκο της δούλης που εργάζεται στους μύλους, κι ως τα πρωτογέννητα των ζώων. Θα γίνει τόσο μεγάλος θρήνος σ’ ολόκληρη την Αίγυπτο, που όμοιός του δεν έγινε ποτέ στο παρελθόν ούτε και πρόκειται να γίνει στο μέλλον”». 

 Ο Μωυσής, 80 ετών εμφανίσθηκε μπροστά στον Φαραώ. Του ζήτησε τρεις μέρες να φύγει ο λαός στην έρημο για να λατρεύσει τον Θεό Του. Εκείνος πολλαπλασιάζει τις αγγαρείες. Πλέον ο Μωυσής με τον Ααρών δεν έχουν να αντιμετωπίσουν μόνον τον Αιγύπτιο αφέντη αλλά και τους ομοεθνείς που γογγύζουν. Καθώς ο Φαραώ γινόταν όλο και πιο σκληρός, ο Κύριος επέτρεψε με τις δέκα πληγές να «ματώσουν» όλα όσα λάτρευαν οι Αιγύπτιοι. Ταυτόχρονα με τον τρόπο αυτό φανέρωνε ποιος είναι ο Δημιουργός του Κόσμου. Πρώτα επηρεάστηκε ο θεός τους Νείλος και μόνον προς το τέλος τα ζώα και τα σώματα των ανθρώπων. Κι ενώ ο Κύριος προειδοποιούσε, η ύβρις και η αλαζονεία του Φαραώ υψώνονταν.

Από τη Γη της τρυφής στην έρημο και από τη σκλαβιά στην ελευθερία: Η διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας και το Πάσχα των Εβραίων (Έξ. 12, 1-14)  «Τότε ο Κύριος είπε στο Μωυσή και στον Ααρών, στην Αίγυπτο: “Ο μήνας αυτός θα είναι για σας η αρχή του έτους. […] Να πείτε στην ισραηλιτική κοινότητα: Τη δεκάτη μέρα αυτού του μήνα, καθένας να πάρει από ένα αρνί ή κατσίκι για την οικογένειά του. […] Και να τώρα με ποιον τρόπο θα το φάτε: Θα είστε ζωσμένοι τη ζώνη σας, με τα σανδάλια στα πόδια και με το ραβδί στο χέρι. Θα το φάτε γρήγορα. Αυτή θα είναι η γιορτή του Πάσχα, για να τιμήσετε εμένα, τον Κύριο. Κι εγώ τη νύχτα εκείνη θα περάσω μέσα από την Αίγυπτο και θα θανατώσω κάθε πρωτότοκο στη χώρα: τα πρωτότοκα των ανθρώπων και τα πρωτογέννητα των ζώων. Εγώ ο Κύριος θα εκτελέσω την απόφασή μου ενάντια σ’ όλους τους θεούς της Αιγύπτου. Αλλά στα σπίτια που θα βρίσκεστε εσείς, το αίμα θα είναι το σημάδι που θα σας προστατέψει. Θα το δω και θα σας προσπεράσω. Έτσι θα γλιτώσετε από το χτύπημα του θανάτου”». Άγγελος περιδιαβαίνει τα σοκάκια της Αιγύπτου. Θρήνος και οδυρμός στα σπίτια των Αιγυπτίων. Κάποτε εκείνοι σκότωναν όλα τα αρσενικά παιδιά των σκλάβων τους. Τώρα χάνουν τα πρωτότοκα αγόρια! Πλέον ο ίδιος ο Φαραώ διατάζει τον Μωυσή και τον αδελφό του να φύγουν από τη χώρα του. Έχουν ήδη περάσει 430 χρόνια σκλαβιάς! «Σύννεφο» καθοδηγεί 600.000 Ισραηλίτες μπροστά στη θάλασσα την Ερυθρά (= την κόκκινη). Ο Θεός ετοιμάζεται για την τελική μάχη του με τον αμετανόητο βασιλιά Φαραώ. Εκείνος δεν θέλει να στερηθεί την εργασία των σκλάβων και έχει αποστείλει600 άρματα εναντίον τους. Οι Εβραίοι λιποψυχούν και γογγύζουν. Κι ο Μωυσής πράος, ήσυχος χωρίς να κουνά τα χείλη, φωνάζει στον Θεό! Προσεύχεται. Και το σύννεφο μεμιάς στέκεται ανάμεσα στους Εβραίους και τους Αιγυπτίους· φωτεινό για τους πρώτους σκοτεινό για τους δεύτερους. Το ραβδί του Μωυσή χτυπά τη θάλασσα. Νοτιάς δυνατός χωρίζει τη θάλασσα στα δύο. Μπροστά στους Εβραίους ανοίγεται ένας τεράστιος δρόμος 10 χλμ! Μόλις περνάει και ο τελευταίος, η θάλασσα με το κτύπημα της ράβδου «καταπίνει» τους υπερήφανους στρατιώτες του Φαραώ. Η περιπέτεια της ελευθερίας δεν ξεκινά με ηρωικά κατορθώματα των σκλάβων αλλά με μια σκηνή που θυμίζει τη Δημιουργία!

  Το Πάσχα στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη: ομοιότητες και διαφορές  

Το φαγητό του εβραϊκού Πάσχα σήμερα Η λέξη «Πάσχα» (Πεσάχ) σημαίνει το πέρασμα, τη διάβαση, όπως και προστατεύω (Ησ. 31, 5). Κάθε άνοιξη οι βοσκοί έσφαζαν-θυσίαζαν ένα χρονιάρικο αρνί για να προστατευθεί το κοπάδι τους από τη δαιμονική κακοτυχία και να «δουν» το άγνωστο μέλλον. Στην Παλαιά Διαθήκη το Πάσχα συνδέθηκε με το πέρασμα του εξολοθρευτή αγγέλου από τα σπίτια και το θάνατο των πρωτοτόκων εκείνη τη «μεγάλη» νύχτα της Εξόδου. Οι Ισραηλίτες έπρεπε να σφάξουν και όρθιοι να καταναλώσουν οικογενειακά ένα αρσενικό χρονιάρικο αρνί. Αυτό έπρεπε να είναι χωρίς μώμο (ψεγάδι) και με το αίμα του «σφράγισαν» τα κατώφλια των καλυβών τους ώστε να διασωθούν τα παιδιά τους. Αυτή τη γιορτή του Πάσχα γιόρταζαν και γιορτάζουν λαμπρά οι Ισραηλίτες στις 14 Νισάν (Μαρτίου - Απριλίου). Θυμούνται εκτός από τη λευτεριά τους, τη Δημιουργία του κόσμου και αναμένουν με λαχτάρα έναν νέο Μωυσή ελευθερωτή. Ο Κύριος, στο τελευταίο Πάσχα της επίγειας ζωής του, στο «Μυστικό Δείπνο» που γιόρτασε με τους μαθητές του στο Ανώγι πρόσφερε τον Εαυτό Του αντί του πασχάλιου αμνού για να σωθεί ο κόσμος από τις αμαρτίες.

1. Γράψτε τα συναισθήματα που παρουσιάζεται να έχει ο Μωυσής εμπρός στη φλεγόμενη βάτο, στην εικόνα που παρουσιάζεται παρακάτω. Ποια ήταν η εντολή του Κυρίου, μόλις πλησίασε το χώρο

2.

