Η Θριαμβευτική Είσοδος του Χριστού στην Ιερουσαλήμ

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ LARISSANET (11/4/2014)

 

Στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, μετά το κεφάλαιο 21, ο Ματθαίος αρχίζει να περιγράφει τα γεγονότα που συνέβησαν στην Ιερουσαλήμ πριν το Πάθος. Ο Ιησούς και οι μαθητές του εισέρχονται στην πόλη του Δαβίδ. Στην αρχή της αφήγησης είναι χαρακτηριστικά τα στοιχεία του μεσσιανικού θριάμβου του, που δικαιολογούν και τον τίτλο Υιός Δαβίδ που θα του αποδώσει το πλήθος. Η χριστολογία όμως κατόπιν αλλάζει και οι πρώτες κοινότητες επιλέγουν να παρουσιάσουν τον αρχηγό της πίστης τους σαν τον Πάσχοντα Δούλο του Θεού, ο οποίος, μέσα από το Πάθος, θα οδηγήσει την ανθρωπότητα, και όχι μόνο τον Ισραήλ, στη λύτρωση.

Πιο αναλυτικά, οι στίχοι Μτθ 21,1-11 αναφέρονται στη θριαμβευτική είσοδο του Ιησού και των μαθητών του στην Ιερουσαλήμ. Μόλις φτάνουν κοντά στην ιερή πόλη ο Ιησούς στέλνει δύο μαθητές του να του φέρουν ένα γαϊδούρι και το πουλάρι του. Ο Ματθαίος συνδέει το γεγονός με τη σχετική προφητεία του προφήτη Ζαχαρία.

Οι μαθητές κάνουν όπως τους λέει ο δάσκαλός τους, που ανεβαίνει στο ζώο, φέροντας στη μνήμη τους παλιούς βασιλιάδες του Ισραήλ, και προχωράει προς την πόλη.  Το πλήθος άρχισε τότε να κραυγάζει: «Δόξα στον Υιό του Δαβίδ! Ευλογημένος αυτός που έρχεται σταλμένος από τον Κύριο! Δόξα στο Ύψιστο Θεό!». Όταν μπήκαν στην πόλη αναστατώθηκαν όλοι και το πλήθος έλεγε ότι αυτός είναι ο προφήτης Ιησούς από τη Ναζαρέτ.

Είναι μία εποχή με έντονες τις μεσσιανικές προσδοκίες. Το αποκαλυπτικό κλίμα του 1^ου αι. μ.Χ. έκανε συνέχεια να εμφανίζονται άτομα που πίστευαν στο μεσσιανικό τους ρόλο και πολλοί τους ακολουθούσαν, χωρίς να λογαριάζουν τις συνέπειες, που θα είχε μία ενδεχόμενη στάση κατά των Ρωμαίων, αφού πάντα τα μεσσιανικά κινήματα, αυτό το στόχο είχαν: Να ξεσηκώσουν το λαό κατά της αυτοκρατορίας Το ζήτημα είναι κατά πόσον ο Ιησούς, στη φάση της εισόδου του στην Ιερουσαλήμ, έδινε στο μεσσιανικό του ρόλο και μία εθνικοαπελευθερωτική διάσταση. Πάντως είναι γεγονός ότι εύκολα το πλήθος θα του απέδιδε μία τέτοια ιδιότητα, αφού δείχνει να γνώριζε τις θεραπείες και τους εξορκισμούς που έκανε.

Άλλωστε ο τίτλος Υιός Δαβίδ, με τον οποίο τον προσφωνεί ο λαός,  οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τον περιμένουν σαν τον απεσταλμένο του Θεού, που θα τους λυτρώσει. Αυτή η λύτρωση σίγουρα περιλαμβάνει και την εθνική αποκατάσταση που αποτελούσε ένα  από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούσαν τον Ιουδαϊσμό του 1^ου αι. μ. Χ..

Ο τίτλος φαίνεται να είναι ταυτόσημος με τους τίτλους που περιέχονται στην ίδια ενότητα, «βασιλεύς», «ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου» και «Προφήτης». Τον περιμένουν λοιπόν να εισέλθει στην Ιερουσαλήμ  και να επανασυστήσει την ένδοξη βασιλεία του προπάτορα Δαβίδ, σαν βασιλιάς του περιούσιου λαού.

Όταν ο Ιησούς ήλθε στην Ιερουσαλήμ, μπήκε στο Ναό και, αφού έδιωξε όλους αυτούς που έκαναν αγοραπωλησίες, τον πλησίασαν τυφλοί και κουτσοί, που τους θεράπευσε. Τα παιδιά άρχισαν τότε να φωνάζουν «δόξα στον Υιό του Δαβίδ». Οι αρχιερείς αγανάκτησαν και του είπαν «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;» Ο Ιησούς τότε τους απαντάει  με τον ψαλμό 8,3 «από το στόμα των νηπίων και των βρεφών έκανες να βγει τέλειος ύμνος».

Ο Ιησούς φαίνεται λοιπόν να αποδέχεται το μεσσιανικό τίτλο Υιός Δαβίδ και γι’ αυτό προκαλεί την αγανάκτηση των αρχιερέων. Η οικειοποίηση τίτλου που ανήκε στο Μεσσία σήμαινε βλασφημία κατά του Θεού, και η τιμωρία γι’ αυτό ήταν ο θάνατος. Αυτό άλλωστε τονίζεται στο διάλογο με τον Αρχιερέα, που παραθέτουν οι Ευαγγελιστές, ενώπιον του Μεγάλου Συνεδρίου. Επίσης οι αρχές του ιουδαϊσμού φοβούνταν και τις εξεγέρσεις, που προκαλούσαν οπαδοί των επονομαζόμενων Μεσσιών, εναντίον της Ρώμης, επειδή αυτές  κατέληγαν πάντα σε αποτυχία και καταπνίγονταν στο αίμα των επαναστατών. Αυτό άλλωστε υπονοούν και τα λόγια των Αρχιερέων και Φαρισαίων, που παρατίθενται στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη (Ιωαν. 11,47-48): «Τι θα κάνουμε; Γιατί πολλά σημεία κάνει αυτός ο άνθρωπος. Αν τον αφήσουμε να συνεχίσει έτσι, όλοι θα πιστέψουν σ’ αυτόν, και τότε θα επέμβουν οι Ρωμαίοι και θα καταστρέψουν και το ναό μας και το έθνος μας».

Στο κέντρο του επεισοδίου βρίσκεται και πάλι ο τίτλος Υιός Δαβίδ. Η πρώτη κοινότητα, διασώζοντας το περιστατικό, ταυτίζει τον Κύριο, ως θεραπευτή, με το γιο του Δαβίδ, Σολομώντα, ο οποίος θεωρούνταν από τις λαϊκές αντιλήψεις, ως ο κατεξοχήν θεραπευτής. Παράλληλα, αφού ο τίτλος έχει αποδοθεί στον Ιησού, και τον ταυτίζει έτσι με το γιο του μεγάλου Ιουδαίου βασιλιά, του δίνει το δικαίωμα να αναμορφώσει τη λατρεία, όπως είχε κάνει και ο Σολομώντας με την ίδρυση του Ναού. Έτσι παρά τη ρητή απαγόρευση  του Μωσαϊκού Νόμου, αποδέχεται τους τυφλούς και τους κουτσούς στο ιερό και τους θεραπεύει, δημιουργώντας έτσι νέες αντιλήψεις για τη σχέση του Θεού με το λαό.  Αυτό φαίνεται να είναι ακόμη μία αιτία για το μίσος εναντίον του των Αρχιερέων και των Γραμματέων.

***

Πάντως, σε κάθε περίπτωση η θριαμβευτική είσοδος του Χριστού στην Ιερουσαλήμ και τα γεγονότα στο ναό των Ιεροσολύμων είναι σημάδια ότι η Βασιλεία του Θεού είναι μία πραγματικότητα, και ότι οι άνθρωποι μπορούν να ελπίζουν στη σωτηρία και τη λύτρωση. Αυτό είναι, εκτός των άλλων, και ένα αισιόδοξο  μήνυμα για το σημερινό άνθρωπο!

Νίκος Παύλου

Ο αληθινός Μεσσίας και οι αληθινοί μαθητές του

Μια βιωματική ανάγνωση με αφορμή το ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως (Μκ. 8:27-38)

Οι στίχοι του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (8:27-38) σηματοδοτούν την ολοκλήρωση της δημόσιας δράσης του Ιησού στη Γαλιλαία και την έναρξη της πορείας του προς τα Ιεροσόλυμα και επομένως προς το Πάθος. Όχι τυχαία, ακριβώς σε αυτό το σημείο ο Ιησούς ρωτάει τους μαθητές του σχετικά με τις φήμες που κυκλοφορούν γύρω από το πρόσωπό του (8:27), κυρίως όμως εστιάζει στο ποια είναι η δική τους γνώμη γι’ αυτόν (8:29α). Και ενώ γενικά οι άνθρωποι τον κατατάσσουν μεταξύ των προφητών (8:28), οι μαθητές διά στόματος του Πέτρου τον αναγνωρίζουν και τον ομολογούν ως τον Χριστό, δηλαδή τον αναμενόμενο Μεσσία (8:29β). Εδώ όμως προκύπτει για τον αναγνώστη του ευαγγελίου ένα καίριο ερώτημα: Τι ακριβώς σημαίνει ότι ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας και ποιες είναι οι συνέπειες αυτής της ομολογίας;

Στο σημείο αυτό οφείλουμε να ρίξουμε μια ματιά στα όσα μόλις προηγουμένως έχει αφηγηθεί ο ευαγγελιστής. Στην αρχή του κεφαλαίου 8, ο Ιησούς προβαίνει για δεύτερη φορά σε έναν πολλαπλασιασμό άρτων και ιχθύων (8:1-9)· βλ. επίσης (6:34-46). Αργότερα, όταν οι μαθητές διαπλέουν μαζί του τη λίμνη της Γαλιλαίας, αρχίζουν να ανησυχούν για το ότι δεν έχουν μαζί τους τρόφιμα (8:14). Ο Ιησούς διαγιγνώσκει αυτήν την ανησυχία τους και τους επιπλήττει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο λέγοντας:[1] «Γιατί σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά; Ακόμη δεν καταλαβαίνετε και δεν μπαίνετε στο νόημα; Τόσο πορωμένη είναι η καρδιά σας; Παρ᾽ όλο που έχετε μάτια δε βλέπετε και παρ᾽ όλο που έχετε αυτιά δεν ακούτε; Τίποτα δε θυμάστε; Όταν μοίρασα τα πέντε ψωμιά στους πέντε χιλιάδες ανθρώπους, πόσα κοφίνια μαζέψατε;… Όταν μοίρασα τα εφτά ψωμιά στους τέσσερις χιλιάδες, πόσα καλάθια μαζέψατε;… Ακόμη δεν καταλαβαίνετε;» (8:17-21). Αμέσως μετά ο Ιησούς φθάνει στη Βηθσαϊδά, όπου τον παρακαλούν να αγγίξει έναν τυφλό για να τον θεραπεύσει, πράγμα το οποίο και πράττει (8:22-26). Από την παραπάνω αλληλεπίδραση μεταξύ Ιησού και μαθητών προκύπτει ότι οι τελευταίοι, παρά τα όσα θαυμαστά έχουν δει από αυτόν, έχουν απέναντί του ακόμη πορωμένη καρδιά, τυφλά μάτια και βουλωμένα αυτιά. Από την άλλη πλευρά, η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαϊδά φανερώνει ότι ο Ιησούς μπορεί να ανοίξει τα τυφλωμένα μάτια των ανθρώπων και να τους δώσει το φως τους, αρκεί να του το ζητήσουν με πίστη.

Επιστρέφοντας μετά τη σύντομη αυτή αναδρομή στον προαναφερθέντα διάλογο του Ιησού με τους μαθητές του, τίθεται το ερώτημα εάν στο μεταξύ έχουν ενδεχομένως διανοιχθεί τα μάτια τους, ώστε να μπορούν πλέον να δουν καθαρά και να καταλάβουν ποιος πραγματικά είναι ο Ιησούς. Η απάντηση του Πέτρου ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός, δηλαδή ο Μεσσίας, είναι ορθή, αφού και ο ίδιος ο Ιησούς αποδέχεται αυτόν τον τίτλο (8:30)· βλ. και (14:62). Φανερώνει μάλιστα και μια σημαντική εξέλιξη στην πίστη και την κατανόηση των μαθητών, οι οποίοι για πρώτη φορά στο ευαγγέλιο προβαίνουν σε μια τέτοια ομολογία.

Όμως η εξέλιξη της διήγησης εκπλήσσει τον μη εξοικειωμένο με αυτήν αναγνώστη. Συγκεκριμένα, ο Ιησούς προλέγει με ξεκάθαρο τρόπο ότι, αφού φθάσει στα Ιεροσόλυμα, θα θανατωθεί (8:31-32α). Ακούγοντας τα λόγια αυτά ο Πέτρος αρχίζει να τον επιτιμά προσπαθώντας να τον αποτρέψει από το να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο (8:32β). Ο Ιησούς τότε τον διώχνει από μπροστά του λέγοντάς του ότι «δεν σκέφτεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, αλλά σύμφωνα με το θέλημα των ανθρώπων» (8:33). Όπως φαίνεται λοιπόν καθαρά στο σημείο αυτό, ο Πέτρος και μαζί με αυτόν και οι υπόλοιποι μαθητές, αλλά και όλοι οι Ιουδαίοι της εποχής, περιμένει έναν επίγειο Μεσσία· έναν Μεσσία ο οποίος θα ηγείτο της επανάστασης εναντίον των Ρωμαίων, θα τους κατατρόπωνε και τελικά θα αποκαθιστούσε το αρχαίο βασίλειο του Ισραήλ. Ο Ιησούς όμως δεν κηρύττει την έλευση ενός τέτοιου επίγειου βασιλείου, θεμελιωμένου στη βία και στο αίμα, αλλά της βασιλείας του Θεού· δεν είναι ο Μεσσίας που θα επαναστατήσει εναντίον των Ρωμαίων και θα τους εκδιώξει από τη Γη της Επαγγελίας, αλλά ο Μεσσίας που θα παραδοθεί εκουσίως στα χέρια των εχθρών του για να θανατωθεί από αυτούς. Η αραμαϊκή λέξη «σατανά», με την οποία ο Ιησούς χαρακτηρίζει εδώ τον Πέτρο, σημαίνει τον εχθρό, τον αντίπαλο. Ο Πέτρος στο σημείο αυτό λοιπόν από μαθητής του Ιησού μετατρέπεται σε αντίπαλό του.

