Κίνητρα και κριτήρια του Χριστιανισμού

Κίνητρα είναι οι δυνάμεις που ωθούν τον άνθρωπο σε κάποια δραστηριότητα. Αποτελούν τις κινητήριες δυνάμεις του οργανισμού. Και, αντίστοιχα, οι πράξεις αποτελούν την φυσική κατάληξη των κινήτρων. Τα κίνητρα εμφανίζονται χωρίς συνειδητή προσπάθεια εκ μέρους του ανθρώπου. Πηγή τους είναι συνήθως το ασυνείδητο. Αυτό το καταλαβαίνουμε εύκολα αν σκεφτούμε κίνητρα όπως την πείνα, τη σεξουαλική ορμή, την ανάγκη για γνώση, την επιθετική ορμή κτλ.. Από τη στιγμή που θα εκδηλωθούν όμως, βιώνονται από τον άνθρωπο με αρκετή σαφήνεια, γίνονται δηλαδή συνειδητές δυνάμεις, στις οποίες ο άνθρωπος μπορεί να δώσει συγκεκριμένο προσανατολισμό. Η πείνα, π.χ.,

δεν παραμένει μια τυφλή δύναμη, αλλά εναπόκειται στον άνθρωπο το πώς θα την ικανοποιήσει (π.χ. αδικώντας τον διπλανό του ή όχι), όπως επίσης σ’ αυτόν εναπόκειται το πώς θα ανταποκριθεί στη σεξουαλική ορμή (π.χ. αν θα γίνει βιαστής, αν θα στρέψει τον έρωτά του σε κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο) κ.ο.κ..

Για τη ζωή του ανθρώπου, λοιπόν, και για τη συνύπαρξή του με τους άλλους, η διαμόρφωση των κινήτρων έχει εξαιρετική σημασία.

Όχι απλώς η τέλεση ή η παράλειψη μιας πράξης, αλλά ο λόγος για τον οποίον κάποιος τελεί ή παραλείπει μια πράξη, η πρόθεση και προαίρεση,

έχει να κάνει με τη στάση ζωής του συγκεκριμένου ανθρώπου. Στο Χριστιανισμό καμία πράξη δεν είναι από μόνη της (αυτομάτως) καλή ή από

μόνη της κακή. Αυτό δε γίνεται εύκολα κατανοητό ή αποδεκτό. Πολύς κόσμος πιστεύει πως Χριστιανισμός είναι η επιβολή κάποιων σιδερένιων

νόμων και η εκτέλεση κάποιων συγκεκριμένων πράξεων. Τα πράγματα όμως στην ουσία τους δεν είναι έτσι. Στο Χριστιανισμό καμία πράξη δε

σώζει αυτόματα, μαγικά, μηχανικά. Αυτό που μετράει είναι αν ο άνθρωπος είναι συνειδητά και ελεύθερα προσανατολισμένος προς εκείνον τον

αγαπητικό τρόπο ύπαρξης, υπόδειγμα του οποίου είναι η Αγία Τριάδα.

Δεν υπάρχει δηλαδή κατάλογος καλών και κακών πράξεων, αλλά κάθε πράξη θα αξιολογηθεί από το αν έγινε με κίνητρο και κριτήριο την Αγάπη και την Ελευθερία, και θα αποδοκιμαστεί αν έγινε με κίνητρο

τη διασφάλιση του ατομικισμού, του εγωισμού και του συμφέροντος.

Η Καινή Διαθήκη και η ζωή της Εκκλησίας διαπνέονται από το πνεύμα αυτό. Αντίθετα, π.χ., προς την άποψη ότι η προσευχή είναι μια δραστηριότητα πάντα και από μόνη της καλή, η παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου την εξαρτά από τα κίνητρα και τον προσανατολισμό

του προσευχόμενου (Λουκ. 18: 9-14). Ο Φαρισαίος δε βαρύνεται με αμαρτήματα και ανηθικότητες. Παρόλα αυτά αποδοκιμάζεται από το Χριστό, επειδή τυλίχτηκε στο ατομικιστικό σάβανο της “ηθικότητας” και της “ευσέβειάς” του και απορρίπτει τους άλλους. Ενώ, αντίθετα, ο Τελώνης βαρύνεται μεν με χίλια δυο παραπτώματα, ο προσανατολισμός όμως που δίνει στην ύπαρξή του είναι η μεταστροφή και η συνάντηση με τον άλλον. Το θέμα του προσανατολισμού, δηλαδή της κατεύθυνσης που επιθυμώ να έχω, είναι εξαιρετικά σπουδαίο. Αν επιθυμώ να συναντηθώ με τον αγαπημένο μου, τότε ολόκληρη η ύπαρξή μου, οι προγραμματισμοί, οι ενέργειές μου εμπνέονται από τον προσανατολι-

σμό μου προς τη συνάντηση που επίκειται. Τι ώρα, π.χ., θα ξεκινήσω, αν προηγουμένως θα φάω ή όχι, τι θα φορέσω, αν θα πάω με τα πόδια ή με το αυτοκίνητο, αν στη διαδρομή θα χρονοτριβώ στα καταστήματα ή όχι, όλα αυτά δεν έχουν ηθικό χαρακτήρα από μόνα τους, αποκτούν όμως θετική ή αρνητική φόρτιση ανάλογα με το τι εξυπηρετούν και τι δυσχεραίνουν: την ατομικότητά μου ή τη συνάντηση.

Ο Χριστιανισμός, λοιπόν, δεν έχει έτοιμα ηθικά συνταγολόγια. Και γι’ αυτό είναι επαναστατικός μέσα στις κοινωνίες που συνήθως επαναπαύονται στην τήρηση εξωτερικών τύπων.

Βαθμίδες ηθικής ωριμότητας

Λίγο μετά το Μυστικό Δείπνο και λίγο πριν συλληφθεί, ο Χριστός μίλησε στους μαθητές του για πολλά ζητήματα. Ανάμεσα σε άλλα τους είπε και το εξής: “Δε σας ονομάζω πια δούλους, γιατί ο δούλος δεν ξέρει τι κάνει ο κύριός του. Εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, γιατί σας έκανα γνωστά όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου” (Ιω. 15, 15). Από αυτην την αντιδιαστολή “δούλου” και “φίλου”, φαίνεται πως η σχέση Θεού και ανθρώπου δεν είναι μονοδιάστατη ούτε στατική, αλλά περνάει από

ορισμένες βαθμίδες ωρίμανσης.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας επισημαίνουν ότι τρία κίνητρα ωθούν τους ανθρώπους στη σχέση τους με το Θεό, ο φόβος, ο μισθός και η αγάπη, που αντιστοιχούν σε τρεις ανθρώπινους τύπους, στο δούλο, το

μισθωτό και τον ελεύθερο ή υιό.

Ο “δούλος” (με την έννοια που είχε ο όρος στην αρχαιότητα) προσπαθεί να τηρεί τις εντολές του Θεού, για να αποφύγει την τιμωρία που πιστεύει πως επισύρει η παράβασή τους. Βασικό κίνητρό του είναι ο

φόβος της κόλασης. Η βαθμίδα αυτή μόνο ως πρώτο σκαλοπάτι μπορεί να κατανοηθεί. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επαναπαύεται κανείς θεωρώντας την ως υγιή σχέση.

Στην επόμενη βαθμίδα ο άνθρωπος ενεργεί επειδή προσβλέπει στην ανταπόδοση, στο “μισθό” που θα λάβει από το Θεό. Και τούτη η βαθμίδα, μολονότι ελευθερώνεται από τον βραχνά του φόβου, δεν φανερώνει πλήρη ωριμότητα, διότι θεμελιώνει μια “λογιστική” και υπαλληλική σχέση με το Θεό. Και στις δυο αυτές βαθμίδες το πρόσωπο του Θεού παραμορφώνεται. Ο “δούλος” έχει μπροστά στα μάτια του ένα Θεό δικαστή κι εκδικητικό, κι ο “μισθωτός” ένα Θεό ταμία.

Η κατεξοχήν βαθμίδα ωριμότητας είναι αυτή που κίνητρο έχει την αγάπη. Ο άνθρωπος εδώ ενεργεί σαν ελεύθερος κι όχι σαν δούλος, σαν γιος κι όχι σαν υπάλληλος. Ανοίγεται στον απέναντι (είτε αυτός είναι

ο Θεός είτε ο συνάνθρωπος) επειδή βρίσκει νόημα σ’ αυτό το άνοιγμα και το θέλει ελεύθερα και συνειδητά. Κι ο Θεός, επί τέλους, βιώνεται ως φίλος κι ως πατέρας.

 Εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση: Η Εκκλησία συχνά αποκαλεί τον πιστό άνθρωπο “δούλο Θεού” (π.χ. “βαπτίζεται ο δούλος του Θεού ...”, “νυμφεύεται ο δούλος του Θεού...”). Αυτό δεν πρέπει να προκαλεί σύγχυση. Η Εκκλησία διαμόρφωσε τα σχετικά κείμενά της σε μια εποχή όπου υπήρχε ο θεσμός της δουλείας. Με την έκφραση αυτή η Εκκλησία δεν αποδεχόταν τη δουλεία, αλλά ακριβώς το αντίθετο. Δήλωνε κάτι ανατρεπτικό: ότι ο άνθρωπος πρέπει να είναι ελεύθερος από κάθε δουλεία σε ανθρώπους ή σε καταστάσεις. Απέναντι, λοιπόν, σε όλους τους επίδοξους αφέντες και τυράννους που επιθυμούν να τον σκλαβώσουν, ο Χριστιανός δηλώνει ότι δε δέχεται να δουλωθεί από κανέναν, αφού ο ίδιος είναι ήδη “δουλωμένος” σε έναν Κύριο, αλλά και κανένας δεν έχει δικαίωμα να υποδουλώνει αυτόν που ελεύθερα επιλέγει να είναι “δούλος” του Θεού. Μόνο που ο Κύριος αυτός είναι παράξενος. Έγινε

“δούλος” και θυσιάστηκε για να κάνει το “δούλο” του παιδί του και ελεύθερο. Με δυο λόγια, “δούλος Θεού” σημαίνει “γιος του Θεού”, άρα ελεύθερος από κάθε εξαναγκασμό και σκλαβιά. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Απ. Παύλου, ο οποίος επανειλημμένα αποκαλεί τον εαυτό του “δούλο” του Θεού και βιώνει αυτήν την πραγματικότητα ως κατεξοχήν πράξη ελευθερίας.

1. Εντοπίστε ποιες πράξεις (που συνήθως θεωρούνται ηθικές από μόνες τους) αναφέρει ο Παύλος ότι μπορεί να είναι κάτι ψεύτικο,

αν τους λείπει η αγάπη. Βρείτε κι άλλα παρόμοια παραδείγματα.

