Το Ισλάμ

Το Ισλάμ αποτελεί τη νεότερη από τις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες και τη δεύτερη σε πληθυσμό παγκοσμίως, μετά τον Χριστιανισμό. Ο όρος είναι αραβικός και σημαίνει την πλήρη υποταγή στο θέλημα του ενός και μοναδικού Θεού, του Αλλάχ, ενώ η λέξη «μουσλίμ» (μουσουλμάνος) αναφέρεται σε αυτόν που παραδίδεται ολοκληρωτικά σε Αυτόν.

 

Ιστορική Ανάδυση και ο Προφήτης Μωάμεθ

Η θρησκεία διαμορφώθηκε τον 7ο αιώνα στην Αραβική Χερσόνησο με το κήρυγμα του Μωάμεθ (570-632 μ.Χ.).

• Η Κλήση: Σε ηλικία 40 ετών, ενώ προσευχόταν σε μια σπηλιά στον λόφο Χίρα, ο Μωάμεθ βίωσε μια βαθιά πνευματική εμπειρία, οραματιζόμενος τον αρχάγγελο Γαβριήλ, ο οποίος τον διαβεβαίωσε ότι είναι ο απεσταλμένος του Θεού.
• Η Εγίρα (622 μ.Χ.): Λόγω των διώξεων που υπέστη στη Μέκκα από την πολυθεϊστική κοινωνία, ο Μωάμεθ αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στη Μεδίνα. Το γεγονός αυτό, γνωστό ως Εγίρα, αποτελεί την αφετηρία του μουσουλμανικού ημερολογίου.
• Η Επικράτηση: Στη Μεδίνα οργάνωσε την πρώτη μουσουλμανική κοινότητα (ούμμα) και το 630 μ.Χ. κυρίευσε τη Μέκκα, καθιστώντας την κέντρο της νέας θρησκείας.

Θεολογία και Ιερές Πηγές

• Αλλάχ: Πιστεύεται ως ο παντοδύναμος δημιουργός και προνοητής του σύμπαντος. Χρησιμοποιούνται 99 ονόματα για να περιγραφούν οι ιδιότητές Του, ενώ το εκατοστό παραμένει μυστήριο.
• Κοράνιο: Είναι το ιερό βιβλίο και το θεμέλιο του Ισλάμ, το οποίο οι πιστοί θεωρούν αντίγραφο του ουράνιου πρωτοτύπου που αποκαλύφθηκε σταδιακά στον Μωάμεθ. Αποτελείται από 114 κεφάλαια (σούρες) γραμμένα στα αραβικά.
• Βασικές Διδασκαλίες: Περιλαμβάνουν την πίστη στους αγγέλους (με τον Ιμπλίς ως εκπεσόντα διάβολο), στους προφήτες (ο Μωάμεθ είναι η «σφραγίδα των προφητών»), στην ανάσταση των νεκρών και στην έσχατη κρίση. Επίσης, κυριαρχεί η πίστη στο «κισμέτ» (πεπρωμένο).
• Σούννα και Χαντίθ: Περιλαμβάνουν τις πράξεις, τα λόγια και τις παραδόσεις του Προφήτη, οι οποίες συμπληρώνουν τη διδασκαλία του Κορανίου.

Οι Πέντε Στύλοι (Λατρευτικά Καθήκοντα)

Η έμπρακτη αφοσίωση στον νόμο του Αλλάχ εκφράζεται μέσα από πέντε βασικές υποχρεώσεις:

1. Ομολογία πίστεως (σαχάντα): Η διακήρυξη «Δεν υπάρχει άλλος θεός εκτός από τον Αλλάχ και ο Μωάμεθ είναι ο απόστολος του Αλλάχ».
2. Προσευχή (σαλάτ): Τελείται υποχρεωτικά πέντε φορές την ημέρα με κατεύθυνση προς τη Μέκκα.
3. Ελεημοσύνη (ζακάτ): Θρησκευτικό χρέος προσφοράς μέρους της περιουσίας (συνήθως 2,5%) προς τους φτωχούς και την κοινότητα.
4. Νηστεία (σαούμ): Πραγματοποιείται κατά τον μήνα Ραμαντάν, όπου οι πιστοί απέχουν από τροφή και ποτό από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου.
5. Ιερή αποδημία (χατζ): Το προσκύνημα στη Μέκκα τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του πιστού.

 Κοινωνική Οργάνωση και Διάκριση Κλάδων

• Σαρία: Ο ηθικός και θρησκευτικός νόμος που ρυθμίζει κάθε λεπτομέρεια του δημόσιου και ιδιωτικού βίου. Στο παραδοσιακό Ισλάμ, θρησκεία και κράτος ταυτίζονται.
• Ούμμα: Η παγκόσμια μουσουλμανική κοινότητα που υπερβαίνει φυλετικές και εθνικές διακρίσεις, θεωρώντας όλους τους πιστούς ως ένα σώμα.
• Σουνίτες και Σιίτες: Μετά τον θάνατο του Μωάμεθ προέκυψε σχίσμα λόγω διαφωνίας για τη διαδοχή. Οι Σουνίτες (80%) δέχτηκαν τους χαλίφες ως ηγέτες, ενώ οι Σιίτες (20%) υποστήριξαν ότι η ηγεσία ανήκει στον οίκο του Αλή (εξάδελφος του Μωάμεθ) και στους Ιμάμηδες.
• Σουφισμός: Μια μυστική και πνευματική τάση που επιδιώκει την εσωτερική ένωση με τον Θεό μέσα από την άσκηση και την αγάπη.

 Χώρος Λατρείας και Τέχνη

Το τζαμί (τέμενος) είναι ο χώρος συγκέντρωσης για προσευχή, με την Παρασκευή να αποτελεί την επίσημη ημέρα λατρείας. Χαρακτηρίζεται από τον μιναρέ (πύργος καλέσματος), το μιχράμπ (εσοχή που δείχνει τη Μέκκα) και το μινμπάρ (άμβωνας). Η ισλαμική τέχνη είναι ανεικονική, αποφεύγοντας την απεικόνιση προσώπων και ζώων, και δίνοντας έμφαση στην καλλιγραφία και τα γεωμετρικά σχήματα

Ισλάμ

 Η προσευχή εκφράζει μια προσωπική σχέση με το Άγιο που καταργεί τα όρια ιδιωτικού/δημόσιου 

Στάση: Το «σουτζούντ» (γονυκλησία) βιώνεται ως απόλυτη ταπεινότητα μπροστά στον Αλλάχ 

Ισλάμ: Σημαίνει την εκούσια υποταγή στο θείο θέλημα ως πηγή ασφάλειας και σκοπού 

Κοράνιο: Νοηματοδοτείται ως ο «αισθητός λόγος» του Θεού, το μοναδικό σημείο παρουσίας Του στον κόσμο

5 Στύλοι: Ομολογία, Προσευχή, Ελεημοσύνη (Ζακάτ), Νηστεία (Ραμαζάν), Προσκύνημα 

Κισμέτ: Η ανάλυση της αντίφασης μεταξύ της προδιαγεγραμμένης βούλησης του Αλλάχ και της ηθικής ευθύνης του ανθρώπου 

Κοινότητες: Οι Σουνίτες βασίζονται στην ομοφωνία, οι Σηίτες στη μυστική διαδοχή των Ιμάμηδων .
Συνύπαρξη: Η εφαρμογή του διαλόγου ως μέσο υπέρβασης της προκατάληψης και της μισαλλοδοξίας 

Η Λατρεία στον Κόσμο: Η θρησκευτική πράξη στο Ισλάμ δεν περιορίζεται στον ναό. Σύγχρονοι πιστοί εντάσσουν την προσευχή στην καθημερινή τους δράση, εξισορροπώντας τις υλικές και πνευματικές ανάγκες της ύπαρξης.

Η Υποταγή και ο Λόγος: Το νόημα της ζωής πηγάζει από την υποταγή (Ισλάμ) στον Αλλάχ. Το Κοράνιο δεν είναι ένα απλό βιβλίο, αλλά η ζωντανή παρουσία του θείου λόγου ανάμεσα στους ανθρώπους.

Διάλογος και Συμβίωση: Στην πράξη, η πρόκληση είναι η ειρηνική συνύπαρξη σε έναν πλουραλιστικό κόσμο. Η υπέρβαση της ισλαμοφοβίας απαιτεί τη μετάβαση από τη μισαλλοδοξία στον νηφάλιο διαθρησκειακό διάλογο.

Σε ποιές χώρες ζουν οι περισσότεροι μουσουλμάνοι;

Η ιδέα ότι ο Χριστιανισμός αποτελεί την πιο διαδεδομένη θρησκεία στον κόσμο, σύντομα αναμένεται να αποτελέσει παρελθόν. Το Ισλάμ αναμένεται να κατακτήσει, τα επόμενα χρόνια, τη θέση της πιο δημοφιλούς θρησκείας. Εντός των επόμενων 50 ετών, ο αριθμός όσων ασπάζονται το Κοράνι θα διπλασιαστεί και θα ξεπεράσει τον χριστιανισμό, που εδώ και πολλά χρόνια παραμένει στην πρώτη θέση.

Οι λόγοι αυτής της ραγδαίας ανάπτυξης του Ισλάμ οφείλονται κυρίως σε δημογραφικά στοιχεία. Όπως διαπίστωσε το Κέντρο Έρευνας Pew, ο μέσος όρος ηλικίας τεκνοποίησης στους μουσουλμάνους είναι τα 24, ενώ στους μη στα 32, αυξάνοντας έτσι τα ποσοστά γονιμότητας τους με τις μουσουλμάνες να αποκτούν περισσότερα παιδιά σε μικρότερη ηλικία.

Τις ερχόμενες δεκαετίες, ο παγκόσμιος πληθυσμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 32%, με τον αριθμό των μουσουλμάνων να αυξάνεται κατά 70% – δηλαδή από 1,8 δισεκατομμύρια το 2015 θα ανέλθει σε σχεδόν 3 δισεκατομμύρια το 2060.

Με άλλα λόγια, αν και το 2015 οι μουσουλμάνοι αποτελούσαν το 24,1% του παγκόσμιου πληθυσμού, μέχρι το 2060 ένας στους τρεις κατοίκους του πλανήτη θα είναι μουσουλμάνος.

Περισσότεροι από το 1/3 των μουσουλμάνων ζουν στην Αφρική και στη Μέση Ανατολή, περιοχές όπου παρατηρείται η μεγαλύτερη αύξηση πληθυσμού. Στην πραγματικότητα, εκτιμάται ότι οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί θα παρουσιάσουν αύξηση σε όλες τις χώρες του κόσμου, εξαιρουμένης της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, καθώς εκεί δεν κατοικούν πολλοί.

Σε ποιές χώρες ζουν οι περισσότεροι μουσουλμάνοι;

Σύμφωνα με το Pew, τη CIA World Factbook και άλλες πηγές, αυτές είναι οι χώρες με τους πιο πολλούς μουσουλμάνους:

Μαλδίβες: Το 100% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Μαυριτανία: Από το 1960, η Μαυριτανία έχει μετατραπεί σε ισλαμική δημοκρατία και το 100% του πληθυσμού της είναι μουσουλμάνοι.

Αφγανιστάν: Το 99,8% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Τυνησία: Το 99,8% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι. Ιράν: Το 99,7% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι, κυρίως Σιίτες.

Ιράκ: Το 99% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Μαρόκο: Το 99% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Υεμένη: Το 99% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Σομαλία: Το 98,9% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Τουρκία: Το 98,6% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Νιγηρία: Το 98,3% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Αλγερία: Το 98,2% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Σαουδική Αραβία: Το 97,1% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Τζιμπουτί: Το 97% του πληθυσμού του Τζιμπουτί, στο Κέρας της Αφρικής, είναι μουσουλμάνοι.

Σουδάν: Το 97% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Αζερμπαϊτζάν: Το 96,9% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Τατζικιστάν: Το 96,7% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Λιβύη: Το 96,6% της Λιβύης είναι μουσουλμάνοι.

Ουζμπεκιστάν: Το 96,5% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Πακιστάν: Το 96,4% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Σενεγάλη: Το 95,9% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Κόσοβο: Το 95,6% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.

Γκάμπια: Το 95,3 % του πληθυσμού της Γκάμπια είναι μουσουλμάνοι.

Μάλι: Το 95% του πληθυσμού στο Μάλι είναι μουσουλμάνοι.

Ιορδανία: Το 93,8% του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι.


Πηγή


Διαβάστε επίσης:
Σε ποιες χώρες ζουν οι περισσότεροι χριστιανοί και σε ποιες οι περισσότεροι μουσουλμάνοι

Παγκόσμια εκτίμηση ποσοστών και πιστών θρησκειών (από το 2020 ως το 2025)

Σε ποιες χώρες ζουν οι περισσότεροι χριστιανοί και σε ποιες οι περισσότεροι μουσουλμάνοι

Εν μέσω των κλιμακούμενων γεωπολιτικών εντάσεων και της οικονομικής ύφεσης που σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια, το θρησκευτικό σκηνικό του πλανήτη αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς, προφανώς και εξαιτίας των αλλαγών στα ποσοστά γονιμότητας που έχουν επηρεαστεί από τις εξελίξεις.

Σύμφωνα με έρευνα που είχε πραγματοποιήσει το Ινστιτούτο Pew Research στο παρελθόν, ο χριστιανισμός θα παραμείνει η θρησκεία με την μεγαλύτερη απήχηση στον κόσμο, ωστόσο το ισλάμ θα αυξηθεί με ταχύτερους ρυθμούς από οποιαδήποτε άλλη θρησκεία.

Σε νέα έκθεση που δημοσιοποίησε πρόσφατα, παραθέτει τους πίνακες με τους μεγαλύτερους χριστιανικούς και μουσουλμανικούς πληθυσμούς του κόσμου οι οποίοι αναδεικνύουν τις διαφορές στη συγκέντρωση, την ποικιλομορφία και τις προβλεπόμενες αλλαγές που αφορούν τις δύο μεγαλύτερες θρησκείες παγκοσμίως.

Συμπερασματικά, αποδεικνύεται πως ο μεγαλύτερος μουσουλμανικός πληθυσμός είναι συγκεντρωμένος κυρίως στα βασικά πληθυσμιακά κέντρα του ισλάμ σε σύγκριση με τον χριστιανισμό που είναι διασκορπισμένος σε ολόκληρο τον κόσμο.

Πράγματι, περίπου τα 2/3 (65%) των μουσουλμάνων στον κόσμο ζουν στις χώρες στις οποίες καταγράφονται οι δέκα μεγαλύτεροι μουσουλμανικοί πληθυσμοί, την ώρα που μόνο το 48% των χριστιανών συγκεντρώνονται στις δέκα χώρες με τους μεγαλύτερους χριστιανικούς πληθυσμούς.

Με άλλα λόγια, περίπου το 52% των χριστιανών ζουν σε άλλες χώρες από αυτές στις οποίες καταγράφονται οι μεγαλύτεροι χριστιανικοί πληθυσμοί, ενώ το ίδιο ισχύει και για το 1/3 περίπου των μουσουλμάνων.