Αμέσως μετά το περιστατικό αυτό, ο Ιησούς απευθυνόμενος όχι μόνο στους μαθητές του, αλλά και στο πλήθος που τον ακολουθεί, εξηγεί ότι πραγματικός μαθητής του είναι αυτός που θα απαρνηθεί τον εαυτό του, θα σηκώσει τον σταυρό του και θα τον ακολουθήσει (8:34). Πρόκειται για την εκ διαμέτρου αντίθετη τοποθέτηση έναντι αυτής του Πέτρου. Ομολογουμένως, ο Πέτρος θέλει εκ πρώτης όψεως κάτι καλό: να σώσει τη ζωή του διδασκάλου του και μαζί με αυτήν βέβαια και τη δική του ζωή. Όμως ο Ιησούς διδάσκει ότι όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του τελικά θα τη χάσει. Ενώ όποιος χάσει τη ζωή του για χάρη του ιδίου και του ευαγγελίου θα τη σώσει (8:35). Επομένως είναι σαφές το τι σημαίνει να σηκώνει κάποιος τον σταυρό του και να ακολουθεί τον Ιησού. Σημαίνει να τον ακολουθήσει για να πεθάνει τελικά και ο ίδιος μαζί του.

Καθώς βρισκόμαστε στο μέσον της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η οποία μας οδηγεί και μας ωθεί στο να βιώσουμε βαθύτατα μέσα μας το μυστήριο της σταύρωσης του Χριστού, το κείμενο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου που σχολιάσαμε παραπάνω προβληματίζει και σε υπαρξιακό επίπεδο. Τίθεται καταρχάς το ερώτημα σε όσους από μας ομολογούμε πίστη στον Ιησού Χριστό εάν όντως βλέπουμε, ακούμε και καταλαβαίνουμε. Πολλές φορές τείνουμε να θεωρούμε αυτονόητες τις ευεργεσίες του Θεού, τις μικρές και μεγάλες καθημερινές δωρεές, τα αναρίθμητα θαύματα. Έτσι, με την πρώτη δυσκολία αγωνιούμε και δυσπιστούμε, λησμονώντας τις αμέτρητες αποδείξεις της αγάπης του Θεού στη ζωή μας. Στον βαθμό που συμβαίνει αυτό, όντως ισχύει και για μας ό,τι και για τους μαθητές: έχοντας μάτια δεν βλέπουμε, έχοντας αυτιά δεν ακούμε, δεν θυμόμαστε και δεν καταλαβαίνουμε (8:18-21). Η μόνη μας ελπίδα να εξέλθουμε από μια τέτοια κατάσταση είναι ο ίδιος ο Χριστός. Αυτός είναι που μπορεί να διανοίξει τους οφθαλμούς μας, όπως έκανε με τον τυφλό της Βηθσαϊδά (8:22-26), ώστε τελικά να μπορέσουμε να δούμε και να καταλάβουμε όντως ποιος πραγματικά είναι και τι κάνει για μας.

Δεν είναι όμως εύκολο να αντιληφθούμε την πνευματική μας τυφλότητα και αντιστοίχως να ζητήσουμε τη βοήθεια του Χριστού, διότι μπορεί να έχουμε την ψευδαίσθηση ότι ήδη «βλέπουμε». Έτσι, μπορεί να είμαστε απόλυτα πεπεισμένοι ότι πιστεύουμε πραγματικά στον Χριστό, ότι τον κατανοούμε και τον ακολουθούμε, ότι εμπνεόμαστε από το υπόδειγμά του και φωτιζόμαστε από την παρουσία του στη ζωή μας. Αυτό ακριβώς όμως πίστευαν και οι μαθητές. Λεκτικά ο Πέτρος εκφράζει όντως την αληθινή πίστη, καθώς πράγματι ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας (8:29). Αλλά τι σημαίνει το να αναγνωρίζω τον Ιησού ως τον Μεσσία, δηλαδή ως τον βασιλιά και κύριο της ζωής μου; Σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Χριστού σημαίνει το να τον ακολουθώ με πίστη όπου και αν με οδηγεί· να είμαι έτοιμος και πρόθυμος να αναθεωρήσω τις πεποιθήσεις μου, όταν αυτές έρχονται σε αντίθεση με τη διδασκαλία και το θέλημά του· να απαρνηθώ ακόμη και αυτό το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, ακολουθώντας τον ακόμη και μέχρι τον θάνατο και ομολογώντας με παρρησία την πίστη μου στην ερχόμενη βασιλεία του. Σημαίνει τέλος, το να μην προσπαθώ να τον «σώσω», ώστε τελικά να περισώσω και τον εαυτό μου. Σημαίνει δηλαδή, ακριβώς το αντίθετο από αυτό που κάνει ο Πέτρος, ο οποίος εκ πρώτης όψεως, όπως ήδη προαναφέραμε, προσπαθεί να κάνει κάτι καλό: να σώσει τον Ιησού από τον εαυτό του, από αυτήν την παράξενη, όπως του φαίνεται εκείνη τη στιγμή, παρόρμησή του να πορευθεί αμαχητί προς μια βέβαιη ήττα, προς έναν αναπότρεπτο θάνατο· και βέβαια σώζοντας τον Ιησού να σώσει και τον εαυτό του, αφού και ο ίδιος ανήκει στην παράταξη, όπως θεωρεί, του Ιησού, που απειλείται να ηττηθεί κατά κράτος. Ωστόσο το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο μας διδάσκει ότι ο πραγματικός μαθητής του Ιησού καλείται όχι μόνο να αφήσει τον Μεσσία και Κύριό του να πορευθεί προς τον σταυρό, αλλά να τον ακολουθήσει και ο ίδιος σηκώνοντας τον δικό του σταυρό και τελικά πεθαίνοντας μαζί του. Διαφορετικά δεν μπορεί να είναι μαθητής του.

Προφανώς σήμερα, στον τόπο μας τουλάχιστον, δεν αντιμετωπίζουμε την απειλή του θανάτου, όταν ομολογούμε έργω ή λόγω την πίστη μας στον Χριστό. Όμως υπάρχει και για μας, όπως και για τους μαθητές, ο κίνδυνος να θέλουμε να χωρέσουμε τον Χριστό στον δικό μας τρόπο σκέψης, να τον ερμηνεύσουμε επιλεκτικά με βάση τις δικές μας αρχές, αξίες, πεποιθήσεις και επιδιώξεις, να φαντασιωνόμαστε ότι αγωνιζόμαστε όχι για τον εαυτό μας, αλλά για να διασώσουμε τη γνήσια πίστη στο πρόσωπο και τη διδασκαλία του και βέβαια να απογοητευόμαστε, όταν εκείνος δεν φαίνεται να αναγνωρίζει έμπρακτα και να επευλογεί τις προσπάθειές μας.

Όπως είδαμε ωστόσο, το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο παρουσιάζει μια άκρως διαφορετική πραγματικότητα. Σύμφωνα με τη θεόπνευστη μαρτυρία του, αν θέλουμε να είμαστε μαθητές του Χριστού, οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε την τυφλότητά μας και να του ζητήσουμε να μας θεραπεύσει· να ευθυγραμμιστούμε προς τον δικό του νου και να εφαρμόσουμε στο ακέραιο τη δική του διδασκαλία στη ζωή μας· να δεχθούμε τις όποιες αντιξοότητες, τον όποιο σταυρό, μιμούμενοι εκείνον ο οποίος ήπιε εκούσια και μέχρι τέλους το ποτήρι του Πάθους· να απαρνηθούμε, τέλος, τις όποιες προσδοκίες ενός εγκόσμιου θριάμβου και να προσηλωθούμε σταθερά και απαρέγκλιτα στην αναμονή της ερχόμενης εσχατολογικής βασιλείας του, μιας βασιλείας όμως, της οποίας η πρόγευση αρχίζει ήδη από τον παρόντα κόσμο.

Ο Χρήστος Καρακόλης είναι Καθηγητής της Καινής Διαθήκης στο Τμήμα Θεολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας και μέλος του Δ.Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου.

Πηγή

12. Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;

Η σημασία του προσώπου του Χριστού σε έναν ραγδαία μεταβαλλόμενο κόσμο (Χριστολογικές Αιρέσεις)

Οι νέες μορφές που πήρε η ζωή της Εκκλησίας τον 4ο αιώνα με την καλύτερη οργάνωση, τις επαρχιακές και Οικουμενικές Συνόδους, την ανάπτυξη του μοναχισμού αλλά και τη μαζική είσοδο πολλών εθνικών ή Ιουδαίων έ φε ραν εξελίξεις στη διοίκηση της εκκλησιαστικής ζωής και τη θεολογική αναζήτηση. Κάποτε τα νέα μέλη της Εκκλησίας έφεραν μαζί και τις παλιές τους αντιλήψεις για τη διδασκαλία του Ευαγγελίου, και δεν έλειπαν οι αιρέσεις, ιδίως οι λεγόμενες Γνωστικές.* Μετά το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313) η αυτοκρατορική εξουσία και τα κέντρα της (Ρώμη, Κωνσταντινούπολη) επιθυμούν να αναμειγνύονται στη ζωή της Εκκλησίας.

 Η ανάδυση της Κωνσταντινούπολης και η δημιουργία των πατριαρχικών θρόνων 

Σε μεγάλο διοικητικό και θεολογικό κέντρο εξελίχθηκε την περίοδο εκείνη η Αλεξάνδρεια, γιατί διέθετε την αποστολική παράδοση, πολιτική υπεροχή, αλλά και λαμπρό θεολογικό έργο μεγάλων ποιμένων. Σύντομα απέκτησε τον πρώτο ρόλο στη χειροτονία των άλλων επισκόπων στις περιοχές της Αιγύπτου και της Λιβύης. Επίσης η Ρώμη, και μαζί της και η νέα πρωτεύουσα, η Κωνσταντινούπολη ή Νέα Ρώμη, ασκούσαν κι αυτές μια ανώτερη αυθεντία από τους άλλους μεγάλους επισκοπικούς θρόνους Ανατολής και Δύσης, όπως η Έφεσος, η Καισάρεια, η Κόρινθος, τα Μεδιόλανα, κλπ. Αυτό αφορούσε ιδίως κρίσεις και χειροτονίες και συνέβαινε για πολιτικούς λόγους καθώς και εξαιτίας της αποστολικής αυθεντίας. Παράλληλα αναπτύσσονταν νέες θεολογικές αναζητήσεις γύρω από το πρόσωπο του Χριστού. Χρειαζόταν λοιπόν ένα σταθερό σύστημα επίλυσης προβλημάτων που να εγγυάται και  να φανερώνει την ουσία της Εκκλησίας, στην ενότητα, τη διδασκαλία και τον τρόπο ζωής. Έτσι, οι τρεις μεγάλοι θρόνοι και σχεδόν αμέσως και η μεγάλη μητρόπολη της Μέσης Ανατολής, η Αντιόχεια, απέκτησαν μόνιμη ηγετική θέση σε υπερμητροπολιτικές συνόδους. Λίγο αργότερα προ στέθηκαν τι μη τικά και τα Ιεροσόλυμα, ως η «μήτηρ των Εκκλησιών». Οι πέντε πρωτοκορυφαίοι θρόνοι σχημάτισαν μόνιμο διοικητικό σχήμα, τη λεγόμενη «Πενταρχία των Πατριαρχών», που απετέλεσε εικόνα της ενότητας της Εκκλησίας από τη βάση ως την κορυφή της

Οι μεγάλες σχολές της Αντιόχειας και της Αλεξανδρείας: η απαραίτητη πολυμορφία

  Μέσα από τη συνάντηση του χριστιανικού Ευαγγελίου με τον κόσμο και τον τρόπο που στοχαζόταν, αναπτύχθηκε μια ποικιλία στον τρόπο που η Εκκλησία ερμήνευε το έργο και την ταυτότητα του Ιησού Χριστού. Οι παλιές μορφές και όροι («υιός του ανθρώπου», «μεγάλης βουλής άγγελος», «εικών του Θεού του αοράτου») από την ιουδαϊκή κυρίως σκέψη δεν επαρκούσαν, ενώ οι γνωστικοί* μύθοι περί Ιησού Χριστού ως άχρονου πλάσματος είχαν καταδικαστεί. Τώρα, η συνάντηση του Ευαγγελίου με την τελευταία αναγεννημένη μορφή της ελληνικής σκέψης (αριστοτελισμός, στωικισμός, νεοπλατωνισμός) συνέχιζε τη συζήτηση της προηγούμενης εποχής με νέο τρόπο. Μια ομάδα  επισκόπων στη Συρία, η λεγόμενη «Αντιοχειανή Σχολή», ακολουθούσε την ιστορικογραμματική μέθοδο ερμηνείας των κειμένων, που προσέφερε πολλά και επικράτησε ιστορικά. Όμως ο κύριος εκφραστής της, Θεόδωρος επίσκοπος Μοψουεστίας, τονίζοντας την ανθρωπότητα του Ιησού Χριστού θεωρούσε ότι εξελίχθηκε ηθικά και ο Υιός του Θεού «κατοίκησε» μέσα του και έτσι έγινε ομοούσιος με τον Πατέρα. Αυτή η χριστολογία παρουσίαζε σοβαρά προβλήματα. Αντίθετα, στην Αίγυπτο δινόταν (ειδικά μετά τον Μέγα Αθανάσιο) σταθερή έμφαση στο ότι ο Υιός του Θεού ήταν πάντοτε ένας και ο αυτός Ιησούς Χριστός με πλήρη ανθρώπινη φύση: ήταν η «Αλεξανδρινή Σχολή». Και οι δύο σχολές μέσα από τη διδασκαλία τους για τον Ιησού Χριστό πρόβαλλαν και την άποψή τους για το πώς μπορούσε να σωθεί ο άνθρωπος: οι Αντιοχειανοί με τη μίμηση του Χριστού στον αγώνα για τελείωση, οι Αλεξανδρινοί με την ένωση του ανθρώπου με τον Θεό.