2. Μπορεί μια πράξη να έχει κίνητρο την αγάπη, αλλά όχι το σεβασμό της ελευθερίας (και αντίστροφα);

Θέματα Χριστιανικής Ηθικής
Μάριος Π. Μπέγζος Αθανάσιος Ν. Παπαθανασίου σελ: 38-41

Κίνητρα: γιατί κάνουμε όσα κάνουμε;

Από την αρχαιότητα, ένα από τα πιο βασικά θέματα που προβλημάτισαν τους φιλοσόφους και τους εκπροσώπους των θρησκειών ήταν αυτό της ελεύθερης βούλησης και των βαθύτερων αιτιών της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Γιατί συμπεριφερόμαστε έτσι όπως συμπεριφερόμαστε; Τι στόχους έχουμε στη ζωή μας και από που πηγάζουν αυτοί; Τι είναι αυτό που μας ωθεί να κάνουμε αυτά που κάνουμε;

Φαίνεται πως η φύση μας και οι εγκεφαλικές μας συνδέσεις μας ωθούν στην αναζήτηση των βαθύτερων αιτιών γενικότερα στο περιβάλλον μας, πέρα από τη σχέση αίτιου-αποτελέσματος στη συμπεριφορά μας. Έχουμε μια φυσική περιέργεια για να διαπιστώσουμε τι είναι αυτό που προκαλεί αυτό που βλέπουμε μπροστά μας. Όσον αφορά βέβαια τη συμπεριφορά μας, η απάντηση στο ερώτημα τι είναι αυτό που την προκαλεί δεν είναι εύκολη, γιατί αυτά που προκαλούν τη συμπεριφορά μας μπορεί να είναι πολλά και δεν μπορούμε πάντοτε να τα αντιληφθούμε ή να τα εκφράσουμε, ενώ πολλές φορές δεν ξέρουμε καν από που προέρχονται. Για παράδειγμα, μπορεί να είμαστε θυμωμένοι και να μην γνωρίζουμε γιατί. Στη συνέχεια όμως διπιστώνουμε ότι αισθανόμαστε καλύτερα μόλις φάμε και επομένως διαπιστώνουμε εκ των υστέρων ότι ο εκνευρισμός μας οφείλονταν στην πείνα. Άλλες φορές βέβαια, οι κινητήριες δυνάμεις για να κάνουμε κάτι μας είναι πιο εμφανείς και ξεκάθαρες. Για παράδειγμα, πιέζουμε τον εαυτό μας να διαβάσει και να μάθει το περιεχόμενο ενός μαθήματος γιατί θέλουμε να πάρουμε το πτυχίο μας. Αυτό είναι κάτι που κατά πάσα πιθανότητα είναι πολύ συνειδητό και επομένως το αντιλαμβανόμαστε ως σαφές κίνητρο της συμπεριφοράς μας.

Η σημαντικότητα των κινήτρων για την ερμηνεία της συμπεριφοράς μας είναι ένα θέμα που απασχόλησε την ανθρωπότητα εδώ και πολλούς αιώνες. Ήδη στην αρχαία Ελλάδα οι φιλόσοφοι προσπαθούσαν να απαντήσουν στο βασικό ερώτημα “γιατί κάνουμε κάτι;”, δημιουργώντας διαφορετικά φιλοσοφικά πλαίσια για να καταλήξουν στην απάντηση. Ο Αριστοτέλης, εστερνιζόμενος την λεγόμενη τελεολογική αντίληψη μελετούσε τον κόσμο υπό το πρίσμα 4 βασικών αιτιών τα οποία εξηγούν την ύπαρξη κάποιου αντικειμένου ή μία ενέργεια/πράξη: το υλικό αίτιο, το ειδικό αίτιο, το ποιητικό αίτιο και το τελικό αίτιο.

Τα πρώτα δύο αίτια αναφέρονται κυρίως σε απτά αντικείμενα και δεν μας απασχολούν στα πλαίσια της μελέτης των κινήτρων. Το υλικό αίτιο αναφέρεται στο υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένο ένα αντικείμενο (π.χ. ένα ξύλινο αγαλματίδιο), ενώ το ειδικό αίτιο αναφέρεται στην τελική μορφή του αντικειμένου και το “είδος” του (π.χ. το ξύλινο αντικείμενο είναι αγαλματίδιο που απεικονίζει μια θεότητα). Στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς και των κινήτρων παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ποιητικό αίτιο και το τελικό αίτιο που περιέγραψε ο Αριστοτέλης ^[1] .

Το ποιητικό αίτιο αναφέρεται σε μια ενέργεια ή κατάσταση η οποία ενήργησε ώστε να δημιουργηθεί κάτι. Με άλλα λόγια, εάν έχουμε δύο πράξεις (Α1 και Α2) και παρατηρούμε ότι το Α1 προκάλεσε το Α2, τότε το Α1 αναφέρεται ως η αιτία του Α2 και άρα ως το ποιητικό αίτιο. Υπό το πρίσμα των κινήτρων λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι ορισμένες πράξεις πραγματοποιούνται ως αποτέλεσμα κάποιων προϋπάρχοντων ερεθισμάτων ή παραγόντων, μέσα σε ένα σύστημα αίτιου – αποτελέσματος. Για παράδειγμα, βάζουμε τις φωνές σε κάποιον ως απάντηση στις δικές του φωνές εναντίον μας.

Το τελικό αίτιο από την άλλη αναφέρεται στο σκοπό για τον οποίο συμβαίνει κάτι. Το τελικό αίτιο μπορεί να χαρακτηριστεί και ως ένας στόχος στον οποίο θέλουμε να καταλήξουμε και έτσι ενεργούμε με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε δύο στοιχεία στο σύστημα της συμπεριφοράς μας, μία συμπεριφορά (Α1) την οποία πραγματοποιούμε ώστε να φτάσουμε στον τελικό μας στόχο (Σ1). Ο τελικός στόχος Σ1 είναι αυτός ο οποίος ορίζει και κατευθύνει και τη συμπεριφορά μας, καθώς εάν αλλάξει αυτός, τότε αλλάζει και η συμπεριφορά μας (π.χ. διαβάζω γιατί θέλω να βγάλω μεγάλο βαθμό).

Η τελεολογική αντίληψη του Αριστοτέλη υπάρχει ακόμη στα σύγχρονα θεωρητικά πλαίσια για τα κίνητρα. Εάν το σκεφτούμε άλλωστε όντως αυτές οι δύο κατηγορίες σχέσεων αιτίας-αποτελέσματος μεταξύ συμπεριφορών ή/και καταστάσεων αποτελούν τις πιο συνηθισμένες κινητήριες δυνάμεις πίσω από τη συμπεριφορά μας. Κάνουμε κάτι ή μας συμβαίνει κάτι και αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια συμπεριφορά μας ή κάνουμε κάτι ώστε να καταλήξουμε σε ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Φυσικά οι θεωρίες της ψυχολογίας κινήτρων έχουν εστιάσει περισσότερο και πιο συστηματικά αποκλειστικά πάνω στην ανθρώπινη συμπεριφορά εμπλουτίζοντας αυτή την πρώτη εικόνα με περισσότερους παράγοντες.

Η μελέτη των κινήτρων της ανθρώπινης συμπεριφοράς εστιάζει ουσιαστικά σε οτιδήποτε μας ωθεί σε δράση ή διατηρεί τη δράση μας ως προς ένα στόχο. Ο στόχος αυτός μπορεί να είναι κάτι που επιθυμούμε να πετύχουμε/αποκτήσουμε ή κάτι το οποίο προσπαθούμε να αποφύγουμε ^[2] . Ένα παράδειγμα της πρώτης κατηγορίας κινήτρων (κίνητρα επίτευξης) είναι ο στόχος ενός καλού βαθμού στις σχολικές εξετάσεις ή μιας πολύ καλής δουλειάς που θέλουμε να αποκτήσουμε. Αντίστοιχα, ένα παράδειγμα κινήτρων της δεύτερης κατηγορίας όπου προσπαθούμε να αποφύγουμε κάτι (κίνητρα αποφυγής) είναι ένας κακός βαθμός στο σχολείο ή η αποφυγή μετακίνησης με αεροπλάνο γιατί μας φοβίζει. Και οι δύο αυτές συνθήκες (η προσέγγιση προς κάτι επιθυμητό και η αποφυγή κάτι ανεπιθύμητου) διαμορφώνουν τη συμπεριφορά, αν και με διαφορετικό τρόπο, όπως γίνεται εύκολα κατανοητό. Σύμφωνα με αυτές τις δύο αρχές, το τι θα κάνουμε καθορίζεται από όσα θέλουμε πετύχουμε και όσα θέλουμε να αποφύγουμε με τις δράσεις μας.

Έπειτα, ένας άλλος διαχωρισμός των κινήτρων που συναντάται συχνά είναι μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών κινήτρων. Τα κίνητρά μας για κάτι μπορεί να προέρχονται από μια εσωτερική ανάγκη (π.χ. επιθυμία για μάθηση, ικανοποίηση της περιέργειάς μας) ή από την επιθυμία να αποκτήσουμε κάτι (π.χ. χρήματα, φήμη). Ανάλογα με το πλαίσιο και τον επιθυμητό στόχο, διαμορφώνεται διαφορετικά η συμπεριφορά μας, αλλά και αυξομειώνονται οι πιθανότητες επίτευξης των στόχων, εάν αναφερόμαστε σε μια συνειδητή στοχοθέτηση της συμπεριφοράς μας. Τα εξωτερικά κίνητρα τείνουν να είναι πιο αποτελεσματικά για βραχυχρόνιους στόχους, ενώ τα εσωτερικά λειτουργούν πιο αποτελεσματικά σε μακροχρόνιους στόχους.

Κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι τόσο τα εσωτερικά όσο και τα εξωτερικά κίνητρα μπορούν να είναι συνειδητά ή ασυνείδητα. Άλλωστε οι άνθρωποι κατευθυνόμαστε όχι μόνο από τα όσα σκεφτόμαστε αλλά και από βαθύτερους, εγγενείς και αυτόματους μηχανισμούς, όπως είναι τα ένστικτα. Για παράδειγμα, όταν τρέχουμε να φύγουμε από κάτι που μας τρομάζει (π.χ. ένα φίδι), τότε η αυτόματη αντίδρασή μας, δίχως καν να το σκεφτούμε, είναι να τρέξουμε και να απομακρυνθούμε από τον κίνδυνο. Σε αυτή την περίπτωση προφανώς το κίνητρο της συμπεριφοράς μας είναι το αυτόματο συναίσθημα του φόβου και το ένστικτο της επιβίωσης. Αυτού του είδους τα εγγενή κίνητρα είναι γραμμένα στον γενετικό μας κώδικα, μπορούμε να τα ελέγξουμε με μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας και είναι διαφορετικά από τα κίνητρα που αναπτύσσουμε μέσα από την αλληλεπίδρασή μας με τον κόσμο και τα όσα μαθαίνουμε καθώς αναπτυσσόμαστε.