Στις χώρες που κατά βάση θεωρούνται χριστιανικές ή μουσουλμανικές επίσης ζουν και πολλοί άνθρωποι οι οποίοι δεν πιστεύουν σε καμία από τις δύο αυτές θρησκείες. Στην Ινδία, η οποία ήταν ανέκαθεν η δεύτερη χώρα στην οποία ζούσαν οι περισσότεροι μουσουλμάνοι, το ισλάμ είναι πλέον θρησκεία μειοψηφίας, δηλαδή μόνο το 15% του πληθυσμού πιστεύει στις αρχές του. Αντιθέτως, οι περισσότεροι πολίτες δηλώνουν ινδουιστές. Η Νιγηρία θεωρείται η χώρα με τον έκτο μεγαλύτερο πληθυσμό χριστιανών στον κόσμο (87 εκατομμύρια), ενώ την ίδια ώρα εκεί καταγράφεται ο πέμπτος μεγαλύτερος μουσουλμανικός πληθυσμός (90 εκατομμύρια).

Ακόμα κάτι το οποίο αξίζει να αναφερθεί από τα συμπεράσματα της έρευνας είναι το γεγονός πως οι πληθυσμοί των εκάστοτε θρησκειών με το πέρασμα των χρόνων απομακρύνονται από τους παραδοσιακούς τους κόμβους. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως πλέον οι πέντε πρώτες μουσουλμανικές χώρες βρίσκονται στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία ή στην υποσαχάρια Αφρική και όχι στη Μέση Ανατολή. Οι περισσότεροι από την άλλη χριστιανοί είναι συγκεντρωμένοι στις ΗΠΑ και όχι στην Ευρώπη, όπως ίσως θα ήταν το αναμενόμενο.

Στο σύνολο, ο χριστιανισμός μετρά περίπου 2,3 δισεκατομμύρια πιστούς στον κόσμο την ώρα που το ισλάμ μετρά σχεδόν 1,8 δισεκατομμύρια. Το χάσμα αυτό αναμένεται να περιοριστεί μέχρι το 2060, δεδομένου ότι οι μουσουλμάνοι, κατά μέσο όρο, γεννούν νεότεροι παιδιά από τους χριστιανούς. Είναι παράλληλα στην παράδοσή τους να αναθρέφουν περισσότερα παιδιά.

Επιπλέον το 2060, το ποσοστό των μουσουλμάνων που θα ζουν στις χώρες με τους δέκα μεγαλύτερους μουσουλμανικούς πληθυσμούς αναμένεται να είναι ελαφρώς χαμηλότερο από ό, τι σήμερα (60% έναντι 65%). Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των χριστιανών που ζουν στις δέκα χώρες με τους υψηλότερους χριστιανικούς πληθυσμούς αναμένεται να παραμείνει το ίδιο (48%).

Άξιο επίσης προσοχής είναι το συμπέρασμα πως μέχρι το 2060 η Ινδία αναμένεται να υποκαταστήσει την Ινδονησία ως η χώρα με τον μεγαλύτερο μουσουλμανικό πληθυσμό, ωστόσο ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Ινδίας θα παραμείνει μειονότητα σε σχέση με τις άλλες ινδουιστικές χώρες.

Οι ΗΠΑ είναι η χώρα στην οποία καταγράφεται ο μεγαλύτερος χριστιανικός πληθυσμός, ενώ το ίδιο θα ισχύει και σε κάποιες δεκαετίες από τώρα. Δίπλα της τα επόμενα χρόνια αναμένεται να βρεθούν και οι Τανζανία, Ουγκάντα και Κένυα, ενώ η Ρωσία, η Γερμανία και η Κίνα θα πέσουν από την κορυφή που βρίσκονται.

Πηγή

Σουνίτες-Σηίτες

Η φλόγα της αντιπαλότητας μεταξύ των δύο βασικών κλάδων του Ισλάμ καίει εδώ και αιώνες. Ξεκίνησε αμέσως μετά το θάνατο του προφήτη Μωάμεθ, το 632 μ.Χ. και έχει να κάνει με το ποιος θα ήταν ο διάδοχος του, αφού ο ίδιος δεν όρισε κάποιον.

Οι περισσότεροι σιιτικοί πληθυσμοί βρίσκονται στο Ιράν, το Ιράκ, τη Συρία, το Λίβανο και το Μπαχρέιν.

Στην Τουρκία, τη Συρία, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία, η πλειοψηφία είναι σουνίτες. Συνολικά, σε παγκόσμα κλίμακα οι σουνίτες αποτελούν το 85 έως 90% του μουσουλμανικού κόσμου.

Οι πολιτικές διαφορές

Οι ιδρυτές της σέκτας των σιιτών υποστήριξαν ότι η εξουσία πρέπει να περάσει στο γαμπρό και ξάδελφο του Προφήτη Μωάμεθ, Αλί, και στη συνέχεια στους αρσενικούς διαδόχους του. Οι σιίτες, αναφέρουν πηγές, θεωρούν ότι ο Μωάμεθ όρισε ως διάδοχο του τον Αλί. Ωστόσο, κάποιοι από τους πιστούς του, βιάστηκαν να χρίσουν νέο πνευματικό ηγέτη τους, τον πεθερό του Προφήτη, Αμπού Μπάκρ. Σε εκείνο το σημείο ακριβώς ξεκίνησαν οι προστριβές και διαμάχες. Αν και οι διαφορές ήταν στην αρχή πολιτικές, στη συνέχεια, αναπτύχθηκαν και θρησκευτικές διαφορές.

Το ίδιο το όνομα των σιιτών προέρχεται από την αραβική λέξη «σία», που σημαίνει διάδοχος.

Τελικά ο Αλί επελέγη για να γίνει ο τέταρτος χαλίφης το 656 μ.Χ., κάτι που προκάλεσε κύμα βιαιοτήτων. Το σχίσμα παγιώθηκε το 680 μ.Χ., όταν δολοφονήθηκε στην Καρμπάλα του Ιράκ, ο γιος του Αλί, Χουσεΐν.

Οι σιίτες ηττήθηκαν, αλλά διατήρησαν τις κοινότητές τους σε πολλές περιοχές του μουσουλμανικού κόσμου και συσπειρώθηκαν γύρω από το γιο του Χουσείΐν.

Οι σουνίτες, που πήραν το όνομα τους από τη λέξη σούνα (παράδοση) ακολούθησαν το γιο του κυβερνήτη της Δαμασκού, Γιαζίντ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life, στις περισσότερες χώρες της Μέσης Ανατολής, περίπου το 40% των σουνιτών, δεν θεωρούν ότι οι σιίτες είναι πραγματικοί μουσουλμάνοι. Από την άλλη οι σιίτες υποστηρίζουν ότι ο δογματισμός των σουνιτών και η προσκόλληση τους στην παράδοση δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για τον εξτρεμισμό.
Διαφορές στην άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων

Εκτός από τη βασική διαφορά ότι οι σιίτες προσεύχονται τρεις φορές την ημέρα, ενώ οι σουνίτες πέντε, υπάρχουν μεταξύ τους διαφορές και σε σχέση με την αντίληψη του Ισλάμ.

Οι μουσουλμάνοι βασίζουν την πίστη τους στο Κοράνι και τις Χαντίθ, δηλαδή τις προφορικές «οδηγίες» για τον τρόπο λατρείας και ζωής, τον οποίο πρέπει να ακολουθούν οι πιστοί.

Το Κοράνι και οι Χαντίθ προσδιορίζουν τη Σαρία, δηλαδή τον ισλαμικό νόμο, που ρυθμίζει τους κανόνες οι οποίοι διέπουν θέματα ιδιοκτησίας, κληρονομιάς, γάμου, διαζυγίου, συμβόλαια, συμφωνητικά, εμπορικές και τραπεζικές συναλλαγές, επενδύσεις, δάνεια, υποθήκες.

Οι σουνίτες ακολουθούν τις δικές τους Χαντίθ, ενώ οι σιίτες αποδέχονται διαφορετική έκδοση των Χαντίθ και δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στα κηρύγματα του Αλί και των απογόνων του.

Μία από τις πιο σημαντικές διαφορές σιιτών-σουνιτών είναι ότι οι σιίτες θεωρούν ότι οι ιμάμηδες έχουν θεϊκή προέλευση και δεν είναι απλώς «βοηθοί» του Προφήτοι αλλά εκπρόσωποί του στη γη. Με αυτή τη λογική δεν προσκυνούν μόνο στη Μέκκα, αλλά στους τάφους των 11 από τους 12 ιμάμηδες (καθώς ο 12ος, ο Μεχντί, θεωρείται κρυμμένος ή ότι έχει εξαφανιστεί).

Οι σουνίτες δεν αποδίδουν, τόση μεγάλη αξία στους ιμάμηδες, αντίθετα αποκαλούν με αυτό το όνομα όλους τους πνευματικούς ηγέτες της μουσουλμανικής κοινότητας.

Και τα δύο ρεύματα αποδέχονται τους πέντε πυλώνες της Πίστης: Ομολογία της Πίστης, Προσευχή, Φόρος ελεημοσύνης, Νηστεία, Προσκύνημα στη Μέκκα. Ωστόσο, σε αυτούς οι σιίτες προσθέτουν ακόμα πέντε πυλώνες: τη Μοναδικότητα του Θεού, τη δύναμη του Προφήτη, την Ανάσταση, τη Θεϊκή Δικαιοσύνη και την Πίστη στην πολιτική και πνευματική ανωτερότητα των απογόνων του Προφήτη.

Πηγή

Διαβάστε επίσης:

Ιερατείο και «ιερωσύνη» στο Ισλάμ

Το Ισλάμ (A΄)

Το Ισλάμ (Β΄)

Ισλάμ - Σούφι, Σουνίτες, Σηίτες (κουίζ)

Κουίζ τριών ερωτήσεων (πολλαπλών επιλογών, αντιστοίχισης), με θέμα την ισλαμική θρησκεία. Στόχος του μαθησιακού αντικειμένου είναι να δοκιμάσουν οι μαθητές τις γνώσεις τους σχετικά με τις τεχνικές των Σούφι, τα χαρακτηριστικά των Σουνιτών και των Σηιτών και τον ρόλο του Ισλάμ σήμερα.

Ισλάμ - Κοράνιο, βασικές διδασκαλίες, Εγίρα, Μωάμεθ (κουίζ)

Κουίζ πέντε ερωτήσεων (πολλαπλών επιλογών), με θέμα την ισλαμική θρησκεία. Στόχος του μαθησιακού αντικειμένου είναι να δοκιμάσουν οι μαθητές τις γνώσεις τους σχετικά με τις βασικές διδασκαλίες του Ισλάμ, το Κοράνιο, τον Μωάμεθ, την Εγίρα και το Χατζ.

Η εικόνα της Ορθοδοξίας στις Ισλαμικές χώρες

Η εικόνα της Ορθοδοξίας στις Ισλαμικές χώρες

(Περίληψη εισήγησης στην Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών, Σάββατο 3 Μαρτίου 2007)

 Chadi Ayoubi 

 Ο σχέσεις των μουσουλμάνων με την Ορθοδοξία είναι αρκετά παλαιές: Το Ισλάμ θεωρεί τον εαυτό του ως τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας των θεϊκών αποκαλύψεων που κάλεσαν τον κόσμο στον μονοθεϊσμό, αφού προηγήθηκαν ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός. Υπάρχουν αρκετές αναφορές για τους χριστιανούς στο Κοράνι, όπου χαρακτηριστικά αναφέρεται: «οι καλούμενοι χριστιανοί είναι οι μάλλον διατεθειμένοι να αγαπούν τους πιστούς, επειδή έχουν ιερείς αφοσιωμένους στην μάθηση και μοναχούς, και επειδή δεν είναι υπερήφανοι» (1). 

Το Κοράνι περιγράφει επίσης την κατάσταση μετά την ήττα των Βυζαντινών από τους Πέρσες. Οι μουσουλμάνοι ένιωσαν άσχημα για το γεγονός, επειδή οι Βυζαντινοί ανήκαν σε θρησκεία του μονοθεϊσμού. Ενώ αντίθετα οι ειδωλολάτρες (Κουραϊσίτες) χάρηκαν γιατί οι Πέρσες είχαν παρόμοια θρησκεία με αυτούς. «ηττήθηκαν οι Ρωμαίοι. Σε μια κοντινή περιοχή. Αυτοί όμως θα ξανανικήσουν σε μερικά χρόνια» (2).

 Βέβαια οι αναφορές του Κορανίου στους Χριστιανούς είναι πολλές και διαφορετικές, καθώς συζητούν διάφορα θέματα της πίστης και της ιστορίας. Οι πρώτες επαφές μουσουλμάνων και χριστιανών: Είναι γεγονός ότι οι πρώτοι μουσουλμάνοι είχαν ζητήσει άσυλο από τα βάσανα των Κουραϊσιδών στην βασιλεία ενός χριστιανού βασιλέα, του Ναζάσι (3). Το γεγονός αυτό συνέβη πριν την Εγίρα προς την Μεδίνα. Τον Ναζάσι ο Προφήτης Μουχάμμαντ (Μωάμεθ) περιγράφει λέγοντας: είναι ευγενής και στην βασιλεία του δεν αδικείται κανένας (4). Ο Προφήτης Μουχάμμαντ επίσης φιλοξένησε μια πρεσβεία των χριστιανών της περιοχής Ναζράν (5) –περίπου 60 άτομα– στο πρώτο τζαμί του Ισλάμ για δυο περίπου εβδομάδες. Εκεί, στον ίδιο χώρο, οι δυο ομάδες εκτελούσαν τις προσευχές τους χωρίς κανένα πρόβλημα.

 Οι χριστιανοί στο ισλαμικό κράτος, ιστορική ανασκόπηση: Οι μη μουσουλμάνοι –και κυρίως οι χριστιανοί– έχουν συμμετάσχει πολύ ενεργά στην εκπολιτιστική κίνηση που γνώρισε ο ισλαμικός κόσμος, ανήλθαν στα υψηλότερα αξιώματα του κράτους, είχαν μεγάλες περιουσίες και σημαίνουσες θέσεις. Οι χριστιανοί στο ισλαμικό κράτος δεν ήταν μόνο επιστήμονες και μεγάλοι έμποροι? ήταν και συγγενείς μουσουλμάνων, σύζυγοι, συνέταιροι, και γιατροί με μεγάλη φήμη. Είναι χαρακτηριστικό ότι η γυναίκα του Μωαβία ήταν χριστιανή, όπως χριστιανοί ήταν και ο γιατρός του, ο ποιητής του, και τέλος ο υπουργός οικονομίας του. Η θρησκευτική ελευθερία επίσης στην εποχή των Ομμαγυαδών αλλά και των Αββασιδών, έχει αφήσει τα σημάδια της μέχρι σήμερα. Μεγάλες συζητήσεις περί Ισλάμ και Χριστιανισμού, έγιναν στα παλάτια του Μωαβία, και του Abdel Malik, από τους Ομμαγυάδες, όπως επίσης και στα παλάτια του Mahdi και του Maamoun, από τους Αββασίδες. Μερικά κείμενα από εκείνες τις συζητήσεις διασώζονται ακόμα μέχρι σήμερα (6). Υπήρχαν άλλωστε περισσότερες από μία μεταφράσεις των χριστιανικών Γραφών στα αραβικά.