 Από την ποικιλία στη σύγκρουση 

 Η ποικιλία αυτή μετατράπηκε σε σύγκρουση, όταν ένας εκπρόσωπος της Αντιοχειανής Σχολής, ο Νεστόριος, έγινε πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και διακήρυξε ότι η Παρθένος Μαρία δεν έπρεπε να αποκαλείται με το προσωνύμιο «Θεοτόκος», αφού ο Χριστός δεν ήταν από την αρχή Θεός. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση πολλών πιστών εκεί, αλλά και του επιφανούς εκπροσώπου της Αλεξανδρινής θεολογίας, πατριάρχη Αλεξανδρείας Κυρίλλου. Ο Κύριλλος επικοινώνησε γρήγορα με τον πάπα της Ρώμης Καιλεστίνο και λίγο αργότερα το 431 έγινε Σύνοδος στην Έφεσο (η Γ΄ Οικουμενική). Εκεί  οι εκπρόσωποι της Ρώμης και της Αλεξανδρείας ήταν περισσότεροι και ο Νεστόριος καταδικάσθηκε. Όμως, η συζήτηση μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη και συνεχίσθηκε με την παρέμβαση της εξουσίας, μέχρι που οι δύο αντίπαλοι συμφώνησαν το 433 σε ένα κείμενο (Όρος των Διαλλαγών).

Αυτό επιβεβαίωνε τη διδασκαλία της Γ΄ Οικουμενικής Συνόδου, ότι ο Χριστός ήταν ένας και η Παναγία ήταν Θεοτόκος, αλλά δεν ταπείνωνε τους Αντιοχειανούς. Επικράτησε η πρόνοια για την ενότητα της Εκκλησίας, όπως υπέδειξε ο Κύριλλος Αλεξανδρείας (βλ. σχετική επιστολή). Όμως, κάποιοι οπαδοί θεωρούσαν πως έπρεπε να αφορισθούν όλοι οι Αντιοχειανοί. Ένας απ’ αυτούς, ο μοναχός Ευτυχής στην Κωνσταντινούπολη, κήρυξε ότι ο Χριστός με τη γέννησή του είχε μόνο μία φύση, τη θεϊκή, υποτιμώντας την ανθρώπινη. Αυτή η διδασκαλία ονομάσθηκε αργότερα Μονοφυσιτισμός. Ο Ευτυχής τιμωρήθηκε από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Φλαβιανό το 448, αλλά έκανε έφεση (έκκλητο). Έτσι συγκλήθηκε νέα, ευρύτερη σύνοδος στην Έφεσο το 449 για να κρίνει οριστικά. Ο νέος Πατριάρχης Αλεξανδρείας Διόσκορος πήρε την προεδρία της Συνόδου, δικαίωσε τον Ευτυχή, καταδίκα σε τον Φλαβιανό και υποβίβασε την Κωνσταντινούπολη. Στη σύνοδο όμως αυτή έγιναν έκτροπα και οι αποφάσεις αυτές πάρθηκαν με βία: μοναχοί, οπαδοί του Μονοφυσιτισμού, χτυπούσαν τους αντιπάλους τους. Έτσι, η Σύνοδος ονομάσθηκε «Ληστρική» και ο μέχρι τότε σύμμαχος της Αλεξάνδρειας πάπας Ρώμης διαχώρισε τη θέση του. Την ίδια εποχή που ο ελληνορωμαϊκός κόσμος στη Δύση κατέρρεε από τα χτυπήματα των Ούννων και των γερμανικών λαών, συγκλήθηκε νέα σύνοδος το 451 στη Χαλκηδόνα για την αίρεση του Μονοφυσιτισμού. Ήταν η Δ΄ Οικουμενική, η οποία αποφάσισε με βάση την Αγία Γραφή, τα υπάρχοντα Σύμβολα της Πίστεως, την απόφαση (Όρο) της Γ΄ Οικουμενικής Συνόδου κι ένα κείμενο του πάπα Ρώμης Λέοντος Α΄ (τόμος Λέοντος) και ξεκαθάρισε ότι στον Χριστό υπάρχουν δύο φύσεις (θεία και ανθρώπινη) ενωμένες στο πρόσωπο του ενός Υιού και Λόγου του Θεού. Ο όρος της Συνόδου λέει ότι είναι ενωμένες «ασυγχύτως και αδιαιρέτως, ατρέπτως και αχωρίστως».

Ο Πατριάρχης Διόσκορος δεν πήγε στη Σύνοδο και καταδικάσθηκε για την προηγούμενη συμπεριφορά του. Η καταδίκη αυτή δεν άρεσε στους επισκόπους της Αιγύπτου, οι οποίοι αντέδρασαν, ενώ και πολλοί άλλοι επίσκοποι στη Μέση Ανατολή και μοναχοί θεώρησαν ότι η Σύνοδος επαναφέρει τον καταδικασμένο Νεστοριανισμό. Μολονότι η Σύνοδος της Χαλκηδόνας εκτός από την κλασική διατύπωση του χριστολογικού δόγματος, όρισε με τους κανόνες της όλο το σύστημα της Πενταρχίας, την οργάνωση της μοναχικής ζωής και πολλά άλλα, την ίδια στιγμή αποκηρύχθηκε από ένα μεγάλο τμήμα χριστιανικών πληθυσμών στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή, που ονομάσθηκαν «Προχαλκηδόνειοι» και σήμερα «Αρχαίες Ανατολικές Εκκλησίες».

  Ο διάλογος, η ενότητα και η εξουσία Οι αυτοκράτορες όλη αυτή την εποχή και μετά προσπάθησαν να φτιάξουν μια τεχνητή ενότητα στην Εκκλησία με διάφορα διατάγματα που απαγόρευαν την περαιτέρω θεολογική συζήτηση, επιβάλλοντας πότε τη μια σύνοδο πότε την άλλη με στόχο μια τεχνητή ειρήνευση. Αυτό οδήγησε στο αντίθετο αποτέλεσμα, καθώς η Ρώμη διέκοψε την κοινωνία με την Ανατολή, τα Πατριαρχεία Αντιοχείας και Αλεξανδρείας ακολούθησαν φιλομονοφυσιτική πολιτική και μέσα στην Αλεξάνδρεια δημιουργήθηκαν πολλά κόμματα. Αντίθετα, όσο ακόμα γίνονταν συζητήσεις μέσα στην Εκκλησία (με τελευταία την περίοδο του Ιουστινιανού, 527-565), έγινε μια μεγάλη προσπάθεια να ξεκαθαρίσουν πολλά θεολογικά ζητήματα με βάση την κοινή γλώσσα της εποχής, δηλαδή με τη χρήση της αριστοτελικής λογικής, αλλά και των κοινών θεμελίων της χριστιανικής πίστης: την Αγία Γραφή, το τριαδικό δόγμα, τη σκέψη των Πατέρων του 4ου αιώνα και τη λειτουργική ζωή. Η διάλυση του ενιαίου ελληνορωμαϊκού κόσμου από τους γερμανικούς λαούς στη Δύση, η απομάκρυνση των νεστοριανών χριστιανών μέσα στο περσικό κράτος και τελικά η αραβική κατάκτηση, οδήγησε όλους τους χριστιανούς της Ανατολής μέχρι σήμερα σε απομόνωση. Ο διάλογος για τη χριστολογική διδασκαλία άρχισε με τις Αρχαίες Ανατολικές Εκκλησίες (των Προχαλκηδονίων) ξανά τον 20ό αιώνα, λαμβάνοντας υπόψη και την ποικιλία των γλωσσών που φέρουν διαφορετικό νόημα στη χρήση των λέξεων. Εδώ επιβεβαιώνεται ότι όταν η Εκκλησία διαλέγεται ελεύθερα έχει πιο πολλές πιθανότητες να επιτύχει την ενότητά της εν αληθεία, απ’ ό,τι όταν εκτελεί υποχρεωτικά διαταγές από κάθε λογής εξουσία. 

Κείμενα 

Ο Χριστός δεν είναι θεωθείς άνθρωπος, είναι ο σαρκωθείς Θεός «Όταν ο άνθρωπος απέτυχε να γίνει Θεός, ο Θεός έγινε άνθρωπος για να με τιμήσει», γράφει ο Γρηγόριος [Θεολόγος]. «Ο Θεός ήταν ασύνθετος εξαρχής. Ενώθηκε με την ανθρώπινη φύση και ύστερα σταυρώθηκε από τα χέρια των σταυρωτών Του. Αυτή είναι η διδασκαλία μας για τον Θεό, που έγινε ένα μαζί μας». Ο Χριστός είναι σαρκωθείς Θεός, όχι θεωθείς άνθρωπος.[…] Ο Γρηγόριος δίνει πολλή προσοχή στα πάθη και τον θάνατο του Θεού, αφού με αυτό ομολογεί την ενότητα των φύσεων στο Πρόσωπο του Θεανθρώπου. Γι’ αυτό επίσης τονίζει το όνομα «Θεοτόκος». «Εκείνος που δεν αναγνωρίζει ότι η Μαρία είναι η Θεοτόκος αποξενώνεται από τον Θεό». Ο λόγος γι’ αυτό είναι ότι η θέωση είναι δυνατή για μας μόνο μεσω της ανθρώπινης φύσεως του Λόγου και της ομοουσιότητάς της με μας. π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, Οι Ανατολικοί Πατέρες του Τετάρτου Αιώνα, μτφρ. Π. Πάλλης (Θεσσαλονίκη: Πουρ να ράς,1991), 206-208.

 Το νόημα του Σταυρού του Χριστού Ο σταυρός [του Χριστού] προφητικά δείχνει προς την εσχατολογική, την τελική μοίρα του κόσμου. Γι’ αυτόν το λόγο, συνδέουμε το σημείο του σταυρού με την Αγία Τριάδα και με τη Βασιλεία του Θεού. Αυτός είναι ο λόγος που στην Ορθόδοξη Λειτουργία ο σταυρός αποτυπώνεται στο πρόσφορο που χρησιμοποιείται για την Ευχαριστία. π. Δημήτριος Στανιλοάε, Η Νίκη του Σταυρού, μτφρ. Λάμπρος Ψωμάς (Αθήνα: Μαΐστρος, 2010), 45.

  Η σημασία των χριστολογικών προσεγγίσεων Η Αντιοχειανή θεολογική παράδοση τόνιζε το ιστορικό, το συγκεκριμένο. Στο εξηγητικό τους έργο στην Αγία Γραφή αυτοί [οι Αντιοχειανοί θεολόγοι] επικέντρωναν την προσοχή τους πάνω στο ιστορικό και κατά γράμμα πλαίσιο και, γενικά προσπαθούσαν να αποφύγουν υπερβολικές αλληγορικές ερμηνείες. Στη Χριστολογική τους σκέψη τόνιζαν την πλήρη ανθρωπότητα του Χριστού χωρίς να αρνούνται ότι ο Χριστός ήταν ομοούσιος με τον Θεό Πατέρα. Απεχθάνονταν κάθε τάση που μπορούσε να καταβροχθίσει την ανθρωπότητα του Χριστού μέσα στη Θεότητά του. Θεολογικά τόνιζαν το διαχωρισμό των δύο φύσεων, της θείας φύσεως και της ανθρώπινης φύσεως. Ο κίνδυνος για την Αντιόχεια ήταν ότι αυτοί μπορούσαν να υπερτονίσουν το διαχωρισμό των δύο φύσεων και να υπονομεύσουν την ενότητα του Χριστού. Οι Αλεξανδρινοί θεολόγοι τόνιζαν τη Θεότητα του Χριστού. Η αφετηρία τους ήταν ο Αιώνιος Θεός που έγινε ο άνθρωπος. Η ανθρώπινη φύση, ενωμένη με τη Θεία Φύση του Θείου Λόγου μπορούσε να θεωθεί. Ο κίνδυνος για την Αλεξάνδρεια ήταν ότι αυτοί μπορούσαν να υπερτονίσουν τη Θεότητα και να υπονομεύσουν την ανθρώπινη φύση του Χριστού. π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, Οι Βυζαντινοί Πατέρες του 5ου Αιώνα, μτφρ. Π. Κ. Πάλλης, (Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, 1992), 388-389

Πενταρχία και συνοδικότητα Η εύκολα εξηγούμενη προτίμηση της Πολιτείας να επιλύει τα κατά καιρούς δημιουργούμε να προ βλήματα με απ’ ευθείας συνεννοήσεις με τις πέντε διοικητικές κεφαλές της Εκκλησίας και όχι με την υπέρτατη αυθεντία στην Εκκλησία, δηλαδή την Οικουμενική Σύνοδο, έδειχνε σαφώς ότι η Πολιτεία θα δεχόταν με χαρά να υποκατασταθεί αυτή η υπέρτατη αυθεντία στην Εκκλησία με την ανώτατη διοικητική αρχή της. Η υποκατάσταση αυτή όμως δεν είχε στήριγμα στους κανόνες, γι’ αυτό και οδήγησε σε σθεναρή αντίδραση του Γιατί να προτιμάει η Πολιτεία να συνομιλεί με σώματος των επισκόπων. Οι πέντε πατριάρχες δεν μπορούσαν να καθορίζουν το περιεχόμενο της πίστεως της Εκκλησίας, αλλά να το εκφράζουν, γι’ αυτό και δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τα εκκλησιαστικά ζητήματα που αναφέρονταν στην πίστη ερήμην του σώματος των επισκόπων [...]. Ο κανονικός θεσμός της Πενταρχίας των Πατριαρχών δεν θα μπορούσε στο εξής να νοηθεί ερήμην του σώματος των επισκόπων που υπάγονταν στους Πατριάρχες, γι’ αυτό και οι πέντε πατριάρχες δεν θα μπορούσαν να υποκαταστήσουν την Οικουμενική Σύνοδο. Βλάσιος Φειδάς, Ο Θεσμός της Πενταρχίας των Πατριαρχών, τόμ. Β΄ Ιστορικοκανονικά Προβλήματα περί την Λειτουργίαν του Θεσμού (451553) (Αθήναι 1977), 255. 

