Τι συμβολίζουν τα βάγια την Κυριακή των Βαΐων;

Τα βάγια την Κυριακή των Βαΐων συμβολίζουν τη νίκη. Η χρήση τους αποτελεί ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όταν ο λαός, έχοντας μάθει για το θαύμα της ανάστασης του Λαζάρου, Τον υποδέχτηκε ως Βασιλιά και Μεσσία.

Κατά την υποδοχή εκείνη οι άνθρωποι και τα παιδιά κουνούσαν κλωνάρια φοινίκων στον αέρα σαν να ήταν σημαίες ή τα έστρωναν στον δρόμο μαζί με τα ρούχα τους, φωνάζοντας «Ωσαννά! Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Σήμερα, όλοι οι ορθόδοξοι ναοί στολίζονται με κλαδιά από διάφορα φυτά που ονομάζονται βάγια, όπως η δάφνη, η ιτιά, η μυρτιά και η ελιά, τα οποία μοιράζονται στους πιστούς μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας.

Η υποδοχή αυτή «μετά βαΐων και κλάδων» ανοίγει τη Μεγάλη Εβδομάδα και εκφράζει την ανθρώπινη προσμονή για τον Σωτήρα, αν και ο Χριστός εισήλθε ταπεινά, προβάλλοντας το πρότυπο της διακονίας και όχι της κοσμικής εξουσίας. Στην ορθόδοξη παράδοση, η ημέρα αυτή θεωρείται εγγύηση της ανάστασης των πιστών και της εισόδου τους στην ουράνια βασιλεία.

Η Κυριακή των Βαΐων

Η Κυριακή των Βαΐων εορτάζει τη θριαμβευτική είσοδο του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα, ένα γεγονός που προηγείται χρονικά των Παθών και εισάγει τους πιστούς στη Μεγάλη Εβδομάδα. Ο Ιησούς, συνοδευόμενος από τους μαθητές Του, εισήλθε στην πόλη καθισμένος σε ένα νεαρό γαϊδουράκι, εκπληρώνοντας τις προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης.

Το πλήθος του λαού, έχοντας μάθει για το συγκλονιστικό θαύμα της ανάστασης του Λαζάρου, έτρεξε να Τον υποδεχτεί σαν βασιλιά. Οι άνθρωποι έστρωναν στον δρόμο Του τα ρούχα τους και κλαδιά από φοίνικες, ενώ άλλοι κουνούσαν βάγια στον αέρα φωνάζοντας: «Ωσαννά! Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», δηλώνοντας έτσι ότι ο Χριστός είναι ο σταλμένος από τον Θεό.

Παρά τον πανηγυρικό χαρακτήρα της υποδοχής, ο Χριστός εισήλθε στην Ιερουσαλήμ με απόλυτη ταπεινότητα, βιώνοντας ήδη την ταπείνωση που θα ακολουθούσε. Δεν υποσχέθηκε εύκολες λύσεις ή κοσμική εξουσία, αλλά προέβαλε το πρότυπο της διακονίας του κόσμου και της «στενής πύλης». Τα «Ωσαννά» των Βαΐων μετατράπηκαν γρήγορα στο «Άρον, άρον, σταύρωσον», καθώς ο λαός κουράστηκε να αγωνίζεται ή ενοχλήθηκε από την αλήθεια του λόγου Του.

Στην ορθόδοξη παράδοση, η ημέρα αυτή συνοδεύεται από συγκεκριμένα έθιμα και λειτουργικά χαρακτηριστικά:

Τα Βάγια: Όλοι οι ναοί στολίζονται με κλαδιά φυτών όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά, τα οποία συμβολίζουν τη νίκη και μοιράζονται στους πιστούς μετά τη Λειτουργία.

Η Νηστεία: Την Κυριακή των Βαΐων επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, γεγονός που αποτυπώνεται και στο λαϊκό τραγούδι: «Βάγια, Βάγια των βαγιών, τρώνε ψάρι και κολιό, κι ως την άλλη Κυριακή με το κόκκινο αυγό!».