 Ο ιστορικός Al Makdisi, σημειώνει το 985 ότι οι περισσότεροι τραπεζίτες στην Συρία ήταν Εβραίοι, ενώ οι περισσότεροι γιατροί και γραμματείς ήταν χριστιανοί (7). Τα παραπάνω υποδηλώνουν ότι οι ευκαιρίες ήταν ανοικτές για όσους μπορούσαν να συμμετάσχουν στην επιστημονική και οικονομική δραστηριότητα. Οι δύσκολες εποχές που πέρασε ο ισλαμικός κόσμος, όπως οι Σταυροφορίες που διήρκεσαν δύο αιώνες, δεν διέρρηξαν τις καλές σχέσεις μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν ποτέ προβλήματα μεταξύ των δύο κοινοτήτων. 

Σίγουρα προβλήματα υπήρξαν, άλλες φορές πιο έντονα, άλλες πιο ήπια, αλλά πρέπει να τονίσουμε με έμφαση ότι:

 A. Η γενική εικόνα ήταν ιδιαίτερα θετική και η αγαστή συμβίωση ήταν ο κανόνας, ενώ οι παρεξηγήσεις αποτελούσαν την εξαίρεση. 

 B. Προβλήματα επίσης είχαν και οι μουσουλμάνοι μεταξύ τους, όπως βέβαια και οι χριστιανοί μεταξύ τους. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι μουσουλμάνοι διέκριναν τους χριστιανούς πολίτες από την Βυζαντινή αυτοκρατορία, με την οποία είχαν πολιτικές διαφορές και συγκρούσεις (8). 

Αρκετοί δυτικοί συγγραφείς έχουν γράψει πολύ σημαντικά βιβλία για το θέμα των σχέσεων μουσουλμάνων και χριστιανών κατά την εποχή για την οποία κάνουμε λόγο (9). Διαφορετικές θρησκείες, ίσοι πολίτες: Το Ισλάμ, για να είμαστε ειλικρινείς, παρόλο που αναγνωρίζει τις προηγούμενες θρησκείες, δηλ. τον Εβραϊσμό και τον Χριστιανισμό, πραγματεύεται επίσης και την διαφοροποίηση της ισλαμικής πίστης από το «πιστεύω» των προαναφερθέντων μονοθεϊστικών θρησκειών. Η διαφοροποίηση όμως αυτή δεν εμπόδισε τους μουσουλμάνους να συμβιώνουν και να συνεργάζονται με τους χριστιανούς και τους Εβραίους, πιστεύοντας ότι αποτελεί δικαίωμα του καθενός να είναι διαφορετικός, και ότι μόνο ο Θεός έχει δικαίωμα να αμείβει και να τιμωρεί τους ανθρώπους για την πίστη τους.

 Ιδιαίτερη σχέση μουσουλμάνων και ορθόδοξων: Χωρίς καμιά δόση κολακείας, μπορούμε να πούμε ότι οι μουσουλμάνοι έχουν με τους Ορθόδοξους πιο θερμές σχέσεις από ότι με τους χριστιανούς άλλων ομολογιών. Είναι μια σχέση συμβίωσης που έχει διαρκέσει 15 αιώνες. Αυτό άλλωστε σημειώνουν και οι ίδιοι οι Ορθόδοξοι. Χαρακτηριστικά, κάποιος δημοσιογράφος της συριακής τηλεόρασης ρώτησε τον Μακαριότατο πατριάρχη Αντιοχείας, Ιγνάτιο Χαζίμ τον Δ΄, εάν ο Πάπας του Βατικανού ήρθε να συμβάλει σε μια προσέγγιση μεταξύ Ορθοδόξων και Μουσουλμάνων. Ο Πατριάρχης θύμωσε για την ερώτηση, και απάντησε με τα εξής: «μήπως χρειαζόμαστε τον Πάπα για την προσέγγιση με τους μουσουλμάνους αδελφούς μας; Αυτοί είναι πιο κοντά για μας από τον Πάπα του Βατικανού».

 Που βρίσκονται σήμερα οι Ορθόδοξοι και οι Μουσουλμάνοι;

 Οι ορθόδοξοι που ζουν στον ισλαμικό κόσμο καταλαβαίνουν καλά τα προβλήματά του, υποφέρουν όπως και οι μουσουλμάνοι από την πολιτική κατάσταση και την έλλειψη ασφάλειας. Με την εμφάνιση του σύγχρονου κράτους, αρκετές παρεξηγημένες ιστορικές έννοιες έχουν ξεπεραστεί, και αναφερόμαστε πια σε συμπολίτες με τα ίδια δικαιώματα και ίδιες υποχρεώσεις.

 Οι ορθόδοξοι εκτός ισλαμικού κόσμου: Σήμερα, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, ο κόσμος γνωρίζει ραγδαίες αλλαγές και μεταμορφώσεις, οι πληροφορίες μεταδίδονται με πολύ μεγάλη ταχύτητα, οι λαοί μαθαίνουν πολλά ο ένας για τον άλλον. Η Ελλάδα ως χώρα παίζει καθοριστικό ρόλο στο σχηματισμό της εικόνας της Ορθοδοξίας στον ισλαμικό κόσμο. Η ελληνική Ορθοδοξία, άλλωστε, είναι η εγγύτερη αναφορά της αραβικής Ορθοδοξίας. Αρκετοί παράγοντες ενισχύουν θετικά την συγκεκριμένη εικόνα, ενώ άλλοι, αντίθετα, την επιβαρύνουν αρνητικά. Ας ξεκινήσουμε από τη θετική διάσταση: 

  Οι ιστορικές σχέσεις της Ελλάδας με τον ισλαμικό και κυρίως με τον αραβικό κόσμο, υπήρξαν ήπιες και αγαστές από αρχαιοτάτων χρόνων, και, παρόλο που γνώρισαν κάποιες κρίσεις, παρέμειναν σταθερές προς το θετικό.

  Οι θρησκευτικές σχέσεις της Ορθοδοξίας με τον ισλαμικό κόσμο ενισχύονται και ενδυναμώνονται, καθώς τα τέσσερα ορθόδοξα πατριαρχεία βρίσκονται σε ισλαμικές χώρες. 

  Η συνεχής και σθεναρή υποστήριξη του ελληνικού λαού στα ζητήματα που ταλανίζουν τον αραβικό και ισλαμικό κόσμο, και ιδιαίτερα οι διαδηλώσεις που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα για ζητήματα όπως το Παλαιστινιακό και ο πόλεμος στο Ιράκ, είναι ευρέως γνωστά και αναγνωρίζονται με ευγνωμοσύνη από τους Άραβες και τους Μουσουλμάνους.

  Το τραγικό στην υπόθεση αυτή, βέβαια, είναι ότι πολλές από τις δραστηριότητες συμπαράστασης εκ μέρους του ελληνικού λαού δεν μεταδίδονται από τα αραβικά μέσα ενημέρωσης. 

 Ας έρθουμε τώρα στους αρνητικούς παράγοντες: 

  Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει εδώ η υπόθεση του ισλαμικού τεμένους στην Αθήνα, καθώς το ελληνικό κράτος υπόσχεται εδώ και πάρα πολλά χρόνια να χτίσει αυτό το τέμενος, χωρίς ωστόσο να έχει υλοποιήσει αυτήν την υπόσχεση. Είναι αρκετά δυσάρεστο να προσπαθεί κανείς να εξηγήσει στους μουσουλμάνους επισκέπτες της Αθήνας γιατί δεν υπάρχει ένα τέμενος στην πόλη. Η Αθήνα έχει γίνει γνωστή στον ισλαμικό κόσμο ως η μοναδική ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που δεν έχει ισλαμικό τέμενος. Το χειρότερο στην παρούσα υπόθεση είναι ότι οι μουσουλμάνοι από την πλευρά τους δυσπιστούν στις υποσχέσεις της πολιτείας για το τέμενος, παρόλο που έχει ψηφιστεί ο σχετικός νόμος. Οι μουσουλμάνοι δεν μπορούν να καταλάβουν αυτήν την στάση από μια φιλική χώρα, ενώ αντίθετα βλέπουν στις χώρες τους εκατοντάδες ορθόδοξες εκκλησίες και μοναστήρια. 

  η απουσία ενημέρωσης και ενδιαφέροντος τόσο στα ελληνικά όσο και στα ισλαμικά μέσα ενημέρωσης για όσα συμβαίνουν στον ισλαμικό κόσμο και στην Ελλάδα αντίστοιχα, το ότι γνωρίζουμε οι μεν τους δε μέσω των δυτικών μέσων ενημέρωσης, όπως ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω. Να σημειώσουμε εξάλλου ότι στην Ελλάδα οι μουσουλμάνοι δημοσιογράφοι είναι ελάχιστοι. Επίσης, τα ελληνικά Μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν διαφέρουν από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά στην κάλυψη των ζητημάτων που αφορούν τον ισλαμικό κόσμο. 

  Ιδιαίτερα αρνητικό φαινόμενο αποτελούν οι φανατικές απόψεις που εκφέρονται και από τις δυο πλευρές, και οι οποίες δεν ευνοούν τον διάλογο και την συνεργασία. Σε τι μπορούμε να συνεργαστούμε μελλοντικά; Ας εστιάσουμε, τέλος, στα ζητήματα στα οποία μπορούμε να αναπτύξουμε κοινές δράσεις και συνεργασία. Άλλωστε, η διαφορετική πίστη δεν υπήρξε ποτέ εμπόδιο για την συνεργασία μεταξύ των ανθρώπων. Και πρέπει να παραδεχτούμε ότι δεν χρειάζεται να αλλάξει κανείς την πίστη του, ούτε να την προσαρμόσει σε άλλα δόγματα για να έρθουμε πιο κοντά. Αρκεί να σεβόμαστε τον συνάνθρωπό μας, ανεξάρτητα από το χρώμα, την πίστη, την εθνικότητά του. Η συμβίωση, η συνεργασία και η κοινή δράση των πιστών διαφορετικών θρησκειών μπορεί να γίνει σε ανθρώπινο επίπεδο, και πάνω σε ανθρώπινα καθημερινά θέματα. Άλλωστε οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι κοινοί, και αυτό πρέπει να μας οδηγήσει στο να τους αντιμετωπίζουμε από κοινού. Τα ναρκωτικά, ο αλκοολισμός, το τσιγάρο, οι άδικες εκτρώσεις, τα διαζύγια και η κρίση του θεσμού της οικογένειας, η κοινωνική αμέλεια τα εγκλήματα ανηλίκων, η διακίνηση ανθρώπων και μάλιστα των παιδιών, των γυναικών και των προσφύγων, και τόσα άλλα προβλήματα, αποτελούν μια κοινή απειλή για μας όλους. Διάλογος πιστών και όχι θρησκειών, διάλογος πολιτισμένων ανθρώπων όχι πολιτισμών: Οφείλουμε επίσης να επισημάνουμε ότι το ζητούμενο της εποχής μας είναι ένας «Διάλογος των πιστών» και όχι «Διάλογος των θρησκειών», διάλογος πολιτισμένων ανθρώπων και όχι γενικά και αφηρημένα διάλογος πολιτισμών. Σήμερα γίνονται αρκετά συνέδρια και συναντήσεις με τίτλο «διάλογος των θρησκειών» ή «διάλογος των πολιτισμών». Πιστεύω βαθιά ότι αυτά τα συνέδρια πρέπει να αλλάξουν τίτλο, και ίσως κατεύθυνση, ώστε να μετονομαστούν «διάλογος των πιστών» ή διάλογος των πολιτισμένων ανθρώπων. Κι αυτό γιατί τα ζητήματα που μας απασχολούν δεν ήταν ποτέ θρησκευτικά, αλλά ανθρώπινα, και για αυτό πρέπει να τα συζητήσουμε πολιτισμένα. Η πίστη του καθενός μπορεί να είναι κίνητρο για περισσότερη προσέγγιση και συνεργασία, αλλά οφείλουμε να μην την εμπλέξουμε στο θέμα του διαλόγου σαν να ήταν πρόβλημα ή μέρος του προβλήματος. Για να υπερβούμε τις οποιεσδήποτε αμφισβητήσεις, οφείλουμε να διαβάσουμε την ιστορία με περισσότερη αμεροληψία. Τα ευχολόγια που ακούγονται σε κάθε παρόμοια συνάντηση δεν συνεισφέρουν κανένα χρήσιμο έργο. 

 Σημειώσεις 

1 Το Ιερό Κοράνιο, 5- 85.

 2 Το Ιερό Κοράνιο, 2, 2-4.

 3 Δεν βρήκα την ακριβή μετάφραση στα ελληνικά. 

4 Βέβαια οι επαφές δεν περιορίζονται στο συγκεκριμένο γεγονός, οι μουσουλμάνοι και οι χριστιανοί είχαν ανταλλάξει μεταξύ τους πολλές επιστολές, συζητήσεις, δώρα.

 5 Βρίσκεται στην σημερινή Υεμένη. 

6 Ο νεστοριανός Πατριάρχης έχει κάνει μια ομιλία στο παλάτι του Χαλίφη Al Mahdi, το έτος 781, στην οποία υπεραμύνεται του χριστιανισμού. Το κείμενο διασώζεται μέχρι σήμερα, όπως επίσης κι άλλα παρόμοια. 

7 Είναι γνωστό ότι οι χριστιανοί φιλόλογοι είχαν σημαντικό ρόλο στην μετάφραση κειμένων της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και σκέψης προς τα αραβικά.

 8 Οι μουσουλμάνοι έχουν συνάψει αρκετές συνθήκες ειρήνευσης με τους χριστιανούς κατοίκους της Συρίας και της Αιγύπτου την εποχή που είχαν στρατιωτικές συγκρούσεις με τους Βυζαντινούς.

 9 Ένας αξιόλογος συγγραφέας στο συγκεκριμένο θέμα είναι ο Sir Thomas Arnold, που έγραψε βιβλίο με τίτλο: The Preaching to Islam = το κήρυγμα προς το Ισλάμ. 

 * Ο κ. Chadi Ayoubi γεννήθηκε το 1973 και έχει υπηκοότητα Λιβανική. Έλαβε το πτυχίο Ισλαμικών και Αραβικών Σπουδών της I.E.S.H. (Institut Europeen des Sciences Humaines, ΓΑΛΛΙΑ) το 2004 καθώς και της Ακαδημίας Εμπορικού Ναυτικού Ασπροπύργου το 2000. Έχει συνεργαστεί με διάφορα αραβικά Μ.Μ.Ε. (1995-2000) και το 2004 υπήρξε Αρχισυντάκτης της εφημερίδας Microscope στην Αθήνα. Συνεργάστηκε το 2003 με τον τηλεοπτικό αραβικό σταθμό Αλ-Τζαζίρα, του οποίου υπήρξε ανταποκριτής της ιστοσελίδας (2004-2006), όπως και ανταποκριτής του αραβόφωνου καναλιού Ιqraa΄ στην Ελλάδα (2006). Είναι δημοσιογράφος της τηλεόρασης και του ραδιοσταθμού του ΣΚΑΪ από το 2006. Έχει δημοσιεύσει ένα μεγάλο αριθμό άρθρων, ρεπορτάζ και συνεντεύξεων, πολιτικού, οικονομικού και πολιτιστικού περιεχομένου, σε περιοδικά και εφημερίδες: Al Aman (Λίβανος), Αl Μujtamaa (Κουβέιτ) Al Europiya (Λονδίνο) Dunia al Αrab (Αθήνα) Microscope (Αθήνα), και στα websites: Aljazeera.net, Islam Οnline (Κατάρ), Ιslam Τoday (Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα), Αl Μoslim (Σαουδική Αραβία). Επίσης, έχει δημοσιεύσει δεκάδες κλασσικά ποιήματα σε λογοτεχνικά περιοδικά και έντυπα, όπως και δεκάδες αφιερώματα σχετικά με τα ελληνικά αξιοθέατα (Μουσείο Βυζαντινής και Χριστιανής Τέχνης, Μουσείο Μπενάκη, Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, Αθλητικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκη, Λευκός Πύργος), εκθέσεις βιβλίου και φωτογραφίας σε όλη την Ελλάδα, στην ιστοσελίδα του Αl Jazeera. Έχει μεταφράσει το βιβλίο, Οι βασικές αρχές για τις σχέσεις μεταξύ μουσουλμάνων και αλλόθρησκων, του Φαϊσάλ Μαουλαουί, αντιπροέδρου του «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ερευνών και Φάτουα». Συμμετείχε ακόμη στην μετάφραση και επιμέλεια του βιβλίου, Γενική Εισαγωγή στο Ισλάμ, εκδ. ΕΤΡΑ, 2005. Είναι μέλος της Ένωσης Ανταποκριτών ξένου τύπου στην Ελλάδα, 2002, του Universal League of Islamic Literature, 2002, και της International Islamic league for dialogue, 2004.