Ο «Μαραθώνιος» της Εκκλησίας 

Σε πολλές περιπτώσεις η Εκκλησία υπέστη δοκιμασίες τόσο από τον κοσμικό παράγοντα όσο και από τους ίδιους τους χριστιανούς. Η πιο σοβαρή περίπτωση δοκιμασίας θα μπορούσε να θεωρηθεί ο «μαραθώνιος» της Εκκλησίας μέχρι να ολοκληρωθεί η ορθή πρόταση του δόγματος. Η σοβαρότητα του προβλήματος φαίνεται από το γεγονός ότι χρειάστηκαν αιώνες γι’ αυτή την υπόθεση και ότι εκδηλώθηκαν τέτοιας εντάσεως αντιπαραθέσεις, που πολλές φορές οδήγησαν σε βιαιοπραγίες αδιανόητες και ανεπίτρεπτες. Την πιο χαρακτηριστική περίπτωση, σε σχέση με τις παραπάνω βιαιοπραγίες έζησε η Εκκλησία της Αλεξάνδρειας τον 4ο αιώνα και ιδιαίτερα στο διάστημα που την ποίμανε ο Μέγας  Αθανάσιος. Υπενθυμίζουμε ότι ο Μέγας Αθανάσιος στα χρόνια της ιεραρχίας του εξορίστηκε από την επισκοπή του τέσσερις φορές και άλλες τόσες επέστρεψε! Η κοσμική εξουσία στην υπόθεση αυτή έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο. Ηλίας Βουλγαράκης, Καθημερινές Ιστορίες Αγίων και Αμαρτωλών στο Βυζάντιο, Β΄ έκδοση (Αθήνα: Μαΐστρος, 2002), 46-47.

Πατριαρχική Διαμεσολάβηση και Παρέμβαση 

 Επιστολή Κυρίλλου Αλεξανδρείας προς τον Πρόκλο Κωνσταντινουπόλεως, στην οποία του ζητάει να μην επιτρέψει τον αναθεματισμό του Θεοδώρου Μοψουεστίας, παρά τις λάθος διδασκαλίες του, με σκοπό την ειρήνη στην Εκκλησία. Μόλις πρόσφατα οι ανά την οικουμένη Εκκλησίες του Θεού απέβαλαν τις κενές περιεχομένου διδασκαλίες του Νεστορίου, χάρη στον πολύ ιδρώτα της οσιότητός σου και της αγίας συνόδου που συγκαλέστηκε στην Έφεσο. Κάποιοι εκεί κατά την Ανατολή δυσφορούν πολύ με όλα αυτά, και όχι μόνο λαϊκοί αλλά και από όσους έχουν ταχθεί προς ιερουργία. Όμως οι Εκκλησίες διαλαλούν και κηρύττουν τον έναν Χριστό και αναθεμάτισαν τις ασεβείς περιττολογίες του Νεστορίου. Τώρα όμως λένε κάποιοι να καταλάβουν τη μεγάλη πόλη της Αντιόχειας και να ζητήσουν από τους βασιλείς να αναθεματιστούν τα βιβλία του Θεοδώρου Μοψουεστίας αλλά και αυτός ο ίδιος ο άνδρας. Η αγία όμως Σύνοδος καταδίκασε όσους φρονούσαν τη διδασκαλία του Νεστορίου αλλά με πνεύμα οικονομίας δεν μνημόνευσε πρόσωπα, ούτε επέβαλε στον Θεόδωρο ονομαστική καταδίκη. Και επειδή έχει ήδη αποδημήσει προς τον Θεό, αρκεί όπως νομίζω όσοι δέχονται τη σωστή διδασκαλία να μη λαμβάνουν υπόψη τους ό,τι άτοπο έχει γράψει όταν θα διαβάζουν τα βιβλία του. Μπορούμε λοιπόν να εξηγήσουμε και σε εκείνους που δημιουργούν προβλήματα την οικονομία του πράγματος και να τους πείσουμε να επιλέξουν καλύτερα να ηρεμήσουν παρά να γίνουν αιτία σκανδαλισμού στις εκκλησίες. Κύριλλος Αλεξανδρείας, Επιστολή 72, Προς Πρόκλον, Patrologia Graeca 77, 343-344 [Διασκευή].  

Πηγή: Δημήτριος Ν. Μόσχος, Ευαγγελία Βουλγαράκη, Εκκλησιαστική Ιστορία και Πατέρες  και Θεολόγοι της Εκκλησίας,  ΤΕΥΧΟΣ Α΄,  ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ  Γ´  ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ 35-41

Ο Χριστός στο περιθώριο

Σχόλιο στο έργο του R. Lentz, Ο Χριστός στο περιθώριο. 

Παρατηρώ προσεκτικά την εικόνα. Ο Χριστός, όχι όπως τον έχω συνηθί σει… Εν ετέρα μορφή; Πίσω από συρματο πλέγματα. Με κοιτάζει. Έντονα; Έρχεται στο μυαλό μου το ευαγγέλιο της κρίσης. Ο Χριστός φυλακισμένος ως ένας των ελαχίστων, ταυτισμένος με όλους εκείνους στις φυλακές, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, στα γκέτο των μεγαλουπόλεων. Κοιτάζω συνεχώς την εικόνα. Το βλέμμα μου έλκεται από τα επιμέρους. Ξύλινο πλαίσιο, συρματόπλεγμα, χρυσό φως. 

Διαβάζω το σχόλιο του ζωγράφου. Μου ανοίγει δρόμο να σκεφτώ. Σε ποια πλευρά του φράκτη είναι ο Χριστός; Είναι φυλακισμένος εκείνος ή μήπως είμαστε εμείς οι φυλακισμένοι κι εκείνος εκεί, δίπλα μας, στέκει σταθερός, παραμερίζει τα δεσμά μας και μας απευθύνει το δικό του κάλεσμα; 

Αναρωτιέμαι. Και τα δεσμά; Ποιος τα τοποθέτησε εκεί και γιατί. Μήπως είναι δική μου η απόφαση; Πόσες φορές δεν βάζω ένα φράχτη ανάμεσα στον εαυτό μου και στην αληθινή ευτυχία. 

Διαβάζω στον Ελύτη «όλοι μας είμαστε δέσμιοι μιας ευτυχίας που από δικό μας λάθος αποστερούμαστε». Πόσες φορές ακολουθούμε προσωπικές, κοινωνικές, πολιτισμικές, οικονομικές και άλλες συμβάσεις που γίνονται φραγμοί για την όντως ζωή; Εμείς και τα δεσμά μας. Ή μήπως εμείς με τα δεσμά μας φτιάχνουμε αγκαθωτούς φράκτες κι έτσι κλείνουμε έξω Εκείνον και ό,τι συνεπάγεται η σχέση μας μαζί του. 

Φράκτες – δεσμά για να προφυλαχτούμε από τις «επικίνδυνες» μνήμες μας, από τους στόχους και τις αξίες ζωής που Εκείνος εμπνέει και που θα μπορούσαν να μας κάνουν συμμέτοχους στο χρυσό φως που τον περιβάλλει. 

Βάσω Γώγου, θεολόγος, φιλόλογος εκπαιδευτικός

Ο Χριστός μπροστά στον Πιλάτο στη δυτική τέχνη (συλλογή εικόνων)

Συλλογή δώδεκα εικόνων με θέμα τη δίκη του Χριστού και την στάση Του μπροστά στον Πόντιο Πιλάτο, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο απεικονίζεται η σκηνή στην τέχνη της Δύσης. Στόχοι του μαθησιακού αντικειμένου είναι να εξασκηθούν οι μαθητές στην παρατήρηση εποπτικού υλικού και κυρίως να εξοικειωθούν με την εικονογραφία της σκηνής στη δυτική τέχνη. Απώτερος στόχος είναι να προβούν οι μαθητές σε δημιουργικές συγκρίσεις μεταξύ των εικόνων. Πιο συγκεκριμένα, η συλλογή περιλαμβάνει ψηφιδωτά, πίνακες ζωγραφικής και ακουαρέλες, που χρονολογούνται από τον 14ο έως και τον 20ό αιώνα. Για λόγους σύγκρισης με την τέχνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, περιλαμβάνεται, επίσης, και ένα εικονογραφημένο βυζαντινό χειρόγραφο του 6ου μ.Χ. αιώνα. Να σημειωθεί, ακόμη, ότι για κάθε εικόνα δίνονται σύντομες πληροφορίες με μορφή επεξήγησης, καθώς και σχετικός υπερσύνδεσμος.

Ιωάννης Χρυσόστομος: «Όλα για σένα είμαι εγώ και όλα για μένα είσαι εσύ».

[Μιλάει ο Χριστός απευθυνόμενος σ’ εμάς] Ἐγὼ εἶμαι πατέρας, ἐγὼ ἀδελφός, ἐγὼ νυμφίος, ἐγὼ
οἰκία, ἐγὼ τροφή, ἐγὼ ἔνδυμα, ἐγὼ ρίζα, ἐγὼ θεμέλιον, κάθε τι τὸ ὁποῖον θέλεις ἐγώ· νὰ μὴν ἔχεις
ἀνάγκην ἀπὸ τίποτε. Ἐγὼ καὶ θὰ σὲ ὑπηρετήσω· διότι ἦλθα νὰ ὑπηρετήσω, ὄχι νὰ ὑπηρετηθῶ. Ἐγὼ
εἶμαι καὶ φίλος, καὶ μέλος τοῦ σώματος καὶ κεφαλὴ καὶ ἀδελφός, καὶ ἀδελφὴ καὶ μητέρα, ὅλα ἐγώ·
ἀρκεῖ νὰ διάκεισαι φιλικὰ πρὸς ἐμέ. Ἐγὼ ἔγινα πτωχὸς διὰ σέ· ἔγινα καὶ ἐπαίτης διὰ σέ· ἀνέβηκα
ἐπάνω εἰς τὸν Σταυρὸν διὰ σέ· ἐτάφην διὰ σέ· εἰς τὸν οὐρανὸν ἄνω διὰ σὲ παρακαλῶ τὸν Πατέρα·
κάτω εἰς τὴν γῆν ἐστάλην ἀπὸ τὸν Πατέρα ὡς μεσολαβητὴς διὰ σέ. Ὅλα δι᾿ ἐμὲ εἶσαι σύ· καὶ ἀδελ-
φὸς καὶ συγκληρονόμος καὶ φίλος καὶ μέλος τοῦ σώματος. Τί περισσότερον θέλεις;

Ιωάννης Χρυσόστομος, Οστ´ (76 η ) ὁμιλία εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον,
24,16-31 (ΕΠΕ τόμ. 12, σ. 34) (απόσπασμα, απόδοση Ι. Μ. Μεγίστης Λαύρας Αγ. Όρους)

Νανούρισε η Παναγία τον Χριστό;

από

π. Στέφανος Muse

O Ιησούς τραγουδούσε με τους Μαθητές Του (Ματθ. 26:30). Αυτό το γνωρίζουμε πολύ καλά. Άλλες πηγές ισχυρίζονται ότι χόρευε κιόλας μαζί τους (Πράξ. του Ιωάννου). Είχε αρκετή τρυφερότητα ώστε να θρηνήσει για την Ιερουσαλήμ, αλλά και σε μια ιδιωτική Του στιγμή, πάνω στον τάφο του Λαζάρου. Μας έδωσε και άλλα σημεία που αποκαλύπτουν την ψυχολογική ωριμότητα ενός παιδιού με «ασφαλή προσκόλληση» κατά τον ψυχολογικό όρο, το οποίο θα ήταν ικανό να ζήσει ισορροπημένη ζωή. 

Ο Ιησούς ήταν κοινωνικός, πήγαινε στους γάμους, περνούσε χρόνο με φίλους Του και παρακολουθούσε τη Συναγωγή. Αποσυρόταν τακτικά στη μόνωση και την ησυχία για να επικοινωνήσει με τον Πατέρα. Όταν ο Πέτρος Τον αναζήτησε και του ζήτησε να αφήσει τον «έρημον τόπον» και να επιστρέψει στην Καπερναούμ για να θεραπεύσει αρρώστους και να ασχοληθεί με τα άμεσα προβλήματα των ανθρώπων, ο Ιησούς αρνήθηκε, λέγοντας ότι «εξελήλυθε» για να κηρύξει. 

Έβαζε ενεργά και σαφή όρια, που Του επέτρεπαν να δεχθεί εναγκαλισμό όταν άρμοζε και να τον αρνηθεί όταν δεν ταίριαζε (Ιω. 20:17). Συμφιλιωμένος με το σώμα Του, δεν ένιωσε να απειλείται όταν μια γυναίκα έλουσε απρόσμενα με μύρο τα πόδια Του, τα έβρεξε με τα δάκρυά της και λύνοντας δημόσια τα μαλλιά της «εξέμασσε και κατεφίλει τους πόδας Αυτού, ενώ Εκείνος «ανέκειτο εν τη οικία του Φαρισαίου». Ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει όσους θεωρούσαν τους εαυτούς τους καλύτερους,  αλλά και αρκετά ταπεινός για να πλύνει τα πόδια των Μαθητών, ζωσμένος το λέντιο, σημείο ελέους και ταπεινής διακονίας.

Δειπνούσε με επιφανείς αλλά και με παρίες. Κυκλοφορούσε μιλώντας ανοιχτά ανάμεσα στους ανθρώπους, ωστόσο μπορούσε και να ταξιδεύει ινκόγνιτο όταν οι περιστάσεις και η αποστολή Του το απαιτούσαν (Ιω. 7:10). Οι Μαθητές θυμούνται ότι ο Ιησούς είχε το σθένος και τον αυτοέλεγχο να απαντά στις αιτάσεις των Φαρισαίων και των δημοσίων αξιωματούχων που του έθεταν ερωτήσεις αλλά και να εκφράζει την αναγκαία τρυφερότητα και συμπόνοια προκειμένου να ανακουφίσει και να παρηγορήσει άλλους την ώρα που ένιωθαν βαθειά ντροπιασμένοι. 