Η μελέτη των κινήτρων: μια εύκολη υπόθεση;

Τις περισσότερες φορές δεν είναι εύκολο και ούτε πρακτικό και ακριβές να κατηγοριοποιήσουμε τις συμπεριφορές μας και τα κίνητρά μας στις γενικές κατηγορίες που αναφέραμε πιο πάνω. Τα κίνητρα δεν είναι πάντα ξεκάθαρα μόνο εσωτερικά ή εξωτερικά, επίτευξης στόχων ή αποφυγής ανεπιθύμητων καταστάσεων. Επιπλέον, περιλαμβάνουν μηχανισμούς πολύ πιο περίπλοκους από ένα σύστημα ενστίκτων. Για παράδειγμα περιλαμβάνουν σκέψεις, την επεξεργασία δεδομένων και φυσικά τη λήψη αποφάσεων και την ενεργοποίησή μας για την επίτευξη αυτών των αποφάσεων.

Και για να αντιληφθούμε το πόσο δύσκολη είναι η μελέτη και ο προσδιορισμός των κινήτρων -όπως άλλωστε και ευρύτερα της ανθρώπινης συμπεριφοράς- αρκεί να σκεφτούμε πως η εμπλοκή όλων των πιο πάνω παραγόντων, και πολλών άλλων που διαφέρουν από άτομο σε άτομο, έχει ως αποτέλεσμα να μην συμπεριφερόμαστε όλοι το ίδιο, ακόμη και εάν έχουμε τα ίδια γενικά χαρακτηριστικά και ζούμε λίγο – πολύ στο ίδιο περιβάλλον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του πως μπορεί να διαφέρουν μεταξύ τους τα κίνητρα είναι οι μαθητές μιας τάξης, οι οποίοι μπορεί να είναι σχετικά ομοιογενείς ως προς κάποια βασικά χαρακτηριστικά τους (π.χ. ηλικία, φύλο, κοινωνικές συνθήκες διαβίωσης), αλλά σίγουρα θα διαφέρουν πολύ μεταξύ τους ως προς το πόσο τους αρέσει και πόσο ασχολούνται με τα διάφορα μαθήματα. Αλλά ακόμη και εάν μιλάμε για το ίδιο άτομο, εισέρχεται μια ακόμη παράμετρος που περιπλέκει τα πράγματα και καθιστά τα κίνητρα μη σταθερά: ο χρόνος. Το ίδιο άτομο μπορεί να έχει διαφορετικά κίνητρα για την εμπλοκή του στις ίδιες δραστηριότητες καθώς περνάει ο χρόνος. Δεν είμαστε πάντα οι ίδιοι, όπως και οι καταστάσεις που βιώνουμε, όσο πανομοιότυπες και εάν μοιάζουν, δεν είναι οι ίδιες!

Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι η ενασχόληση με τα κίνητρα είναι πολυδιάστατη. Αυτό γίνεται σαφές εάν σκεφτούμε πως πολλές έρευνες στην ψυχολογία ασχολούνται με πολλές διαφορετικές πτυχές που άπτονται των κινήτρων, προσπαθώντας να απαντήσουν σε ερωτήματα όπως: πως γεννιούνται τα κίνητρα, τι μορφές έχουν, πως τα μετράμε και τα συγκρίνουμε σε έναν πληθυσμό, τι ομοιότητες και διαφορές έχουν μεταξύ τους και πως εξηγούνται αυτές, ποιοι μηχανισμοί και τρίτοι παράγοντες επηρεάζουν την εξέλιξή τους; Η μελέτη των κινήτρων θα είναι πάντοτε σχετική και πάντοτε θα απαιτεί την επεξεργασία νέων δεδομένων, καθώς τα κίνητρα πηγαίνουν χέρι-χέρι με την εποχή στην οποία ζούμε, τις συνήθειες και τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος στις οποίες καλούμαστε να ανταποκριθούμε.

Πηγή 

---

Βαθμίδες ηθικής ωριμότητας

«Τρία κίνητρα ωθούν τους ανθρώπους, ο φόβος, ο μισθός και η αγάπη, που αντιστοιχούν σε τρεις
ανθρώπινους τύπους, στον δούλο, τον μισθωτό και τον ελεύθερο ή υιό. Ο “δούλος” (με την έννοια
που είχε ο όρος στην αρχαιότητα) προσπαθεί να τηρεί τις εντολές, για να αποφύγει την τιμωρία,
που πιστεύει πως επισύρει η παράβασή τους. Βασικό κίνητρο του είναι ο φόβος. Η βαθμίδα αυτή
μόνο ως πρώτο σκαλοπάτι μπορεί να κατανοηθεί. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επαναπαύ-
εται κανείς θεωρώντας την ως υγιή σχέση. Στην επόμενη βαθμίδα ο άνθρωπος ενεργεί επειδή
προσβλέπει στην ανταπόδοση, στον “μισθό” που θα λάβει. Και τούτη η βαθμίδα, μολονότι ελευ-
θερώνεται από τον βραχνά του φόβου, δεν φανερώνει πλήρη ωριμότητα, διότι θεμελιώνει μια
“λογιστική” και υπαλληλική σχέση. Και στις δυο αυτές βαθμίδες το πρόσωπο του άλλου παραμορ-
φώνεται. Ο “δούλος” έχει μπροστά στα μάτια του ένα Θεό δικαστή κι εκδικητικό, κι ο “μισθωτός”
ένα ταμία. Η κατεξοχήν βαθμίδα ωριμότητας είναι αυτή που κίνητρο έχει την αγάπη. Ο άνθρωπος
εδώ ενεργεί σαν ελεύθερος κι όχι σαν δούλος, σαν γιος κι όχι σαν υπάλληλος. Ανοίγεται στον απέ-
ναντι επειδή βρίσκει νόημα σ' αυτό το άνοιγμα και το θέλει ελεύθερα και συνειδητά».

Μπέγζος, Μ., Παπαθανασίου, Α., Θέματα Χριστιανικής Ηθικής Γ΄ Γενικού Λυκείου, Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής
Πολιτικής - ΙΤΥΕ «Διόφαντος», Αθήνα, 2011, σελ. 38 (διασκευασμένο).

Καλή ή κακή πράξη;

Στο Χριστιανισμό καμία πράξη δεν είναι από μόνη της (αυτομάτως  καλή ή από μόνη της κακή. Αυτό δε γίνεται εύκολα κατανοητό  ή αποδεκτό. Πολύς κόσμος πιστεύει πως Χριστιανισμός είναι η επιβολή κάποιων σιδερένιων νόμων και η εκτέλεση κάποιων συγκεκριμένων πράξεων. Τα πράγματα όμως στην ουσία τους δεν είναι έτσι. 

Στο Χριστιανισμό καμία πράξη δε σώζει αυτόματα, μαγικά, μηχανικά. Αυτό που μετράει είναι αν ο άνθρωπος είναι συνειδητά και ελεύθερα προσανατολισμένος προς εκείνον τον αγαπητικό τρόπο ύπαρξης, υπόδειγμα του οποίου είναι η Αγία Τριάδα. 

Δεν υπάρχει δηλαδή κατάλογος καλών και κακών πράξεων, αλλά κάθε πράξη θα αξιολογηθεί από το αν έγινε με κίνητρο και κριτήριο την Αγάπη και την Ελευθερία, και θα αποδοκιμαστεί αν έγινε με κίνητρο τη διασφάλιση του ατομικισμού, του εγωισμού  και του συμφέροντος.
Η Καινή Διαθήκη και η ζωή της Εκκλησίας διαπνέονται από το πνεύμα αυτό. Αντίθετα, π.χ., προς την άποψη ότι η προσευχή είναι μια δραστηριότητα πάντα και από μόνη της καλή, η παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου  την εξαρτά από τα κίνητρα και τον προσανατολισμό του προσευχόμενου (Λουκ. 18: 9-14). Ο Φαρισαίος δε βαρύνεται με αμαρτήματα και ανηθικότητες. Παρόλα αυτά αποδοκιμάζεται από το Χριστό, επειδή τυλίχτηκε στο ατομικιστικό σάβανο της "ηθικότητας" και της "ευσέβειάς" του και
απορρίπτει τους άλλους. Ενώ, αντίθετα, ο Τελώνης βαρύνεται μεν με χίλια δυο παραπτώματα, ο προσανατολισμός όμως που δίνει στην ύπαρξή του είναι η μεταστροφή και η συνάντηση με τον άλλον.

 Το θέμα του προσανατολισμού, δηλαδή της κατεύθυνσης που επιθυμώ να έχω, είναι εξαιρετικά σπουδαίο. Αν επιθυμώ να συναντηθώ με τον αγαπημένο μου, τότε ολόκληρη η ύπαρξή μου, οι προγραμματισμοί, οι ενέργειές μου εμπνέονται από τον προσανατολισμό μου προς τη συνάντηση που επίκειται. Τι ώρα, π.χ., θα ξεκινήσω, αν προηγουμένως θα φάω ή όχι, τι θα φορέσω, αν θα πάω με τα πόδια ή με το αυτοκίνητο, αν στη διαδρομή θα χρονοτριβώ στα καταστήματα ή όχι, όλα αυτά δεν έχουν ηθικό χαρακτήρα από μόνα τους, αποκτούν όμως θετική ή αρνητική φόρτιση  ανάλογα με το τι εξυπηρετούν και τι δυσχεραίνουν: την ατομικότητά μου ή τη συνάντηση.

Ο Χριστιανισμός, λοιπόν, δεν έχει έτοιμα ηθικά συνταγολόγια. Και γι’ αυτό είναι επαναστατικός
μέσα στις κοινωνίες που συνήθως επαναπαύονται στην τήρηση εξωτερικών τύπων.