Πηγή

Χριστιανισμός - Ισλάμ: Σημεία επίδρασης και ουσιαστικές αποκλίσεις (Θεώνη Μπούρα)

Χριστιανισμός - Ισλάμ: Σημεία επίδρασης και ουσιαστικές αποκλίσεις Θεώνη Μπούρα, Μr Πατρολογία, θεολόγος-εκπαιδευτικός 

Το Ισλάμ γεννήθηκε σε ένα χώρο, όπου υπήρχε η προϊσλαμική αραβική θρησκεία, που ήταν πολυθεϊστική κι ο Αλλάχ ήταν ο θεός που λάτρευε η οικογένεια του Μωάμεθ. Στον ίδιο χώρο δραστηριοποιούνταν και Ιουδαίοι και χριστιανοί γιατροί, έμποροι, μουσικοί. 

Το Ισλάμ επομένως διαμορφώθηκε ιστορικά συνδυάζοντας στοιχεία α)της παλιάς αραβικής θρησκείας, όπως τον όνομα του θεού Αλλάχ, β)των εβραίων , όπως είναι η αυστηρή μονοθεία, η ιδέα του εκλεκτού και περιούσιου λαού του θεού που στο Ισλάμ θα ονομαστούν «πιστοί- υποταγμένοι» στο θεό σε αντιδιαστολή με τους απίστους και γ)στοιχεία από αιρετικούς χριστιανούς, όπως οι μονοφυσίτες και οι νεστοριανοί, που είχαν ιδρύσει 2 χριστιανικά αραβικά κράτη διατηρώντας την πολυγαμία των αράβων.

Οι χριστιανικές επιρροές στο Ισλάμ είναι αρκετές 1 και προέρχονται κυρίως από τους νεστοριανούς, τους μονοφυσίτες και τα απόκρυφα χριστιανικά κείμενα δηλαδή νόθα και ψευδεπίγραφα βιβλία των χριστιανών.

 v Οι μουσουλμάνοι πιστεύουν σε ένα Θεό δημιουργό του κόσμου όπως και οι χριστιανοί, όχι όμως σε Τριαδικό Θεό. 

v Πιστεύουν σε ύπαρξη και δράση αγγέλων και μάλιστα του Γαβριήλ στον ευαγγελισμό της Μαριάμ (όχι Θεοτόκου). 

v Αποδέχονται τον ευαγγελισμό της Μαριάμ, την παρθενία της, και την εξ αυτής γέννηση του Ιησού, όχι όμως στο σπήλαιο της Βηθλεέμ αλλά κάτω από μία χουρμαδιά, χωρίς αναφορά στον Ιωσήφ, ούτε στους γονείς της Ιωακείμ και Άννα, αλλά στη Μαριάμ ως κόρη του Εμράν.

 v Προσφωνούν τη Μαριάμ «Δέσποινά μας» και «Κυρία μας Μαριάμ», τη σέβονται ως μητέρα του Ιησού, όχι όμως ως Θεοτόκο, αφού για εκείνους ο Ιησούς δεν είναι Θεός 2 .

 Επηρεασμένοι από τη χριστολογία του Αρείου και του Νεστορίου αποκαλούν τον Ιησού «προφήτη», «απόστολο», «δούλο του Θεού», «Μεσσία», «λόγο του Θεού», «δεύτερο Αδάμ» επειδή γεννήθηκε από Παρθένο με υπερφυσικό τρόπο. Βέβαια δεν Τον θεωρούν Θεό, ούτε Υιό Θεού 3 .

 v Αναφέρουν θαύματα του Ιησού, του αποστόλου του Θεού, όπως τη θεραπεία του εκ γενετής τυφλού, του λεπρού (κι όχι των 10 λεπρών) καθώς και αναστάσεις νεκρών. Αναφέρουν κι ένα θαύμα παρμένο από το απόκρυφο-νόθο-ψευδεπίγραφο ευαγγέλιο του Θωμά, σύμφωνα με το οποίο ο Ιησούς, όταν ήταν μικρός, έφτιαξε ένα πουλί από πηλό, φύσηξε σε αυτό και το πήλινο πουλί ζωντάνεψε 4 .

 v Ο Ιησούς γεννήθηκε «εκ Παρθένου Μαριάμ» και του «πνεύματος του Θεού», πράγμα που δεν απέχει πολύ από το Άγιο Πνεύμα, που δέχονται οι χριστιανοί.

 v Αναφέρουν το θαύμα του Ιησού με το χορτασμό των πεντακισχιλίων στην έρημο και προσθέτουν ότι ο Θεός θα βασανίσει σκληρά όσους δεν πιστέψουν σε αυτό το θαύμα 5 .

 v Επηρεασμένοι από τους Εβραίους δε μπορούν να δεχτούν το πάθος και τη σταύρωση του Ιησού, του αποστόλου του Θεού. Δέχονται ωστόσο τα ιστορικά γεγονότα των παθών και της σταύρωσης, λένε όμως ότι το πρόσωπο που σταύρωσαν οι Ιουδαίοι δεν ήταν ο Ιησούς αλλά κάποιος άλλος όμοιός Του 6 . Δέχονται την ανάληψη του Ιησού, ο Ιησούς ανυψώθη προς το Θεό, απογοητεύοντας τις δόλιες διαθέσεις των εβραίων 7 .

 v Στην Ισλαμική παράδοση υπάρχει η πίστη στη μελλοντική επιστροφή του Ιησού πριν την τελική κρίση και η νίκη του Ιησού κατά του αντιχρίστου, αντίληψη συναφής με την Καινή Διαθήκη. Βέβαια οι μουσουλμάνοι λένε ότι ο Ιησούς, μετά τη νίκη του αντιχρίστου, θα πεθάνει και γι’ αυτό το λόγο έχουν κρατήσει κενή θέση στον τάφο του προφήτη Μωάμεθ στη Μεδίνα 8 .

 Παρατηρούμε ότι το Ισλάμ δέχεται μεν ορισμένα ιστορικά στοιχεία σχετικά με τον Ιησού και την Παρθένο, όμως αρνείται το επίσης ιστορικό γεγονός του πάθους και της θανατικής καταδίκης του Ιησού καθώς και τα ιερά πρόσωπα του Ιωακείμ και της Άννας. Επηρεάστηκε από μονοφυσιτικό περιβάλλον γι’ αυτό αρνείται τον όρο Θεοτόκος για την Παναγία, όρο που αποτελεί κριτήριο ορθοδοξίας και για τον οποίο πολύ αγωνίστηκε ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας ανατρέποντας την αιρετική διδασκαλία του Νεστορίου 9 .

Η θεότητα του Ιησού Χριστού είναι αδιαμφισβήτητη για τους χριστιανούς καθώς «ο Θεός Λόγος (μετά την ενανθρώπηση Ιησούς Χριστός), το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, είναι επίσης ο Υιός ο Αγαπητός, ο μονογενής, που έχει διπλή γέννηση: από τον Πατέρα, χωρίς μητέρα, αχρόνως και εν χρόνω από την Υπεραγία Θεοτόκο με τη χάρη του αγίου Πνεύματος, στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας. Είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, δηλαδή Θεάνθρωπος» 10 .

 1. Βλέπε Γιαννουλάτου, Αναστασίου, Ισλάμ: Θρησκειολογική επισκόπηση, Πορευθέντες 1975.

 2. Η Τράπεζα, 5,19

 3. Ο οίκος Εμράν, 3:52. 

4. Ο οίκος του Εμράν, 3:40-41, 43. 

5. Η Τράπεζα, 5:112-115.

 6. Arberry, Koran(1971), I, 123. 

7. D. Brown, The Cross of the Messiah, σειρά Christianity and the Islam, 3 London 1969, σ. 34.

 8. Hayek, Christ(1959), 239-271 και Burton, Pilgrimage, vol II παρά Rodwell, Koran(1971), 391.

 9. Βλέπε Αρτέμη, Ειρήνης, «Σκάνδαλο οικουμενικόν: η απόρριψη του όρου Θεοτόκος από το Νεστόριο και η ανασκευή της διδασκαλίας του από τον Κύριλλο Αλεξανδρείας, Νέα Σιών 91 (2011), 179-202.

 10. Αρτέμη, Ειρήνης, Αποκλίνοντα στοιχεία στις διδασκαλίες του Ορθοδόξου Χριστιανισμού και του Ισλάμ, 2011 http://www.impantokratoros.gr/DAAAB9B8.el.aspx 

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com 21 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Read more: http://www.egolpion.com/F0CF523E.el.aspx#ixzz3EvEv0YlJ

Ιερατείο και «ιερωσύνη» στο Ισλάμ

Ο τύπος του ραββίνου νομοδιδασκάλου ή γραμματέως χωρίς ειδική ιερωσύνη μεταβιβάστηκε και στο Ισλάμ. Το Ισλάμ είναι θρησκεία αυστηρώς μονοθεϊστική, η οποία έχει σχέση αλλά και μεγάλες διαφορές, ιδίως ερμηνείας, με τις θεμελιώδεις αρχές της βιβλικής παράδοσης, ιουδαϊκής και χριστιανικής, αλλά δεν είναι μυστηριακή θρησκεία και εκκλησιαστικός οργανισμός, όμοιος προς τον οργανισμό της εκκλησίας του Χριστού, η οποία δεν ταυτίζεται με την κοσμική εξουσία. «Η βασιλεία η εμή ουκ έστιν εκ του κόσμου τούτου», είπε ο Κύριος (Ιω.18,36). Το Ισλάμ δεν θεωρεί τον εαυτό του μόνον ως θρησκεία αλλά και ως κοινωνία του Θεού, η οποία συνενώνει θρησκευτική και πολιτική μαζί εξουσία. Γι’ αυτό στο Ισλάμ δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ θρησκείας και πολιτείας, θείου και ανθρωπίνου νόμου. Η θρησκεία είναι η πολιτικώς οργανωμένη κοινότητα (Ούμμα) όλων των μουσουλμάνων. Με την καθαρώς θεωρητική της μορφή, η προσευχόμενη κοινότητα αποτελεί συγχρόνως και το αγωνιζόμενο στράτευμα. Γι’ αυτό ο μουσουλμανικός στρατός αποτελεί «τον στρατό του Αλλάχ» και το δημόσιο ταμείο «το ταμείο του Αλλάχ». Με ανάλογο τρόπο, ο θρησκευτικός νόμος είναι συγχρόνως και νόμος της πολιτείας, όπως τα θρησκευτικά προβλήματα είναι συγχρόνως πολιτικά και τα πολιτικά θρησκευτικά.

Η φύση αυτή του Ισλάμ προέρχεται από τη διπλή ιδιότητα του ιδρυτού του. Ο Μωάμεθ δεν παρουσιάστηκε ως μεσίτης και λυτρωτής, αλλά ως προφήτης του Θεού που προσκομίζει τον θείο Νόμο, δηλαδή το Κοράνιο, ως εντολή του Θεού απαράγραπτη και απαραβίαστη. Ο Μωάμεθ επίσης δεν ήταν μόνον ο προφήτης του Θεού, αλλά και ο αρχηγός της κοινότητάς του. Συνεπώς το Ισλάμ δεν είναι θρησκεία απολυτρωτική. Και εφόσον δεν υπάρχει μεσίτης και λυτρωτής δεν υπάρχουν επίσης ιερατείο και μυστήρια σ’ αυτό, διά των οποίων θα έφερε εις πέρας το απολυτρωτικό έργο του μεσίτη. Επομένως το Ισλάμ δεν γνωρίζει θεία ιερατική αρχή, ούτε για τη φύλαξη της αποκαλύψεως, ούτε για τη μετάδοση της χάριτος του Θεού διά μυστηρίων. Υπάρχουν μόνο οι νομοδιδάσκαλοι ουλεμάδες (‘ulamâ’, γνώστες ή ειδήμονες του νόμου), οι οποίοι σπουδάζουν τον θείο νόμο και καταγίνονται με αυτόν, αλλά είναι λαϊκοί άνδρες, χωρίς ιδιαίτερο ιερατικό χάρισμα. Ως ειδήμονες του ιερού νόμου, αναλαμβάνουν καθήκοντα υπηρεσίας στα τεμένη και τα ιεροδιδασκαλεία, αλλά ως αιρετά μέλη της κοινότητας.

Συν τω χρόνω όμως οι ουλεμάδες, ως ειδήμονες του νόμου και υπηρέτες των μουσουλμανικών τεμενών, απέκτησαν ορισμένα δικαιώματα μέσα στη μουσουλμανική κοινότητα. Έτσι τύποις δημιουργήθηκε ένα είδος «ιερατείου» με μια συγκεκριμένη αιρετή ιεραρχία που συνιστούν ο χαλίφης, ο ιμάμης, ο μουεζίνης, ο χατίπης, ο μουφτής (ανώτερος νομοδιδάσκαλος) και ο καδής, ιεροδικαστής. Όλοι όμως αυτοί είναι αιρετά μέλη της κοινότητας χωρίς ειδικό μυστήριο ιερωσύνης και χωρίς να τελούν μυστήρια.