Λειτουργική ζωή: Το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων ψάλλεται ο Όρθρος της Μεγάλης Δευτέρας, η πρώτη ακολουθία του Νυμφίου.Ιστορικές αναπαραστάσεις: Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια στα Ιεροσόλυμα ο επίσκοπος αναπαριστούσε την είσοδο πάνω σε γαϊδουράκι, ενώ στο Βυζάντιο γινόταν ο «περίπατος του αυτοκράτορα» από το Παλάτι προς τη Μεγάλη Εκκλησία.
Η ημέρα αυτή αποτελεί για τον πιστό εγγύηση της δικής του ανάστασης και εισόδου στην ουράνια βασιλεία, μεταφέροντας το μυστήριο της λύπης και της χαράς που χαρακτηρίζει ολόκληρη τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Κυριακή των Βαΐων... η αρχή του τέλους!

 Λίγο καιρό μετά την Ανάσταση του Λαζάρου, ο Ιησούς μπαίνει επίσημα αλλά και συμβολικά στα Ιεροσόλυμα!
Ξέρει βέβαια πως όλη σχεδόν η θρησκευτική ηγεσία είναι εντανίον του. Όχι θεωρητικά μόνο αλλά και πρακτικά....με φονικές διαθέσεις....
Κι όμως....είναι αποφασισμένος για όλα!!!
Η είσοδός του καβάλα σε ένα μικρό γαϊδουράκι είναι συμβολική. Αποτελεί εκπλήρωση της προφητείας του Ζαχαρία για τον αληθινό Μεσσία :

"Χαίρε πόλη της Σιών!
Αλλαλάξτε από χαρά , κάτοικοι της Ιερουσαλήμ!!!
Νάτος ,ο βασιλιάς σας, έρχεται.
Είναι δίκαιος και σώζει.
Είναι πράος και κάθεται πάνω σε γαϊδούρι,
σ΄ένα πουλάρι, γέννημα υποζυγίου.....
Θα συντρίψει τα τόξα τα πολεμικά
και θα εγκαταστήσει την ειρήνη
ανάμεσα στα έθνη...."

Και όντως, οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων τον υποδέχονται με αλαλαγμούς!!!Ζητωκραυγάζουν:
"Σώσε μας Κύριε!!!"
"Δόξα σε σένα , Κύριε!!!"
"Ζήτω!!""
"Ωσαννά!!!" λοιπόν ακούγεται από το συγκεντρωμένο πλήθος που στο πρόσωπο του Ιησού αναγνωρίζουν τον Μεσσία που ήρθε να τους σώσει....
Τον υποδέχονται "μετα Βαϊων και κλάδων"!!!  Κρατούν στα χέρια τους κλαδιά φοινικιάς, σύμβολα της νίκης και του θριάμβου!!!!Στρώνουν τα ρούχα τους στο χώμα για να περάσει!!!
Κι όμως...ο Ιησούς κλαίει με λυγμούς για την Ιερουσαλήμ...
Γιατί;
Γιατί γνωρίζει πως άμεσα θα εκπληρωθεί κι άλλη μια προφητεία: "Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς όσους στέλνει ο Θεός σε σένα, πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα παιδιά σου, όπως η κλώσσα συνάζει τα κλωσσόπουλα κάτω από τις φτερούγες της, κι εσείς δεν το θελήσατε..."
Γιατί ξέρει πως σε λίγες μόνο ημέρες το "Ωσαννα" θα γίνει "Σταύρωσον αυτόν"...με το ίδιο και ίσως....περισσότερο πάθος....