Σ’ όλη τη θυελλώδη διακονία Του δεν αντλούσε την αίσθηση του εαυτού από τις γνώμες των άλλων για το Πρόσωπό Του, ακόμη κι όταν οι εκδηλώσεις λατρείας ήταν τόσες ώστε να αρκούν για να Τον ανακηρύξουν Βασιλιά, επειδή η κενοδοξία δεν είχε θέση εντός Του. «Ότι ου χρείαν είχεν ίνα τις μαρτυρήσει περί ανθρώπου∙ αυτός γαρ εγίνωσκε τι ην εν τω ανθρώπω» (Ιω. 2:25). Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέει ότι όποιος επιτύχει την αυτογνωσία είναι ανώτερος από εκείνον που ανασταίνει εκ των νεκρών». Μια τέτοια γνώση προέρχεται από την ταπείνωση, τη διαύγεια και την απλότητα που γεννιούνται από τη μετάνοια και κανείς δεν είναι πιο ταπεινός από τον Ιησού. Ο γέροντας Αρσένιος παρατήρησε ότι «Η ταπείνωση είναι γνήσια μόνον όταν είναι παρών ο Χριστός», επειδή ο Χριστός είναι ο Ίδιος η υπέρτατη ταπείνωση της επιθυμίας του Θεού να κενωθεί και με υπομονή να υποστεί τα πάντα, να πεθάνει και να κατεβεί στον Άδη για κείνους που αγαπά.

Πώς λοιπόν τα έκανε αυτά ο Ιησούς; Μα, είναι Θεός. Σε μια πρώτη ανάγνωση, αυτό φαίνεται αρκετό, δεν είναι όμως ακριβώς έτσι. Είναι και τέλειος άνθρωπος και η θεία και η ανθρώπινη φύση Του είναι  ασυγχύτως και αδιαιρέτως ενωμένες στο πρόσωπό Του. Με άλλα λόγια, η θεότητά Του επηρεάζεται από την ανθρωπινότητά Του με κάθε δυνατό τρόπο από τους ίδιους πειρασμούς, τις αναπτυξιακές δυσκολίες και προκλήσεις που επηρεάζουν κάθε άνθρωπο από τη σύλληψη μέχρι τη γέννηση και την βρεφική ηλικία, την παιδική ηλικία και την ενήλικη ωριμότητα. Χμμμ…

Ως ανθρώπινο πλάσμα, εντελώς ανυπεράσπιστο κατά τη γέννηση, ο Ιησούς χρειαζόταν καλούς γονείς για να τον εισαγάγουν στην κοινότητα των ανθρώπων. Κι αν ο Ιησούς είχε ένα θυμώδη, βάναυσο αλκοολικό πατέρα ή είχε γεννηθεί με εμβρυικό αλκοολικό σύνδρομο ή από γονείς χρήστες, με κατεστραμμένο ήδη τον εγκέφαλό Του από τις ουσίες; Κι αν αντί να Του διηγούνται ιστορίες για τον Ισραήλ και τους πνευματικούς του ήρωες, ο Ιωσήφ και η Μαρία Τον είχαν εγκαταλείψει στην ψηφιακή φροντίδα των Μέσων να περνά ατέλειωτες ώρες παίζοντας βιντεοπαιχνίδια και παρακολουθώντας βλακώδη, διεγερτικά τηλεοπτικά σόου, διανθισμένα με ατέλειωτες διαφημίσεις σχεδιασμένες για να διεγείρουν τα πάθη; Κι αν τον γέμιζαν με κάθε είδους παιχνίδι και «γκατζετάκια» αλλά δεν του πρόσφεραν αληθινή προσοχή και παρουσία; Ας υποθέσουμε ότι δούλευαν και οι δύο πολλές ώρες και περνούσαν ελάχιστο χρόνο μαζί Του ή Τον άφηναν στη φύλαξη άλλων αμέσως μόλις απογαλακτιζόταν… Κι αν, γυρίζοντας στο σπίτι, ήταν κατάκοποι από τον μόχθο της ημέρας και δεν είχαν το κουράγιο να Τον χαρούν ή να δείξουν το ζωτικό για κάθε παιδί ενδιαφέρον; Κι αν η μητέρα του δεν Τον νανούρισε και δεν Του σήκωνε τρυφερά τα μαλλιά απ’ το μέτωπο,  με μάτια φωτισμένα από χαρά και  αγάπη και θάμβος, έτσι που να της χαμογελά κι Εκείνος με χαρά, να κουτρουβαλά στην κατηφόρα για να πέσει στην αγκαλιά της, και να χαρεί το καλωσόρισμα και το γλυκό της χάδι;

Αν ο Ιησούς είχε μια μάνα που φύλαγε κριτική και απόρριψη για τον Γιό της, έτοιμη να Τον διορθώσει, ανίκανη να διακρίνει τους φόβους και τις ανησυχίες Του και να Του προσφέρει παρηγοριά; Κι αν όταν έκλαιγε, αυτή δεν έτρεχε κοντά; Αν όταν φοβόταν δεν είχε την υπομονή και τη γαλήνη της ψυχής να Τον μερώσει και να Τον λικνίσει μέχρι ν’ αποκοιμηθεί; Κι αν Τον στερούσε απ’ την αισθητηριακή ζεστασιά και σύνδεση της μητρικής της παρουσίας από φόβο ότι «πώς να ρισκάρει να είναι γνήσια και απλά ανθρώπινη με του Ίδιου του Θεού το γιό;»

Είναι μια περίοδος στη αναπτυξιακή πορεία κάθε παιδιού κατά την οποία μπαίνουν τα θεμέλια για την κατοπινή θεολογική κατανόηση (ανωτροπικό ή υπερβατικό βίωμα), τη συναισθηματική ωριμότητα και την ικανότητα για υγιή, ασκητική αυταπάρνηση. Συμβαίνει πριν καν αποκτήσουμε κατανόηση του λόγου. Συμβαίνει, παραδόξως, μέσω της ίδιας της αισθητηριακότητας, μέσω της ενσυναίσθησης και της ζεστασιάς της μητρικής αγάπης, από την οποία εκουσίως και ασκητικά θα απέχει αργότερα, βαδίζοντας προς τον σταυρό.

Τα θεμέλια της ώριμης πνευματικής ζωής τίθενται πρώτα με τον σταθερό χτύπο της καρδιάς της μάνας μέσα στη μήτρα, τον ήχο της φωνής της που αρχίζει να σχηματίζει τα νευρωνικά δίκτυα του εμβρύου μέσα στην προστατευτική θέρμη της μητρικής κοιλιάς. Αργότερα το νανούρισμα, η τρυφερή φροντίδα και το ζωηρό ενδιαφέρον για το παιδί της είναι ό,τι ουσιαστικότερο για την πνευματική ωριμότητά του∙ αν οι ευκαιρίες αυτές χαθούν και οι ανάγκες δεν καλυφθούν, χίλια κηρύγματα δεν θα μπορέσουν να τις υποκαταστήσουν. 

Τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς το ουσιώδες συστατικό της μητρικής στοργής, δεν καταφέρνουν να ευημερήσουν και αυτό γίνεται φανερό κατά ποικίλους τρόπους. Ο ασκητικός αγώνας παραμορφώνεται. Επειδή δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν την αληθινή αγάπη, μπορεί να την αποστραφούν νομίζοντας ότι είναι αγιώτερη μια στάση στωικής, άκαρδης ψυχρότητας. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης παρατήρησε ότι «ημείς αγαπώμεν αυτόν, ότι αυτός πρώτος ηγάπησεν ημάς», αυτό είναι ο οδηγός μας. Ενώ η αγάπη αυτή είναι το θεμελιώδες οντολογικό γεγονός στη ζωή μας, το θεμελιώδες ψυχολογικό γεγονός είναι η ασφαλής προσκόλληση στη μητέρα και στον πατέρα μας. Αν στο παιδί μας ηθικολογούμε, θα μάθει να ηθικολογεί, αν το ειρωνευόμαστε, θα μάθει να ειρωνεύεται. Αν το κρίνουμε, το χτυπάμε, το ντροπιάζουμε, το εκφοβίζουμε, θα μάθει να κρίνει, να ντροπιάζει, να εκφοβίζει και να εγκαταλείπει τους άλλους. Αν το αγνοούμε και το απορρίπτουμε, θα μάθει να αγνοεί και να μην αποδέχεται τον εαυτό του και τους άλλους. Αλλιώς, θα περάσει μια ζωή σε αναζήτηση της αγάπης που δεν πήρε. 

Στον Ιησού, ανακαλύπτουμε έναν ώριμο άνθρωπο που ήταν πατρικός και μητρικός μαζί, που ήταν δυνατός και τρυφερός, σε αρμονία με τις αισθήσεις του,  ασκητικός και οριοθετημένος. Μας δείχνει ότι η ένωση της θείας με την ανθρώπινη φύση είναι μυστήριο, που δεν εγκαταλείπει τη γη για τον ουρανό, ούτε τον ουρανό για χάρη της γης, αλλά ξέρει να προσεύχεται: «Γεννηθήτω το θέλημά Σου ως εν ουρανώ και επί της γης». Ενώνοντας αδιαιρέτως σε ένα πρόσωπο τον αόρατο, άκτιστο, ασώματο Θεό με την ευθραυστότητα, την ανημπόρια και τις κτιστές επιθυμίες της σωματικής πείνας και των αναγκών της ψυχής, ο Ιησούς αποκαλύπτει σ’ εμάς ένα μοναδικό μονοπάτι προς την ανθρώπινη πληρότητα. Κατοίκησε στην ίδια μας τη σάρκα και μας πρόσφερε την εν Αυτώ ζωή, η οποία είναι άκτιστη. Θα μας υψώσει σωματικά στην αιώνια ζωή, χορτασμένους από τη θεία άκτιστη ευχαριστιακή Χάρη, χωρίς ούτε για μια στιγμή να ξεχνάμε ότι φέρουμε στα σώματά μας τα σημάδια μιας φοβερής και θαυμαστής συνάμα βασιλικής ιερωσύνης. 

Η αιώνια λειτουργία κατά την οποία Του προσφέρουμε κάθε πτυχή της ζωής μας - «τα Σα εκ των Σων κατά πάντα και δια πάντα» - γίνεται εφικτή μόνον επειδή από το τίποτε της ανήμπορης, εύθραυστης κτιστής ζωής μας, ο Θεός θεώρησε καλό να γεννηθεί ο Μονογενής Του Υιός και να Τον κλείσει στην αγκαλιά της μια μάνα, κόρη ανθρώπων, που Τον αγαπά και Τον προσέχει. Δόξα τω Θεώ και τη Θεοτόκω, γιατί χωρίς τον αιώνιο Λόγο και το «ενσώματο» ναι της Παναγίας, χωρίς την καθ’ οδόν προθυμία της να ακολουθήσει νοερά τη θεία βουλή, το σχέδιο της σωτηρία μας δεν θα είχε καρποφορήσει. Απομένει για μας να ετοιμάσουμε έναν τόπο γι’ Αυτόν στο κέντρο της δικής μας γης ο καθένας, έτσι ώστε να μπορέσει να γεννηθεί στη φάτνη της καρδιάς μας, ενώνοντας ουρανό και γη. Ας προσφέρουμε τη λατρεία μας στον Κύριο Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού, που διαλύει τα σκότη με το φως Του, φέροντας στη σάρκα του το φάρμακο της αθανασίας για όλους εκείνους που ειλικρινά Τον προσδοκούν και Τον δέχονται.

Μετάφραση Πολυξένη Τσαλίκη

Εικόνα: Τοιχογραφία του Πανσέληνου, στο ναό του Πρωτάτου (Άγιο Όρος).

πηγή κειμένου: Αντίφωνο

Ο αλλόθρησκος Χριστός

O Xριστός είπε «Αγάπα τον πλησίον σου ως σεαυτόν» και όταν ερωτήθηκε «τις εστίν μου πλησίον ;», διηγήθηκε την Παραβολή του Καλού Σαμαρείτη.
Αν θέλετε να κατανοήσετε αυτή την παραβολή όπως κατανοήθηκε από τους πρώτους ακροατές της , θα πρέπει να αντικαταστήσετε την λέξη «Σαμαρείτης» με την λέξη «εθνικός εχθρός» ή «αλλόθρησκος».
Φοβάμαι ότι πολλοί Χριστιανοί των ημερών μας θα δυσανασχτούσαν με μια τέτοια αντικατάσταση, διότι θα τους εξανάγκαζε να αντιληφθούν πόσο μακριά βρίσκονται από την διδασκαλία του Ιδρυτού της θρησκείας τους.
Ένα παρόμοιο δόγμα είχε διδαχθεί αρκετά παλαιότερα από τους Βουδιστές. Σύμφωνα με αυτούς, ο Βούδας είχε διακηρύξει πως δεν μπορούσε να είναι ευτυχισμένος όσο υπάρχει έστω και ένας άνθρωπος δυστυχισμένος.
Φαίνεται όμως πως αυτές οι υψηλές ηθικές διδασκαλίες είχαν μικρή επίδραση στην ιστορία του κόσμου.
Στην Ινδία ο Βουδισμός πέθανε, στην Ευρώπη , ο Χριστιανισμός έχει αδειάσει από τα περισσότερα στοιχεία που προέρχονται από τον Χριστό.