Σχολικό βιβλίο Θρησκευτικών Γ΄ Λυκείου, ΔΕ 4, σ. 34-35

Και άγιος και κλέφτης;

Ζούσε στην Αλεξάνδρεια μια ανύπαντρη Χριστιανή γυναίκα που φαινόταν ταπεινή, στην πραγματικότητα όμως ήταν περήφανη και πολύ φιλάργυρη. Ήταν μάλλον φιλόχρυση, παρά φιλόχριστη.
Δεν είχε προσφέρει ποτέ κάτι από την περιουσία της, ούτε σε ξένο, ούτε σε φτωχό, ούτε σε κατα-
πιεσμένο, ούτε σε μοναχό, ούτε σε φτωχό κορίτσι...
Αυτή τη γυναίκα, που μόνο στο όνομα ήταν παρθένα κι όχι στον τρόπο ζωής, ο αγιότατος Μακάριος, ο πρεσβύτερος και προϊστάμενος του λεπροκομείου, θέλησε - κατά κάποιον τρόπο - να την εγχειρίσει σα γιατρός για να την ανακουφίσει από την πλεονεξία, και επινόησε το εξής τέχνασμα...
Πήγε και τη βρήκε και της είπε: "Έχουν πέσει στα χέρια μου πολύτιμοι λίθοι, σμαράγδια και υάκινθοι. Δεν ξέρω αν προέρχονται από κλοπή ή από νόμιμο εμπόριο. Δεν έχουν αποτιμηθεί, μιας και είναι πέρα από κάθε αποτίμηση. Ο ιδιοκτήτης τους τους πουλάει πεντακόσια νομίσματα...".
Πέφτει τότε αυτή στα πόδια του και του λέει: "Να μην τους αγοράσει άλλος, σε παρακαλώ... Αγόρασέ τους εσύ για λογαριασμό μου...".
Πήρε, λοιπόν, ο Μακάριος απ' αυτήν τα πεντακόσια νομίσματα, τα διέθεσε όμως για τις ανάγκες
του λεπροκομείου.
Περνούσε ο καιρός, μα αυτή δίσταζε να του το υπενθυμίσει, επειδή ο άγιος είχε μεγάλη υπόληψη στην Αλεξάνδρεια... Τελικά, κάποια στιγμή που τον συνάντησε στην εκκλησία, του είπε: "Σε παρακαλώ, πες μου, τι έγινε με κείνους τους πολύτιμους λίθους για τους οποίους έδωσα τα πεντακόσια νομίσματα;" Αυτός της απάντησε: "Από την ημέρα που έδωσες τα χρήματα, πλήρωσα την αξία των λίθων. Αν θέλεις να τους δεις, έλα στο σπίτι μου. Εκεί βρίσκονται. Δες αν σου αρέσουν, αλλιώς πάρε πίσω τα χρήματά σου". Κι εκείνη πήγε πολύ ευχαρίστως.
Στους επάνω ορόφους του λεπροκομείου βρίσκονταν οι λεπρές γυναίκες και στους κάτω οι λεπροί άνδρες. Όταν φτάσανε στην είσοδο, τη ρώτησε: "Τι θέλεις να δεις πρώτα; Τους υάκινθους ή τα σμαράγδια;". Του απάντησε: "Ό,τι νομίζεις". Τότε την ανεβάζει στους επάνω ορόφους, της δείχνει
ακρωτηριασμένες γυναίκες με πληγιασμένα πρόσωπα, και της λέει: "Να οι υάκινθοι". Κατόπιν την κατεβάζει στα κάτω πατώματα και της δείχνει τους άνδρες λέγοντας: "Να τα σμαράγδια. Και νομίζω ότι δε θα βρεθούν πολυτιμότερα. Αν, λοιπόν, σου αρέσουν, πάει καλά, αλλιώς πάρε πίσω τα χρήματά σου".
Μετανιωμένη αυτή, βγήκε και, αφού πήγε στο σπίτι της, αρρώστησε από τη στενοχώρια της που δεν έκανε ένα τέτοιο καλό σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, αλλά αναγκαστικά. Αργότερα ευχαρίστησε τον Μακάριο και πορεύτηκε στη ζωή της όπως έπρεπε.

Παλλαδίου, Λαυσαϊκόν, PG 34, 1018A-1019C (επιλογές – απόδοση Θ.Ν.Π.)

Η γέφυρα (most)

Εσείς τι αγαπάτε περισσότερο; Αυτό είναι το δίλημμα που αντιμετωπίζει ένας πατέρας που καλείται να διαλέξει μεταξύ αγάπης και καθήκοντος ευθύνης απέναντι στους ανθρώπους. Η δυνατή ποιητική μεταφορά «Περισσότερο – Η γέφυρα» (Most – The Bridge 2003)

  Το Most προτάθηκε για βραβείο Oscar και έχει κερδίσει τρία διεθνή βραβεία ταινιών μικρού μήκους

Πηγή: http://theologosgr.blogspot.gr
          http://samakos9.blogspot.gr/
          http://istologio.org

4. Τα κίνητρα των πράξεων στην ηθική ζωή

Το κείμενο που ακολουθεί είναι από το "Λαυσαϊκόν", ένα βιβλίο του 5ου αιώνα με ιστορίες ασκητών της Εκκλησίας. Με αφηγηματικό και απλό τρόπο δίνει μεγάλες αλήθειες της χριστιανικής πίστης και  εμπειρίας.

Και άγιος και κλέφτης;
 
Ζούσε στην Αλεξάνδρεια μια ανύπαντρη Χριστιανή γυναίκα που φαινόταν ταπεινή, στην πραγματικότητα όμως ήταν περήφανη και πολύ φυλαργυρη.

Ηταν μάλλον φιλόχρυση παρά φιλόχριστη. Δεν είχε προσφέρει ποτέ κάτι από την περιουσία της, ούτε σε ξένο ούτε σε φτωχό, ούτε σε καταπιεσμένο, ούτε σε μοναχό, ούτε σε φτωχό κορίτσι ...

Αυτή η γυναίκα που στο όνομα ήταν παρθένα και όχι στον τρόπο ζωής, ο αγιότατος Μακάριος ο πρεσβύτερος και προϊστάμενος του λεπροκομείου, θέλησε - κατά κάποιον τρόπο- να την εγχειρίσει σαν γιατρός για να την ανακουφίσει από την πλεονεξία και επινόησε το εξής τέχνασμα.

Πήγε και τη βρήκε και της είπε:

-Εχουν πέσει στα χέρια μου πολύτιμοι λίθοι, σμαράγδια και υάκινθοι. Δεν ξέρω αν προέρχονται από κλοπή ή από νόμιμο εμπόριο.Δεν έχουν αποτιμηθεί, μιας και είναι πέρα από κάθε αποτίμηση. Ο ιδιοκτήτης τους τους πουλάει πεντακόσια νομίσματα ...

Πέφτει αυτή στα πόδια του και του λέει:

- Να μη τους αγοράσει άλλος, σε παρακαλώ, αγόρασέ τους εσύ για λογαριασμό μου ...

Πήρε, λοιπόν, ο Μακάριος απ' αυτήν τα πεντακόσια νομίσματα, τα διέθεσε όμως για τις ανάγκες του λεπροκομείου.

Περνούσε ο καιρός, μα αυτή δίσταζε να του το υπενθυμίσει, επειδή ο Άγιος είχε μεγάλη υπόληψη στην Αλεξάνδρεια ...Τελικά, κάποια στιγμή που τον συνάντησε στην Εκκλησία, του είπε:

-Σε παρακαλώ, πες μου τι έγινε με εκείνους τους πολύτιμους λίθους για τους οποίους έδωσα τα πεντακόσια νομίσματα; Αυτός της απάντησε:

- Από την ημέρα που έδωσες τα χρήματα πλήρωσα την αξία των λίθων. Αν θέλεις να τους δεις, έλα στο σπίτι μου.Εκει βρίσκονται.Δες αν σου αρέσουν, αλλιώς πάρε πίσω τα χρήματά σου. Κι εκείνη πήγε πολύ ευχαρίστως

Στους επάνω ορόφους του λεπροκομείου βρισκόταν οι λεπρές γυναίκες και στους κάτω οι λεπροί άνδρες. Όταν φτάσανε στην είσοδο τη ρώτησε:

-Τι θέλεις να δεις πρώτα; Τους υάκινθους ή τα σμάραγδα; Του απάντησε:

-Ότι νομίζεις.

Τότε την ανεβάζει στους επάνω ορόφους, της δείχνει ακρωτηριασμένες γυναίκες με πληγιασμένα πρόσωπα και της λέει:

- Να οι υάκινθοι. Κατόπιν την κατεβάζει στα κάτω πατώματα και της δείχνει τους άνδρες λέγοντας:

- Να τα σμαράγδια. Και νομίζω ότι δε θα βρεθούν πολυτιμότερα. Αν, λοιπόν, σου αρέσουν, πάει καλά, αλλιώς πάρε πίσω τα χρήματά σου.

Μετανιωμένη αυτή, βγήκε και αφού πήγε στο σπίτι της, αρρώστησε από τη στενοχώρια της που δεν έκανε ένα τέτοιο καλό σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, αλλά αναγκαστικά.

Αργότερα ευχαρίστησε τον Μακάριο και πορεύτηκε στη ζωή της όπως έπρεπε.

Σύμφωνα με την ηθική της κοινωνίας και με το νόμο, ο άγιος Μακάριος έκανε μια απάτη. Γιατί, όμως, στη συνείδηση της Εκκλησίας είναι άγιος;

• Οι δυνάμεις που ωθούν τον άνθρωπο σε κάποια δραστηριότητα ονομάζονται κίνητρα και πηγή τους είναι το ασυνείδητο.
• Η στάση ζωής του ανθρώπου διαμορφώνεται από την πρόθεση, τα κίνητρα και τις πράξεις.
• Στο χριστιανισμό οι πράξεις του ανθρώπου αξιολογούνται με κριτήριο την αγάπη και την ελευθερία και αποδοκιμάζονται αυτοί που που έχουν ως κίνητρο τον ατομισμό, την ιδιοτέλεια τον εγωισμό και το συμφέρον. Αυτό τονίζει ο Χριστός στην παραβολή του Τελώνη και του Φαρισαίου:                                                                                                                                     «Είπε ο Κύριος αυτήν εδώ την παραβολή. «Δυό άνθρωποι ανέβηκαν στο ναό για να προσευχηθούν ο ένας Φαρισαίος και ο άλλος Τελώνης. Ο Φαρισαίος στάθηκε και προσευχόταν στον εαυτό του με αυτά τα λόγια. “Θεέ μου, σε ευχαριστώ, γιατί εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους, τους κλέφτες, τους άδικους, τους άτιμους ή και σαν τούτον εδώ τον Τελώνη· νηστεύω δυό φορές την εβδομάδα και δίνω το δέκατο απ’ όλα τα εισοδήματα μου”. Κι ο Τελώνης στεκόταν από μακρυά και δεν ήθελε μηδέ τα μάτια του να σηκώσει στον ουρανό, μόνο χτυπούσε το στήθος του κι έλεγε· “Θεέ μου, συγχώρεσε με τον αμαρτωλό”. Σας λέγω λοιπόν πως αυτός κατέβηκε στο σπίτι του δικαιωμένος μπροστά στο Θεό παρά ο άλλος. Γιατί όποιος περηφανεύεται θα ταπεινωθεί κι όποιος ταπεινώνεται θα υψωθεί».                                                           Καταδικάζει τον Φαρισαίο  που ζει παγιδευμένος στη φαινομενική του ηθικότητα και προσεύχεται για να ικανοποιήσει την ιδιοτέλειά του και τον εγωισμό του. Και επιδοκιμάζει τον Τελώνη γιατί  παρά το γεγονός πως γνωρίζει πως έχει αμαρτίες, επιδιώκει μέσα από την προσευχή να επανενωθεί με το Θεό και τους συνανθρώπους του.