Όπως αφηγείται η Παλαιά Διαθήκη, ο Φαραώ μετάνιωσε που άφησε να φύγουν οι Ισραηλίτες, μετά τις πληγές. «Τότε ο Φαραώ έζεψε τις άμαξές του και πήρε μαζί του τους πολεμιστές του» ( Έξ 14,6). Η πολεμική άμαξα σκαλισμένη σε ασβεστόλιθο, που βρέθηκε στο Ναό του Σηθ στην Άβυδο, μας θυμίζει τη σκηνή. Μετά από αυτά που διάβασες στο κείμενο του Ιωάννη Μούρτζιου ποια είναι η γνώμη σας για αυτή την αναφορά της Παλαιάς Διαθήκης; Γιατί καταγράφει την άστοχη ενέργεια του Φαραώ; 

3. Στις εικόνες παρουσιάζονται στιγμιότυπα από το τραπέζι του εβραϊκού Πάσχα, το βιβλίο πασχαλινών προσευχών, φαγητά και ποτά. Μπορείς να ξεχωρίσεις κάποια από αυτά; Γράψε δίπλα τους τι είναι.

Πηγή: Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ,  Θέματα από την Αγία Γραφή, σελ: 57-60

 

 

Το μάννα εξ’ ουρανού και το νερό από την πέτρα

Ο Θεός μεριμνά για τις βιοτικές ανάγκες – τον «επιούσιο άρτο» των ανθρώπων ( Έξ. 16, 13-16· 17, 1-7)

«Το βράδυ ήρθε ένα σμήνος από ορτύκια και σκέπασε το στρατόπεδο· και το πρωί τριγύρω στο στρατόπεδο υπήρχε ένα στρώμα δροσιάς. Όταν διαλύθηκε η δροσιά, σχηματίστηκε πάνω στην επιφάνεια της ερήμου κάτι σαν λεπτή πάχνη. Το είδαν οι Ισραηλίτες, αλλά δεν ήξεραν τι ήταν, και
ρωτούσαν ο ένας τον άλλο: “Τι είν’ ετούτο;” Ο Μωυσής τούς είπε: “Αυτό είναι το ψωμί που σας δίνει ο Κύριος να φάτε. Ο Κύριος διέταξε να μαζεύετε απ’ αυτό, ο καθένας όσο χρειάζεται: ένα γομόρ, για κάθε άτομο. Καθένας θα μαζεύει ανάλογα με τον αριθμό των ατόμων που μένουν μαζί του στην ίδια σκηνή”. […] Ολόκληρη η Ισραηλιτική κοινότητα έφυγε από την έρημο Σιν και έφτασε, με ενδιάμεσους
σταθμούς, στη Ραφιδίν, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου. Εκεί στρατοπέδευσαν, αλλά δεν υπήρχε νερό να πιούν. Άρχισαν τότε να τα βάζουν με το Μωυσή:“Δώσε μας νερό να πιούμε”, του φώναζαν. Ο Μωυσής τους είπε: “Γιατί τα βάζετε μαζί μου; Γιατί προκαλείτε τον Κύριο;” […]. Τότε ο Μωυσής προσευχήθηκε στον Κύριο και είπε: “Τι να κάνω γι’ αυτόν το λαό; Λίγο ακόμα και θα με λιθοβολήσουν”. Ο Κύριος είπε στο Μωυσή: “Προχώρα μπροστά από το λαό, […] πάρε στο χέρι και το ραβδί σου με το οποίο χτύπησες το Νείλο, και πήγαινε. Εγώ θα βρίσκομαι εκεί πριν από σένα, πάνω στο βράχο, στο όρος Χωρήβ. Χτύπα το βράχο, και θα βγει από ‘κει νερό για να πιει ο λαός”».

Ο δρόμος προς τη Γη της Επαγγελίας δεν ήταν ο σύντομος παραλιακός αλλά μακρύς μέσα από την έρημο. Ο Κύριος, όμως, δεν τους εγκατέλειψε! Την καυτή μέρα οι Ισραηλίτες ένοιωθαν την παρουσία Του σαν σύννεφο που τους σκέπαζε από τη φοβερή ζέστη και τους δρόσιζε ενώ το βράδυ μεταμορφωνόταν σε στύλο φωτιάς, που τους έδειχνε το δρόμο. Ο λαός συχνά βαρυγκομούσε και τα «έβαζε» με τον Μωυσή. Προτιμούσε τη γη της σκλαβιάς, όπου τους πρόσφεραν «πολυτέλειες» - λιχουδιές, καζάνια με κρέας, σκόρδα και κρεμμύδια, παρά την έρημο της ελευθερίας. Προτιμούσαν να είναι σκλάβοι του Φαραώ παρά δούλοι του Θεού! Κι όμως ο Κύριος τους πρόσφερε νερό από πέτρα, ορτύκια (πουλιά που μεταναστεύουν όμως όχι το καλοκαίρι αλλά την άνοιξη) και κατεξοχήν το μάννα, που είχε της γεύση της μελωμένης τηγανίτας. Έπρεπε μόνον να φροντίζουν για τον άρτο τον «επιούσιο» και να μην αποθηκεύουν για το «αύριο». 

 Ο χρυσός μόσχος στο Σινά: Η σχέση με τον Θεό δοκιμάζεται ( Έξ. 32, 1-8)

«Όταν οι Ισραηλίτες είδαν ότι ο Μωυσής αργούσε να κατεβεί από το βουνό, μαζεύτηκαν γύρω από τον Ααρών και του έλεγαν: “Σήκω, φτιάξε μας θεούς, που να προπορεύονται στο δρόμο μας, γιατί αυτός ο Μωυσής, ο άνθρωπος που μας έβγαλε από την Αίγυπτο, δεν ξέρουμε τι έγινε”. Ο Ααρών τούς είπε: “Βγάλτε τα χρυσά σκουλαρίκια που έχουν στ’ αυτιά τους οι γυναίκες σας, οι γιοι σας και οι κόρες σας και φέρτε τα σ’ εμένα”. […] Εκείνος τα πήρε και τα έλειωσε, τα έχυσε σ’ ένα καλούπι και έκανε απ’ αυτά ένα άγαλμα μοσχαριού. Φώναξε τότε ο λαός: “Αυτός είναι ο θεός σου, Ισραήλ, που σ’ έβγαλε από την Αίγυπτο!”. […] Τότε είπε ο Κύριος στο Μωυσή: “Πήγαινε, κατέβα, γιατί ο λαός που έβγαλες από την Αίγυπτο έπεσε σε μεγάλη αμαρτία. Έφυγαν γρήγορα από το δρόμο που τους έδειξα. Έφτιαξαν ένα χυτό μοσχάρι και το προσκύνησαν” […]».

Ο Μωυσής μιλούσε στο Σινά με τον Θεό και του παρέδωσε τις δύο πλάκες της διαθήκης. Ο λαός βλέποντας την καθυστέρηση του αρχηγού τους, ξεχνούν τα δώρα του Θεού τους. Απαιτούν ένα χρυσό ταύρο, «επιστρέφοντας» στο θεό  Άπι των Αιγυπτίων. Ακολούθως επιδόθηκαν σε θυσίες και όργια. Τότε ο Θεός απευθύνεται στον Μωυσή και ζητά την «άδειά» του: «Άφησε με, να τους εξοντώσω!» και ο Μωυσής «υποχρεώνεται» να προσευχηθεί για το λαό του: «Συγχώρεσέ μας Κύριε! Θυμήσου τον Αβραάμ, τον Ισαάκ! Θυμήσου τι τους υποσχέθηκες! Τι θα πουν οι εχθροί μας για Σένα, άμα δουν τον λαό σου να πεθαίνει αβοήθητος εδώ στις ερημιές;». Για άλλη μια φορά «νικά» το έλεος και η αγάπη του Θεού. Ο Μωυσής γύρισε στους πρόποδες του βουνού κι έσπασε τις δύο πλάκες! Έλιωσε το χρυσάφι. 3000 άνθρωποι που έκαναν το μοσχάρι πέθαναν - αποκόπηκαν από το σώμα του λαού, για να μη μολυνθεί ολόκληρο.

