Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αντίδωρο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αντίδωρο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 20 Απριλίου 2026

Αντίδωρο

Το αντίδωρο είναι το μικρό κομμάτι άρτου που προέρχεται από το πρόσφορο το οποίο αγιάστηκε κατά την ακολουθία της Προσκομιδής*. Η ονομασία του οφείλεται στο γεγονός ότι παλαιότερα προσφερόταν «αντί του δώρου» (δηλαδή της Θείας Κοινωνίας) σε όσους πιστούς δεν είχαν μεταλάβει.
Στη σύγχρονη εκκλησιαστική πρακτική, το αντίδωρο μοιράζεται από τον ιερέα στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, μετά την εκφώνηση «Δι’ ευχών...», προς όλους τους πιστούς, ανεξάρτητα από το αν κοινώνησαν ή όχι. Η διανομή αυτή έχει ως σκοπό να λάβουν όλοι την ευλογία του Χριστού.
Σύμφωνα με τον Άγιο Νικόλαο Καβάσιλα, οι πιστοί δέχονται το αντίδωρο με μεγάλη ευλάβεια και φιλούν το χέρι του ιερέα, καθώς εκείνος άγγιξε λίγο πριν το Πανάγιο Σώμα του Σωτήρος και, έχοντας λάβει τον αγιασμό από εκεί, μπορεί να τον μεταδώσει σε όσους τον αγγίζουν.
Το αντίδωρο συμβολίζει και υπενθυμίζει τον πνευματικό αγώνα του πιστού, αποτελώντας μια μικρή «απολαυή» που αντλεί τη δύναμή της από τη θεία χάρη και βοηθά στην εξάλειψη της σωματικής και πνευματικής κόπωσης. Επιπλέον, η στιγμή της διανομής του σηματοδοτεί την κλήση του ιερέα προς τους πιστούς να μεταφέρουν το πνεύμα της αγάπης και της ειρήνης της Θείας Λειτουργίας στην καθημερινή τους ζωή

*Η Προσκομιδή (ή αλλιώς Αγία Πρόθεση) είναι η ειδική ακολουθία προετοιμασίας των Τιμίων Δώρων, δηλαδή του άρτου και του οίνου, η οποία τελείται από τον ιερέα κατά τη διάρκεια του Όρθρου, πριν από την έναρξη της Θείας Λειτουργίας. Η τελετή αυτή λαμβάνει χώρα στο αριστερό μέρος του Ιερού Βήματος, σε μια ειδική κόγχη που ονομάζεται Αγία Πρόθεση, όπου βρίσκεται μια μικρή τράπεζα προορισμένη αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό.
Κατά τη διαδικασία αυτή, ο ιερέας χρησιμοποιεί το πρόσφορο (ένζυμο ζυμωτό ψωμί) και το νάμα (ερυθρός οίνος), τα οποία προσφέρουν οι πιστοί ως δώρα από τον καθημερινό τους μόχθο. Η κεντρική πράξη της Προσκομιδής είναι η αφαίρεση του τετράγωνου κεντρικού τμήματος της σφραγίδας του πρόσφορου με τη λόγχη, ενός μικρού μαχαιριού που συμβολίζει τη λόγχη με την οποία κεντήθηκε η πλευρά του Χριστού πάνω στον Σταυρό. Το κομμάτι αυτό ονομάζεται «Αμνός», συμβολίζοντας τον άκακο Χριστό που θυσιάζεται για τη σωτηρία των ανθρώπων, ενώ η αφαίρεσή του από το πρόσφορο εικονίζει τη Γέννησή Του από την Παρθένο Μαρία.
Ο Αμνός τοποθετείται πάνω στο Δισκάριο, το οποίο συμβολίζει τη Φάτνη (ή τον στάβλο) όπου γεννήθηκε ο Κύριος. Στη συνέχεια, ο ιερέας χύνει στο Άγιο Ποτήριο κρασί και νερό, σε ανάμνηση του αίματος και του ύδατος που έρρευσαν από την πλευρά του Χριστού. Ακολούθως, αφαιρεί μικρά κομμάτια (μερίδες) από το πρόσφορο προς τιμήν της Παναγίας, των αγγέλων και των αγίων, καθώς και για τους «ζώντες και κεκοιμημένους» πιστούς των οποίων τα ονόματα έχουν δώσει οι ενορίτες. Με αυτόν τον τρόπο, πάνω στο Δισκάριο παρίσταται ολόκληρη η Εκκλησία ενωμένη γύρω από τον Χριστό.
Η προετοιμασία ολοκληρώνεται με την τοποθέτηση του Αστερίσκου πάνω στο Δισκάριο, ο οποίος συμβολίζει το αστέρι της Βηθλεέμ, και την κάλυψη των Δώρων με τα ιερά καλύμματα που συμβολίζουν τα σπάργανα του θείου Βρέφους. Το τελευταίο μεγάλο κάλυμμα ονομάζεται «Αέρας» και συμβολίζει το σεντόνι με το οποίο ο Ιωσήφ τύλιξε το Σώμα του Κυρίου κατά την ταφή. Τα υπόλοιπα τμήματα των προσφόρων που περίσσεψαν από την αφαίρεση του Αμνού και των μερίδων, κόβονται σε μικρά κομμάτια, ευλογούνται πάνω στην Αγία Τράπεζα και διανέμονται στο τέλος της Λειτουργίας ως αντίδωρο.