Η Θριαμβευτική Είσοδος του Χριστού στην Ιερουσαλήμ

ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ LARISSANET (11/4/2014)

 

Στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, μετά το κεφάλαιο 21, ο Ματθαίος αρχίζει να περιγράφει τα γεγονότα που συνέβησαν στην Ιερουσαλήμ πριν το Πάθος. Ο Ιησούς και οι μαθητές του εισέρχονται στην πόλη του Δαβίδ. Στην αρχή της αφήγησης είναι χαρακτηριστικά τα στοιχεία του μεσσιανικού θριάμβου του, που δικαιολογούν και τον τίτλο Υιός Δαβίδ που θα του αποδώσει το πλήθος. Η χριστολογία όμως κατόπιν αλλάζει και οι πρώτες κοινότητες επιλέγουν να παρουσιάσουν τον αρχηγό της πίστης τους σαν τον Πάσχοντα Δούλο του Θεού, ο οποίος, μέσα από το Πάθος, θα οδηγήσει την ανθρωπότητα, και όχι μόνο τον Ισραήλ, στη λύτρωση.

Πιο αναλυτικά, οι στίχοι Μτθ 21,1-11 αναφέρονται στη θριαμβευτική είσοδο του Ιησού και των μαθητών του στην Ιερουσαλήμ. Μόλις φτάνουν κοντά στην ιερή πόλη ο Ιησούς στέλνει δύο μαθητές του να του φέρουν ένα γαϊδούρι και το πουλάρι του. Ο Ματθαίος συνδέει το γεγονός με τη σχετική προφητεία του προφήτη Ζαχαρία.

Οι μαθητές κάνουν όπως τους λέει ο δάσκαλός τους, που ανεβαίνει στο ζώο, φέροντας στη μνήμη τους παλιούς βασιλιάδες του Ισραήλ, και προχωράει προς την πόλη.  Το πλήθος άρχισε τότε να κραυγάζει: «Δόξα στον Υιό του Δαβίδ! Ευλογημένος αυτός που έρχεται σταλμένος από τον Κύριο! Δόξα στο Ύψιστο Θεό!». Όταν μπήκαν στην πόλη αναστατώθηκαν όλοι και το πλήθος έλεγε ότι αυτός είναι ο προφήτης Ιησούς από τη Ναζαρέτ.

Είναι μία εποχή με έντονες τις μεσσιανικές προσδοκίες. Το αποκαλυπτικό κλίμα του 1^ου αι. μ.Χ. έκανε συνέχεια να εμφανίζονται άτομα που πίστευαν στο μεσσιανικό τους ρόλο και πολλοί τους ακολουθούσαν, χωρίς να λογαριάζουν τις συνέπειες, που θα είχε μία ενδεχόμενη στάση κατά των Ρωμαίων, αφού πάντα τα μεσσιανικά κινήματα, αυτό το στόχο είχαν: Να ξεσηκώσουν το λαό κατά της αυτοκρατορίας Το ζήτημα είναι κατά πόσον ο Ιησούς, στη φάση της εισόδου του στην Ιερουσαλήμ, έδινε στο μεσσιανικό του ρόλο και μία εθνικοαπελευθερωτική διάσταση. Πάντως είναι γεγονός ότι εύκολα το πλήθος θα του απέδιδε μία τέτοια ιδιότητα, αφού δείχνει να γνώριζε τις θεραπείες και τους εξορκισμούς που έκανε.

Άλλωστε ο τίτλος Υιός Δαβίδ, με τον οποίο τον προσφωνεί ο λαός,  οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τον περιμένουν σαν τον απεσταλμένο του Θεού, που θα τους λυτρώσει. Αυτή η λύτρωση σίγουρα περιλαμβάνει και την εθνική αποκατάσταση που αποτελούσε ένα  από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούσαν τον Ιουδαϊσμό του 1^ου αι. μ. Χ..

Ο τίτλος φαίνεται να είναι ταυτόσημος με τους τίτλους που περιέχονται στην ίδια ενότητα, «βασιλεύς», «ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου» και «Προφήτης». Τον περιμένουν λοιπόν να εισέλθει στην Ιερουσαλήμ  και να επανασυστήσει την ένδοξη βασιλεία του προπάτορα Δαβίδ, σαν βασιλιάς του περιούσιου λαού.