 Η έρημος: ένα σπουδαίο «σχολείο» για τον λαό του Θεού

 Βλέποντας τις περιπέτειες των Ισραηλιτών στην έρημο, διαπιστώνουμε ότι τελικά ο τόπος αυτός έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά:
Πρώτον, είναι ιδιαίτερα αφιλόξενος· πρόκειται για ένα μέρος όπου σπάνια βρίσκει κανείς τροφή και νερό. Γενικότερα, μέσα στην έρημο ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει.
Δεύτερον, είναι τόπος στον οποίον η πίστη – εμπιστοσύνη δοκιμάζεται. Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι Ισραηλίτες καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας τους μέσα στην έρημο, και μάλιστα όταν έρχονται αντιμέτωποι με συγκεκριμένες δυσκολίες, όπως η πείνα, η δίψα και η απόγνωση, τότε τα γεγονότα αυτά τους βοηθούν να συνειδητοποιήσουν εάν αγαπούν αληθινά τον Θεό, με όλη την καρδιά
τους, χωρίς να αμφιβάλουν για την παντοδυναμία του και τη φιλευσπλαχνία του· και, επίσης, εάν πραγματικά εμπιστεύονται εκείνον που τους ελευθέρωσε από τη χώρα της δουλείας, την Αίγυπτο.
Επομένως, η έρημος θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως ένα σπουδαίο σχολείο για τους
Ισραηλίτες, μέσω του οποίου θα οδηγηθούν στη Γη της Επαγγελίας.

 Τι γοητεύει τον σύγχρονο άνθρωπο: ο Θεός ή τα ελκυστικά υποκατάστατά του;

Είδαμε προηγουμένως ότι οι Ισραηλίτες ζήτησαν από τον Ααρών να τους φτιάξει ένα άγαλμα, το οποίο θα απεικόνιζε τον Θεό τους. Γιατί το ζήτησαν αυτό; Τι είχαν πραγματικά ανάγκη; Μάλλον ήθελαν κάτι που ζητούν οι άνθρωποι σε κάθε εποχή: όλοι έχουν ανάγκη από κάτι χειροπιαστό, κάτι που να
τους προσφέρει μία εύκολη και γρήγορη λύση στα προβλήματά τους. Οι Ισραηλίτες, όσο διάστημα ο Μωυσής λείπει για να παραλάβει τις 10 Εντολές από τον ίδιο τον Θεό, φαίνεται ότι χάνουν την εμπιστοσύνη στον Θεό· και τότε, αναζητούν μία λύση εύκολη και γρήγορη. Το να γνωρίσουν τον Θεό καλύτερα, το φτιάξουν μία σχέση εμπιστοσύνης μαζί του, είναι πράγματα που θέλουν χρόνο και κόπο. Οι Ισραηλίτες όμως, στην περίπτωση αυτή, δεν θέλουν να κοπιάσουν, δεν θέλουν να κουραστούν λίγο περισσότερο, δεν θέλουν να προσπαθήσουν να γνωρίσουν καλύτερα τον Θεό που τους αγαπά. Και
για τον λόγο αυτό ζητούν από τον Ααρών να τους φτιάξει ένα χρυσό μοσχάρι. Έτσι, νομίζουν ότι ο Θεός τους θα είναι κάτι που μπορούν να το έχουν άμεσα στα χέρια τους ανά πάσα στιγμή, χωρίς να κοπιάσουν και χωρίς να είναι αναγκαίο να έχουν μία σχέση εμπιστοσύνης μαζί του. Αυτό το άγαλμα όμως είναι ένα είδωλο, ένας ψεύτικος Θεός, και το μόνο που χαρίζει στον άνθρωπο είναι μία ψευδαίσθηση, μία απάτη ότι τα σπουδαία πράγματα στη ζωή του μπορούν να τα αποκτήσει εύκολα,
χωρίς θυσίες και χωρίς αγώνα. Μήπως, υπάρχουν και στις μέρες μας τέτοια είδωλα, τέτοιου είδους ψεύτικοι Θεοί; Ας προβληματιστούμε λίγο στο θέμα αυτό. 

 

Πηγή: 

Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ,Θέματα από την Αγία Γραφή, σελ: 65-71

Η «πάλη» του Θεού με τον «πονηρό» Ιακώβ: Η εκλογή πραγματοποιείται μέσα από εκπλήξεις!

Η ευλογία αρχίζει με … μία απάτη: 

Ο Ιακώβ λαμβάνει την Ευλογία (Γέν. 27, 18-30) «Ο Ιακώβ πήγε στον πατέρα του και του είπε: «Πατέρα μου!» Εκείνος του απάντησε: «Ορίστε! Ποιος είσαι γιε μου;» Ο Ιακώβ τού αποκρίθηκε: «Είμαι ο Ησαύ, ο πρωτότοκός σου. […] Σήκω, λοιπόν, και κάτσε να φας απ’ το κυνήγι μου για να με ευλογήσεις». […] Ο Ιακώβ πλησίασε τον πατέρα του κι εκείνος τον ψηλάφισε και είπε: «Η φωνή είναι του Ιακώβ αλλά τα χέρια του Ησαύ». Και δεν τον αναγνώρισε, γιατί τα χέρια του ήταν τριχωτά σαν τα χέρια του Ησαύ. Και τον ευλόγησε. Μετά όμως ξαναρώτησε: «Εσύ είσαι γιε μου, Ησαύ;» Κι ο Ιακώβ απάντησε: «Εγώ είμαι». […] Ο Ιακώβ πλησίασε και τον φίλησε. Ο Ισαάκ μύρισε τότε τη μυρωδιά από τα ρούχα του, και τον ευλόγησε». Ο Ισαάκ παντρεύτηκε τη Ρεβέκκα και εκείνη γέννησε δίδυμα: τον Ησαύ και τον Ιακώβ. Ο τελευταίος γεννήθηκε πιάνοντας τη φτέρνα του αδελφού του. Ο πρωτότοκος, ο μελλοντικός αρχηγός της οικογένειας, κυνηγός, άνθρωπος της υπαίθρου, κάποια μέρα από τη λαιμαργία του, για ένα πιάτο φακές, χάρισε στον αδελφό του όλα τα προνόμιά του. Ο Ιακώβ με το παραπάνω τρικ της Ρεβέκκας πήρε πλούσια την ευλογία του τυφλού πατέρα του. Όποιος απατά, όμως, απατάται. 

Έλαβε την ευλογία, αλλά δεν είναι «αλώβητος»: Ο Λάβαν ξεγελά τον Ιακώβ (Γέν. 29, 4-30) Ο Ιακώβ κίνησε προς τις χώρες της Ανατολής. […]9 Ενώ ακόμα μιλούσε ο Ιακώβ μαζί τους, φτάνει η Ραχήλ με τα πρόβατα του πατέρα της του Λά βαν […].16 Ο Λάβαν είχε δύο κόρες. Το όνομα της μεγαλύτερης ήταν Λεία και της μικρότερης Ραχήλ.17 Τα μάτια της Λείας ήταν άτονα, ενώ η Ραχήλ είχε ωραία κορμοστασιά και όμορφο πρόσωπο.18 Ο Ιακώβ αγαπούσε τη Ραχήλ. Απάντησε λοιπόν: «θα σου  δουλέψω εφτά χρόνια για τη Ραχήλ, τη μικρότερη κόρη σου». […]20 Έτσι ο Ιακώβ δούλεψε για τη Ραχήλ εφτά χρόνια· του φάνηκαν όμως σαν λίγες μέρες, γιατί την αγαπούσε.21 Μετά είπε στο Λάβαν: «Ο χρόνος της δουλειάς μου συμπληρώθηκε· δώσ’ μου τη γυναίκα μου να μείνω μαζί της».22 Τότε ο Λάβαν προσκάλε σε όλους τους ανθρώπους του τόπου και οργάνωσε συμπόσιο.23 Όταν όμως νύχτωσε, πήρε την κόρη του την Λεία και την έφερε στον Ιακώβ […]. 