Πέμπτη 8 Αυγούστου 2013

Τι είναι το αντίδωρον, ποια η ερμηνεία του και πως πρέπει να το παίρνουμε από το αγιασμένο χέρι του Ιερέα


Ο Ιερός Καβάσιλας μας λέει: «Ο άρτος που διανέμεται ως αντίδωρο, έχει από πριν αγιασθεί, επειδή προσφέρθηκε στον Θεό. Όλοι οι εκκλησιαζόμενοι χριστιανοί τον δέχονται με ευλάβεια μέσα στην δεξιά κυρτή τους παλάμη και ασπάζονται το δεξί χέρι του Ιερέως που πριν από λίγο ακούμπησε και κομμάτιασε το πανάγιο Σώμα του Σωτήρος Χριστού. Επειδή αγιάσθηκε ολόκληρο, γιαυτό πιστεύεται από την Εκκλησία μας ότι το χέρι του λειτουργού μεταδίδει αυτόν τον αγιασμό σε όσους το αγγίζουν και το ασπάζονται»
Βασικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζουμε για το αντίδωρο:Πρέπει να μοιράζεται μέσα σε ησυχία και τάξηΤο παίρνουμε από το χέρι του Ιερέα και όχι από το παγκάριΤοποθετούμε το δεξί μας χέρι πάνω στο αριστερό και με ανοιχτή την παλάμηΟι ιεροψάλτες ψάλλουν ύμνους κατά την διάρκεια της διανομής.Πρέπει να είμαστε νηστικοί για να το φάμε.Το καταναλώνουμε όλο και δεν το πετάμε πουθενά.Μην ξεχνάμε ότι δίνεται αντί-δώρου δηλαδή αντί για το μεγάλο δώρο που είναι η Θεία Κοινωνία, αλλά και ως επιπλέον δώρο για αυτούς που κοινώνησαν
Πιο αναλυτικά :
α. Το αντίδωρο βγαίνει από τα πρόσφορα, που προσεκόμισαν και προσέφεραν οι πιστοί, προκειμένου να τελεσθεί η Θ.Λειτουργία. (γι'αυτό και η ονομασία "πρόσφορο", από το ρήμα προσφέρω). Το πρόσφορο ζυμώνεται με προσευχές και θυμιάματα και σφραγίζεται με τα σύμβολα του Χριστού μας ΙC XC ΝΙΚΑ. Γι'αυτό ήδη από την παρασκευή του ενέχει ευλογία, δεν είναι κοινός άρτος. Με το που προσφέρεται στο Αγιο Βήμα, αποκτά ακόμη μεγαλύτερο αγιασμό. Τελικά, αμέσως μετά τον Καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων, όπου το τμήμα του προσφόρου, που προσκομίσθηκε στο Αγιο Δισκάριο και την Αγία Τράπεζα, έγινε Σώμα και Αίμα Χριστού, παίρνει ο Λειτουργός τα κάνιστρα με το Αντίδωρο ένα-ένα και τα υψώνει εμπρός από την Αγία Τράπεζα λέγοντας "Μέγα το Όνομα της Αγίας Τριάδος". Αυτό είναι μιά προσομοίωση της πράξεως που προηγήθηκε στο "τα σα εκ των σων", όπου ο Λειτουργός ύψωσε και σχημάτισε στον αιθέρα το σχήμα του Τιμίου Σταυρού, δοξολογώντας ευγνωμονικά τον Πλαστουργό μας. Έτσι το Αντίδωρο αποκτά και μιά ακόμη ευλογία. Επίσης ωρισμένοι Ιερείς λέγουν και μιά άλλη σύντομη ευχή (όχι απαραίτητη - η ευλογία κατέρχεται με τη Δοξολόγηση του εν Τριάδι Προσκυνητού και Λατρευτού Θεού μας): "ευλόγησον, Κύριε, τους άρτους τούτους και τους εξ αυτών μεταλαμβάνοντας αγίασον". Ομοίως, άλλοι Λειτουργοί προσθέτουν έναν Θεομητορικό Ύμνο: "η το Χαίρε δι'Αγγέλου δεξαμένη και τεκούσα τον Κτίστην τον ίδιον, Παρθένε σώζε τους σε μεγαλύνοντας". Και κάπου συνάντησα έναν ευσεβέστατο Εφημέριο (σε χωριό των Καλαβρύτων) που λειτουργεί καθημερινώς! να λέει "η το Χαιρε δι'Αγγέλου δεξαμένη και τεκούσα τον Κτίστην τον ίδιον, Παρθένε Υπερένδοξε, Απειρόγαμε, Υπερευλογημένη, σώζε τους σε μεγαλύνοντας". Τούτο, πραγματικά, έχει τη θέση του, διότι το Αντίδωρο συμβολίζει το σώμα της Αειπαρθένου. Είναι τμήμα του προσφόρου, απ'όπου προήλθε ο Αμνός του Θεού. Και άκουσα κάποτε ένα παιδάκι που κοινώνησε να προσέρχεται στο Αντίδωρο και να λέει, "μαμά, να πάρουμε τώρα και την Παναγία μας".