Το φιλί δεν είναι πάντα και από μόνο του εκδήλωση αγάπης. Μπορεί να γίνει και σημάδι προδοσίας

• Ο χριστιανισμός δεν εκδίδει κατάλογο αμαρτημάτων αλλά ούτε και αρκείται στην τήρηση εξωτερικών τύπων. Είναι μια διαρκής επανάσταση σε κάθε κατεστημένο.Δεν έχει  έτοιμα ηθικά συνταγολόγια .Και γι'αυτό είναι επαναστατικός μέσα στις κοινωνίες που συνήθως επαναπαύονται στην τήρηση εξωτερικών τύπων.
• .Στο χριστιανισμό καμιά πράξη δεν είναι από μόνη της (αυτομάτως) καλή ή κακή. Καμιά πράξη δεν σώζει αυτόματα, μαγικά μηχανικά. Αυτό που μετράει είναι αν ο άνθρωπος είναι συνειδητά και ελεύθερα προσανατολισμένος προς τον αγαπητικό τρόπο ύπαρξης, υπόδειγμα του οποίου είναι η Αγία Τριάδα. Δεν υπάρχει λοιπόν κατάλογος καλών και κακών πράξεων αλλά κάθε πράξη θ" αξιολογηθεί αν έγινε με κίνητρο την αγάπη και την ελευθερία και θα αποδοκιμαστεί αν έγινε με κίνητρο τη διασφάλιση του ατομικισμού, του εγωισμού και του συμφέροντος
• Σύμφωνα με τον Ιησού Χριστό (λίγο μετά το Μυστικό Δείπνο, μιλώντας στους μαθητές Του, μεταξύ άλλων τους είπε: "Δεν σας ονομάζω πια δούλους, γιατί ο δούλος δεν ξέρει τι κάνει ο κύριό του. Εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, γιατί σας έκανα γνωστά όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου" (Ιωαν.15,15) και τους Πατέρες, τα κίνητρα που ωθούν τον άνθρωπο στη σχέση του με το Θεό είναι τρία : ο φόβος, ο μισθός και η αγάπη. Αντιστοιχούν σε τρείς κατηγορίες ανθρώπων:

1. Ο δούλος : φοβάται την κόλαση και τηρεί τις εντολές για να αποφύγει την αμαρτία.δούλος έχει μπροστά του ενΟα Θεό δικαστή
2. Ο μισθωτός: επιδιώκει την ανταπόδοση και  χτίζει μια υπαλληλική σχέση με τον Θεό. Ο μισθωτός έχει μπροστά του ένα Θεό ταμία.
3. Ο ελεύθερος υιός: έχει κίνητρο την αγάπη και βιώνει μια πατρική σχέση με τον Θεό.Ο Θεός, επι τέλους, βιώνεται ως φίλος και ως πατέρας.

                                                       

                 Στην εικόνα αυτή, κάθε μάτι του Χριστού έχει διαφορετική έκφραση.
          Ας καλύψουμε με το χέρι μας το αριστερό προς εμάς τμήμα της, θα δούμε έναν Χριστό με    αυστηρό βλέμμα, ενώ αν καλύψουμε το δεξί τμήμα της, θα δούμε έναν Χριστό ήρεμο και καταδεκτικό. Ο αγιογράφος έχει κατορθώσει επιδέξια να αποδώσει την πίστη της Εκκλησίας ότι ο Χριστός προσφέρεται σε όλους ανεξαίρετα ως Αγάπη. Όμως ο καθένας μας, ανάλογα με το βαθμό της δικής του πνευματικής προκοπής, βιώνει την παρουσία Του ως χαρά ή ως έλεγχο.
(Εικόνα από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά, π. 6ου αιώνα).

Πηγή: http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C134/152/1091,4006/unit=2164

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ: 4. ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΣΤΗΝ ΗΘΙΚΗ ΖΩΗ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ: 4. ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΣΤΗΝ ΗΘΙΚΗ ΖΩΗ: Οι Πατέρες της Εκκλησίας  επισημαίνουν ότι τρία κίνητρα ωθούν τους ανθρώπους στη σχέση τους με το Θεό,  ο φόβος, ο μισθός  και  η αγάπη , ...

Ο έρωτας ως κίνητρο για ν’ αγαπήσουμε τον Θεό - Πρωτοπρ. Βασιλείου Θερμού

Πρωτοπρ. Βασιλείου Θερμού

[...] Φυσική εἶναι ἡ τάση τοῦ ἀνθρώπου γιά συντροφικότητα. Ὁ Θεός τήν ἀποδέχεται καί τήν εὐλογεῖ εὐθύς ἐξ ἀρχῆς (Γένεση 1, 27 -28 καί 2, 18 -24). Ἔρχεται ὅμως τό ἀποστολικό ἀνάγνωσμα τοῦ μυστηρίου (Ἐφεσίους 5, 20 -33) νά παραλληλίση τό δεσμό τῶν δύο ἀνθρώπων μέ τήν ἕνωση Χριστοῦ καί Ἐκκλησίας. Ἀπό παλιά, στήν Παλαιά Διαθήκη, ὁ Θεός χρησιμοποίησε σάν ἀνάλογο γιά νά δείξει τή σχέση Του μέ τούς ἀνθρώπους τόν ἐρωτικό δεσμό (Ψαλμοί 44, 12 Ἱερεμίας 3, 6-9 Ἠσαίας 54, 1 10 καί 62, 4 -5 Ἰεζεκιήλ 16, 163 καθώς καί ὁλόκληρο τό Ἆσμα Ἀσμάτων.)[...] Καί οἱ Πατέρες στή συνέχεια μεταχειρίσθηκαν αὐτό τό παράδειγμα (Κλῖμαξ, λόγος 30, 5).

Ἀντιλαμβανόμαστε πόσο τιμοῦν τόν ἀνθρώπινο ἔρωτα αὐτές οἱ παρομοιώσεις. Ἡ ἐρωτική συντροφικότητα ἀντιμετωπίζεται ὡς πρωτογενής καί θεμελιώδης ἀνθρώπινη λειτουργία. Αὐτό βέβαια τό πιστεύουν καί ὅσοι βλέπουν τόν γάμο ἀνθρωποκεντρικά. Ἐπί πλέον, ὅμως, ἐδῶ παίρνει νόημα ἀπο τήν οὐράνια πηγή της καί γίνεται στή συνέχεια νοσταλγία της. Πέρα ἀπό τό γεγονός ὅτι «ὁ Θεός τούς ἔρωτας τούτους ἐγκατέσπειρε» (Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος) ὥστε ὁ ἄνθρωπος νά καταξιώνεται καί νά συμπληρώνεται, τούς ἔκαμε καί σκαλοπάτια μέ τό ὁποῖα θά ἀνάγεται πρός τά ἀνώτερα καί ἐπουράνια. Ὄχι φυσικά μέ τήν ἔννοια ὅτι αὐτόματα ἡ ἐρωτική ζωή ἀνεβάζει πνευματικά τόν ἄνθρωπο (μέ τήν κακή χρήση της μπορεῖ, ἀντίθετα νά ξεπέση) ἀλλά ὅτι ὅταν ὑπάρχει πνευματική ζωή τό γεγονός τοῦ ἔρωτα λειτουργεῖ καί ὡς κίνητρο γιά τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό: ἀφοῦ εἶναι τόσο ἰσχυρός ὁ ἀνθρώπινος ἔρωτας, μπορεῖ κανείς νά φανατασθῆ τόν ἔρωτα πρός τόν Θεό πόσο σφοδρός μπορεῖ νά γίνη. Ἐκτός αὐτοῦ, μέ τήν διαπροσωπική σχέση ὁ ἄνθρωπος μαθαίνει ν' ἀνοίγεται στόν ἄλλο καί νά κοινωνεῖ μαζί του· χωρίς αὐτή τή βασική προϋπόθεση ἀδυνατεῖ κάποιος νά κοινωνήσει μέ τόν Θεό.

Στήν πραγματικότητα, ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ ἀφάνταστα τόν ἔρωτα καί τόν γάμο καί μόνο σέ αὐτή τή βάση μπορεῖ κάποιος νά καταλάβη τίς «ἀπαγορεύσεις» της. Οὐσιαστικά πρόκειται γιά μέτρα προστασίας αὐτῶν τῶν θεϊκῶν δώρων, ὅπως κάποιος προστατεύει τή φλόγα τοῦ κεριοῦ του νά μήν τή σβήση ὁ ἄνεμος, ἤ ὅπως ὑποβάλλεται σέ στερήσεις ὁ ἀθλητής προκειμένου νά γευθῆ τή χαρά τῆς νίκης. Τό ἀρχικό κεφάλαιο τοῦ ἔρωτα χρειάζεται νά αὐξηθεῖ καί νά μεταμορφωθῆ, ὄχι νά ἀναλωθῆ ἀπερίσκεπτα ὅπως συχνά συμβαίνει.

[...] Ὁλόκληρη ἡ ζωή τοῦ Χριστιανοῦ παίρνει νόημα ἀπό τήν ἔνταξή του στήν Ἐκκλησία. Τίποτε δέν μπορεῖ νά γίνη ἔξω ἀπό τήν εὐλογία της, ὄχι διότι τό ἐπιβάλλει κάποιος κανονισμός ἤ μιά θρησκοληψία, ἀλλά διότι ἡ Ἐκκλησία ἀποτελεῖ τρόπο ζωῆς. [...]

Ἔτσι λοιπόν, ἡ ἐγκράτεια πρίν ἀπό τόν γάμο παίρνει τό νόημα μιᾶς θεληματικῆς ἄσκησης προκειμένου νά παραμείνη κάποιος ἐνταγμένος στήν Ἐκκλησία. Μέ τό βάπτισμα καί τό χρίσμα ὁ πιστός ἀποκτᾶ τήν γενική ἱερωσύνη, τήν ἱερωσύνη τῶν λαϊκῶν. Μετέχοντας καί αὐτός στό ἱερατικό ἀξίωμα τοῦ Χριστοῦ (πού προσέφερε τόν Ἑαυτό Του θυσία ὡς Μέγας Ἀρχιερεύς) προσφέρει καί αὐτός θυσία τήν ἄσκησή του καί κάθε εἴδους ἄσκηση (ἀφοῦ αὐτή λαμβάνει χώρα στήν ψυχή καί στό σῶμα του), στό δέ συγκεκριμένο θέμα τήν ἐγκράτεια. Ἄν ἀρνηθῆ αὐτή τήν ἄσκηση αὐτονομεῖται ἀπό τό ἐκκλησιαστιό σῶμα, διότι προηγουμένως αὐτονόμησε τήν ἐρωτική-σεξουαλική λειτουργία ἀπό τήν ἐν Χριστῷ ζωή.