Μπέρτραντ Ράσσελ
Christ said 'Thou shalt love thy neighbor thyself,' and when asked 'who is my neighbor?' went on to the parable of the Good Samaritan. If you wish to understand this parable as it was understood by his hearers, you should substitute 'German' or 'Japanese' for 'Samaritan', I fear many present day Christians would resent such a substitution, because it would compel them to realise how far they have departed from the teaching of the Founder of their religion. A similar doctrine had been taught much earlier by the Buddhists. According to them, the Buddha declared that he could not be happy so long as even one man remained miserable. It might seem as if these lofty ethical teachings had little effect upon the world; in India Buddhism died out, in Europe Christianity was emptied of most of the elements it derived from Christ.
(from "Unpopular Essays" by Bertrand Russell)

Πηγή/Αναδημοσίευση: http://misha.pblogs.gr/2013/01/o-allothrhskos-hristos.html

Αν ο Χριστός σε ρωτούσε

ΑΣ  ΥΠΟΘΕΣΟΥΜΕ  θεωρητικά ότι πέθανες.
Πηγαίνεις στον Παράδεισο και  δύο χρυσόμορφοι Άγγελοι παραστέκουν δίπλα σου δείχνοντάς σου τα απερίγραπτα κάλλη του Παραδείσου.
Εσύ τότε κατευτυχισμένος φτάνεις στις θύρες  και εκεί βλέπεις τον Χριστό να σε περιμένει και να σε ρωτά κατάματα:
-Παιδί μου να!
Ο Παράδεισος που κέρδισες  με τα καλά σου έργα, μπορείς να τον απολαύσεις αιωνίως.
Όμως πρέπει να ξέρεις ότι από εδώ και στο εξής εγώ θα πορευθώ στην κόλαση να κάνω συντροφιά στους κολασμένους.
Λοιπόν τι διαλέγεις;
Να έρθεις μαζί μου, δίπλα μου, στην κόλαση, αφού λες ότι με αγαπάς, ή να καθίσεις χωρίς εμένα στον Παράδεισο;
Τι θα του απαντούσαμε άραγε του Χριστού;
Βέβαια  τούτο το ερώτημα ουσιαστικά δεν στέκει, διότι και εάν υποθέσουμε ότι ο Κύριος πήγαινε στην κόλαση ευθύς αμέσως αυτή θα μεταμορφωνόταν σε Παράδεισο, αφού ο ίδιος ο Χριστός είναι η Ζωή και ο Παράδεισος.
Όμως το δίλημμα  είναι πολύ υπαρκτό:
Αγαπάς Τον  Χριστό επειδή σου χαρίζει τον Παράδεισο να περνάς καλά εκεί ή επειδή η καρδιά σου φλέγεται για το Πανάγιο βασανισμένο πρόσωπό Του.
Βλέπετε και τις Μυροφόρες στο μνήμα;
Δεν τους νοιάζει αν ο Χριστός αναστήθηκε ή όχι, δεν τους νοιάζει αν  δικαιωθήκανε οι προσδοκίες του ή όχι  και παρότι τον έχουνε για  πεθαμένο, μία  άψυχη νεκρική σωρό, ακόμη τον πιστεύουνε ως Θεό και τον φωνάζουνε Κύριο
Αντιθέτως οι άντρες, οι Μαθητές, όχι μόνο φοβούνται να πλησιάσουν το Μνήμα δια τον φόβο των Ιουδαίων ,αλλά δεν θέλουν επ’ουδενί να έρθουν σε ένα κοιμητήρι, ταπεινωμένοι και αντιμέτωποι με την αποτυχία των ονείρων και των προσδοκιών τους.
Γιαυτό και ο Χριστός κατόπιν τους ελέγχει  "δια  την απιστίαν  και σκληροκαρδίαν"(Μαρκ ις΄-14)
Ας θυμηθούμε λοιπόν τον  Όσιο της Αγάπης, τον Άγιο Πορφύριο τον Ομονοιάτη να λέει ¨
-Παιδί μου, ένα πράγμα μόνο να ζητάς: πώς να αγαπήσεις Τον Χριστό.
Και τότε, θα σου δοθούν  τα πάντα.
Ας αγαπήσουμε λοιπόν αυτό το Πάσχα τον Χριστό,όχι για τα καταναλωτικά ουράνια αγαθά που αναμένουνε να λάβουμε, αλλά από φιλότιμο,κάνοντας την καρδιά μας κατοικητήριό της Αγάπης Του και την Ζωή Του ζωή μας.

 π.Διονύσιος Ταμπάκης-Ναύπλιον

Πηγή/Αναδημοσίευση: http://lllazaros.blogspot.gr/2014/04/blog-post_9713.html

Χριστός Λυτρωτής: Τα μυστικά της κατασκευής και της συντήρησης του εμβληματικού αγάλματος του Ρίο

Η πανσέληνος πίσω από τον Χριστό Λυτρωτή, στην κορυφή του λόφου Corovado στο Ρίο ντε Τζανέιρο, τον Μάιο του 2019

Σκεφτείτε το Ρίο ντε Τζανέιρο και η πρώτη εικόνα που έρχεται στο μυαλό – ανεξάρτητα από την πίστη σας – είναι πιθανότατα θρησκευτική.

Σκαρφαλωμένο στο Κορκοβάντο – μια γρανιτένια προεξοχή ύψους 700 μέτρων που δεσπόζει πάνω από την πόλη – το άγαλμα του Cristo Redentor (Χριστός Λυτρωτής) απλώνει τα χέρια του σε μια ζεστή αγκαλιά, καλωσορίζοντας τους επισκέπτες στην πόλη της σάμπα.

Περισσότερα από 100 χρόνια έχουν περάσει από τον Φεβρουάριο του 1922, όταν ο αρχιτέκτονας Heitor da Silva Costa ανέλαβε το παράτολμο έργο να σχεδιάσει ένα τεράστιο άγαλμα του Ιησού σε μια ψηλή και στενή ανεμοδαρμένη κορυφή. Εννέα χρόνια μετά, το γλυπτό ύψους 30 μέτρων, με άνοιγμα χεριών 28 μέτρα, εγκαινιάστηκε και στέκεται ακόμη όρθιο, σύμβολο της πόλης, γνωστό σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για ένα θαύμα εξ ουρανού; Ή για μια απόδειξη των μηχανικών δεξιοτήτων των Βραζιλιάνων που το κατασκεύασαν;

Με τα ανοιγμένα χέρια του, το άγαλμα του Χριστού Λυτρωτή μοιάζει να αγκαλιάζει ολόκληρη την πόλη του Ρίο ντε Τζανέιρο

Για τον Paulo Vidal, αρχιτέκτονα και επόπτη του Ινστιτούτου Ιστορικής και Καλλιτεχνικής Κληρονομιάς του Ρίο, το οποίο εγκρίνει κάθε έργο αποκατάστασης, πρόκειται για το δεύτερο. «Η πολιτική μηχανική στη Βραζιλία ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή παγκοσμίως, ιδίως στις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα», λέει.

Και εκεί βρίσκεται το μυστικό. Αν και ο Χριστός Λυτρωτής μοιάζει με πέτρινο γλυπτό, στην πραγματικότητα είναι αυτό που ο Vidal αποκαλεί «τσιμεντένιο κτήριο, καλυμμένο με πλάκες από σαπουνόπετρα».

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η κατασκευή του δεν ήταν ηρωική.

Θρησκευτική προπαγάνδα

Η γένεση του αγάλματος προήλθε ουσιαστικά από μια πράξη θρησκευτικής προπαγάνδας: μια προσπάθεια να αντιστραφεί η «θάλασσα της αθεΐας» μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, με την εγκατάσταση μιας μορφής του Ιησού Χριστού που θα παρακολουθούσε το Ρίο, ορατή από οπουδήποτε στην πόλη. Διεξήχθη διαγωνισμός για τον σχεδιασμό του αγάλματος και ο Da Silva Costa, ο οποίος το φαντάστηκε σχεδόν ως χαιρετισμό στον ήλιο, με τον Ιησού να φωτίζεται από την αυγή και να περιβάλλεται από ένα ρόδινο «φωτοστέφανο» κατά το ηλιοβασίλεμα, κέρδισε την ανάθεση.

Φωτογραφία από τις εργασίες κατασκευής του Χριστού Λυτρωτή, στα μέσα της δεκαετίας του 1920

Δεν ξεκίνησε ως η απλή φιγούρα που βλέπουμε σήμερα. Αρχικά ο Da Silva Costa σχεδίασε το γλυπτό ως τον Χριστό στο δρόμο προς το Γολγοθά, κρατώντας τον Σταυρό και μια υδρόγειο σφαίρα στο άλλο χέρι. Ευτυχώς, με τη βοήθεια του καλλιτέχνη Carlos Oswald, προτίμησε ένα πιο λιτό, μοντερνιστικό σχέδιο, στο οποίο τα απλωμένα χέρια του Χριστού όχι μόνο σχηματίζουν το ίδιο το σχήμα του σταυρού, αλλά μοιάζουν να αγκαλιάζουν την πόλη από κάτω. Ο Γαλλο-πολωνός γλύπτης Paul Landowski συνεργάστηκε στο τελικό σχέδιο, δίνοντας στο σχήμα το στυλ Art Deco που ήταν της μόδας εκείνη την εποχή.

Η πρόκληση της κατασκευής

Οι αρχιτέκτονες του Ρίο ήταν ήδη έμπειροι στο σκυρόδεμα (το κτήριο A Noite, έδρα μιας εφημερίδας της πόλης, ήταν το ψηλότερο στη Λατινική Αμερική όταν εγκαινιάστηκε το 1929). Ο Da Silva Costa και η ομάδα του χρησιμοποίησαν αυτή την εμπειρία, επενδύοντας τον τσιμεντένιο πυρήνα του Χριστού με σαπουνόπετρα (στεατίτη), η οποία είναι γνωστή ως μονωτική ουσία και παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν σε μαγειρικά σκεύη, εξηγεί ο Vidal. Είναι επίσης ανθεκτική: έναν αιώνα μετά, η επένδυση «εξακολουθεί να διατηρείται καλά», λέει.

Η ομάδα αποφάσισε να επενδύσει το άγαλμα σαν ψηφιδωτό – μια λεπτομέρεια που είναι αόρατη από μακριά, αλλά εντυπωσιάζει όσους ανεβαίνουν για να το δουν από κοντά. Η σαπουνόπετρα προήλθε από ένα λατομείο στο Minas Gerais και επιλέχθηκε για την ήρεμη, γκριζοπράσινη απόχρωσή της. Σκαλίστηκε σε μικρά κομμάτια – περίπου 3,8 εκατοστά σε μήκος και μισό εκατοστό σε πάχος, σύμφωνα με την Márcia Braga, αρχιτέκτονα που ηγήθηκε ενός μεγάλου έργου συντήρησης του μνημείου το 2010 – και συνδέθηκε με το τσιμεντένιο «σώμα». Συνολικά υπάρχουν περίπου 6 εκατομμύρια πλακίδια στον Χριστό Λυτρωτή.

Σε αυτή την κοντινή φωτογραφία από τις εργασίες συντήρησης του 2010 μπορεί να διακρίνει κανείς το ψηφιδωτό στο πρόσωπο του Ιησού

Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1926, με χρηματοδότηση κυρίως από την εκκλησία στο Ρίο, και στις 12 Οκτωβρίου 1931 το άγαλμα εγκαινιάστηκε με μια εντυπωσιακή τελετή και φωταγώγηση. Και κάθε χρόνο το επισκέπτονται περίπου 2 εκατομμύρια κόσμου είτε ανεβαίνοντας 220 σκαλιά μέχρι την κορυφή του Corcovado, είτε χρησιμοποιώντας ανελκυστήρες και κυλιόμενες σκάλες.

Οι δυσκολίες της συντήρησης

Η ίδια εφευρετικότητα στην οποία αναφέρεται ο Vidal όσον αφορά την κατασκευή του αγάλματος, επιδεικνύεται συνεχώς και στη συντήρησή του, καθώς ακραία καιρικά φαινόμενα πλήττουν το Corcovado.

«Η συντήρηση είναι μια μεγάλη πρόκληση, επειδή το άγαλμα είναι εκτεθειμένο σε πολύ επιθετικές ατμοσφαιρικές συνθήκες – είτε πρόκειται για τις ακτίνες του ήλιου, οι οποίες προκαλούν καθημερινή διαστολή και συρρίκνωση της δομής, είτε για τους νοτιοδυτικούς ανέμους που χτυπούν το άγαλμα φορτωμένοι με αλάτι και άμμο, προκαλώντας συνεχή διάβρωση στην επίστρωση», εξηγεί ο Vidal.

 Πέρα από τα παραπάνω, υπάρχουν και οι αστραπές. Το Ρίο ντε Τζανέιρο είναι μια πόλη καταιγίδων, και αυτή η υψηλή κορυφή είναι ιδιαίτερα ελκυστική. Τα αλεξικέραυνα είχαν αρχικά ενσωματωθεί στο κεφάλι του αγάλματος. Με την πάροδο των ετών επεκτάθηκαν, καθώς οι καταιγίδες αυξάνονται σε ένταση. Το 2021 το «στέμμα» των αλεξικέραυνων τετραπλασιάστηκε σε μέγεθος και το σύστημα γείωσης επεκτάθηκε. Το 2023, ο φωτογράφος Fernando Braga απαθανάτισε μια αστραπή τη στιγμή που χτυπά τον Χριστό Λυτρωτή:

 

Από το 1980 και μετά, το άγαλμα συντηρείται εκτενώς κάθε 10 χρόνια, ενώ σύμφωνα με τον Vidal παρακολουθείται συνεχώς για οποιαδήποτε επείγουσα συντήρηση που μπορεί να χρειαστεί. «Γνωρίζουμε τα υλικά, τις διαδικασίες φθοράς, τους επιθετικούς παράγοντες και τη συμπεριφορά της κατασκευής», λέει.

Ο Χριστός έχει πέντε μεγάλες, καλυμμένες τρύπες για να εισέρχονται στο εσωτερικό του οι συντηρητές – μία στην κορυφή του κεφαλιού του και άλλες τέσσερις στους ώμους και τους αγκώνες. Υπάρχουν επίσης 14 μικρότερες τρύπες οι οποίες, όταν ανοίγουν, βοηθούν στην κυκλοφορία του αέρα στο εσωτερικό του αγάλματος.

Αντικαθιστώντας 300.000 πλακίδια

Καμία λεπτομέρεια δεν αγνοείται κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησης, οι πιο πρόσφατες από τις οποίες πραγματοποιήθηκαν το διάστημα 2020-2022. Η σαπουνόπετρα από το αρχικό λατομείο έχει εξαντληθεί τον τελευταίο αιώνα – «αυτό το χρώμα είναι όλο και πιο δύσκολο να βρεθεί στον φυσικό κόσμο», επισημαίνει η συντηρήτρια Márcia Braga – επομένως όταν κομμάτια του μωσαϊκού χρειάζονται αντικατάσταση, οι συντηρητές εξετάζουν προσεκτικά πέτρες από άλλα λατομεία στο Minas Gerais, για να προσπαθήσουν να τις ταιριάξουν όσο το δυνατόν καλύτερα με το αρχικό χρώμα.

Σε αυτή τη φωτογραφία του 2014 δύο εργάτες απεικονίζονται μέσα στις τρύπες που βρίσκονται στο κεφάλι και στους ώμους του αγάλματος. Διακρίνονται επίσης τα αλεξικέραυνα

AP Photo/Felipe Dana

Στην ανακαίνιση που έκανε το 2010, η Braga απέρριψε το 80% των πλακιδίων αντικατάστασης, επιλέγοντας μόνο εκείνα που ταίριαζαν καλύτερα με το αρχικό χρώμα. Αντικατέστησε επίσης πλακίδια που είχαν προστεθεί σε προηγούμενες ανακαινίσεις αλλά δεν ταίριαζαν χρωματικά. Συνολικά αντικατέστησε το 5% από τα 6 εκατομμύρια πλακίδια του αγάλματος, κάπου 300.000 κομμάτια.