Από αυτούς, ο χαλίφης δεν υπάρχει σήμερα. Όταν υπήρχε χαλιφάτο, ο χαλίφης ήταν ο αρχηγός της θρησκευτικής και πολιτικής κοινότητας του Ισλάμ και ο προστάτης της πίστης και των πιστών (Αλ-αμίν αλ-μουμινίν), χωρίς όμως χαρισματικές ιδιότητες. Επομένως ο θεσμός του χαλιφάτου είχε ανέκαθεν σημασία κρατικοθρησκευτικού δικαίου και σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος «ισλαμικής παποσύνης».Ο ιμάμης των σουννιτών είναι ο προϊστάμενος και οδηγός των πιστών στην προσευχή, και ιδιαίτερα την μεσημβρινή της Παρασκευής στο κεντρικό τέμενος της κοινότητας. Επειδή η μόνη λατρεία του Θεού στο Ισλάμ είναι η προσευχή (σύντομη και στερεότυπη), για την εύρυθμη τάξη της ο ιμάμης πρέπει να γνωρίζει και να απαγγέλλει εκφώνως όλες τις ευχές, οι οποίες καλούν τους πιστούς να σταθούν όρθιοι, να σκύψουν, να γονυπετήσουν, να κάνουν πρηνείς μετάνοιες ακουμπώντας το μέτωπό τους στο έδαφος, και πάλι, ακολουθώντας τις συνθηματικά εκφωνούμενες ευχές, να εγερθούν σε στάση προσοχής και να ετοιμασθούν για νέες, όπως παραπάνω, μετάνοιες. Παλαιότερα ο ιμάμης ήταν οδηγός των πιστών τόσο στις προσευχές όσο και στα πεδία των μαχών και ταυτιζόταν με τον χαλίφη. Σήμερα παραμένει η ιδιότης του αυτή, αλλά θεωρητικά. Ο μουεζίνης είναι εκείνος που ανέρχεται στον μιναρέ και καλεί τους πιστούς στην προσευχή, ενώ ο χατίπης είναι ο αναγνώστης και κήρυκας του Κορανίου. Ο καδής είναι ο μουσουλμάνος ιεροδικαστής, ο οποίος δικάζει με βάση τους κανόνες της sharî‘a, της ισλαμικής νομοθεσίας. Πολύ σεβασμό απολαμβάνει ο μουφτής. Είναι ο κατεξοχήν νομοδιδάσκαλος, ο οποίος έχει ως καθήκον όχι να ερμηνεύει τον ιερό νόμο ή να αναπτύσσει νέες διατάξεις, αλλά να ανατρέχει στις κωδικοποιημένες ήδη από τον 10ο αιώνα διατάξεις των σχολών του ισλαμικού νόμου και να βγάζει «γνωματεύσεις» (φετβά), με βάση τις οποίες θα κρίνει ο καδής την εκδικαζόμενη υπόθεση. Ως ένα είδος θρησκευτικού νομάρχου σε πόλη μιας επαρχίας, ο μουφτής αποφαίνεται επίσης για περιπτώσεις οικογενειακού δικαίου, δηλ. γάμων, κληρονομιών και διαζυγίων.

Η κύρια διαφορά των σουννιτών από τους σιίτες είναι πολιτική, που επενδύθηκε και με θρησκευτική ορολογία. Πρόκειται για τη μεγάλη διαμάχη περί ιμαμάτου και χαλιφάτου, για το ποιος δηλαδή θα έχει την εξουσία του Ισλάμ, ο ιμάμης των σιιτών ή ο χαλίφης του σουννιτών. Το ζήτημα αυτό ανέκυψε μετά τον θάνατο του Μωάμεθ (632) και οξύνθηκε από το 656 και έπειτα, όταν την ηγεσία του χαλιφάτου ανέλαβε ο Άλη, πρώτος ξάδελφος και γαμπρός του Μωάμεθ στη θυγατέρα του Φατιμά. Και ενώ ο χαλίφης (και διάδοχος του Μωάμεθ) δεν έχει χαρισματικές ιδιότητες αλλά είναι απλός ο κυβερνήτης του Ισλάμ και ο προστάτης της πίστης και των πιστών, ο Ιμάμης των σιιτών είναι όχι μόνον πολιτικός αλλά και χαρισματικός αρχηγός και στο πρόσωπό του συνδυάζει την θρησκευτική και κοσμική συγχρόνως εξουσία. Θεωρείται εξαίρετη προσωπικότητα, η οποία είναι ικανή, χάρη στην θεία έμπνευση (ilhâm), να γνωρίζει την αληθινή έννοια της αποκάλυψης και να ερμηνεύει αλάνθαστα τον θείο νόμο. Νωρίς όμως, ήδη μέσα στον δεύτερο μουσουλμανικό αιώνα, λόγω των διωγμών που υπέστησαν οι σιίτες από την πλειοψηφούσα παράταξη των σουννιτών, ο τελευταίος ιμάμης εξαφανίστηκε και έπαψε η κληρονομική διαδοχή του ιμαμάτου. Επειδή όμως χωρίς ιμάμη δεν μπορεί να υπάρξει σιιτική κοινότητα, οι σιίτες δέχθηκαν ότι ο ιμάμης δεν πέθανε, αλλά με το θέλημα του Θεού κρύφθηκε μυστηριωδώς και παραμένει έκτοτε κρυμμένος παρακολουθώντας και ενισχύοντας από τον κρυφό τόπο την πορεία της κοινότητάς του. Έτσι στη σημερινή σιιτική κοινότητα την πολιτική και θρησκευτική εξουσία του ιμάμη ανέλαβαν ως εκπρόσωποί του (nâ‘ib al-imâm) ορισμένα πρόσωπα μουσουλμάνων νομοδιδασκάλων που ονομάζονται μουζταχίντ ή φακίχ, και φέρουν τον τιμητικό τίτλο του χουτζάτ αλ-Ισλάμ, «της θεολογικής αυθεντίας του Ισλάμ». Ωστόσο αντίθετα προς τους ιμάμηδες αυτοί δεν έχουν την ικανότητα της έμπνευσης. Συνεπώς οι μουζταχίντ ή φακίχ μπορούν να ερμηνεύσουν τις βασικές πηγές του ισλαμικού νόμου μόνο με λογικά και όχι χαρισματικά κριτήρια. Σήμερα πάντως στον σιιτικό κόσμο παρατηρείται μια έντονη διεκδίκηση της θρησκευτικής και κοσμικής εξουσίας από τους ουλεμάδες ή μολλάδες (νομοδιδασκάλους), οι οποίοι τονίζουν την παρουσία του κεκρυμμένου ιμάμη στο πρόσωπό τους, και ηγούνται ενός μαχόμενου ισλαμισμού. Οι σιίτες σήμερα είναι διαιρημένοι σε τρεις ομάδες. Στους Δωδεκαδικούς, που δέχονται δώδεκα ιμάμηδες ως κανονικούς και αποτελούν την πλειοψηφία του ισλαμικού κόσμου, στους Ισμαηλίτες, μια μικρή μειοψηφία σήμερα ανά τον ισλαμικό κόσμο, που δέχονται επτά ιμάμηδες και πρεσβεύουν την θεία ενοίκηση στον ιμάμη, και στους Ζαϊντίτες, που βρίσκονται κυρίως στην Υεμένη και δέχονται πέντε ιμάμηδες ως κανονικούς.

Οι νομοδιδάσκαλοι λοιπόν δεν είναι μεσίτες, αλλά τηρητές και διδάσκαλοι του νόμου του Θεού. Ο Θεός κατά το Ισλάμ, είναι απολύτως απρόσιτος και δεν νοείται προσέγγισή του διά ενδιαμέσων ανθρώπων. Στέλνει τον νόμο του διαμέσου αγγέλου στον προφήτη και απαιτεί απόλυτη υποταγή από τους πιστούς του. Υπό την έννοια αυτή, οι νομοδιδάσκαλοι αποτελούν ένα σώμα εξουσίας, θρησκευτικής και πολιτικής. Δεν έχουν ιδιαίτερο ιερατικό χάρισμα, δεν τελούν μυστήρια για απολύτρωση και είναι αιρετά μέλη εκλεγόμενα για τα συγκεκριμένα καθήκοντα από την κοινότητα.

Σύμφωνα με αυτά γίνεται φανερό ότι το Ισλάμ ρίπτει το κέντρο του βάρους στα καθήκοντα των πιστών απέναντι στο θέλημα του Θεού, και όχι στη θεωρητική θεολογική γνώση. Όχι η δογματική διδασκαλία, αλλά η υποταγή στον Θεό, τον Κύριο του σύμπαντος κόσμου, και η τήρηση των εντολών του συνιστούν την ουσία του Ισλάμ. Όχι επίσης το μυστήριο, αλλά η έμπρακτη απόδειξη της αφοσίωσης στο νόμο του Θεού. Γι’ αυτό πέντε βασικά και λιτά στη διατύπωσή τους καθήκοντα συνιστούν τους λεγόμενους «στύλους του Ισλάμ»: η ομολογία πίστεως, η προσευχή, η ελεημοσύνη, η νηστεία κατά τον μήνα του Ραμαντάν και το ιερό προσκύνημα στη Μέκκα κατά τον μήνα Δούλ Χιτζά.

Η προσευχή (σαλάτ), το δεύτερο καθήκον κάθε μουσουλμάνου, είναι η μόνη λατρεία του Θεού στο Ισλάμ. Γίνεται πέντε φορές την ημέρα, πρωί, μεσημέρι, απόγευμα, κατά την δύση του ηλίου και αργά το βράδυ, με την επίκληση της παντοδυναμίας του Θεού και της δοξολογίας του ονόματός του, και με την παράκληση των προσευχομένων να τους οδηγήσει ο Θεός στον ορθό δρόμο. Η προσευχή χωρίζεται σε δύο μέρη, στις καθημερινές προσευχές και στην προσευχή της Παρασκευής. Οι καθημερινές προσευχές, που δεν διαρκούν περισσότερο από δέκα λεπτά, γίνονται ή στο γειτονικό τζαμί, όπου μπορεί να πάει ο πιστός, ή συνήθως στον χώρο όπου βρίσκεται, στο σπίτι, στη δουλειά του ή ακόμη και στο ύπαιθρο, αρκεί να έχει ένα ειδικό χαλί προσευχής ή ένα πανί ή ακόμη και ένα χαρτί, όπου θα γονατίσει, ώστε να απομονωθεί από το «ακάθαρτο» έδαφος. Απαραίτητη προϋπόθεση για την προσευχή είναι να την αναγγείλει ο μουεζίνης από τον μιναρέ και να προηγηθεί θρησκευτική πλύση των άνω και κάτω άκρων και του προσώπου.

Με την προσευχή ο πιστός κοινωνεί με τον Θεό αλλά και με τους λοιπούς αδελφούς, οι οποίοι προσεύχονται την ίδια στιγμή μαζί του. Τον κατεξοχήν όμως κοινωνικό χαρακτήρα της προσευχής εκφράζει η κοινή προσευχή της Παρασκευής που γίνεται το μεσημέρι στο κεντρικό τέμενος της κοινότητας. Της προσευχής προεξάρχει ο ιμάμης, το «πρότυπο» και ο «οδηγός» της. Αν σε μια σύναξη απουσιάζει ο ιμάμης, το πλήθος επιλέγει ως ιμάμη ένα πρόσωπο από τη σύναξη, το οποίο γνωρίζει το βασικό τυπικό της προσευχής και είναι για την ώρα εκείνη ιμάμης. Η προσευχή της Παρασκευής είναι πανομοιότυπη με αυτή των άλλων ημερών, επαυξημένη μόνο με ανάγνωση περικοπών του Κορανίου και κήρυγμα από τον χατίπη.

Η πρώτη φάση της προσευχής είναι η στιγμή κατά την οποία οι μουσουλμάνοι με το πρόσωπο στραμμένο προς την qibla, δηλαδή προς την Μέκκα, στέκονται όρθιοι και ο ιμάμης αρχίζει τις προσευχές απαγγέλλοντας τρεις φορές το «Αλλάχου Άκμπαρ» («ο Αλλάχ είναι μέγας και ισχυρός») και μια σειρά από άλλες προσευχές. Ακολούθως διαβάζεται το πρώτο κεφάλαιο του Κορανίου η Φάτιχα και αμέσως μετά οι πιστοί αρχίζουν μια σειρά από γονυκλισίες, σύμφωνα με τις εκφωνήσεις του ιμάμη. Αυτές είναι οι λεγόμενες rak‘a. Ακολουθεί η ανάγνωση του Κορανίου και το κήρυγμα, ορισμένες άλλες εκφωνήσεις και γονυκλισίες και η απόλυση. Η όλη προσευχή της Παρασκευής δεν διαρκεί περισσότερο από μισή ώρα.

Άλλη σπουδαία λατρεία είναι το προσκύνημα χατζ, στους ιερούς τόπους της Μέκκας, καθώς και στον τάφο του προφήτη στη Μεδίνα, κατά τον σεληνιακό μήνα Δούλ Χιτζά. Οι προσκυνητές ενδεδυμένοι λευκούς χιτώνες, περιέρχονται επτάκις γύρω από το ιερό της Κάαμπα και ασπάζονται τον ιερό μαύρο λίθο που υπάρχει στο κέντρο. Το ιερό προσκύνημα είναι καθήκον του θρησκευτικού νόμου για κάθε μουσουλμάνο ανάλογα με τις δυνατότητές του. Κατά την ισλαμική διδασκαλία το καθήκον αυτό ισχυροποιεί το αίσθημα των μουσουλμάνων ότι ανήκουν στην θρησκευτική κοινότητα (Ούμμα) της υποταγής στον Θεό. Το προσκύνημα γίνεται για να τιμήσει ο μουσουλμάνος όχι μόνον τους τόπους, όπου έζησε ο προφήτης του Ισλάμ, αλλά και τους τόπους, όπου κατά την μουσουλμανική παράδοση ο Αβραάμ, «ο πρώτος μονοθεϊστής και πατέρας των προφητών», έχτισε μαζί με τον πρωτότοκο γιο του Ισμαήλ τον οίκο της Κάαμπα. Διαρκεί δέκα ημέρες και οι μουσουλμάνοι, αφού επισκεφθούν τελετουργικώς όλα τα μέρη, από τα οποία κατά τους μουσουλμανικούς θρύλους είχε περάσει η Άγαρ και ο Ισμαήλ όταν αποπέμφθηκαν στην έρημο και βρήκαν καταφυγή στην περιοχή της Μέκκας, την τελευταία ημέρα τα εκατομμύρια των προσκυνητών πανηγυρίζουν στην κοιλάδα της Μίνα το μεγάλο πανηγύρι του ‘Id al-Adha (ή τουρκικά Κουρπάν Μπαϋράμ), που συνίσταται στη σφαγή αμνών εις ανάμνησιν της θυσίας του Αβραάμ. Η γιορτή είναι πανισλαμική. Την ημέρα αυτή πανηγυρίζουν όλοι οι μουσουλμάνοι ανά τον κόσμο συμμετέχοντας συμβολικά στο μεγάλο προσκύνημα. Το προσκύνημα δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους μουσουλμάνους να συναντηθούν σαν αδελφοί στους ιερούς τόπους του προφήτη τους και αποτελεί το μέσον για την διεθνή ενότητα της μουσουλμανικής κοινότητας. Πλην του ενθουσιασμού και της πίστης ότι οι μετέχοντες παίρνουν την ευλογία του Θεού, το προσκύνημα δεν έχει κάποιον άλλο απολυτρωτικό χαρακτήρα.

Μια άλλη μεγάλη γιορτή είναι το ‘Id al-Fitr, που γίνεται στο τέλος του μηνός Ραμαντάν και αποτελεί την λήξη της μουσουλμανικής νηστείας. Γιορτάζεται με λαμπρότητα για τρεις ημέρες. Οι πανηγύρεις αυτές, πλην του ευρύτερου θρησκευτικού και κοινωνικού τους χαρακτήρα, δεν έχουν κάποιον άλλο σωτηριολογικό σκοπό. Ο ρόλος του ιμάμη περιορίζεται κατά τις ημέρες αυτές στις στερεότυπες πεντάκις της ημέρας προσευχές. Η παρουσία του επίσης σε τελετές του κύκλου της ζωής (γέννηση, γάμος, θάνατος) είναι προαιρετική και τυπική, χωρίς να φέρει κάποιον ιδιαίτερο ιερατικό χαρακτήρα. Να σημειωθεί ακόμη ότι κατά την γέννηση τέκνου τον ρόλο του ιμάμη τον παίζει ο πατέρας, ο οποίος ψιθυρίζει στο δεξιό αυτί του νεογέννητου την «κλήση προς την προσευχή» (adhan) και στο αριστερό του την ομολογία της πίστεως (bismallah) και έτσι πιστεύεται ότι το κάνει μουσουλμάνο.