 Μια πορεία προς την αυτογνωσία και τη θεογνωσία: Η πάλη του Ιακώβ με τον Θεό (Γέν. 32, 23-32) «Ο Ιακώβ σηκώθηκε και πήρε τις δυο γυναίκες του, τις δυο δούλες του και τους έντεκα γιους του και τους πέρασε από τον χείμαρρο του Ιαβόκ αντίπερα. Μαζί μ’ αυτούς πέρασε από το χείμαρρο και όλα τα υπάρχοντά του. Εκείνος έμεινε πίσω μόνος. Τότε πάλεψε κάποιος μαζί του ως την αυγή. Όταν είδε ότι δεν μπορούσε να νικήσει τον Ιακώβ, τον χτύπησε καθώς πάλευαν στην κλείδωση του μηρού του και εξαρθρώθηκε ο γοφός του. Τότε ο άνθρωπος του είπε: “Άφησέ με! Ξημέρωσε”. Αλλά ο Ιακώβ απάντησε: “Δε θα σε αφήσω αν δεν με ευλογήσεις”. Εκείνος τον ρώτησε: “Ποιο είναι το όνομά σου;” Και απάντησε: “Ιακώβ”. “Το όνομά σου” του λέει, “δε θα είναι πια Ιακώβ αλλά Ισραήλ, γιατί αγωνίστηκες με τον Θεό και τους ανθρώπους και νίκησες”. Ο Ιακώβ τον ρώτησε: “πες μου το όνομά σου”. Κι εκείνος είπε: “Τι ζητάς το όνομά μου;” Και τον ευλόγησε εκεί. Τότε ο Ιακώβ είπε: “Είδα τον Θεό κατά πρόσωπο κι ακόμα ζω!” Κι ονόμασε τον τόπο εκείνο Φανουήλ. Ο ήλιος έβγαινε όταν ο Ιακώβ περνούσε τη Φανουήλ, και κούτσαινε στην κλείδωση του μηρού».

 Ο Ιακώβ ένοιωσε πλούσια την ευλογία του Θεού στην ξενιτειά. Αποφασίζει να επιστρέψει στην πατρίδα. Πρέπει να περάσει από τη μία όχθη ενός ποταμού στην άλλη και τρέμει την αντίδρα ση του μεγάλου αδελφού που είχε απατήσει. Αποχωρίζεται όλα τα «πλούτη» και μένει μόνος. Όλη τη νύχτα παλεύει με τον Θεό μέχρι ν’ ανατείλει ο ήλιος. Για πρώτη φορά ομολογεί το όνομά του: Ιακώβ (= αυτός που απατά). Το καινούργιο όνομα είναι Ισραήλ (= αυτός που μάχεται με τον Θεό). Περνά απέναντι και διαπιστώνει ότι εκείνος που θεωρούσε επικίνδυνο, έχει «αλλάξει» όπως κι εκείνος. Τρέχει να τον αγκαλιάσει. Στο πρόσωπο του «ανταγωνιστή» μεγάλου αδελφού, ο «Ισραήλ» βλέπει το πρόσωπο του Θεού με τον οποίο «συμφιλιώθηκε» λίγο πριν στο ποτάμι!

H απόρριψη και η αποκατάσταση του Ιωσήφ (Γέν. 37, 2-11. 23-36 επιλογή) Ο Ιακώβ κατοικούσε στη Χαναάν, εκεί όπου είχε μείνει και ο πατέρας του ως ξένος. Ο Ισραήλ περισσότερο απ’ όλα τα παιδιά του αγαπούσε τον Ιωσήφ, γιατί τον είχε αποκτήσει στα γηρατειά του. Γι’ αυτό και του έκανε έναν πολύχρωμο χιτώνα. Όταν είδαν οι αδερφοί του ότι ο πατέρας του τον αγαπούσε περισσότερο από όλους τους, άρχισαν να τον μισούν. […] Κάποτε ο Ιωσήφ είδε ένα όνειρο […] «Ο ήλιος και το φεγγάρι και έντεκα αστέρια με προσκυνούσαν».  Το όνειρο αυτό, εκτός από τους αδερφούς του, το διηγήθηκε και στον πατέρα του. Εκείνος τον μάλωσε και του είπε: «Τι σημαίνει αυτό το όνειρο που είδες; Μήπως τάχα θα έρθουμε εγώ, η μητέρα σου και τ’ αδέρφια σου να πέσουμε στη γη και να σε προσκυνήσουμε;» «Τ’ αδέρφια του λοιπόν τον φθόνησαν, ενώ ο πατέρας του συγκρατούσε στη μνήμη του αυτά τα όνειρα. […] Μια μέρα, τα αδέρφια του Ιωσήφ είχαν πάει να βοσκήσουν τα πρόβατα του πατέρα τους στη Συχέμ. Τότε είπε ο Ισραήλ στον Ιωσήφ: «Τ’ αδέρφια σου βόσκουν τα πρόβα τα στη Συχέμ. Έλα να σε στείλω σ’ αυτούς». […] Μόλις εκείνοι τον είδαν από μακριά και πριν ακόμα τους πλησιάσει, κατέστρωσαν σχέδιο να τον σκοτώσουν. «Να, έρχεται αυτός που βλέπει τα όνειρα», είπαν μεταξύ τους. «Μπρος, λοιπόν, να τον σκοτώσου με και να τον ρίξουμε σ’ ένα ξεροπήγαδο. Μετά θα πούμε ότι τον κατασπάραξε ένα άγριο θηρίο. Και να δούμε τότε τι θ’ απογίνουν τα όνειρα του!» […]. Τότε είπε ο Ιούδας στους αδερφούς του: «Τι θα κερδίσουμε να σκοτώσουμε τον αδερφό μας και να αποκρύψουμε το θάνατο του; Ας τον πουλήσουμε σ’ εκείνους τους Ισμαηλίτες κι ας μη βάλουμε χέρι πάνω του, γιατί είναι αδερφός μας και αίμα μας». Και τον άκουσαν οι αδερφοί του […]. Μετά από δύο χρόνια, ο Φαραώ είδε ένα όνειρο: Στεκόταν, λέει, κοντά στον ποταμό Νείλο, και είδε ν’ ανεβαίνουν από το ποτάμι εφτά αγελάδες εύρωστες και παχιές, κι έβοσκαν στο χορτάρι. Ύστερα απ’ αυτές, ανέβηκαν από το Νείλο άλλες εφτά αγελάδες άσχημες και καχεκτικές και  στάθηκαν κοντά στις πρώτες, πλάι στις ό χθες του ποταμού. Οι εφτά άσχημες και καχεκτικές αγελάδες έφαγαν τις άλλες εφτά, τις ομορφόκορμες και παχιές […]. Τότε ο Φαραώ έστειλε και κάλεσε τον Ιωσήφ. Τον έβγαλαν γρήγορα από τη φυλακή, έκοψε τα μαλλιά του, άλλαξε ρούχα και παρουσιάστηκε στο Φαραώ. Ο Φαραώ του είπε: «Είδα ένα όνειρο, αλλά κανείς δεν μπόρεσε να μου το εξηγήσει. Άκουσα να λένε για σένα ότι εξηγείς ένα όνειρο όταν το ακούσεις». Ο Ιωσήφ του απάντησε: «Όχι εγώ. ο Θεός μπορεί να απαντήσει ευνοϊκά στο Φαραώ» […]. Και στον Ιωσήφ είπε: «Αφού ο Θεός σε έκανε να τα ξέρεις όλα αυτά, δεν υπάρχει κανένας άλλος τόσο συνετός και σοφός, όπως εσύ. Εσύ θα προΐστασαι στο ανάκτορο μου και όλος ο λαός μου θα υπακούει στις διαταγές σου. Μόνον ως προς το θρόνο θα είμαι ανώτερος σου! 