[...] Θά λέγαμε ὅτι σήμερα ἡ ἐγκράτεια ἰσοδυναμεῖ μέ θαῦμα. Ἀλλά ὅπως ὅλα τά θαύματα ἀπαιτοῦν δύναμη Θεοῦ καί πίστη τοῦ ἀνθρώπου, ἔτσι καί αὐτή εἶναι ἐφικτή ὅταν ὁ ἄνθρωπος τό θελήση πολύ καί ζητήσει τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ. Ἄλλωστε ἄς μή λησμονοῦμε ὅτι, ἀφοῦ ἐκκλησιολογικά μόνο δικαιώνεται αὐτή ἡ ἐγκράτεια μόνο μέσα στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας μπορεῖ νά πραγματοποιηθῆ. Μόνο ἕνας συνηδειτά πιστός, πού μελετᾶ, προσεύχεται, ἐξομολογεῖται, κοινωνεῖ, εἶναι σέ θέση νά διατηρήση μέσα του μία ἀτμόσφαιρα ἐμπιστοσύνης στόν Θεό καί πνευματικῆς ἀγωνιστικότητας. Τό μαρτυροῦν οἱ χιλιάδες νεαρῶν πιστῶν πού τό ἐπιτυγχάνουν καί σήμερα. [...] Χρειάζεται μακροχρόνιος ἀγώνας ὥστε νά θέση κανείς τή λειτουργία αὐτή στήν ὑπηρεσία τῆς ἀγάπης, τῆς ἑνότητας, τῆς κατανόησης, τῆς τρυφερότητας, τῆς βαθειᾶς κοινωνίας.

Μπήκαμε σ' ἕναν καινούργιο αἰῶνα πού φιλοδοξεῖ νά καθιερώσει ἐναλλακτικές μορφές οἰκογένειας, ἁπλῶς καί μόνο γιά νά ἱκανοποιήση κάθε φτηνή ἐπιθυμία καί γιά νά διαδώση τό ἰδανικό ἑνός «γάμου»- ἁπλοῦ συμβολαίου. Σ' ἕνα κόσμο πού κλυδωνίζεται ἀπό τήν καχυποψία καί τήν ἐχθρότητα, πού ἀποδιοργανώνεται ἀπό τόν ἡδονισμό καί τήν ἐκμετάλλευση, χρειαζόμαστε τόν ἐκκλησιαστικό γάμο περισσότερο ἀπό ποτέ στήν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος. Ὄχι ὡς ἁπλή τελετή, ἀλλά ὡς κεντρικό ἄξονα τῆς ζωῆς ἀπό τόν ὁποῖο παίρνουν νόημα ὅλες οἱ ὑπόλοιπες πτυχές της. Ὁ κόσμος δέν θά σωθῆ οὔτε ἀπό τόν ἀφελῆ ρομαντισμό τῆς δῆθεν ἀγάπης, οὔτε ἀπό τήν ἀπρόσωπη ἀπόλαυση πού ἦλθε νά τόν ἀντικαταστήση, τά ὁποῖα ἤδη κάποιοι ἐμπορεύονται. Ἐλπίδα του παραμένει ἕνας γάμος πού τρέφεται ἀπό τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, πού διατηρεῖ ὡς ὅραμα τήν ἀνιδιοτελῆ ἀγάπη, πού ἀγωνίζεται (σκληρά μερικές φορές) νά μεταποιῆ καθημερινά τό φυσικό σέ θεανθρώπινο. Ἕνας γάμος πού ὑλοποιεῖ τήν αἰώνια βούληση τοῦ Θεοῦ γιά τόν τρόπο τῆς σχέσης: τή βαθειά κοινωνία τῶν προσώπων.

Αποδελτίωση: Ορθόδοξος Χριστιανική Γωνιά Πηγή: Αποστολική Διακονία

Πηγή

Ο έρωτας ως κίνητρο για ν’ αγαπήσουμε τον Θεό

Από το ιστολόγιο της Ξανθής

Πρωτοπρ. Βασιλείου Θερμού

[...] Φυσική είναι η τάση του ανθρώπου για συντροφικότητα. Ο Θεός την αποδέχεται και την ευλογεί ευθύς εξ αρχής (Γενεση 1, 27 -28 και 2, 18 -24). Έρχεται όμως το αποστολικό ανάγνωσμα του μυστηρίου (Εφεσίους 5, 20 -33) να παραλληλίση το δεσμό των δύο ανθρώπων με την ένωση Χριστού και Εκκλησίας. Από παλιά, στην Παλαιά Διαθήκη, ο Θεός χρησιμοποίησε σαν ανάλογο για να δείξει τη σχέση Του με τούς ανθρώπους τον ερωτικό δεσμό (Ψαλμοί 44, 12 Ιερεμίας 3, 6-9 Ησαίας 54, 1 10 και 62, 4 -5 Ιεζεκιήλ 16, 163 καθώς και ολόκληρο το Άσμα Ασμάτων.)[...] Και οι Πατέρες στη συνέχεια μεταχειρίσθηκαν αυτό το παράδειγμα (Κλίμαξ, λόγος 30, 5).

Αντιλαμβανόμαστε πόσο τιμούν τον ανθρώπινο έρωτα αυτές οι παρομοιώσεις. Η ερωτική συντροφικότητα αντιμετωπίζεται ως πρωτογενής και θεμελιώδης ανθρώπινη λειτουργία. Αυτό βέβαια το πιστεύουν και όσοι βλέπουν τον γάμο ανθρωποκεντρικά. Επί πλέον, όμως, εδώ παίρνει νόημα απο την ουράνια πηγή της και γίνεται στη συνέχεια νοσταλγία της. Περα από το γεγονός ότι «ο Θεός τούς έρωτας τούτους εγκατέσπειρε» (Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος) ώστε ο άνθρωπος να καταξιώνεται και να συμπληρώνεται, τούς έκαμε και σκαλοπάτια με το οποία θα ανάγεται προς τα ανώτερα και επουράνια. Όχι φυσικά με την έννοια ότι αυτόματα η ερωτική ζωη ανεβάζει πνευματικά τον άνθρωπο (με την κακή χρήση της μπορεί, αντίθετα να ξεπέση) αλλά ότι όταν υπάρχει πνευματική ζωη το γεγονός του έρωτα λειτουργεί και ως κίνητρο για την αγάπη προς τον Θεο: αφού είναι τόσο ισχυρός ο ανθρώπινος έρωτας, μπορεί κανείς να φανατασθή τον έρωτα προς τον Θεο πόσο σφοδρός μπορεί να γίνη. Εκτός αυτού, με την διαπροσωπική σχέση ο άνθρωπος μαθαίνει ν’ ανοίγεται στον άλλο και να κοινωνεί μαζί του· χωρίς αυτή τη βασική προϋπόθεση αδυνατεί κάποιος να κοινωνήσει με τον Θεο.

Στην πραγματικότητα, η Εκκλησία τιμά αφάνταστα τον έρωτα και τον γάμο και μόνο σε αυτή τη βάση μπορεί κάποιος να καταλάβη τις «απαγορεύσεις» της. Ουσιαστικά πρόκειται για μέτρα προστασίας αυτών των θεϊκών δώρων, όπως κάποιος προστατεύει τη φλόγα του κεριού του να μην τη σβήση ο άνεμος, η όπως υποβάλλεται σε στερήσεις ο αθλητής προκειμένου να γευθή τη χαρά της νίκης. Το αρχικό κεφάλαιο του έρωτα χρειάζεται να αυξηθεί και να μεταμορφωθή, όχι να αναλωθή απερίσκεπτα όπως συχνά συμβαίνει.

[...] Ολόκληρη η ζωη του Χριστιανού παίρνει νόημα από την ένταξή του στην Εκκλησία. Τιποτε δεν μπορεί να γίνη έξω από την ευλογία της, όχι διότι το επιβάλλει κάποιος κανονισμός η μια θρησκοληψία, αλλά διότι η Εκκλησία αποτελεί τρόπο ζωής. [...]

Έτσι λοιπόν, η εγκράτεια πριν από τον γάμο παίρνει το νόημα μιας θεληματικής άσκησης προκειμένου να παραμείνη κάποιος ενταγμένος στην Εκκλησία. Με το βάπτισμα και το χρίσμα ο πιστός αποκτά την γενική ιερωσύνη, την ιερωσύνη των λαϊκών. Μετέχοντας και αυτός στο ιερατικό αξίωμα του Χριστού (που προσέφερε τον Εαυτό Του θυσία ως Μεγας Αρχιερεύς) προσφέρει και αυτός θυσία την άσκησή του και κάθε είδους άσκηση (αφού αυτή λαμβάνει χώρα στην ψυχή και στο σώμα του), στο δε συγκεκριμένο θέμα την εγκράτεια. Αν αρνηθή αυτή την άσκηση αυτονομείται από το εκκλησιαστιό σώμα, διότι προηγουμένως αυτονόμησε την ερωτική-σεξουαλική λειτουργία από την εν Χριστώ ζωη.

[...] Θα λέγαμε ότι σήμερα η εγκράτεια ισοδυναμεί με θαύμα. Αλλά όπως όλα τα θαύματα απαιτούν δύναμη Θεού και πίστη του ανθρώπου, έτσι και αυτή είναι εφικτή όταν ο άνθρωπος το θελήση πολύ και ζητήσει τη βοήθεια του Θεού. Άλλωστε ας μη λησμονούμε ότι, αφού εκκλησιολογικά μόνο δικαιώνεται αυτή η εγκράτεια μόνο μέσα στη ζωη της Εκκλησίας μπορεί να πραγματοποιηθή. Μονο ένας συνηδειτά πιστός, που μελετά, προσεύχεται, εξομολογείται, κοινωνεί, είναι σε θέση να διατηρήση μέσα του μία ατμόσφαιρα εμπιστοσύνης στον Θεο και πνευματικής αγωνιστικότητας. Το μαρτυρούν οι χιλιάδες νεαρών πιστών που το επιτυγχάνουν και σήμερα. [...] Χρειάζεται μακροχρόνιος αγώνας ώστε να θέση κανείς τη λειτουργία αυτή στην υπηρεσία της αγάπης, της ενότητας, της κατανόησης, της τρυφερότητας, της βαθειάς κοινωνίας.

Μπήκαμε σ’ έναν καινούργιο αιώνα που φιλοδοξεί να καθιερώσει εναλλακτικές μορφές οικογένειας, απλώς και μόνο για να ικανοποιήση κάθε φτηνή επιθυμία και για να διαδώση το ιδανικό ενός «γάμου»- απλού συμβολαίου. Σ’ ένα κόσμο που κλυδωνίζεται από την καχυποψία και την εχθρότητα, που αποδιοργανώνεται από τον ηδονισμό και την εκμετάλλευση, χρειαζόμαστε τον εκκλησιαστικό γάμο περισσότερο από ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητος. Όχι ως απλή τελετή, αλλά ως κεντρικό άξονα της ζωής από τον οποίο παίρνουν νόημα όλες οι υπόλοιπες πτυχές της. Ο κόσμος δεν θα σωθή ούτε από τον αφελή ρομαντισμό της δήθεν αγάπης, ούτε από την απρόσωπη απόλαυση που ήλθε να τον αντικαταστήση, τα οποία ήδη κάποιοι εμπορεύονται. Ελπίδα του παραμένει ένας γάμος που τρέφεται από το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, που διατηρεί ως όραμα την ανιδιοτελή αγάπη, που αγωνίζεται (σκληρά μερικές φορές) να μεταποιή καθημερινά το φυσικό σε θεανθρώπινο. Ένας γάμος που υλοποιεί την αιώνια βούληση του Θεού για τον τρόπο της σχέσης: τη βαθειά κοινωνία των προσώπων.