Μεγάλη γιορτή των σιιτών είναι η Ashura, κατά την οποία εορτάζεται ο μαρτυρικός θάνατος του Χουσεΐν, τρίτου ιμάμη των σιιτών, και γιου του Άλη, στα Κέρβελα του Ιράκ (681) από τους αντιπάλους του σουννίτες. Την εορτή, που διαρκεί δέκα ημέρες, συνοδεύουν αναπαραστάσεις των αγώνων και του μαρτυρικού θανάτου του Χουσεΐν και συμβολική συμμετοχή του λαού με σφαγή αμνών στο πάθος του Χουσεΐν και της οικογένειάς του.

Από τον 13ο αιώνα οι μουσουλμάνοι γιορτάζουν και τα γενέθλια του Μωάμεθ με ορισμένους εγκωμιαστικούς ύμνους που ψάλλει ο μουεζίνης από τον μιναρέ.

Πηγή

Ραμαζάνι και Μπαϊράμι: Η «Σαρακοστή» των μουσουλμάνων και το τέλος της νηστείας

Ραμαζάν ή Ραμαντάν (Ραμαζάνι στα ελληνικά) είναι ο μήνας της νηστείας, ενώ τα δύο μεγάλα μπαϊράμια (=γιορτές) των μουσουλμάνων στην Ελλάδα είναι το Σεκέρ Μπαϊράμ (Ιντ αλ-φιτρ), και το Κουρμπάν Μπαϊράμ (Ιντ αλ-αντχά).


Οι μουσουλμάνοι γιορτάζουν το τέλος του Ραμαζανίου, του ισλαμικού ιερού μήνα της νηστείας, με το Ιντ αλ-φιτρ (γνωστού και ως Σεκέρ Μπαϊράμ).

Η περίοδος νηστείας είναι διαδεδομένη σε πολλές θρησκείες, όπως στην Ορθοδοξία έχουμε τη Σαρακοστή. Έτσι και οι μουσουλμάνοι γιορτάζουν κάθε χρόνο το Ραμαζάνι.

Το Ραμαζάνι, εκ τoυ τουρκικού ραμαζάν και του αραβικού ραμαντάν, είναι θρησκευτική μουσουλμανική εορτή νηστείας. Αποτελεί ονομασία του ένατου μήνα του μουσουλμανικού έτους, κατά τον οποίο, σύμφωνα με την παράδοση, δόθηκε το Κοράνι στους ανθρώπους προκειμένου οι κανόνες του να αποτελέσουν οδηγό της ζωής τους. Έτσι το Ραμαζάνι χαρακτηρίζεται ως ένας από τους «πέντε στύλους» του Ισλάμ με χαρακτήρα υπακοής, εξιλασμού και προσευχής προς τον Θεό.

Σύμφωνα με τον κυλιόμενο χαρακτήρα που παρουσιάζει το αραβικό ημερολόγιο, κάθε χρόνο το Ραμαζάνι εορτάζεται κατά 10 ημέρες νωρίτερα του προηγουμένου έτους.

Σε όλο το χρονικό διάστημα του Ραμαζανιού, διάρκειας ενός μηνός, οι μουσουλμάνοι απέχουν υποχρεωτικά, από ανατολής μέχρι δύσεως του ηλίου, από κάθε είδους τροφή, ακόμη και νερό, πολύ δε περισσότερο από κάπνισμα, ποτό, αρώματα και σεξουαλικές επαφές, όχι όμως στο υπόλοιπο διάστημα μέχρι την ανατολή του ηλίου.

Ωστόσο αυτό είναι το καθαρά εξωτερικό, πρακτικό μέρος της νηστείας. Η πνευματική όψη της νηστείας ορίζει απαγόρευση του ψέματος, του κουτσομπολιού, της εξαπάτησης και γενικά όλων των αρνητικών χαρακτηριστικών των ανθρώπων. Όπως ορίζεται στο Κοράνι, η νηστεία είναι μια αυστηρή πράξη βαθιάς προσωπικής λατρείας κατά την οποία οι μουσουλμάνοι επιδιώκουν το υψηλότερο επίπεδο συνειδητοποίησης του Θείου.

Ο μήνας Ραμαντάν είναι μία χρονική περίοδος κατάλληλη για προσευχή, για καλές πράξεις, για περισσότερο χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους. Η νηστεία έχει σκοπό να βοηθήσει τους μουσουλμάνους να μάθουν την αυτοπειθαρχία, την εγκράτεια, τη γενναιοδωρία αλλά και την υπομονή. Τους θυμίζει επίσης το πόσο υποφέρουν οι φτωχοί, εκείνοι που σπάνια τρέφονται καλά ή δεν βρίσκουν το κατάλληλο φαγητό.

Το Ραμαζάνι περιλαμβάνει δύο κύρια γεύματα: το Σουχούρ, πριν από την ανατολή, και το Ιφτάρ, μετά από τη δύση. Τα γεύματα αυτά περιλαμβάνουν χουρμάδες ακολουθώντας το παράδειγμα του Προφήτη Μωάμεθ. Μετά από το Ιφτάρ και μέχρι το Σοχούρ την άλλη μέρα, ο καθένας μπορεί να φάει ό, τι επιθυμεί από φαγητό, γλυκά και ποτά, εκτός από αλκοόλ και χοιρινό κρέας (είναι απαγορευμένα από τον Θεό και αναφέρονται στο Κοράνι).

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και εξαιρέσεις από τη νηστεία. Ο άρρωστος και ο ταξιδιώτης είναι από αυτούς που εξαιρούνται, αλλά πρέπει μετά τη θεραπεία τους ή το ταξίδι να νηστέψουν τις μέρες που χάσανε. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η εξαίρεση περιλαμβάνει και τις γυναίκες οι οποίες έχουν τη μηνιαία τους περίοδο, καθώς και τις γυναίκες οι οποίες κυοφορούν. Επίσης κάθε ένας που αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας (διαβήτης, καρδιά) δικαιολογείται να απέχει όλο τον μήνα.

Το Μπαϊράμ (τουρκικα: bayram και εξελληνισμένα μπαϊράμι) είναι η Τουρκική λέξη για εθνική γιορτή ή αργία, που αναφέρεται και σε εθνικές (κοσμικές) και θρησκευτικές γιορτές.

Μεγάλες μη Τουρκικές ή μη Ισλαμικές παραδόσεις και εορτασμοί μπορεί επίσης να αποκαλούνται Μπαϊράμια, όπως δηλαδή το Halloween, τα Χριστούγεννα, το Πάσχα, το Χάνουκα και άλλα.

Στην Ελλάδα η λέξη μπαϊράμι αναφέρεται στις δύο μεγάλες γιορτές των Ελλήνων Μουσουλμάνων (που βρίσκονται κυρίως στη Θράκη), το Σεκέρ Μπαϊράμ (Ιντ αλ-φιτρ), και το Κουρμπάν Μπαϊράμ (Ιντ αλ-αντχά).

Το Ιντ αλ-φιτρ ή Σεκέρ Μπαϊράμ (το μπαϊράμι των γλυκών) ή Μικρό Μπαϊράμι είναι μουσουλμανική εορτή που γίνεται μετά το τέλος του μήνα Ραμαντάν, του ισλαμικού ιερού μήνα της νηστείας. Το ιντ είναι μια αραβική λέξη που σημαίνει «τον εορτασμό», ενώ φιτρ σημαίνει «το τέλος της νηστείας» και συμβολίζει έτσι το τέλος της περιόδου νηστείας.

Η Ιντ αλ-φιτρ αρχίζει την ημέρα μετά το τέλος του Ραμαντάν.

Την ημέρα του εορτασμού, μια μουσουλμανική οικογένεια ξυπνάει πολύ νωρίς, κάνει την πρώτη καθημερινή προσευχή, και απαιτείται για να φάει λίγο, συμβολίζοντας το τέλος του Ραμαζανιού. Παρευρίσκονται έπειτα στις προσευχές που λαβαίνουν χώρα στα τεμένη, σε ανοιχτούς χώρους και σε στάδια. Η προσευχή είναι γενικά σύντομη και ακολουθείται από ένα κήρυγμα (khuṭba). Οι προσκυνητές χαιρετούν και αγκαλιάζουν ο ένας τον άλλον με πνεύμα ειρήνης και αγάπης μετά από την προσευχή. Στη συνέχεια, οι εορτασμοί και η ευθυμία εκδηλώνονται συνήθως με τις επισκέψεις στα σπίτια των συγγενών και των φίλων για την ανταλλαγή ευχών.

Όταν το Ραμαντάν τελειώνει, οι μουσουλμάνοι δίνουν ως ελεημοσύνη ένα συγκεκριμένο ποσό, που έχει υπολογιστεί ώστε να είναι ικανό να ταΐσει έναν φτωχό της περιοχής για μία ημέρα. Αυτό είναι γνωστό ως «φίτρα» και η σημασία του είναι η υπενθύμιση ότι υπάρχουν άνθρωποι που υποφέρουν και πρέπει να τους βοηθήσουμε.

Το Ιντ αλ-αντχά ή Κουρμπάν Μπαϊράμ (το μπαϊράμι της θυσίας) ή Μεγάλο Μπαϊράμι είναι ένα θρησκευτικό φεστιβάλ που γιορτάζεται από τους Μουσουλμάνους παγκοσμίως ως εορτασμός της προθυμίας του Αβραάμ να θυσιάσει το γιο του Ισμαήλ για τον Αλλάχ.

Το Κουρμπάν Μπαϊράμ διαρκεί 3 ημέρες και αρχίζει τη 10η ημέρα του μήνα Dhul Hijja του σεληνιακού ισλαμικού ημερολογίου. Συμβαίνει να είναι περίπου 70 ημέρες μετά από το τέλος του Ραμαζανίου. 

Η μέρα της γιορτής ξεκινάει από την πρώτη πρωινή προσευχή στο τζαμί, γίνονται επισκέψεις στους τάφους των συγγενών, και κατόπιν το πρωί όσοι επιθυμούν και μπορούν πραγματοποιούν τη θησία, σφάζοντας συνήθως ένα αρνί.

Πραγματοποιούνται επίσης επισκέψεις στους κοντινούς συγγενείς, όπου αποδίδεται σεβασμός και δίνονται ευχές, ενώ οι μικρότεροι παίρνουν και κεράσματα και λεφτά. Το μεσημέρι πραγματοποιείται το τραπέζι με το κρέας του κουρμπανιού, ενώ μέρος έχει μοιραστεί στους φτωχούς και τους συγγενείς

Πηγή

Ραμαζάνι και Μπαϊράμι

Στο μήνα Ραμαζανιού, στο μήνα της μεγάλης νηστείας, οι μουσουλμάνοι του ελληνικού χώρου, όπως άλλωστε κάθε πιστός στον ισλαμικό κόσμο, στερούνταν, όσο διαρκούσε το φως της μέρας, την τροφή και το νερό. Στη νηστεία δε συμμετείχαν τα παιδιά μέχρι τα δεκατέσσερά τους χρόνια, ενώ η τήρησή της γινόταν πιο ελαστική εν καιρώ πολέμου ή κατά τη διάρκεια μιας αρρώστειας. Όταν έπεφτε το σκοτάδι, ο ήχος απ' τα τύμπανα και το άναμμα των φαναριών στους μιναρέδες δήλωναν τη λήξη των στερήσεων. Οι οικογένειες κι οι φίλοι συναθροίζονταν στα σπίτια και απολάμβαναν κοινά γεύματα. Στην αγορά αναστελλόταν η νυχτερινή απαγόρευση της κυκλοφορίας. Στις ταβέρνες και τα καπηλειά δεν έλειπαν τα παρατράγουδα της μέθης ή της πορνείας. Την 27η νύχτα του Ραμαζανιού οι πιστοί έπρεπε να μείνουν άγρυπνοι και να προσεύχονται διαρκώς.

Σύμφωνα με την παράδοση του Ισλάμ, τη νύχτα εκείνη, τη "Νύχτα του Πεπρωμένου", ο Αλλάχ καθόριζε τη μοίρα κάθε πιστού χωριστά για ολόκληρη την επόμενη χρονιά. Η μεθεπόμενη ημέρα θα ήταν μέρα χαράς για τους πιστούς. Ξεκινούσε το Μπαϊράμι, η γιορτή της ευωχίας. Ο κόσμος συνέρεε στους κεντρικούς δρόμους, στις πλατείες ή στις αυλές και στα σπίτια των φίλων και των συγγενών. Κοινά τραπέζια, προσφορές αγαθών και χρημάτων για τα άπορα μέλη της κοινότητας, ευχές συμφιλίωσης, φιλιά και αναταλλαγές δώρων έδιναν το στίγμα των πιο έντονων εορταστικών στιγμών της χρονιάς για τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Ο κύκλος των μουσουλμανικών εορτών

Στη διάρκεια του έτους, οι μουσουλμάνοι που ζούσαν στις ελληνικές περιοχές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας γιόρταζαν λιγότερες θρησκευτικές γιορτές από ότι οι χριστιανοί, ενώ πανηγύριζαν περισσότερα γεγονότα από την κοσμική τους ιστορία: τις νίκες των σουλτάνων, τις ένδοξες μάχες ή την επιστροφή του στρατού στο τέλος ενός πολέμου, το προσκύνημα του "ιερού λάβαρου του Προφήτη". Λιγότερες ήταν και οι αφορμές γιορτής που έβρισκε ένας μουσουλμάνος στη προσωπική του ζωή ή στη ζωή της οικογένειάς του: η γέννηση των παιδιών ή η περιτομή του γιου του, ο γάμος του ή το προσκύνημά του στις κοιτίδες της ισλαμικής πίστης. Κάθε χρονιά, πέρα από ορισμένες τοπικές γιορτές, συμμετείχε με τους ομοθρήσκους του σ' ολόκληρη την αυτοκρατορία στο Ραμαζάνι, τη μεγάλη ετήσια νηστεία. Αμέσως μετά και για τρεις μέρες γιόρταζε και γλεντούσε το τέλος της νηστείας, το Μπαϊράμι. Έξι μήνες αργότερα θα γιορτάσει με την οικογένεια του τη γιορτή της Θυσίας, το μεγάλο Μπαϊράμι (κουρμπάν-μπαϊράμ). Τιμούσε ακόμα τη μνήμη του Προφήτη, ενώ στη γιορτή της Ασούρα γευμάτιζε στη μνήμη της εξόδου του Νώε ή των γιων του Αλή, ανάλογα με το δόγμα που ακολουθούσε. Το μουσουλμανικό ημερολόγιο, όντας σεληνιακό και όχι ηλιακό, δημιουργούσε προβλήματα και ασυνεννοησίες στον ακριβή καθορισμό των μεγάλων εορτών του Ισλάμ. Το Ραμαζάνι για παράδειγμα διαρκούσε 28 ήμερες και άρχιζε σε διαφορετική ημερομηνία -ακόμα και σε διαφορετικό μήνα- κάθε χρονιά. Συνέβαινε δε να ξεκινήσει η νηστεία σε ορισμένες περιοχές της Οθωμανικής αυτοκρατορίας διαφορετική ημέρα μέσα στην ίδια χρονιά.