β. Καλό είναι το Αντίδωρο να υπάρχει σε ένα κάνιστρο κοντά σε όσους κοινωνούν, ώστε αμέσως μετά τη Θ.Μετάληψη να λαμβάνουν ένα κομμάτι και να σπογγίζουν τα χείλη και το στόμα τους.
γ. Μερικοί αποζητούν το λεγόμενο "Ύψωμα". Αυτό είναι Αντίδωρο, αλλά τέτοιο κομμάτι που να διατηρεί τη σφραγίδα του Κυρίου (IC XC ΝΙΚΑ) πάνω του. Και το θεωρούμε πιό τιμητικό. Το προσφέρει ο Ιερεύς σε όσους ήδη είχαν προσκομίσει πρόσφορο γιά την τέλεση της Θ.Λειτουργίας, ή σε όσους τιμώνται (πχ Δήμαρχος του τόπου) ή σε συγγενείς ανθρώπου, του οποίου τελούμε Μνημόσυνο, προς παρηγορίαν τους μεγαλυτέρα. Τούτο όμως δεν πρέπει να καταλήγει να γίνεται αφορμή ξεσυνέργιας ή παρεξηγήσεων. Ίδια είναι η ευλογία που παίρνουμε. Ακόμη και με τα ψίχουλα που απέμειναν στο κάνιστρο!! Κι'όσο πιό ευλαβική και κατανυκτική και ανώτερη και εύτακτη είναι η ψυχή μας, τόσο πιό πολύ ωφελούμεθα..
δ. Παίρνοντας το αντίδωρο από το χέρι του Ιερέα, συγχρόνως και επικοινωνούμε μαζί του. Τον προσεγγίζουμε. Έκείνος λουσμένος στην ιερότητα και τη θεΪκή Χάρη (και στον ιδρώτα συχνά, έναν ξεχωριστό ιδρώτα κατανύξεως) κι'οι εκκλησιαζόμενοι, που μέχρι τώρα ήταν απέναντι, κάπως απόμακροι, να έρχονται και να τον εγγίζουν, σα να εγγίζουν τον ίδιο το Χριστό μας. Εκείνη τη στιγμή και ο Ιερέας θα δείξει μιά διακριτική οικειότητα προς κάθε ψυχή της Ενορίας του, θα τους χαιρετήσει με το όνομά τους, θα τους ευχηθεί, θα στείλει χαιρετίσματα σε κάποιον κατάκοιτο της οικογενείας κοκ. Λιτά όμως. Και χωρίς διαχύσεις ή πληθωρικά χαμόγελα ή άσχετα θέματα και καθυστερήσεις. Μέσα στο κλίμα της Λειτουργίας!.
ε. Αρκετές φορές από τα πρόσφορα που έφεραν οι πιστοί περίσσεψαν πολλά. Είναι ευλογία αυτό. Δείχνει πόσο οι πιστοί συμμετέχουν στο μεγάλο γεγονός της Θ.Λειτουργίας. Οι Ιερείς κρατούν ωρισμένα, γιά να λειτουργήσουν ενδιαμέσως της εβδομάδος, και τα υπόλοιπα είναι επιτρεπτό να τα διοχετεύσουν σε σπίτια ευσεβών χριστιανών. Σκεφθείτε μάλιστα όταν υπάρχει πανηγύρι, πόσα περισσεύουν!.. Δεν είναι άτοπο να τα παραλάβουν οι πιστοί, αλλά πρέπει να παρατεθούν στο τραπέζι, όπου καθόμαστε κανονικα΄και κάνουμε προσευχή, τραπέζι οικογενείας, όπου όλα είναι ευλογημένα και ιερά, και έτσι το πρόσφορο, που το λαμβάνουμε ως ψωμί, προσθέτει στην ιερότητα του τραπεζιού μας. Υπάρχει και η περίπτωση να το φρυγανίσουμε λίγο, ώστε να διατηρηθεί και να το λαμβάνουμε με το τσάϊ μας. Ομοίως και ευλογημένο τμήμα Αντιδώρου μπορούμε να φρυγανίζουμε (γιά να διατηρηθεί πολλές μέρες), ώστε να λαμβάνουμε το πρωϊ κατά την προσευχή μας.

Πηγή: http://agiatriadasell.blogspot.gr
Αναδημοσίευση:http://proskynitis.blogspot.gr και
http://www.paterikiorthodoxia.com
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...