«Τέτοιες ηράκλειες προσπάθειες αξίζουν τον κόπο», λέει ο Vidal. «Ο Χριστός Λυτρωτής είναι μια εμβληματική εικόνα που διαφημίζει την πόλη και τη χώρα στον κόσμο». Ενώ για τους κατοίκους του Ρίο, είναι σαν μέλος της οικογένειας, πάντα παρών στις ζωές τους, ορατός από τις πλούσιες γειτονιές και από τις φτωχές.

Με πληροφορίες από: From religious propaganda to symbol of a nation: The story of Rio’s Christ the Redeemer statue by Julia Buckley, CNN

Πηγή 

Η αγάπη του Θεού φανερώνεται στην Δημιουργία

Στην δημιουργία του ανθρώπου φανερώνεται η άπειρη αγάπη του Θεού. Επίσης και στην δημιουργία όλης της κτίσεως φανερώνεται ότι ο Θεός είναι η Αυτοαγάπη. Ο Θεός δεν είχε ανάγκη, ούτε «υποχρέωση» να δημιουργήσει οτιδήποτε. Από αγάπη «βγήκε» από τον εαυτό Του και δημιούργησε όλο αυτό το σύμπαν. Τέλος με μια ξεχωριστή πράξη αγάπης δημιούργησε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα Του. Αφού δημιούργησε πρώτα το παλάτι μετά δημιουργεί και το πριγκιπόπουλο, το οποίο και εισάγει ως κάτοικο-κύριο μέσα στο παλάτι. Τον άνθρωπο τον δημιούργησε τελευταίο, την έκτη ημέρα της Δημιουργίας. Τον δημιούργησε όχι με τον λόγο Του, όπως δημιουργησε όλο το σύμπαν -«είπε και εγεννήθησαν»1- αλλά με μια ιδιαίτερη δημιουργική πράξη. Τον άνθρωπο τον έπλασε με τα χέρια Του, όπως λέγει η Αγία Γραφή. Βέβαια αυτό είναι μια ανθρωπομορφική έκφραση, αφού ο Θεός δεν έχει χέρια. Ο Θεός είναι Πνεύμα.
Η Αγία Γραφή θέλει μ’ αυτήν την έκφραση να μας διδάξει ότι

"Τα νησιά, αυτοί οι εφιάλτες", του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Τὰ νησιά, αὐτοὶ οἱ ἐφιάλτες
ΘΑΝΑΣΗ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

Λένε ὅτι οἱ πόλεμοι ποὺ ἔρχονται θὰ εἶναι διαφορετικοὶ ἀπ᾿ ὅσους γνωρίσαμε μέχρι τώρα. Ὄχι ἁπλῶς ἐπειδὴ ἡ πολεμικὴ τεχνολογία ἀλλάζει, ἀλλὰ ἐπειδή –μὲ τὴν ἐπέκταση τῆς ἐρημοποίησης– τὸ πιὸ πολύτιμο πάνω στὴ γῆ κάποια στιγμὴ θὰ εἶναι τὸ καλὸ νερό.
Τὸ νερὸ δὲν «βρίσκεται» ἁπλῶς σὲ κάποια σημεῖα τῆς γῆς. Στὴν πραγματικότητα, αὐτὸ εἶναι ὁ οἰκοδεσπότης τῆς γῆς. Κάθε ξηρὰ βρίσκεται στὴν ἀγκαλιά του. Τὰ νησιὰ περιτριγυρίζονται ἀπὸ νερό, μὰ καὶ κάθε ἤπειρος εἶναι ἕνα πελώριο νησί. Τὰ πάντα εἶναι νησί. Καὶ κάθε ἄνθρωπος εἶναι νησί. Πελάγη ὁλόκληρα βρίσκονται ἀνάμεσα στὸν καθένα μας καὶ στοὺς ἄλλους. Τί εἶναι ἀληθινὰ τὸ νερὸ ὡς θάλασσα, ὡς λίμνη, ὡς ποτάμι; Εἶναι ἀπειλή. Εἶναι ἡ σκοτεινὴ δύναμη, ἡ ἄβυσσος ποὺ μπορεῖ νὰ καταπιεῖ τὸν ἄνθρωπο καὶ νὰ πνίξει τὰ ἔργα του. Ταυτόχρονα ὅμως εἶναι καὶ εὐκαιρία. Μιὰ ἀληθινὴ
φυσικὴ λεωφόρος, ὥστε ὁ ἄνθρωπος νὰ ἀνοιχτεῖ σὲ κόσμους ποὺ δὲν τοὺς βάζει ὁ νοῦς του.
Τί εἶναι ἀληθινὰ ἕνα νησί; Ἡ σιγουριά, ἡ ἀσφάλεια τοῦ μικροῦ, κλειστοῦ τόπου μου. Ὅμως μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ κάτι ἄλλο: φτώχεια καὶ ὀρφάνια. Μπορεῖ δηλαδὴ νὰ μὲ κρατᾶ ἀκρωτηριασμένο ἀπὸ τὴν ἀληθινή μου φαμίλια: τοὺς ἀνθρώπους τῶν ἄλλων λαῶν, τῶν ἄλλων γλωσσῶν, τῆς ἄλλης σοφίας.
Τὸ βασανιστικό, λοιπόν, γιὰ τὸν ἄνθρωπο εἶναι νὰ ἀποφασίσει πῶς θὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὸ νησί του (ποὺ εἶναι καὶ σιγουριὰ καὶ ὀρφάνια), καὶ πῶς θὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὰ πελάγη του (ποὺ εἶναι καὶ ἀπειλὴ καὶ εὐκαιρία).
Ἡ παλιὰ ἱστορία λέει ὅτι ὑπῆρξε κάποτε ἕνας βασιλιάς, ὁ Ξέρξης, ποὺ θέλησε νὰ περάσει τὴ θάλασσα γιὰ νὰ ὑποτάξει τὸ ἀντίπερα. Θύμωσε μὲ τὴν τρικυμία –τὴν ἀπειλή– τῆς θάλασσας καὶ διέταξε νὰ τὴ μαστιγώσουν. Μά, τί βγαίνει μὲ τὴν ἐξουσία; Ὁ βασιλιὰς πέθανε ἐδῶ καὶ δυόμισυ χιλιάδες χρόνια.
Ἡ θάλασσα ὅμως συνεχίζει καὶ ὑπάρχει: καὶ ὡς ἀπειλὴ καὶ ὡς εὐκαιρία.
Μιὰ ἄλλη παλιὰ ἱστορία μιλᾶ γιὰ ἕναν ἄλλο βασιλιά, τὸν Ὀδυσσέα, ποὺ λάτρευε καὶ τὰ δυό: καὶ τὸ νησί του καὶ τὴ θάλασσα. Ταξίδεψε σὲ χίλιους τόπους. Σὲ κάποιον ἀπ᾿ αὐτοὺς συνάντησε ἐκεῖνο ποὺ ποθεῖ βαθιὰ ὁ ἄνθρωπος:τὴν εὐκαιρία νὰ γίνει ἀθάνατος καὶ νὰ κατακτήσει –ἐπιτέλους– ἕναν τρόπο ζωῆς καινούργιο, ποὺ νὰ μὴν ἔχει ἡμερομηνία λήξης. Μὰ γιὰ νὰ γίνει ἀθάνατος, θὰ ἔπρεπε νὰ μείνει ἐκεῖ. Ὁ Ὀδυσσέας δὲν τὸ ἄντεξε. Προτίμησε νὰ γυρίσει στὸ νησί του, καὶ ἔχασε τὴν ἀθανασία.
Ὁ Ὀδυσσέας ἔχει καταγραφεῖ ὡς ὁ ταξιδευτής. Μά, ἂν τὸ ξαναδεῖ κανείς, μπορεῖ νὰ διακρίνει ὅτι στὴν πραγματικότητα ἦταν γιὰ πάντα ὁ αἰχμάλωτος τοῦ μικροῦ νησιοῦ του.

 Ἡ ἱστορία του δείχνει τὸ ἀνθρώπινο ἀδιέξοδο. Τὴν ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου νὰ φτάσει ἀπὸ μόνος του σὲ μιὰ ἱκανοποιητικὴ σύνθεση ἀνάμεσα στὸ νησὶ καὶ στὸ πέρα ἀπὸ τὸ νησί.
Μπορεῖ ἄραγε νὰ ὑπάρξει μιὰ ἄλλη στάση; Ἔχω τὴν ἐντύπωση πὼς μπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήσει μιὰ ἄλλη ἱστορία, ἀπὸ τὰ εὐαγγέλια αὐτὴ τὴ φορά. Ὁ Χριστὸς καὶ οἱ μαθητές του βρίσκονταν στὴν ὄχθη μιᾶς λίμνης. Τοὺς ἔβαλε στὸ καράβι τους καὶ τοὺς ζήτησε νὰ πᾶνε ἀπέναντι. Ὁ ἴδιος δὲν μπῆκε, μὰ τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ στὴν ἀπέναντι ὄχθη. Οἱ μαθητὲς ὄντως ἄρχισαν τὸ ταξίδι. Μὰ ἐκεῖ ποὺ ἡ λίμνη ἦταν εὐκαιρία, ἔγινε ἀπειλή: ξέσπασε τρικυμία.
Ὁ Χριστὸς τότε ἐμφανίστηκε ἔξω ἀπὸ τὸ καράβι, περπατώντας πάνω στὰ νερά. Ὁ Πέτρος ζήτησε νὰ πάει κοντά του, βγῆκε ἀπὸ τὸ καράβι κι ἄρχισε νὰ περπατᾶ κι αὐτὸς πάνω στὰ νερά. Ἀπέναντί του εἶχε τὸν Χριστό, ἀπὸ κάτω του εἶχε τὴν ἄβυσσο. Κάποια στιγμὴ ἡ ἄβυσσος τὸν τρόμαξε. Καὶ ἄρχισε νὰ
βουλιάζει. Ὁ Χριστὸς ἅπλωσε τὸ χέρι του, τὸν κράτησε, καὶ ἀνέβηκαν μαζὶ στὸ καράβι.
Ὁ περίεργος Χριστὸς μᾶς μπερδεύει. Μπερδεύει, μᾶλλον, τὶς σιγουριές μας. Ἐνῶ ἦταν μαζὶ μὲ τοὺς μαθητές, καὶ συνεπῶς οἱ μαθητὲς θὰ μποροῦσαν νὰ ποῦν «Ἔχουμε δικό μας τὸν Χριστό», αὐτὸς τοὺς δείχνει ὅτι στὴν πραγματικότητα δὲν τὸν ἔχουν συναντήσει ἀκόμα. Θὰ τὸν συναντήσουν ἂν ξεβολευτοῦν. Θυμηθεῖτε: ἦταν μαζί τους, μὰ δὲν τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ γιὰ τὸ σημεῖο ἀπ᾿ ὅπου χώρισαν.
Τοὺς ἔδωσε ραντεβοῦ γιὰ τὸν ἀπέναντι τόπο. Καὶ ταυτόχρονα τοὺς καλεῖ  νὰ τὸν δοῦν τὸν ἴδιο ὡς ἐρχόμενο . Ὄχι ὡς κατεχόμενο . Νὰ δοῦν δηλαδὴ ὅτι καλοῦνται σὲ μιὰ ὑπέροχη ἀβεβαιότητα: νὰ προσπαθήσουν νὰ συναντηθοῦν μὲ τὸν ἄλλον, ποὺ βρίσκεται ἀπέναντί τους. Τὸ νόημα πλέον δὲν βρίσκεται στὸν τόπο, ἀλλὰ στὸ ραντεβοῦ.
Τὸ πλοῖο εἶναι ἡ ἀσφάλεια –κάτι σὰν νησί. Ἔξω ἀπ᾿ αὐτὸ καραδοκεῖ τὸ χάος, ὁ πνιγμός. Ἐδῶ ὅμως καὶ πάλι ὁ Χριστὸς ἔρχεται νὰ μᾶς ξαφνιάσει. Καὶ πάλι ἔρχεται νὰ μᾶς δείξει ὅτι ἡ τρικυμία εἶναι ὄντως ἀπειλή, ἡ λύση ὅμως δὲν εἶναι τὸ κλείσιμο στὸ ἀμπάρι. Ὅσο κι ἂν μᾶς φαίνεται παράδοξο, ὁ Πέτρος συναντᾶ τὸν Χριστὸ ἐγκαταλείποντας τὸ πλοῖο. Κι ἂν βυθίζεται, δὲν βυθίζεται ἐπειδὴ ἡ θάλασσα εἶναι ὑγρὴ καὶ δὲν ἀντέχει τὸ βάρος τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Πέτρος βυθίστηκε ὅταν ἔχασε τὴν ἐμπιστοσύνη του σ᾿ αὐτὸν τὸν ἀπέναντι. 

Πότε σταμάτησε ἡ τρικυμία; Ὅταν ὁ Χριστὸς μπῆκε μέσα στὸ καράβι. Ὅταν δηλαδὴ τὸ καράβι ἔπαψε νὰ εἶναι περίκλειστο καὶ ἄνοιξε γιὰ νὰ ὑποδεχτεῖ ἐκεῖνον τὸν ἀπέναντι, ὥστε οἱ μέσα στὸ καράβι νὰ μπορέσουν νὰ λάβουν ἀπὸ τὸν φιλοξενούμενό τους αὐτὸ ποὺ ἔχασε ὁ Ὀδυσσέας: μιὰ νέα ζωή, χωρὶς λήξη.
Σὰν παφλασμὸς ἐκείνων τῶν κυμάτων ἀκούγεται στὶς μέρες μας τὸ βασανιστικὸ ἐρώτημα: «Παγκοσμιοποίηση ἢ ὄχι;». Δὲν μοιάζει ἀληθινὰ ἡ Παγκοσμιοποίηση μὲ ἀπειλητικὸ πέλαγος; Μήπως ἄραγε θὰ ἦταν προτιμότερο νὰ ἀποτραβηχτοῦμε ὡς λαὸς καὶ ὡς ἄτομα, καθένας στὸ νησί του; Συγχωρῆστε με. Φοβᾶμαι μήπως δὲν ἔχουμε πάρει μυρωδιὰ ἀπὸ τὴν παραξενιὰ καὶ τὶς ἐκπλήξεις τοῦ Θεοῦ μας, καὶ ἁπλῶς ἀναπαράγουμε μιὰ λογική, λογικὴ σίγουρα, ἀλλὰ ποὺ θὰ μπορούσαμε κάλλιστα νὰ τὴν ἔχουμε δίχως νὰ εἴμαστε Χριστιανοί. 