 

Αποδελτίωση: Ορθόδοξος Χριστιανική Γωνιά  

 Πηγή: Αποστολική Διακονία

 Αναδημοσίευση: http://www.diakonima.gr/

Ραντεβού...στα τυφλά!

π. Θεοδόσιος*

Για πάρα πολλούς ανθρώπους το άκουσμα της λέξεως προσευχή δημιουργεί μια ασάφεια και άγνοια μέσα τους, κυριολεκτικώς σαν να αισθάνονται, ότι έχουν να ανταποκριθούν σε ένα ραντεβού…στα τυφλά!
Τυραννούνται από ένα σωρό ερωτηματικά!
Ποιός είναι αυτός τον οποίον θα ‘’συναντήσουν’’;
Μήπως μας σπρώχνουν σ’ αυτή την συνάντηση οι δικές μας ανάγκες και η γνώση της αδυναμίας μας;

Μήπως απλώς επαναλαμβάνουμε μια ευσεβή συνήθεια;

Μήπως τέλος απλά γυρεύουμε ένα ρουσφέτι;

Στο σημερινό ευαγγέλιο ένας τυφλός κάθεται ζητιανεύοντας σε ένα πέρασμα του δρόμου της πόλης του. Ακούει οχλαγωγία και θόρυβο και όταν πληροφορείται ότι περνάει ο Χριστός τότε ο τυφλός αρχίζει να φωνάζει: Ιησού, Υιέ Δαβίδ ελέησόν με. Δηλαδή: Ιησού, απόγονε του Δαβίδ, θεράπευσέ με!

Λογικό είναι να φωνάζει ο καϋμένος· λέμε διαβάζοντας το κομμάτι του κατά Λουκάν Ευαγγελίου στο οποίο περιγράφεται η υπόθεση (κεφ.18 στιχ.35-45). Αφού ‘’Όποιος πονάει, γαϊδουρινά φωνάζει’’, λέει η παροιμία.

Είναι σωματικά ανάπηρος. Δεν βλέπει. Η πιεστική αμεσότητα της ανάγκης δεν τον αφίνει να

Ανατολικά της Εδέμ

Μια πρόταση για ταινία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το μάθημα της Γ Λυκείου σχετικά με τα κίνητρα στην ηθική ζωή
2. «Ανατολικά της Εδέμ» [ σκην. Η.Καζάν, 1954, 113΄: σχέσεις γονέων και παιδιών, λειτουργία ηθικής συνείδησης, τα κίνητρα των πράξεών μας] : Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ

Όλες οι προτάσεις εδώ

Ανατολικά της Εδέμ από tvxorissinora

Γιατί οι άνθρωποι αποφεύγουν την αλήθεια για τον εαυτό τους....

Η γνώση μπορεί να είναι δύναμη, αλλά όταν πρόκειται για την γνώση σχετικά με τον εαυτό μας, η άγνοια μπορεί να είναι και ευτυχία.

Οι κωμικές σειρές για να μας κάνουν να γελάμε αξιοποιούν μια πολύ απλή παράμετρο της ανθρώπινης ψυχολογίας . Το σκηνικό που διαμορφώνουν είναι κάπως έτσι: Ο πρωταγωνιστής λέει : "Ποτέ δεν θα έθετα σε αμφιβολία τις ηθικές αρχές μου προκειμένου να κερδίσω χρήματα". Στη συνέχεια, του δίνεται η δυνατότητα να καταπατήσει τις ηθικές αρχές του για τα χρήματα ... και δίχως δεύτερη σκέψη το κάνει.

Το αστείο δεν προκύπτει μόνο από την υποκρισία αλλά επιπλέον και από την άγνοια του πρωταγωνιστή ότι υποκρίνεται .

Παρακολουθώντας την παραπάνω σκηνή πιστεύουμε ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της ανθρώπινης ψυχολογίας, και θεωρούμε ότι πρόκειται απλώς για ένα αστείο. Όμως, πρόκειται για ένα απολύτως ρεαλιστικό παράδειγμα για το πώς οι άνθρωποι αποφεύγουν την αλήθεια για τον εαυτό τους.

Πρόσφατη δημοσίευση στο περιοδικό 'Review of General Psychology, Sweeny et al. (2010) ' αναφέρει τουςτρεις κύριους λόγους που οι άνθρωποι επιλέγουν την άγνοια για πολλά θέματα:
Μπορεί να προκύψει αλλαγή στα πιστεύω (τις πεποιθήσεις). Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι άνθρωποι τείνουν να αναζητούν πληροφορίες που επιβεβαιώνουν τις πεποιθήσεις τους, και όχι αυτές που τους διαψεύδουν.
Μπορεί ν' απαιτηθεί να προβούμε σε ανεπιθύμητες ενέργειες. Για παράδειγμα, αναφέροντας στο γιατρό για περίεργα συμπτώματα που έχουμε, μπορεί να πει ότι πρέπει να υποβληθούμε σε επώδυνες εξετασεις. Οπότε, μερικές φορές θεωρούμε ότι είναι καλύτερα να μην γνωρίζουμε.
Μπορεί να μας προκαλέσει δυσάρεστα συναισθήματα.

Απέναντι σε αυτά τα αντικίνητρα , υπάρχουν θετικά κίνητρα όπως η περιέργεια και η ελπίδα για καλές ειδήσεις. Αν θα θελήσουμε να μάθουμε την αλήθεια ή να αποφύγουμε την πληροφόρηση, θα εξαρτηθεί από τις εξής παραμέτρους 

Προσδοκία. Το πιο προφανές και ίσως το πιο ισχυρό. Όσο περισσότερο ανησυχούμε ότι θα ακούσουμε άσχημα νέα, τόσο πιο μεγάλη προσπάθεια θα κάνουμε για να τα αποφύγουμε

Έλλειψη ελέγχου. Όταν αισθανόμαστε ότι δεν έχουμε τον έλεγχο των συνεπειών, τότε δημιουργείται πιο ισχυρό κίνητρο για να αποφύγουμε την πληροφόρηση. Για παράδειγμα, όταν αυτό που θα μάθουμε μπορεί να αφορά μια πολύ άσχημη ασθένεια. Επειδή δεν υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε για να την αντιμετωπίσουμε, πιστεύουμε πως είναι καλύτερα να μην γνωρίζουμε την ύπαρξη της 

Έλλειψη πόρων. Όταν αισθανόμαστε ότι τη δεδομένη στιγμή (είτε λόγω έλλεψης χρόνου, είτε λόγω έλλειψης χρημάτων, είτε λόγω άλλων λόγων) δεν μπορούμε να χειριστούμε επιτυχώς οδυνηρές πληροφορίες τότε είναι πιο πιθανό να τις αποφύγου 

Όταν η πληροφορία είναι δυσκολονόητη. Όσο πιο δύσκολο είναι να ερμηνεύσουμε και να κατανοήσουμε κάποια πληροφορία, τόσο λιγότερο θέλουμε να μάθου 

Οπότε συχνά οι άνθρωποι κάνουν ότι μπορούν για να αποφύγουν να μάθουν πράγματα για τον εαυτό τους, και μερικές φορές αυτό έχει λογική εξήγηση. Για παράδειγμα, γενετικές εξετάσεις μπορεί να σας δείξουν ότι έχετε αυξημένο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας όταν φτάσετε στην ηλικία των 70. Είναι αυτό μια χρήσιμη πληροφορία ή απλώς είναι κάτι που προσθέτει μία επιπλέον ανησυχία ; Εφόσον δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα γι 'αυτό, τότε πιθανώς είναι απλά μια πληροφορία που επιδεινώνει την ποιότητα της ζωής σα.

Άλλες φορές κάνουμε κακό στον εαυτό μας, αποφεύγοντας την πληροφόρηση. Όπως όταν αποφεύγουμε τις ιατρικές εξετάσεις για να μην μάθουμε κάτι δυσάρεστο

Το μυστικό είναι να γνωρίζουμε ποιες πληροφορίες να αποφεύγουμε και ποιες να αναζητούμε. Δεν μπορούμε όμως να το γνωρίζουμε αυτό, αν δεν ενημερωθούμε για την πληροφορία. Από την άλλη, αν μάθουμε την πληροφορία μετά δεν γίνεται να την ξεχάσουμε. Φαύλος κύκλος δηλαδή

Εύκολη απάντηση στο πρόβλημα δεν υπάρχει. Απλώς να επισημανθεί ότι πολλές φορές η αποφυγή της γνώσης και της πληροφορίας είναι πολύ πιο ορθολογική στρατηγική, από ότι τουλάχιστον μπορεί να φαίνεται στην αρχή, για την αντιμετώπιση της πολυπλοκότητας του κόσμου και της ζωής. Ισχύει δηλαδή το απλοϊκό: 'όσα λιγότερα ξέρεις, τόσο λιγότερα έχεις για να ανησυχείς

Οπότε όταν γελάμε με τον υποκριτικό χαρακτήρα ενός πρωταγωνιστή μιας κωμικής σειράς, έμμεσα αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας. Όσο και αν δεν θέλουμε να μας το πουν και να το γνωρίζουμε, στο βάθος της καρδιάς μας όλοι γνωρίζουμε ότι είμαστε υποκριτές 

____________

by Αντικλείδι , http://antikleidi.wordpress.com

"Χριστέ μου, δεν ξέρω να διαβάζω!!!"

Κάποτε, σ' ένα εκκλησιαστικό βιβλιοπωλείο μπήκε μια γριούλα για να ψωνίσει!
Κατευθύνθηκε προς τον υπάλληλο του βιβλιοπωλείου και ζήτησε την Καινή Διαθήκη! Ο υπάλληλος πρόθυμος, την εξυπηρέτησε αμέσως!
Στο κατάστημα εκείνη τη στιγμή έτυχε να βρίσκεται και κάποιος ιερέας! Βλέποντας την γριούλα να αγοράζει την Καινή Διαθήκη αναρωτήθηκε αν την ήθελε για την ίδια  ή για κάποιον άλλον, καθώς την θεώρησε αρκετά μεγάλη για να ξέρει να διαβάζει!
Πήρε το θάρρος λοιπόν, και την ρώτησε:
-Γιαγιάκα, για σένα την θέλεις την Καινή Διαθήκη;
-Μάλιστα, πάτερ μου, απάντησε εκείνη!