 Αντί κακού, αγαθόν: Ο Ιωσήφ συγχωρεί και συμφιλιώνεται με τα αδέλφια του (Γέν. 45,1-28 επιλογή) «Ο Ιωσήφ δεν μπορούσε πια να συγκρατηθεί μπροστά σ’ όλους εκείνους που τον περιστοίχιζαν και φώναξε: “Να φύγουν όλοι από μπροστά μου!” Έτσι ήταν μόνος με τ’ αδέρφια του όταν τους φανερώθηκε. […] “Πλησιάστε με, λοιπόν!” τους είπε ο Ιωσήφ. Εκείνοι τον πλησίασαν, και τους είπε: «Εγώ είμαι ο Ιωσήφ ο αδερφός σας, που τον πουλήσατε στην Αίγυπτο. Αλλά τώρα μη λυπάστε και μην έχετε τύψεις που με πουλήσατε, γιατί ο Θεός με έστειλε εδώ πριν από σας για να σας σώσω τη ζωή. […] Δε με στείλατε, λοιπόν, εσείς εδώ, αλλά ο Θεός. Με έκανε σύμβουλο του Φαραώ, υπεύθυνο στο ανάκτορό του, και κυβερνήτη όλης της Αιγύπτου. Τώρα βιαστείτε να πάτε πίσω στον πατέρα μου και του πείτε ότι ο γιος του ο Ιωσήφ λέει: “ο Θεός με έκανε κύριο όλης της Αιγύπτου. Έλα σ’ εμένα, μην αργείς”». 

 Ο 11ος γιος του Ιακώβ από βοσκός έγινε «κορυφαίος» στην «πυραμίδα» του παλατιού του Φαραώ. Πώς; Βλέπει οράματα σημαδιακά. Και ενώ οι γονείς του τον υπεραγαπούν, οι υπόλοιποι τον φθονούν. Τελικά δεν τον σκοτώνουν αλλά τον πουλάνε σε καραβάνι Ισμαηλιτών. Ο Θεός για πολύ καιρό δεν φαίνεται να επεμβαίνει «ωσάν από μηχανής» αλλά λειτουργεί «κρυφά». Και στην Αίγυπτο πετάχτηκε στη «φυλακή», επειδή δεν είπε ΝΑΙ στις προκλήσεις μιας απόλαυσης της στιγμής. Τελικά, όμως, έγινε ο «Υπουργός» των οικονομικών της Υπερδύναμης, αφού βρήκε τη «λύση» στο όραμα με τις αγελάδες. Όταν ήλθαν τα δύσκολα χρόνια της Κρίσης άνοιξε τις αποθήκες. Τα αδέλφια του πεινασμένα, χωρίς να το γνωρίζουν βέβαια, φθάνουν και τον προσκυνούν. Ο Ιωσήφ τους περνά από τεστ για να δει αν έχουν αλλάξει χαρακτήρα. Στο τέλος όταν ο Ιωσήφ κατάλαβε ότι αγαπάνε πραγματικά, τους αποκαλύφθηκε και τους αγκάλιασε με συγκίνηση. Ο γέροντας Ιακώβ με την οικογένειά του, 75 συνολικά άτομα, έφθασε κι αυτός στην Αίγυπτο. 

Τοποθετήστε τις εικόνες από την ιστορία του Ιακώβ και των γιών του στη σωστή σειρά, και γράψτε στη συνέχεια μία μικρή περίληψη της ιστορίας τους με δικά σας λόγια.

 

Πηγή: 

Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Θέματα από την Αγία Γραφή, σελ: 49-56

Συναντώντας την πρώτη μεγάλη πρόκληση: το Δέντρο της Γνώσης του Καλού και του Κακού

Οι πτώσεις των πρωτοπλάστων (Γέν. 3, 1 - 4, 1 - αποσπάσματα): «Ἀδάμ, ποῦ εἶ;»

  «Είπε λοιπόν το φίδι στη γυναίκα: «Αλήθεια είπε ο Θεός να μη φάτε από κανένα δέντρο του κήπου;» Η γυναίκα τού απάντησε: «Μπορούμε να φάμε καρπούς απ’ όλα τα δέντρα, εκτός από κείνο που βρίσκεται στη μέση του κήπου. Ο Θεός είπε να μη φάμε τον καρπό του, ούτε να τον αγγίξουμε, για να μην πεθάνουμε». Τότε το φίδι είπε στη γυναίκα: «Όχι βέβαια! Δεν θα πεθάνετε· ξέρει όμως ο Θεός ότι την ημέρα που θα φάτε απ’ αυτό, θα ανοιχτούν τα μάτια σας και θα γίνεται σαν θεοί, και θα γνωρίζετε το καλό και το κακό». Η γυναίκα είδε ότι οι καρποί του δέντρου ήταν εύγεστοι, ελκυστικοί […] Πήρε, λοιπόν, από τους καρπούς κι έφαγε· έδωσε και στον άντρα της που ήταν μαζί της, και έφαγε κι αυτός. Τότε άνοιξαν τα μάτια και των δύο και κατάλαβαν ότι ήταν γυμνοί. […] Τότε άκουσαν το θόρυβο που έκανε ο Κύριος ο Θεός, καθώς περιπατούσε στον κήπο το δειλινό, και κρύφτηκαν απ’ αυτόν ο Αδάμ και η γυναίκα του ανάμεσα στα δέντρα του κήπου. Αλλά ο Κύριος ο Θεός φώναξε τον Αδάμ και του είπε: «Πού είσαι;» Εκείνος απάντησε: «Σε άκουσα στον κήπο, φοβήθηκα και κρύφτηκα, γιατί είμαι γυμνός». «Ποιος σου είπε πως είσαι γυμνός;» ρώτησε ο Θεός. «Μήπως έφαγες από το δέντρο που σου είχα απαγορεύσει να φας;» Ο Αδάμ αποκρίθηκε: «Η γυναίκα που μου έδωσες, εκείνη μου προσέφερε έναν καρπό και έφαγα». Ο Κύριος ο Θεός ρώτησε τη γυναίκα: «Γιατί το έκανες αυτό;» Εκείνη απάντησε: «Το φίδι με εξαπάτησε και έφαγα». […] Τότε είπε ο Κύριος ο Θεός στο φίδι: «Γι’ αυτό που έκανες, καταραμένο να’ σαι μόνο εσύ απ’ όλα τα ζώα της γης! […] Και στη γυναίκα είπε: «[…] με πόνους θα γεννάς τα παιδιά σου» […]. Μετά είπε στον Αδάμ: «Επειδή άκουσες τη γυναίκα σου κι έφαγες από το δέντρο, απ’ το οποίο σε είχα διατάξει να μη φας, καταραμένη θα είναι η γη εξαιτίας σου. Με μόχθο θα την καλλιεργείς σ’ όλη σου τη ζωή» […] Ο Κύριος ο Θεός έφτιαξε για τον Αδάμ και τη γυναίκα του δερμάτινους χιτώνες και τους έντυσε. […] Έτσι, ο Κύριος ο Θεός έδιωξε τον άνθρωπο από τον κήπο της Εδέμ, για να καλλιεργεί τη γη απ’ την οποίαν είχε προέλθει». 