Νὰ τὸ ποῦμε ὠμά: Γιὰ τὸν Χριστιανισμὸ δὲν ὑπάρχει δίλημμα «πέλαγος ἢ νησί». Ἡ ἀπάντηση εἶναι μία: φυσικὰ πέλαγος! Αὐτὴ ἡ ἀπάντηση ὅμως δὲν χρειάζεται ἀφέλεια. Χρειάζεται τὴν ἐπίγνωση ὅτι τὸ ἄνοιγμα στὰ πελάγη δὲν εἶναι περίπατος, ἀλλὰ διακινδύνευση. Εἶναι τὸ ρίσκο νὰ ἁρπάξεις τὸ χέρι τοῦ ἀπέναντι ἢ νὰ βυθιστεῖς στὸ ἐνδιάμεσο. Τὸ νησὶ ὅμως, παρόλη τὴ γλύκα του, εἶναι ἐξ ὁρισμοῦ θάνατος! Εἶναι ἡ περίκλειστη ὕπαρξη. 

Ἂς σκεφτοῦμε: Μιὰ ἀνάσταση ποὺ θὰ περιοριζόταν στὸ νησάκι ἑνὸς λαοῦ, μιᾶς κουλτούρας, μιᾶς ἐποχῆς, θὰ ἦταν ἀνάσταση-μαϊμοὺ. Ψεύτικο δῶρο σὲ συσκευασία τάφου. Ἡ ἀνάσταση εἶναι ἀνάσταση, μόνο ἂν ἀφορᾶ τὴν οἰκουμένη ὁλόκληρη.
Βρισκόμαστε σὲ πραγματικότητα πολυπολιτισμική. Ὅμως τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλῶς οἱ ἄνθρωποι νὰ ζοῦν σὲ κοινὸ τόπο. Σὲ κοινὸ τόπο ζοῦν καὶ οἱ κρατούμενοι ἑνὸς στρατοπέδου συγκέντρωσης. Ἐκεῖ τὸ ἐνδιάμεσο οὔτε παραμένει, οὔτε ὅμως γίνεται τόπος συνάντησης. Ἐξατμίζεται, ὅπως γίνεται στὶς ἀποθῆκες στοιβαγμένων ὑλικῶν. Ὅμως ἡ ἄρση τῆς ἀπόστασης εἶναι ζωηφόρος μόνο ἂν γίνεται ἀπὸ τὴν ἀγάπη! Ἀλλιῶς, μπορεῖ νὰ γίνεται ἀπὸ βιαστή. 

Ἡ μεγάλη πληγή, λοιπόν, σήμερα εἶναι ὅτι στὶς πόλεις μας ὑπάρχουν κοντινὰ νησιά. Τὸ ἐνδιάμεσό τους δὲν εἶναι ἀχανὲς σὰν τὸ πέλαγος, ἀλλὰ λεπτὸ ὅσο μιὰ μεσοτοιχία. Εἶναι ὅμως ἐξίσου ἀνθεκτικὸ στὸ νὰ κρατᾶ τὰ νησιὰ ἀνέπαφα τὸ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο. Ἡ μεγάλη πληγή, δηλαδή, εἶναι νὰ δημιουργοῦνται γκέτο.
Γειτονικὰ μὲν τὸ ἕνα στὸ ἄλλο, ἀλλὰ τὸ καθένα περίκλειστο. Οὔτε ὅμως ἀρκεῖ κι ἐκεῖνο τὸ εἶδος τῆς γαλήνης, ποὺ ἔχει τὸ μοντέλο τοῦ σοῦπερ-μάρκετ. Κι ἐκεῖ μέσα κινεῖται πλῆθος διαφορετικῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ καθένας εἶναι περίκλειστο νησί. Ἀκόμα κι ὅταν τὸ σοῦπερ-μάρκετ εἶναι γεμάτο, ἡ τροχιὰ τοῦ καθενὸς δὲν ἔχει ὅρο καὶ προϋπόθεση τὴν τροχιὰ τοῦ ἄλλου. Εἴτε ἕνας, εἴτε χίλιοι μέσα σὲ μιὰ κοινωνία τοῦ τύπου τοῦ σοῦπερ-μάρκετ, ἡ τροχιὰ τοῦ καθενὸς εἶναι ἴδια καὶ μοναχική: εἴσοδος - ράφι - ταμεῖο.
Ἂν κριτήριο γίνει ἡ συνάντηση γιὰ τὴν ὁποία μιλᾶμε, τότε ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον κατανοεῖ καὶ ἑρμηνεύει καθένας τὸν κόσμο (ἤτοι ἡ πίστη, ὁ πολιτισμός, ἡ ἰδεολογία) ἔχει ἐξαιρετικὴ σημασία καί, συνεπῶς, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα ζήτημα στριμωγμένο σὲ μιὰ γωνιὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ χώρου. Χρειάζεται νὰ βγαίνει στὸ φῶς, στὸ δημόσιο χῶρο· νὰ ἀποτολμᾶ συζήτηση καὶ νὰ ἀποδέχεται τὴν ἀναμέτρηση μὲ τὴν ὀπτικὴ τῶν ἄλλων. Κάτι τέτοιο λιπαίνει τὰ ἀνθρώπινα. Διότι αὐτὸ ποὺ κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ εἶναι ἄνθρωπος κι ὄχι πράγμα, εἶναι ἡ δυνατότητα νὰ ἀναζητεῖ τί κάνει τὴ ζωή του αὐθεντική, καὶ τί τὴν ψευτίζει. Τί φέρνει ζωὴ καὶ τί θάνατο. Τί ἀποτελεῖ χέρι συντροφικὸ ἤ, ἀντιθέτως, νύχια ἁρπακτικοῦ, καὶ τί ἀποτελεῖ ἀρμένισμα ἤ, ἀντιθέτως, βούλιαγμα στὴν ἄβυσσο.
Καλὴ κωπηλασία, λοιπόν!

Τὸ κείμενο «Τα νησιά, αυτοί οι εφιάλτες» δημοσιεύτηκε στὸ βιβλίο τοῦ ΘΑΝΑΣΗ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ,
«Η Εκκλησία γίνεται όταν ανοίγεται», Ἐκδόσεις Ἐν πλῷ, Ἀθήνα 2008.
 Ο Θανάσης Ν. Παπαθανασίου είναι δρ. Θεολογίας, αρχισυντάκτης του περιοδικού Σύναξη

Αναδημοσίευση :Περιοδικό Επίγνωση

Τώρα πού κατάλαβα τί είναι αγάπη, βλέπω ολοκάθαρα από τι υποφέρει ό κόσμος (Γ.Θεοτοκάς)

«'Επρεπε να ζήσω ό,τι έζησα καί να φτάσω ως εδώ πού έφτασα, για να καταλάβω το βαθύτερο νόημα της πίστης.Ή πίστη είναι αγάπη. Ανάβρυσμα, ξεχείλισμα, πλημμύρα αγάπης.
Αγαπώ τον Χριστό καί για τοϋτο πι­στεύω σ' Αυτόν. Κι ή αγάπη μου γι'Αυτόν, που γεμίζει δάκρυα τα μάτια μου, με ζεσταίνει, με πα­ρηγορεί για όλα, μου δίνει τη δύναμη ν' ατενίσω την πραγματικότητα του κόσμου, με κάνει να αισθάνομαι -ό,τι καί αν συμβεί- πώς τίποτα δεν χάθηκε, πώς υπάρχει πάντα ελπίδα.
Και άγαπώντας Τον,αγαπώ τους ανθρώπους, τους άγαπώ μέσον Αύτού, τους καλούς καί τους κακούς, τους δίκαιους καί τους άδικους... αλλά οΰτε τους χλιαρούς "μέλλω έμεσαι", ας με συγχωρέσει ο άγιος Απόστολος Ιωάννης -ναι τους έχω ολους στην καρδιά μου, τους αισθάνομαι... ταυτίζομαι μαζί τους καί συμπάσχω, γιατί όλοι πάσχουν κα μου περνούν τον πόνο τους...
Τώρα πού κατάλαβα τί είναι αγάπη, βλέπω ολοκάθαρα από τι υποφέρει ό κόσμος, τί ζήτα, τί του χρειάζεται του κόσμου... Τούτος ό κόσμος δεν πάει καλά -είναι κοινό μυστικό.
'Οσο μακριά, όσο ψηλά κι αν τόν φέρει ή άμετρη φιλοδοξία του,όσες τέχνες κι αν δοκιμάσει, οποίο σύστημα ζωής κι αν εφαρμόσει χωρίς αγάπη δεν θα βρει πια άλλο τίποτα, παρά το κενό, το φόβο, την κόλαση. "Ομως δεν παρα­δέχομαι ότι ό κόσμος χάθηκε, ότι έφτασε ή τελευ­ταία του ώρα...».

Αναδημοσίευση: http://proskynitis.blogspot.gr/2012/02/blog-post_7616.html

Ακόμα και τους εχθρούς σας... Love Your Enemies...

Ήρθαν οι Έλληνες και τα είπαν όλα. Τα πάντα όλα.

Όσοι ακολούθησαν μετά, απλά σχολίασαν αυτά που είπαν οι Έλληνες.

Τίποτε δεν προσετέθηκε μετά στην ανθρώπινη διανόηση.

Τίποτε δεν στόλισε επιπλέον την αναζήτηση της ευδαιμονίας του Αριστοτέλη.

Αλλά κάτι έλλειπε. Σαν το κερασάκι στην τούρτα. 

Κάτι ήταν λειψό.

Μέχρι που ήρθε Εκείνος και είπε το ανυπέρβλητο:

«Αγαπάτε Αλλήλους»!!

Και συμπληρώθηκαν τα πάντα.

Τίποτε και κανένας δεν μπορούσε να συμπληρώσει αυτή την ρήση.

Κι όμως, Εκείνος, ξεπέρασε ακόμη κι αυτό. Και είπε το απίστευτο, το μοναδικό στους αιώνες των αιώνων:

«αγαπάτε τους εχθρούς υμών»

Τι να πεις;

Απλά προσκυνάς.

Σήμερα Εκείνος είπε το ανείπωτο:

Λουκά στ΄ 31-36

Και καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, και υμείς ποιείτε αυτοίς ομοίως. Και ει αγαπάτε τους αγαπώντας υμάς, ποία υμίν χάρις εστί; Και γαρ οι αμαρτωλοί τους αγαπώντας αυτούς αγαπώσι. Και εάν αγαθοποιήτε τους αγαθοποιούντας υμάς, ποία υμίν χάρις εστί; Και γαρ οι αμαρτωλοί το αυτό ποιούσι. Και εάν δανείζητε παρ΄ ων ελπίζετε απολαβείν, ποία υμίν χάρις εστί; Και γαρ αμαρτωλοί αμαρτωλοίς δανείζουσιν ίνα απολάβωσι τα ίσα. Πλην αγαπάτε τους εχθρούς υμών και αγαθοποιείτε και δανείζετε μηδέν απελπίζοντες, και έσται ο μισθός υμών πολύς, και έσεσθε υιοί υψίστου, ότι αυτός χρηστός εστίν επί τους αχαρίστους και πονηρούς. Γίνεσθε ουν οικτίρμονες, καθώς και ο πατήρ υμών οικτίρμων εστί.

Μετάφραση

Όπως θέλετε να σας συμπεριφέρονται οι άνθρωποι, έτσι ακριβώς να τους συμπεριφέρεστε κι εσείς. Γιατί, αν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν, ποια εύνοια περιμένετε από το Θεό; Αφού και οι αμαρτωλοί αγαπούν αυτούς που τους αγαπούν. Κι αν κάνετε καλό σ΄ αυτούς που σας κάνουν καλό, ποια εύνοια περιμένετε από το Θεό; Και οι αμαρτωλοί το ίδιο κάνουν. Αν δανείζετε σ΄ όσους ελπίζετε να σας τα επιστρέψουν, ποια εύνοια περιμένετε από το Θεό; Και οι αμαρτωλοί δανείζουν στους ομοίους τους για να τα πάρουν πίσω. Αντίθετα, εσείς ν΄ αγαπάτε τους εχθρούς σας, να κάνετε το καλό και να δανείζετε, χωρίς να περιμένετε να πάρετε πίσω τίποτε. Κι έτσι, ο Θεός, που είναι καλός ακόμα και με τους αχάριστους και τους κακούς, θα σας ανταμείψει με το παραπάνω και θα σας κάνει παιδιά του. Να είστε λοιπόν σπλαχνικοί, όπως σπλαχνικός είναι κι ο Θεός Πατέρας σας.

(Πηγή: Ι. Μ. Σάμου)

Love Your Enemies

27 “But I say to you who hear: Love your enemies, do good to those who hate you, 28 bless those who curse you, and pray for those who spitefully use you. 29 To him who strikes you on the one cheek, offer the other also. And from him who takes away your cloak, do not withhold your tunic either. 30 Give to everyone who asks of you. And from him who takes away your goods do not ask them back. 31 And just as you want men to do to you, you also do to them likewise.
32 “But if you love those who love you, what credit is that to you? For even sinners love those who love them. 33 And if you do good to those who do good to you, what credit is that to you? For even sinners do the same. 34 And if you lend to those from whom you hope to receive back, what credit is that to you? For even sinners lend to sinners to receive as much back. 35 But love your enemies, do good, and lend, hoping for nothing in return; and your reward will be great, and you will be sons of the Most High. For He is kind to the unthankful and evil. 36 Therefore be merciful, just as your Father also is merciful.

 

Πηγή: http://hamomilaki.blogspot.gr