Όταν ο Ιησούς ήλθε στην Ιερουσαλήμ, μπήκε στο Ναό και, αφού έδιωξε όλους αυτούς που έκαναν αγοραπωλησίες, τον πλησίασαν τυφλοί και κουτσοί, που τους θεράπευσε. Τα παιδιά άρχισαν τότε να φωνάζουν «δόξα στον Υιό του Δαβίδ». Οι αρχιερείς αγανάκτησαν και του είπαν «Δεν ακούς τι λένε αυτοί;» Ο Ιησούς τότε τους απαντάει  με τον ψαλμό 8,3 «από το στόμα των νηπίων και των βρεφών έκανες να βγει τέλειος ύμνος».

Ο Ιησούς φαίνεται λοιπόν να αποδέχεται το μεσσιανικό τίτλο Υιός Δαβίδ και γι’ αυτό προκαλεί την αγανάκτηση των αρχιερέων. Η οικειοποίηση τίτλου που ανήκε στο Μεσσία σήμαινε βλασφημία κατά του Θεού, και η τιμωρία γι’ αυτό ήταν ο θάνατος. Αυτό άλλωστε τονίζεται στο διάλογο με τον Αρχιερέα, που παραθέτουν οι Ευαγγελιστές, ενώπιον του Μεγάλου Συνεδρίου. Επίσης οι αρχές του ιουδαϊσμού φοβούνταν και τις εξεγέρσεις, που προκαλούσαν οπαδοί των επονομαζόμενων Μεσσιών, εναντίον της Ρώμης, επειδή αυτές  κατέληγαν πάντα σε αποτυχία και καταπνίγονταν στο αίμα των επαναστατών. Αυτό άλλωστε υπονοούν και τα λόγια των Αρχιερέων και Φαρισαίων, που παρατίθενται στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη (Ιωαν. 11,47-48): «Τι θα κάνουμε; Γιατί πολλά σημεία κάνει αυτός ο άνθρωπος. Αν τον αφήσουμε να συνεχίσει έτσι, όλοι θα πιστέψουν σ’ αυτόν, και τότε θα επέμβουν οι Ρωμαίοι και θα καταστρέψουν και το ναό μας και το έθνος μας».

Στο κέντρο του επεισοδίου βρίσκεται και πάλι ο τίτλος Υιός Δαβίδ. Η πρώτη κοινότητα, διασώζοντας το περιστατικό, ταυτίζει τον Κύριο, ως θεραπευτή, με το γιο του Δαβίδ, Σολομώντα, ο οποίος θεωρούνταν από τις λαϊκές αντιλήψεις, ως ο κατεξοχήν θεραπευτής. Παράλληλα, αφού ο τίτλος έχει αποδοθεί στον Ιησού, και τον ταυτίζει έτσι με το γιο του μεγάλου Ιουδαίου βασιλιά, του δίνει το δικαίωμα να αναμορφώσει τη λατρεία, όπως είχε κάνει και ο Σολομώντας με την ίδρυση του Ναού. Έτσι παρά τη ρητή απαγόρευση  του Μωσαϊκού Νόμου, αποδέχεται τους τυφλούς και τους κουτσούς στο ιερό και τους θεραπεύει, δημιουργώντας έτσι νέες αντιλήψεις για τη σχέση του Θεού με το λαό.  Αυτό φαίνεται να είναι ακόμη μία αιτία για το μίσος εναντίον του των Αρχιερέων και των Γραμματέων.

***

Πάντως, σε κάθε περίπτωση η θριαμβευτική είσοδος του Χριστού στην Ιερουσαλήμ και τα γεγονότα στο ναό των Ιεροσολύμων είναι σημάδια ότι η Βασιλεία του Θεού είναι μία πραγματικότητα, και ότι οι άνθρωποι μπορούν να ελπίζουν στη σωτηρία και τη λύτρωση. Αυτό είναι, εκτός των άλλων, και ένα αισιόδοξο  μήνυμα για το σημερινό άνθρωπο!

Νίκος Παύλου