Πόθος για τη γνώση του καλού και του κακού: 

Επιθυμία που γοητεύει τον άνθρωπο σε κάθε εποχή! Ενώ άνθρωπος απολάμβανε όλη τη χαρά του παραδείσου, το «φίδι» τον ερωτά γιατί του απαγορεύθηκε να φάει τον ένα καρπό. Βεβαίως και το συγκεκριμένο δέντρο ο Θεός το δημιούργησε για να το γευθεί ο άνθρωπος, όταν φθάσει στην κατάλληλη «ηλικία». Διερωτηθήκαμε γιατί, άραγε, στα μάτια της Εύας, ο καρπός του δέντρου της γνώσης του καλού και του κακού, φάνταξε τόσο ελκυστικός; Τι ήταν εκείνο, τελικά, το οποίο γοήτευσε και εκείνην αλλά και τον Αδάμ; Μία πολύ ισχυρή επιθυμία του ανθρώπου κάθε εποχής, είναι να αισθάνεται ότι «έχει την κατάσταση στα χέρια του», ότι είναι δυνατός, ότι είναι κάτι σπουδαίο, κάποιος που έχει ιδιαίτερη σημασία για τους άλλους γύρω τους, κάποιος που μπορεί να εξουσιάζει και να ελέγχει πράγματα και καταστάσεις. Πρόκειται για μία διαχρονική δίψα για γνώση και για δύναμη. Και τούτη η δίψα σαγηνεύει τον άνθρωπο παντού και πάντοτε ασκεί μία ακαταγώνιστη έλξη. Γιατί όμως; Αυτό είναι ένα ζήτημα που αξίζει τον κόπο να μας προβληματίσει. Και επίσης υπάρχουν δύο ακόμη ερωτήματα: 

Πρώτον, γιατί, σύμφωνα με τη βιβλική διήγηση, ο Θεός απαγορεύει τους Πρωτοπλάστους να πραγματοποιήσουν την επιθυμία τους αυτή; 

Και δεύτερον: Γιατί οι Πρωτόπλαστοι φεύγουν από τον Παράδεισο, όταν δοκιμάζουν τον καρπό από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού; Τι συμβαίνει άραγε;  

Την απάντηση στα δύο αυτά ερωτήματα που θέσαμε, θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε στις δύο υποενότητες που ακολουθούν

 Προσεγγίζοντας την έννοια της αμαρτίας: 

Παράβαση ή αποτυχία; Το γεγονός ότι ο Αδάμ και η Εύα έφαγαν από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού, αποτελεί αμαρτία και όχι  αρετή. Γιατί; Τι είναι η αμαρτία; Τι έρχεται στο νου μας καθώς ακούμε τη λέξη αυτή; Πρόκειται μήπως για ένα συνώνυμο της λέξης «παράβαση»; Ας διαβάσουμε και πάλι τη βιβλική αυτή διήγηση, και ας δούμε τι περιγράφεται εκεί: Οι Πρωτόπλαστοι μόλις δοκιμάζουν τον απαγορευμένο καρπό, τότε διαπιστώνουν ότι είναι γυμνοί. Αυτό δείχνει ότι κάτι αλλάζει στη ζωή τους, κάτι το οποίο οι ίδιοι επέλεξαν και οι ίδιοι προκάλεσαν. Τι ακριβώς; Να γίνουν σαν τον Θεό, χωρίς όμως να λάβουν υπόψη τους τις υποδείξεις και τις οδηγίες που Εκείνος τους έδωσε. Οι Πρωτόπλαστοι, λοιπόν, παραβαίνουν μία εντολή που ο ίδιος ο Θεός τους δίνει. Η εντολή αυτή, όμως, δόθηκε για κάποιον συγκεκριμένο σκοπό: Για να μπορούν οι Πρωτόπλαστοι να έχουν μία σχέση ζωής με τον Θεό, που είναι η μόνη και αληθινή πηγή της ζωής. Η εντολή αυτή που δόθηκε στους Πρωτοπλάστους, επομένως, διαφυλάσσει τη σχέση ζωής ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο. Και η παράβαση της εντολής αυτής διαταράσσει τη σχέση ζωής ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο. Συνεπώς, όταν ο Αδάμ και η Εύα δοκιμάζουν τον καρπό από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού, αυτό το οποίο πράττουν δεν είναι μόνο μία παράβαση ή παρακοή απέναντι σε μία εντολή που τους έδωσε ο Θεός, αλλά κατ’ ουσίαν, επιλέγουν να διακόψουν τη σχέση ζωής που είχαν με τον Θεό. 

  Ακόμη, σύμφωνα με το βιβλικό κείμενο της Γένεσης, Ζωή με τον Θεό Πατέρα διαπιστώνουμε ότι η παρακοή των Πρωτοπλάστων, δηλ. ο χωρισμός και η απομάκρυνσή τους από τον Θεό, συνοδεύεται και από μία άλλη συμπεριφορά: δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους, αλλά επιρρίπτουν την ευθύνη γι’ αυτήν στους άλλους. Έτσι, ο Αδάμ θεωρεί ότι για τη βρώση του απαγορευμένου καρπού την ευθύνη έχει η Εύα, ενώ η Εύα με τη σειρά της κατηγορεί το φίδι. Αυτή η αποποίηση της ευθύνης φαίνεται, επίσης, από το γεγονός πως οι Πρωτόπλαστοι μετά τη διάπραξη του προπατορικού αμαρτήματος προσπαθούν να κρυφτούν από τον Θεό. Ο Θεός, όμως, δεν είναι εκδικητής ούτε και καταριέται τους ανθρώπους. Ωστόσο, τούς φανερώνει τις συνέπειες που έχουν οι πράξεις τους. 

 Πώς εισέβαλε το κακό στον κόσμο; Από τη χαρά του παραδείσου στη ζωή «χωρίς» τον Θεό  

Η επιθυμία του ανθρώπου να γεμίσει τη ζωή του με ευτυχία και να γνωρίσει τον κόσμο γύρω του, δεν είναι κάτι το κακό. Ο ίδιος ο Θεός έσπειρε μέσα στην ψυχή του την επιθυμία αυτή. Αυτό φαίνεται στα κείμενα της Αγίας Γραφής. Τότε, γιατί θεωρείται ότι οι Πρωτόπλαστοι διέπραξαν αμαρτία, όταν δοκίμασαν τον απαγορευμένο καρπό; Ποιο είναι ακριβώς το πρόβλημα; Το πρόβλημα δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απόφαση του ανθρώπου να ζήσει χωρίς τον Θεό, μακριά από τον Θεό· η απόφαση του ανθρώπου να γίνει κάτι σπουδαίο, να βρει την ευτυχία στη ζωή του, χωρίς όμως να θέλει να έχει οποιαδήποτε σχέση με την πηγή της ζωής, τον Θεό. Οι Πρωτόπλαστοι έκαναν αυτήν την επιλογή διότι κατασκευάζουν μία ψεύτικη εικόνα για τον Θεό αντί να νιώσουν πως ο Θεός είναι Πατέρας τους και πως τους συντροφεύει σε κάθε τους βήμα, και ότι ο ίδιος θέλει την πρόοδο και την ευτυχία τους, δημιουργούν τη λάθος αντίληψη, ότι ο Θεός είναι ένας τιμωρός και εκδικητής, αστυνομεύοντας τη ζωή τους και προσπαθώντας να εμποδίσει την ευτυχία τους. 