Αρκετά συχνά η μακραίωνη συγκατοίκηση μουσουλμάνων με χριστιανικούς πληθυσμούς στην Οθωμανική αυτοκρατορία οδήγησε τους πρώτους σε ιδιότυπες εορταστικές συνήθειες. Tιμούσαν τη μνήμη ενός αγίου ή συμμετείχαν σε λιτανείες και πανηγυρικές ακολουθίες των χριστιανών. Οι τοπικές ιστορίες του ελληνικού χώρου συμπεριλαμβάνουν πολλές αφηγήσεις συμβάντων, θαυμάτων ή μεταφυσικών παρεμβάσεων, οι οποίες χαράχτηκαν στη μνήμη των μουσουλμανικών κοινοτήτων και τιμόνταν από αυτές για πολλά χρόνια, παρόλο που αποδίδονταν στο Θεό ή τους αγίους των "απίστων".

Πηγή

Μονοθεϊστικές θρησκείες: Ισλάμ

4.4 Το Ισλάμ

Το Ισλάμ (Β΄)

α) Η επέκταση του Ισλάμ

 Μετά το θάνατο του προφήτη, οι αραβικές στρατιές κατέκτησαν μέσα σε διάστημα τριάντα ετών μια τεράστια περιοχή, αποτελούμενη από τη Συρία, την Παλαιστίνη, το Ιράκ, την Αίγυπτο, τη Λιβύη, την Περσία και τις περιοχές δυτικά της Κασπίας. Από τον 11ο αι. διάφοροι μουσουλμανικοί λαοί κατέκτησαν την Ινδία. Από το 14ο αι. το Ισλάμ αποκτά στο μεσογειακό χώρο δύναμη με τη δημιουργία της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

 β) Το πρόβλημα της διαδοχής του Μωάμεθ. Σηίτες και Σουνίτες

 Διαμάχες γύρω από τη διαδοχή του Μωάμεθ άρχισαν να υπάρχουν στο Ισλάμ από πολύ νωρίς. Όταν ο τρίτος χαλίφης Ουθμάν δολοφονήθηκε, στη θέση του εξελέγη ο Αλή, που ήταν εξάδελφος και γαμπρός του Μωάμεθ. Το συγγενικό περιβάλλον του Ουθμάν αντιτάχθηκε σ’ αυτήν την εκλογή. Ακολούθησε πολεμική αναμέτρηση που κατέληξε στην ήττα του Αλή. Οικτρή ήττα επίσης υπέστη αργότερα ο γιος του Χουσεΐν. Όμως, οι ακόλουθοί τους που ονομάστηκαν Σηίτες, διαμόρφωσαν μια δική τους διδασκαλία και διαφοροποιήθηκαν από τους υπόλοιπους μουσουλμάνους, οι οποίοι αποτέλεσαν το λεγόμενο ορθόδοξο κλάδο, και ονομάστηκαν Σουνίτες. Οι Σηίτες επικράτησαν τελικά στην Περσία, το Ιράκ και το Πακιστάν. Ο υπόλοιπος μουσουλμανικός κόσμος, που αποτελεί την πλειονότητα, όπως οι Άραβες, Τούρκοι κτλ., είναι κυρίως Σουνίτες.

 γ) Χαρακτηριστικά των Σουνιτών και των Σηιτών

 Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των Σουνιτών είναι η εμμονή στο Κοράνιο, που θεωρείται θεμέλιο του Ισλάμ. Οι αποφάσεις παίρνονται με βάση την ομοφωνία της κοινότητας. Τα δύο αυτά σημεία προσφέρουν στερεότητα και συνοχή στον κλάδο. Επίσης, θεωρούν ότι η διαδοχή του Μωάμεθ δε χρειάζεται να είναι κληρονομική. Οι Σηίτες τόνισαν εξαιρετικά το πρόσωπο του Αλή, ως προφήτη μετά το Μωάμεθ. Η πίστη στην κληρονομική διαδοχή τούς οδήγησε στην ιδέα ότι οι χαλίφες δεν έπρεπε να εκλέγονται. Κατ’ αυτούς κάθε γενιά  έχει ένα δικό της ηγέτη που προέρχεται από τον οίκο του Αλή. Ο ηγέτης (Ιμάμης), αυτός είναι ο αληθινός διάδοχος στην ηγεσία του Ισλάμ. Θεωρείται μάλιστα αλάθητος και τελικά μια ημιθεϊκή μορφή. Αυτός είναι η πηγή κάθε απόφασης και όχι η κοινότητα. Από αυτόν η αληθινή ερμηνεία του Κορανίου μεταβιβάζεται στους διαδόχους του μυστικά. Οι Σηίτες δέχονται ότι οι Ιμάμηδες υπήρξαν δώδεκα. Ο τελευταίος, ο Μουχαμάντ αλ-Μάχντι, έχει «απαχθεί» πνευματικά και «κρύβεται» κάπου, ώσπου να επιστρέψει στη γη, για να εγκαινιάσει μια εποχή ευδαιμονίας. Έτσι, ο Σηϊτισμός έχει έντονο εσχατολογικό χαρακτήρα. Η ιδέα της μυστικής μεταβίβασης της αληθινής διδασκαλίας συνέβαλε στη δημιουργία πολλών σχολών μέσα στο Σηϊτισμό, έτσι ώστε ο κλάδος τους να μην έχει τη συνοχή των Σουνιτών.

 δ) Ο μυστικισμός στο Ισλάμ (Σουφισμός) 

Κινήματα αυστηρότητας και ασκητισμού μέσα στην ίδια την ισλαμική κοινότητα, αλλά και άλλοι παράγοντες, όπως η επίδραση των χριστιανών ασκητών από τις κατακτημένες περιοχές, η επαφή με νεοπλατωνικές ιδέες κτλ., οδήγησαν από τον 8ο αι. μ.Χ. στη δημιουργία του ισλαμικού μυστικισμού*, που πήρε το όνομα Σουφισμός. Ο μυστικισμός δε βρήκε εύκολα τη θέση του μέσα στην προφητική θρησκεία του Ισλάμ και πάντα η σχέση του μ’ αυτή διακρινόταν από κάποια ένταση. Σκοπός του Σουφισμού είναι η ένωση με το Θεό που επιτυγχάνεται μέσω της εκμηδένισης του εγώ. Ο ισλαμικός φόβος και η υπακοή στο Θεό στο Σουφισμό μετατράπηκε σε θείο έρωτα και επιδίωξη της θέας του Θεού. Βαθμιαία οι Σούφι οργανώθηκαν σε διάφορες μοναστικές κοινότητες και τάξεις, όπως οι δερβίσηδες κ.ά. Επίσης ανέπτυξαν τεχνικές, μέσω των οποίων μπορούσε να επιτευχθεί η ένωση με το Θεό, όπως το «ντικρ», που συνίσταται στο διαλογισμό πάνω στο όνομα του Θεού, ή ο στροβιλισμός των δερβίσηδων γύρω από τον εαυτό τους.

 ε) Το Ισλάμ σήμερα 

Η διαμόρφωση της σημερινής φυσιογνωμίας του Ισλάμ άρχισε από την εποχή της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Αυτή έφερε το θεοκεντρικό πολιτισμό του Ισλάμ σε επαφή με τον ανθρωποκεντρικό δυτικό πολιτισμό. Κάποια από τα επιτεύγματα του δυτικού πολιτισμού, όπως η τεχνολογία, η στρατιωτική οργάνωση, τα οικονομικά και πολιτικά συστήματα, οι νόμοι, η παιδεία κτλ. προσείλκυσαν κυρίως τους πολιτικούς αρχηγούς χωρών, όπως π.χ. της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, που θέλησαν να μεταφέρουν τα επιτεύγματα αυτά στις χώρες τους. Έτσι η δυτική παιδεία άρχισε να αντικαθιστά την ισλαμική. Το ίδιο συνέβη με τα δυτικά νομικά συστήματα, που άρχισαν να αντικαθιστούν τη σαρία κτλ. Αυτό έφερε τους ανανεωτές σε σύγκρουση με εκείνους που έτσι έχαναν τη δύναμή τους, δηλαδή τους ουλεμάδες (νομομαθείς του Ισλάμ), αλλά και με όσους θεωρούσαν το Ισλάμ συστατικό στοιχείο της εθνικής τους ταυτότητας. Οι δύο αυτές τάσεις, των ανανεωτών και των συντηρητικών στοιχείων, αποτελούν τις δυνάμεις που διαμορφώνουν την εικόνα του σημερινού Ισλάμ. 

Χρονολογικά η πρώτη από αυτές είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία λιγότερο ή περισσότερο εκσυγχρονισμένων ισλαμικών κρατών, όπως το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος κ.ά., όπου το Ισλάμ, παρά την ισχυρή του παρουσία, δεν καθορίζει όλες τις όψεις της ζωής. Η δεύτερη είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία κινημάτων που επιδιώκουν την ανάκτηση της κυριαρχίας του Ισλάμ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως εκείνη του Ιράν, τα κινήματα αυτά πέτυχαν το σκοπό τους με την εγκαθίδρυση θεοκρατικών συστημάτων, ενώ σε άλλες, όπως εκείνες διάφορων χωρών της Β. Αφρικής, η σύγκρουση αποτελεί μια συνεχιζόμενη αιματηρή πραγματικότητα. Τα κινήματα αυτά συνήθως τονίζουν την ανωτερότητα του Ισλάμ έναντι όλων των άλλων θρησκειών αλλά και ιδεολογιών και ιδιαίτερα του δυτικού τρόπου ζωής.

 Ένα ακόμη στοιχείο της σημερινής εικόνας του Ισλάμ είναι η νέα εξάπλωσή του σε διάφορες περιοχές, που οφείλεται σε διάφορους λόγους, όπως π.χ. στην παγκόσμια αναβίωση, από τη δεκαετία του ’60, του μυστικισμού των διάφορων θρησκειών, συμπεριλαμβανομένου και του ισλαμικού σουφισμού. Μ’ αυτήν τη μορφή το Ισλάμ έχει διαδοθεί πλατιά σε μερικές χώρες, όπως π.χ. στη Γαλλία. Άλλος λόγος είναι η επιθυμία από διάφορες εθνικές ή φυλετικές ομάδες, όπως οι μαύροι της Αμερικής και της Αφρικής, να διαφοροποιηθούν από τα πρότυπα των δυτικών κοινωνιών και να αποκτήσουν εθνική ή φυλετική ταυτότητα άλλη από εκείνη των δυτικών.

Χριστιανισμός και Θρησκεύματα. Δ. Λ. ΔΡΙΤΣΑ - Δ. Ν. ΜΟΣΧΟΥ - ΣΤΥΛ. Λ ... Χριστιανισμός και Θρησκεύματα. ISBN 978-960-06-2344-4. Κωδικός Βιβλίου: 0-22-0070.

ΙΣΛΑΜ - ΣΟΥΦΙ, ΣΟΥΝΙΤΕΣ, ΣΗΙΤΕΣ (ΚΟΥΙΖ)

ΙΣΛΑΜ - ΣΗΙΤΕΣ, ΣΟΥΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΣΟΥΦΙΣΜΟΣ

Το Ισλάμ (A΄)

Ισλάμ σημαίνει «υποταγή» στο Θεό. Είναι η θρησκεία της υποταγής στο θέλημα του Θεού, όπως αυτό αποκαλύφθηκε στον προφήτη του Μωάμεθ. Το θέλημα αυτό στο Ισλάμ διαμορφώνει όλες τις όψεις της ζωής, κοινωνικές και ατομικές, ως τις παραμικρές λεπτομέρειες. Έτσι, το Ισλάμ αποτελεί μια θρησκεία, αλλά ταυτόχρονα μια πολιτική, πολιτισμική, κοινωνική και ηθική πραγματικότητα. Αριθμεί πάνω από 700.000.000 πιστούς, που ζουν οι περισσότεροι στο Πακιστάν, την Ινδία, το Μπανγκλαντές, τη Νοτιοανατολική Ασία και Ινδονησία, τις Αραβικές χώρες, την Αφρική, την Τουρκία, το Ιράν, το Αφγανιστάν, τη Ρωσία, τα Βαλκάνια κ.α.

 α) Η προϊσλαμική θρησκεία στην Αραβία

 Η θρησκεία που επικρατούσε στη χερσόνησο της Αραβίας πριν την εμφάνιση του Ισλάμ ήταν ένας συνδυασμός ανιμισμού* και πολυθεϊσμού. Πλατιά διαδεδομένη ήταν η λατρεία πνευμάτων που κατοικούσαν στα δέντρα και στις πηγές των οάσεων. Ανώτερος μεταξύ των θεοτήτων ήταν ο Αλλάχ, ο δημιουργός του κόσμου. Επίσης, διαδεδομένη ήταν και η λατρεία ιερών λίθων, για τους οποίους πίστευαν ότι περιέχουν κάποια δύναμη που μπορούσε να μεταδοθεί στον πιστό μέσω επαφής. Σημαντικό ιερό στο οποίο γίνονταν ετήσια προσκυνήματα ήταν η Καάμπα στη Μέκκα, ένα μεγάλο οικοδόμημα κυβικού σχήματος, χτισμένο πάνω σε έναν από αυτούς τους ιερούς λίθους, το οποίο στέγαζε, επίσης, αγάλματα πολλών από τις θεότητες. Υπήρχαν, επίσης, ιουδαϊκές και χριστιανικές κοινότητες. 

β) Μωάμεθ: «ο προφήτης» των Αράβων 

Ο Μωάμεθ γεννήθηκε το 570 μ.Χ. Λίγα είναι γνωστά για την παιδική του ηλικία. Ο πατέρας του πέθανε λίγο πριν γεννηθεί. Συγγενείς ανέλαβαν την ανατροφή του, πρώτα ο παππούς του και μετά ο θείος του. Νέος μπήκε στην υπηρεσία μιας πλούσιας χήρας, της Χαντίτζα, την οποία τελικά παντρεύτηκε.

 Στην οικογένειά του μεταξύ των διαφόρων θεοτήτων λάτρευαν ιδιαίτερα τον Αλλάχ. Ο ίδιος ήταν έντονα θρησκευτική φύση και συχνά απομονωνόταν για να προσευχηθεί. Έτσι, έζησε  ως την ηλικία των σαράντα χρόνων. Τότε, συνέβη κάτι που άλλαξε ολόκληρη τη ζωή του. Σύμφωνα με το Κοράνιο, μια νύχτα που προσευχόταν στα βουνά εμφανίστηκε σ’ αυτόν ο άγγελος Γαβριήλ, κρατώντας ένα κείμενο και τον διέταξε να το απαγγείλει.

 Ακολούθησαν και άλλα οράματα με τελικό αποτέλεσμα να του δημιουργηθεί η συνείδηση της προφητικής αποστολής, ότι δηλαδή ο Θεός τον κάλεσε για να μεταφέρει στους ανθρώπους την αλήθεια που θα του αποκάλυπτε.

 Ο Μωάμεθ άρχισε την αποστολή αυτή, κηρύττοντας ότι ο Αλλάχ δεν είναι απλώς ένας, έστω ο υψηλότερος, μεταξύ πολλών θεών, αλλά ο μόνος υπάρχων και ότι η λατρεία οποιουδήποτε άλλου θεού αποτελούσε βλασφημία. Το πολυθεϊστικό περιβάλλον δεν μπορούσε να ανεχθεί αυτήν τη διδασκαλία και τον αντιμετώπισε με εχθρότητα. 

Τελικά, το 622 μ.Χ., ο Μωάμεθ εγκατέλειψε τη Μέκκα για μια άλλη πόλη, τη Μεδίνα. Το γεγονός αυτό ονομάζεται Εγίρα (Χίτζρα). Η χρονολογία 622 μ.Χ. είναι η αρχή του μουσουλμανικού ημερολογίου. Στη Μεδίνα ο Μωάμεθ έγινε δεκτός και απέκτησε μεγάλη δύναμη. Κατάργησε την ειδωλολατρία και οργάνωσε την πόλη αυτή με βάση τη νέα θρησκεία: το Ισλάμ. Έτσι, στη Μεδίνα το Ισλάμ απέκτησε για πρώτη φορά κάποια από τα βασικά του χαρακτηριστικά, όπως την ισχυρή αίσθηση της αδελφότητας μεταξύ των μελών του λόγω του κοινού πατέρα. Η αίσθηση αυτή συνέβαλε στην ανάδειξη της Μεδίνας, όπως αργότερα και όλου του Ισλάμ, σε εξαιρετική στρατιωτική δύναμη.

 Όταν ο Μωάμεθ αισθάνθηκε αρκετά ισχυρός επιτέθηκε εναντίον της Μέκκας και την κυρίευσε το 630 μ.Χ. Ο Μωάμεθ μετέτρεψε την Καάμπα σε χώρο λατρείας του Αλλάχ και έκανε την πόλη κέντρο της νέας θρησκείας. Πέθανε το 632 μ.Χ και τον διαδέχθηκε, παίρνοντας τον τίτλο του διαδόχου (χαλίφη), ο στενός σύντροφός του Αμπού-Μπαάκρ.

 γ) Το Κοράνιο και οι διδασκαλίες του

 Στο Ισλάμ το Κοράνιο έχει τη θέση της απόλυτης αυθεντίας. Περιέχει το λόγο του ίδιου του Θεού, όπως αυτός τον αποκάλυψε στο Μωάμεθ μέσω του Γαβριήλ. Το περιεχόμενό του θεωρείται θείο και αλάθητο. Αποτελείται από συλλογές λόγων του Μωάμεθ και είναι χωρισμένο σε 114 κεφάλαια που ονομάζονται «σούρες», δηλαδή αποκαλύψεις.

Οι βασικές διδασκαλίες του Κορανίου είναι: 

1. Ο Θεός είναι ένας, ο Αλλάχ, και ο Μωάμεθ είναι ο προφήτης του. Άλλοι προφήτες, όπως ο Μωυσής, ο Ιησούς κτλ. προηγήθηκαν, αλλά ο Μωάμεθ είναι ο τελευταίος και ανώτερος από όλους, γιατί σ’ αυτόν δόθηκε η τελική και ολοκληρωμένη αποκάλυψη.

 2. Οι άγγελοι είναι δημιουργήματα του Αλλάχ και το έργο τους είναι να εκτελούν τις εντολές του. Ένας όμως από αυτούς, ο Ιμπλίς (δηλαδή ο διάβολος) εξέπεσε. Στα όρια που του επιτρέπει ο Αλλάχ, ο Ιμπλίς και οι άγγελοι που τον ακολούθησαν στην πτώση πειράζουν τους πιστούς με διάφορους τρόπους. 

3. Η ζωή και οι πράξεις των ανθρώπων προκαθορίζονται από τη βούληση του Αλλάχ (κισμέτ), ο οποίος άλλον οδηγεί στο σωστό και άλλον αφήνει να πλανηθεί. Εντούτοις στην Τελική Κρίση ο άνθρωπος ανταμείβεται ή καταδικάζεται ως υπεύθυνος για τις πράξεις του. Ο συμβιβασμός αυτής της αντίφασης αποτέλεσε ζήτημα για τη μουσουλμανική θεολογία, η οποία προσπάθησε να το λύσει με διάφορους τρόπους.

4. Η ανταμοιβή, που συνίσταται σε μια παραδείσια ζωή με ποικίλες απολαύσεις, όσο και η καταδίκη, που συνίσταται σε φρικτά βασανιστήρια στην κόλαση περιγράφονται πολύ ζωντανά. Ιδιαίτερα τονίζεται η απόλαυση του παραδείσου ως ανταμοιβής για το θάνατο στη μάχη κατά των απίστων. Αυτή συνέβαλε στην ανάπτυξη του πολεμικού ζήλου που χαρακτήριζε τις στρατιές του Ισλάμ στη διάρκεια της ιστορίας του.

 δ) Οι «πέντε στύλοι» του Ισλάμ «Πέντε στύλοι», ονομάζονται τα πέντε υποχρεωτικά θρησκευτικά καθήκοντα του μουσουλμάνου πιστού. Αυτά είναι:

 1) Η επανάληψη της φράσης «δεν υπάρχει άλλος Θεός παρά μόνο ο Αλλάχ και ο Μωάμεθ είναι ο προφήτης του». Πρόκειται για μια σύντομη ομολογία πίστης, που περιέχει τις δύο βασικότερες διδασκαλίες του Ισλάμ και προβάλλει το Μωάμεθ ως τον τελευταίο και μεγαλύτερο από τους προφήτες, αλλά και ως πρότυπο της ισλαμικής ζωής γενικά.

 2) Η προσευχή. Αυτή κατέχει κεντρική θέση στη ζωή του πιστού. Κατά γενικό κανόνα ο μουσουλμάνος πρέπει να προσεύχεται, στρεφόμενος προς την κατεύθυνση της Μέκκας, πέντε φορές την ημέρα, συγκεκριμένα την ανατολή του ήλιου, το μεσημέρι, το απόγευμα, τη δύση του ήλιου και το βράδυ. Μέρα αφιερωμένη στην προσευχή είναι η Παρασκευή. Το μεσημέρι αυτής της μέρας οι πιστοί συγκεντρώνονται για να προσευχηθούν στο τζαμί, που είναι το κέντρο της κοινοτικής λατρείας. Στον τοίχο του τζαμιού που βλέπει προς τη Μέκκα υπάρχει μια ημικυκλική κόγχη που λέγεται μιχράμπ. Στραμμένος προς το μιχράμπ ο επικεφαλής λειτουργός, ο ιμάμης, απαγγέλλει τις προσευχές και προσκυνά σε δεδομένες στιγμές, ακολουθούμενος από τους πιστούς

( Άλλα στοιχεία του τζαμιού είναι:

 α) Ο άμβωνας από τον οποίο ο ιμάμης η κάποιος άλλος, ειδικός για το σκοπό αυτό λειτουργός, κηρύσσει. 

β) Ο μιναρές, δηλαδή ο πύργος από τον οποίο ένας άλλος λειτουργός, ο μουεζίνης, καλεί τους πιστούς στην προσευχή. 

γ) Ένα σιντριβάνι ή πηγή νερού, που χρησιμοποιείται για καθαρμούς. Καθώς η εικονική διακόσμηση θεωρείται ειδωλολατρική η διακόσμηση του τζαμιού είναι ανεικονική.

 Στο Ισλάμ δεν υπάρχουν ιερείς και έτσι οι παραπάνω λειτουργοί δεν έχουν ιερατική ιδιότητα.)

 3) Η ελεημοσύνη των φτωχών. Αυτή τονίζεται ιδιαίτερα στο Ισλάμ.  Στη διάρκεια της ιστορίας του πήρε μάλιστα τη μορφή φόρου, που αφαιρούνταν από τα εισοδήματα των πιστών. Σήμερα λίγες ισλαμικές χώρες έχουν διατηρήσει αυτό το σύστημα. Όπου αυτό έχει καταργηθεί η ελεημοσύνη γίνεται με τη μορφή της εθελοντικής προσφοράς.

 4) Η νηστεία. Αυτή γίνεται το μήνα Ραμαντάν, που, εφόσον το μουσουλμανικό ημερολόγιο είναι σεληνιακό, δεν έχει μόνιμη θέση μέσα στο έτος. Συνίσταται στην αποχή από κάθε είδους τροφή από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου. 

5) Η ιερή αποδημία ή προσκύνημα στα ιερά μνημεία της Μέκκας. Λέγεται Μεγάλο Προσκύνημα ή Χατζ. Απαιτείται από όλους τους μουσουλμάνους να το πραγματοποιήσουν τουλάχιστο μια φορά στη ζωή τους.

 Εκτός από τους «πέντε στύλους» υπάρχει ένα πλήθος άλλων υποχρεώσεων και εθίμων που τηρούνται κοινά από τους μουσουλμάνους και χαρακτηρίζουν την ισλαμική κοινωνία. Πρόκειται για διατάξεις που αφορούν σε θέματα όπως η τροφή, ο γάμος, το διαζύγιο, η κληρονομιά κτλ. Υπάρχουν εξάλλου απαγορεύσεις που αφορούν στα τυχερά παιχνίδια, το χοιρινό κρέας, την κατανάλωση αλκοόλ κ.ά. (. Όλα αυτά περιλαμβάνονται σε ένα εξαιρετικά λεπτομερειακό σώμα νόμων που αναπτύχθηκε βαθμιαία μέσα στο Ισλάμ και ονομάζεται σαρία, για της οποίας την ανάπτυξη, τη διδασκαλία και την εφαρμογή υπεύθυνη είναι η τάξη των ουλεμά ή μουλά, που είναι μια τάξη κυρίως νομικών και επέχει τη θέση ιερατείου με μεγάλη δύναμη.)

 Η θέση της γυναίκας στο Ισλάμ από πολλές απόψεις είναι κατώτερη από εκείνη του άνδρα. Ενώ έχει τα ίδια θρησκευτικά καθήκοντα με αυτόν, σε πολλά θέματα βρίσκεται σε μειονεκτική θέση. Π.χ. οι άρρενες κληρονόμοι παίρνουν μεγαλύτερο ποσοστό της κληρονομιάς· το διαζύγιο είναι δικαίωμα του άνδρα, που δεν έχει παρά να το αναγγείλει στη γυναίκα· σε κάποιες ισλαμικές χώρες η γυναίκα ζει σχεδόν έγκλειστη και, ανάλογα με τη χώρα, υποχρεώνεται να καλύπτει το σώμα και το πρόσωπό της.

ΚΕΙΜΕΝΑ 

1. Η πίστη και η απιστία έχει καθοριστεί από τον Αλλάχ Όσον αφορά τους άπιστους, είτε τους προειδοποιείς είτε όχι, αυτοί δεν θα έχουν πίστη. Ο Αλλάχ έχει σφραγίσει τις καρδιές τους και τα αυτιά τους, η όρασή τους έχει θολώσει και μια θλιβερή τιμωρία τους περιμένει. (Κοράνιο, Η αγελάδα).

 2. Αντεκδίκηση στην αιματοχυσία Πιστοί, επιβάλλεται αντεκδίκηση στην αιματοχυσία: ένας ελεύθερος άνθρωπος για έναν ελεύθερο, ένας σκλάβος για ένα σκλάβο, και ένα θηλυκό για ένα θηλυκό. Αυτός που συγχωρείται από το θλιμμένο αδελφό θα διωχθεί σύμφωνα με το έθιμο και θα του πληρώσει ένα γενναιόδωρο ποσό. Αυτή είναι μια σπλαχνική άφεση από τον Κύριό σας. Αυτός που θα γίνει παραβάτης στο μέλλον θα τιμωρηθεί αυστηρά. (Κοράνιο, Η αγελάδα).

 3. Οι άντρες είναι ανώτεροι από τις γυναίκες Οι άντρες εξουσιάζουν τις γυναίκες επειδή ο Αλλάχ τους έκανε ανώτερους από τις γυναίκες και επειδή ξοδεύουνε τα αγαθά τους για να τις συντηρήσουν. Οι καλές γυναίκες είναι υπάκουες. Κρύβουν τα απόκρυφα μέρη τους επειδή ο Αλλάχ τα έχει κρύψει. Αυτές δε που φοβάστε πως είναι ανυπάκουες, να τις συμβουλεύετε, να τις στέλνετε σε χωριστά κρεβάτια και να τις χτυπάτε. Έπειτα αν σας υπακούσουν, να μην κάνετε καμία άλλη πράξη εναντίον τους. Ο Αλλάχ είναι ανώτερος, υπέρτατος. (Κοράνιο, Γυναίκες).

 4. Ο πιστός στον Αλλάχ είναι όργανό του Πιστοί, όταν περικυκλώνετε τις στρατιές των άπιστων μην τους γυρίζετε τις πλάτες φεύγοντας. Αν αυτή τη μέρα κάποιος γυρίσει την πλάτη του σε αυτούς, εκτός αν το κάνει για λόγους τακτικής, ή για να ενωθεί με μια άλλη ομάδα, θα προκαλέσει την οργή του Αλλάχ και η Κόλαση  θα γίνει κατοικία του: μια κακή μοίρα. Δεν είσαστε εσείς αλλά ο Αλλάχ που τους έσφαξε. Δεν είσαστε εσείς που τους χτυπήσατε: ο Αλλάχ τους χτύπησε για να μπορέσει Αυτός να ανταμείψει πλουσιοπάροχα τους πιστούς. Αυτός τα ακούει όλα και τα βλέπει όλα. Σίγουρα Αυτός θα συντρίψει τα σχέδια των άπιστων. (Κοράνιο, Τα λάφυρα). 

5. Ιερό προσκύνημα στη Μέκκα Αν κάποιος από εσάς εν καιρώ ειρήνης συνδυάζει την επίσκεψη με το προσκύνημα, πρέπει να προσφέρει τέτοια δώρα που μπορεί να διαθέσει, αλλά αν του λείπουν τα μέσα ας νηστεύσει τρεις μέρες κατά τη διάρκεια του προσκυνήματος και εφτά μετά την επιστροφή του, δηλαδή δέκα συνολικά μέρες. Αυτό επιβάλλεται σε αυτόν που η οικογένειά του δεν είχε μεταβεί στο Ιερό Τέμενος. (Κοράνιο, Η αγελάδα).

Χριστιανισμός και Θρησκεύματα. Δ. Λ. ΔΡΙΤΣΑ - Δ. Ν. ΜΟΣΧΟΥ - ΣΤΥΛ. Λ ... Χριστιανισμός και Θρησκεύματα. ISBN 978-960-06-2344-4. Κωδικός Βιβλίου: 0-22-0070.

Η ιστορία της γένεσης του Ισλάμ

Το Ισλάμ σήμερα

Περιήγηση σε ισλαμικό τέμενος

Ο βίος του ανθρώπου στην ισλαμική κοινωνία

Μονοθεϊστικές θρησκείες: Ισλάμ

Και όμως, δεν απαγορευόταν πάντα η απεικόνιση του προφήτη Μωάμεθ

Τρισδιάσταση περιήγηση σε τζαμί!!!

Απόσπασμα από το Κοράνι (αναφορά στο πρόσωπο του Αβραάμ και του Ιμπραήμ)

Η θέση της Μαρίας, της μητέρας του Ιησού, στο Ισλάμ

Η Παρθένος Μαρία στο Κοράνι

Κι όμως, το Κοράνι δεν απαγορεύει την απεικόνιση του Μωάμεθ

Τρισδιάστατη απεικόνιση: Αγία Σοφία και Μπλέ Τζαμί.

Οι πέντε στύλοι του Ισλάμ (διαδραστική εφαρμογή)

Το Ισλάμ

Πλύσιμο πριν την προσευχή και προσευχή