Πηγή : Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ,Θέματα από την Αγία Γραφή, σελ 23-27

Κοσμοείδωλο Παλαιάς Διαθήκης

Πηγή: Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης,Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ,Θέματα από την Αγία Γραφή,σελ: 19 - 20

Βίβλος: ένα ταξίδι γεμάτο εμπειρίες!

1. Τα βιβλία της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης και οι χρονολογίες συγγραφής τους 

 Η Αγία Γραφή, η οποία ονομάζεται και «Βίβλος», δεν είναι ένα βιβλίο. Είναι ένα σύνολο 76 συνολικά βιβλίων (49 της Παλαιάς και 27 της Καινής Διαθήκης), τα οποία μέσα στην ορθόδοξη παράδοση και ζωή θεωρούνται θεόπνευστα. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι τα βιβλία αυτά απεστάλησαν «μαγικά» από τον Θεό στη γη. Η Βίβλος για την Εκκλησία είναι η Αγία Γραφή, καθώς εκεί καταγράφεται η ζώσα εμπειρία ενός τριαδικού Θεού, δηλαδή ενός Θεού προσωπικού και συντροφικού, που φανερώνεται στον άνθρωπο και συνομιλεί μαζί του, ανεξάρτητα από τη φυλή, το φύλο, την καταγωγή ή την εθνότητα του. 

1α. Η σημασία της Παλαιάς Διαθήκης: Η συγγραφή της Παλαιάς Διαθήκης διήρκεσε περίπου μια ολόκληρη χιλιετία μέχρι να γεννηθεί ο Κύριος Ιησούς. Πρόκειται για κείμενα στα οποία καθρεπτίζονται οι συγκρούσεις και οι αντιφάσεις της ζωής – όπως π.χ. η ζήλια και ο φθόνος του Κάιν απέναντι στον Άβελ. Τέτοιες καταστάσεις, που οδηγούν σε συγκρούσεις, μάλλον μάς είναι γνωστές από την καθημερινότητα στο σχολείο, αλλά και τη σχέση μας με τους άλλους. Επίσης, η Παλαιά Διαθήκη, γνωστή και ως «Πρώτη Διαθήκη», αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη είναι η ζωή του ανθρώπου, γεμάτη ρίσκο και κινδύνους. Ο άνθρωπος δεν είναι ικανός να αντιμετωπίσει μόνος τον πόνο και τον θάνατο. Και ακριβώς για τον λόγο αυτό, χρειάζεται να συνδέσει τη ζωή του με την πηγή της ζωής, τον ελευθερωτή Θεό, όπως ακριβώς ένα κινητό όσο εξελιγμένο κι αν είναι, πρέπει να φορτισθεί για να μπορεί να λειτουργήσει.

 1β. Η σημασία της Καινής Διαθήκης: Το πρώτο χρονολογικά βιβλίο της Καινής Διαθήκης (Α΄ Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Θεσσαλονικείς) συγγράφηκε περίπου το 50 μ. Χ. από την Κόρινθο, ενώ το τελευταίο (η Αποκάλυψη) στα τέλη του 1ου αι. Το κεντρικό σημείο αναφοράς στην Καινή Διαθήκη είναι η παρουσία του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού στη γη. Αυτή πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο της βασιλείας του πρώτου Ρωμαίου αυτοκράτορα του Οκταβιανού Αυγούστου (27 π.Χ.-14 μ.Χ.).  Για σαρανταένα ολόκληρα χρόνια αυτός ο αυτοκράτορας έφερε τη γαλήνη, την τάξη, το αίσθημα της ασφάλειας, καθώς και κάποια ευημερία σε μία αυτοκρατορία πολυπολιτισμική, πολυθρησκευτική και «παγκοσμιοποιημένη». Ωστόσο, αυτές οι πολιτικές συνθήκες δεν συγκινούσαν τον απλό άνθρωπο, ο οποίος ζώντας σε μεγάλες πόλεις, ερχόταν αντιμέτωπος μ’ ένα περιβάλλον ηθικής και οικονομικής εξαθλίωσης, διότι η ιδιοκτησία της γης είχε μαζευτεί στα χέρια των ολίγων. Ο άνθρωπος της καθημερινότητας ένοιωθε ένα τεράστιο κενό μέσα στην ψυχή του. Μέσα σ’ έναν τέτοιο κόσμο, ο Ιησούς Χριστός φέρνει κάτι ολότελα καινούργιο και επαναστατικό: προσφέρει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να απαλλαχτεί από τον φόβο του θανάτου και την απόγνωση, δωρίζοντάς του τον καινούριο κόσμο της Βασιλείας του Θεού, την Εκκλησία, το ίδιο του το Σώμα. Η Εκκλησία, όπως δηλώνει η ετυμολογία της λέξης, αποτελεί μία πρόσκληση, μία «έκκληση». Για ποιο πράγμα; Είναι πρόσκληση και έκκληση για έξοδο από τον εγωισμό μας· μια έξοδο που έχει ως στόχο να συναντήσουμε τον προσωπικό Θεό, και να αγκαλιάσουμε τον συνάνθρωπό μας και την κτίση ολάκερη. Η Εκκλησία, το Σώμα του Χριστού, δεν είναι απλώς μία θρησκεία, δηλ. δεν προσπαθεί να ικανοποιήσει τον ευσεβή πόθο του ανθρώπου να συναντήσει κάτι ή κάποιον που υπερβαίνει τις ανθρώπινες δυνάμεις. Ούτε επίσης αποτελεί όπιο, δηλ. το παυσίπονο ενός ετοιμοθάνατου που υποφέρει· πολύ περισσότερο η Εκκλησία προσφέρει στον άνθρωπο το φάρμακο της αθανασίας, όπως θα δούμε σε επόμενες ενότητες. Η Εκκλησία τοποθετεί την Αγία Γραφή πάνω στα άγια λείψανα των μαρτύρων της, εκεί που το ψωμί και το κρασί μεταβάλλονται σε Σώμα και Αίμα του Ιησού Χριστού. Πριν τη θεία Κοινωνία ο «λόγος του Λόγου» της, μεταμορφώνει και αυτός τις ζωές μας, μεταγγίζοντας αληθινή ελπίδα.

 2. Η δράση του Θεού μέσα στην ιστορία των ανθρώπων 

Το κατεξοχήν θέμα της Βίβλου Η Βίβλος είναι γεμάτη αφηγήσεις και περιπέτειες! Στα κείμενά της δεν θα πάρουμε απάντηση στο ερώτημα ποιος είναι ο Θεός· αυτό το οποίο κατά κύριο λόγο μαθαίνουμε μέσα από τη Βίβλο, είναι το πώς δρα ο Θεός. Έτσι, βλέπουμε ότι ο Θεός είναι φίλος του ανθρώπου (φιλάνθρωπος) και του χαρίζει την ελευθερία από κάθε τι που τον σκλαβώνει. Οι αφηγήσεις της Βίβλου χαρακτηρίζονται ως δραματικές, διότι περιγράφουν γεγονότα τα οποία εκτυλίσσονται με απρόσμενο τρόπο, δηλ. έχουν κατάληξη που δεν την περιμένουμε. Αρκετές φορές οι αφηγήσεις δεν έχουν ευτυχές τέλος (happy end), ενώ άλλοτε προσκαλείται ο ίδιος ο αναγνώστης να συμπληρώσει ή και να πραγματοποιήσει το τέλος της αφήγησης (π.χ. τη μαρτυρία της Ανάστασης στο Κατά Μάρκον ή το Ευαγγέλιο στα Έθνη στις Πράξεις). Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει, σε καμία περίπτωση, ότι την Αγία Γραφή μπορεί κανείς να την διαβάζει, να την ερμηνεύει και να την συμπληρώνει όπως θέλει. Απεναντίας, εδώ υποδηλώνεται ότι η Αγία Γραφή προσκαλεί όλα τα μέλη της Εκκλησίας να εφαρμόσουν και να οικειωθούν στη ζωή τους την εν Χριστώ ζωή που αποτυπώνεται στα κείμενά της. Επίσης, στην Αγία Γραφή υπάρχουν και περικοπές που διαθέτουν όχι έναν, αλλά πολλούς Επιλόγους, όπως π.χ. το Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο. Ανεξάρτητα από την ποικιλία αυτή, η συγγραφή και η ανάγνωση των βιβλικών διηγήσεων έχει πάντοτε έναν μοναδικό σκοπό: Να συνειδητοποιήσουμε ως μέλη της Εκκλησίας δύο πράγματα: πρώτον, ότι η παρουσία του Θεού στη ζωή μας αποτελεί το σπουδαιότερο δώρο, που μας χαρίστηκε χωρίς κανένα αντάλλαγμα, από ανεξάντλητη αγάπη για εμάς· και δεύτερον, ότι επειδή έχουμε λάβει το δώρο αυτό, οφείλουμε να γίνουμε ευεργέτες των συνανθρώπων μας. Με ποιον τρόπο; Με το να αγωνιζόμαστε ενάντια σε οτιδήποτε καταστρέφει τον άνθρωπο και την κτίση, χαρίζοντας απλόχερα τη συμπαράστασή μας στους αδυνάτους αυτού του κόσμου, διότι πάνω τους αντικρίζουμε μοναδικές Εικόνες του Χριστού.

3. Ο διάλογος ως βασικό χαρακτηριστικό των βιβλικών διηγήσεων 

 Η Βίβλος δεν αποτελεί έναν κουραστικό μονόλογο του Θεού. Απεναντίας, σε αυτήν κυριαρχεί, από την αρχή μέχρι το τέλος της, το στοιχείο του διαλόγου. Ο διάλογος αυτός έχει ως σημείο αφετηρίας τον ίδιο τον Θεό, καθώς εκείνος δημιουργεί τον άνθρωπο, κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή δική Του. Και επειδή ο άνθρωπος «εικονίζει» τον τριαδικό Θεό, για τον λόγο αυτό μπορεί να επικοινωνεί μοναδικά με τον Δημιουργό του και τον «άλλον». Η πρόσκληση του Θεού για διάλογο διέπει όλη την Αγία Γραφή. Στην καρδιά αυτής της πρόσκλησης βρίσκεται πάντοτε ο ίδιος ο Θεός, ο οποίος λαμβάνει σάρκα και οστά, γίνεται άνθρωπος για χάρη του ανθρώπου, συνομιλεί μαζί του, διδάσκει, θαυματουργεί, σταυρώνεται, πεθαίνει και ανασταίνεται. Μέσα στα βιβλία της Αγίας Γραφής ο αναγνώστης συναντά τους ανθρώπους να διαλέγονται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους: Άλλοτε, αντιλαλούν οι κραυγές διαμαρτυρίας προς τον Θεό για την αδικία που φαίνεται να θριαμβεύει· άλλοτε, παρατηρούνται στιγμιότυπα έντονης διαφωνίας μεταξύ των πρωταγωνιστών, όπως π.χ. το 2ο κεφάλαιο της Επιστολής Προς Γαλάτας, όπου ο Παύλος επιπλήττει τον Πέτρο.  

4. Ο ρεαλισμός των βιβλικών διηγήσεων  

Διαβάζοντας τα κείμενα της Βίβλου, διαπιστώνει κανείς ότι τα πρόσωπα δεν παρουσιάζονται συνήθως χαμογελαστά και «μακιγιαρισμένα», όπως κατά κόρον συμβαίνει στους μεγάλους αστέρες του κινηματογράφου και πολλούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι «ήρωες» της Αγίας Γραφής (όπως ο Δαβίδ και ο Απόστολος Πέτρος) παρουσιάζονται με μεγάλες πτώσεις αλλά και ανατάσεις. Τα πρόσωπα, λοιπόν, σκιαγραφούνται όπως ακριβώς είναι στην πραγματικότητα, χωρίς ωραιοποιήσεις αλλά και χωρίς να αποκρύπτεται τίποτα, ούτε τα ελαττώματα αλλά ούτε και τα προτερήματα. 5. Βίβλος: κείμενα στα οποία αποτυπώνονται εμπειρίες ζωής! Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τη Βίβλο ως την περιγραφή ενός μεγάλου ταξιδιού. Είναι μία πορεία γεμάτη εκπλήξεις, ή μάλλον μία συν-οδοιπορία του Θεού και μάλιστα του Λόγου με τους ανθρώπους. Στο πλαίσιο αυτής της συμπόρευσης ο άνθρωπος βιώνει την παρουσία του Θεού μέσα στην ιστορία. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα ταξίδι γεμάτο εμπειρίες! Η περιπέτεια ξεκινά με το ταξίδι του Αβραάμ, ο οποίος αποχωρίζεται την πατρική του εστία, και μαζί με τη γυναίκα του, τη Σάρρα του «ανοίγεται» σε άγνωστα και ξένα μέρη, έχοντας μοναδικό όπλο την πίστη και την αφοσίωση σ’ έναν Θεό, ο οποίος συνομιλεί μαζί του και εκείνος Τον αναγνωρίζει και Τον ευχαριστεί ως πρόσωπο μοναδικό και ανεπανάληπτο. Το ταξίδι της Βίβλου φτάνει σ’ ένα σημείο κορύφωσης με το Βιβλίο της Αποκάλυψης, για να συνεχιστεί μέσα στη ζωή της ίδιας της Εκκλησίας 

  Στο έργο του «Ὁμιλία εἰς τὸ “ἐξῆλθε δόγμα παρὰ Καίσαρος Αὐγούστου” καὶ εἰς τὴν ἀπογραφὴ τῆς Ἁγίας Θεοτόκου» ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μιλάει για τη σχέση Παλαιάς και Καινής Διαθήκης.

 Όπως τονίζει «Προέλαβεν τὴν Καινὴν ἡ Παλαιὰ, καὶ ἡρμήνευσε τὴν Παλαιὰν ἡ Καινή. Πολλάκις εἶπον, ὅτι δύο Διαθῆκαι, καὶ δύο ἀδελφαὶ, καὶ δύο παιδίσκαι, τὸν ἕνα Δεσπότην δορυφοροῦσι. Κύριος παρὰ Προφήταις καταγγέλλεται, Χριστὸς ἐν Καινῇ κηρύσσεται·…». (ΜPG 50,796). 

Ερμηνεία: «Πρόλαβε την Καινή Διαθήκη η Παλαιά Διαθήκη, και ερμήνευσε την Παλαιά η Καινή. Έχω πει πολλές φορές, ότι οι δύο Διαθήκες (είναι)σαν δύο αδελφές και δύο κόρες, και υπηρετούν τον μοναδικό Θεό. Ο Κύριος παρουσιάζεται στους προφήτες, ο Χριστός κηρύσσεται στην Καινή Διαθήκη.…»

Πηγή: Σωτήριος Δεσπότης, Νικόλαος Παύλου, Αθανάσιος Στογιαννίδης, Α´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Θέματα από την Αγία Γραφή, σελ: 7-14