-Αλήθεια; Ξέρεις να διαβάζεις;
-Όχι! Απάντησε η γριούλα, εντελώς φυσιολογικά!
-Και τότε τι θα την κάνεις την Καινή Διαθήκη αν δεν μπορείς να την διαβάσεις; την ξαναρώτησε ο ιερέας!
-Να παιδί μου, του απάντησε η γριούλα! Την κρατάω αγκαλιά, πάω μπροστά στην εικόνα του Χριστού, του δείχνω την Καινή Διαθήκη και του λέω:
"Χριστέ μου δεν ξέρω να διαβάζω, αλλά ότι λες σε αυτό το βιβλίο, βάλτο εδώ μέσα" και με ένα ελαφρύ χτύπο του χεριού της, έδειξε την καρδιά της! 

πηγή

Αναδημοσίευση: http://proskynitis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_2041.html

Η Παναγία και ο ληστής

Στα χρόνια τα παλιά, στα δύσκολα τα μέρη ετούτα και άγονα ,υπήρχε ένας ληστής. Τον φώναζαν Δράκο. Πολλές οι ιστορίες που έχουν ειπωθεί για αυτόν στα τόσα χρόνια. Λέγανε ήταν τρομερός στην όψη ,με μαύρα μακριά μαλλιά και γένια και με μια δυνατή φωνή που έσκιαζε και σκύλο.
Χρόνια ολάκερα αυτός και οι άντρες του ήταν ο φόβος και ο τρόμος στην περιοχή μας. Πράγμα παράξενο όμως , το έχουν και το λένε ακόμα, δεν έβλαψε ποτέ φτωχό κι ανήμπορο. Τους πλούσιους ταλαιπωρούσε μόνο.
Είχαν να λένε όσοι τον ήξεραν, ότι η καρδιά του είχε δυο όψεις. Εκεί που ήτανε θεριό ανήμερο και σκόρπαγε φόβο και τρόμο σε όποιον βρισκότανε εμπρός του ,εκεί στα ξαφνικά μπορούσε να κλάψει στην θέα ενός παγιδευμένου και ανήμπορου ζώου που είχε πιαστεί σε κάποια παγίδα και έσκιζε τις σάρκες του στην προσπάθεια του να ελευθερωθεί. Δεν του άρεσε να βλέπει πονεμένες ψυχές .Δεν το μπορούσε.
Μυστήριο μεγάλο η ψυχή του κάθε ανθρώπου. Μόνο ο θεός ξέρει πραγματικά από τι υλικό είναι φτιαγμένη.!!
Κάποια μέρα λοιπόν, όπως μας λέει η ιστορία μας , ο Δράκος με τα παλικάρια του μπήκαν κρυφά στο σπίτι του Μαμαλη του Μεγάλου Τσιφλικά και άρπαξαν από το σεντούκι του χρυσά και χρήματα. Όλοι ήταν στα χωράφια και κανείς δεν κατάλαβε τίποτα. Ποιος να περίμενε εξάλλου μέρα μεσημέρι ότι θα πάθαιναν τέτοιο κακό. Φεύγοντας όμως τους κατάλαβαν τα σκυλιά και άρχισαν να φωνάζουν, τα σκυλιά τα άκουσαν κάτι υπηρέτριες και σε λίγο ένα ολόκληρο απόσπασμα από τους ανθρώπους του Μαμαλη ξεχύθηκε στο κατόπι τους. Βέβαια ο Δράκος με τα παλικάρια του είχαν το προβάδισμα και θα γλίτωναν σίγουρα αν…..
Καθώς τρέχανε με τα άλογα είδαν στο αλώνι του Μαμαλη λίγο παρακάτω μια γριούλα κουλουριασμένη και μερικά παιδιά του χωριού να την κοροϊδεύουν και να της πετούν πέτρες.
Τραβάτε εσείς. Λέει στους άντρες του. Και έρχομαι και εγώ σε λίγο.
Τι κάνεις καπετάνιε ; Τρελάθηκες ; Αποκρίνονται αυτοί. Έλα να φύγουμε γρήγορα. Θα σε πιάσουνε.
Τραβάτε ορέ ,σας είπα. Έρχομαι.
Φύγανε κι αυτοί. Άλλο που δεν θέλανε, τόσοι που τους κυνηγούσαν και ο Δράκος έτρεξε αμέσως στο αλώνι και στην γριούλα.
Τι κάνετε εδώ ρε χαϊβάνια ; Τι σας έκανε ρε μούλικα η γιαγιά και την χτυπάτε ;
Κατουρήθηκαν από το φόβο τους τα παιδιά και λάκισαν κατά το χωριό φωνάζοντας.
Ο Δράκος. Ο Δράκος.
Αυτός δεν έδωσε σημασία. Κατέβηκε από το άλογο και έπιασε αμέσως την γριούλα να την συνεφέρει. Της σκούπιζε το πρόσωπο από τα αίματα και της χάιδευε τα μαλλιά με αγάπη και πόνο. Σχορατα γιαγιακα. Σχορατα. Δεν φταίνε αυτά. Οι πατεράδες τους τα έκαναν έτσι.. Μικρά είναι. Σχορατα.
Γύρισε η γριούλα και τον κοίταξε στα μάτια. Να ‘χεις την ευχή μου παιδί μου.
Να’ χεις την ευχή μου. Την κοίταξε κι αυτός στα μάτια και η ψυχή του σπαρτάρισε με μιας. Χάθηκε μέσα στα μάτια της.
Όλη η αγάπη και ο πόνος του κόσμου ήτανε μέσα σε αυτά τα δυο μάτια που κοίταγε μπροστά του. Και έμεινε εκεί σαν χαμένος κρατώντας την γριούλα να την κοιτά στα μάτια …..ενώ από τα δικά του μάτια άρχισαν να κυλούν ποτάμια τα δάκρυα.
Ο Δράκος ,!! ο φόβος και ο τρόμος του τόπου όλου ,έκλαιγε σαν μωρό παιδί. Ούτε ο ίδιος δεν μπορούσε να καταλάβει τι του είχε συμβεί. Έκλαιγε και έκλαιγε και έκλαιγε.
Έτσι τον βρήκαν οι άνθρωποι του Μαμαλη . Να κρατά την γριούλα αγκαλιά και να κλαίει.
Εκείνη την εποχή το δίκιο δινότανε γρήγορα. Και μάλιστα για τον Δράκο ένας λόγος παραπάνω. Πολύ γρήγορα. Σκοινί, θηλιά, κάποιο δέντρο και πάει ο Δράκος.
Το τελευταίο πράγμα που θυμότανε ,ήταν η γριούλα που τον κοίταγε από κάποια απόσταση. Το τελευταίο πράγμα που θυμότανε ήταν τα μάτια της. Και με έναν αναστεναγμό έκλεισε τα δικά του……………………καθώς τεντώθηκε το σκοινί.

Και μετά………τα ξανάνοιξε.!!
Μα…. Που βρισκότανε ; Δεν ήταν κρεμασμένος σε ένα δέντρο. Ήτανε σε έναν μεγάλο κατάλευκο διάδρομο και δεξιά αριστερά τα ομορφότερα λουλούδια και δέντρα που είχε δει ποτέ του. Δεν πόναγε καθόλου και αισθανότανε πάρα πολύ ελαφρύς. Σαν πούπουλο. Τι είναι όλα αυτά ; Σκέφτηκε. Τι συμβαίνει ;
Και….ποιοι είναι αυτοί που έρχονται προς τα μένα ; Μια γυναικεία φιγούρα πλημμυρισμένη στο φως πλησίαζε μπροστά απ’ όλους και πίσω της, δεξιά της και αριστερά της ,χιλιάδες πανέμορφοι άγγελοι να πετούν και να την συνοδεύουν ψέλνοντας. Η γυναίκα τον πλησίασε γρήγορα και του άπλωσε το χέρι χαμογελώντας. Έλα,!!!!!! του είπε.
Καλώς ήρθες στο σπίτι του παιδιού μου. Στο σπίτι σου.!!
Παναγιά μου!!!!!!! Του βγήκε η φωνή από μέσα του. Και γονάτισε εμπρός της σκύβοντας το κεφάλι.
Αν μπορούσε να κλάψει εκεί που βρισκότανε σίγουρα θα ξέσπαγε σε κλάματα.
Μα εκεί δεν κλαίνε!!!!!!
Αυτή τον ακούμπησε απαλά .Έλα, του είπε πάλι.
Μα Παναγιά μου, εγώ ; Τι θέλω εγώ ανάμεσα σας ; Εγώ είμαι κακούργος, είμαι ληστής, έχω βλάψει κόσμο. Εμένα πρέπει να με τιμωρήσετε, όχι να με καλοδεχτείτε.
Του είπε τότε η Παναγιά.
Ξεχνάς ότι ο πρώτος που μπήκε στο Βασίλειο του γιου μου ήταν ληστής ; Αυτό το Βασίλειο φτιάχτηκε παιδί μου για τους ληστές, τους κλέφτες και όλους τους παράνομους και αμαρτωλούς……που μετανοούνε .
Μα εγώ δεν πρόλαβα να μετανιώσω. Είπε πάλι ο Δράκος πάντα με σκυμμένο το κεφάλι.
Σταμάτησες να βοηθήσεις την ανήμπορη γερόντισσα ,ενώ μπορούσες να φύγεις και να σωθείς. Αυτό ήταν το εισιτήριο σου για το Βασίλειο του παιδιού μου.
Της καθάρισες το πρόσωπο και καθάρισες τις αμαρτίες σου.
Και τα δάκρυα που έριξες κρατώντας στην αγκαλιά σου την γριούλα ήταν η μετάνοια σου. Με όλα αυτά καθάρισες την ψυχή σου. Έλα παιδί μου. Με τιμές και δόξα πολύ, θα μπεις στον Παράδεισο!!!!!!!!
Σήκωσε το κεφάλι ο Δράκος για πρώτη φορά να αντικρίσει την Παναγιά και…..είδε τα μάτια της γριούλας από το αλώνι να του χαμογελούν. Τα μάτια της Παναγιάς!!!!
Κι ενώ οι Άγγελοι τον σήκωναν ψηλά ψέλνοντας ύμνους με μαγευτικές μελωδίες και ουράνια ακούσματα , ξεκινώντας όλοι μαζί προς την τεράστια φωτεινή πύλη που φαινότανε στο τέλος του διαδρόμου, ο Δράκος κοιτώντας πάντα την Παναγιά στα μάτια, ήταν η μόνη ψυχή που πέρασε ποτέ στον παράδεισο κλαίγοντας. Από χαρά και ευτυχία. Η πιο αγνή ψυχή.!!!!!!!
Λένε ακόμα ιστορίες για τον Δράκο στην γη………μα και στον παράδεισο που θα ζει αιώνια.

John Fenix
πηγή

Αναδημοσίευση: http://proskynitis.blogspot.gr/2013/01/blog-post_247.html

Αν δεν έχεις λιγάκι αγάπη....

Μπορείς αν θες να φτάσεις, την ταχύτητα της αστραπής

ακόμα να ξεπεράσεις, τα όρια της αντοχής.

Μπορείς να σταματήσεις, το χρόνο που κυλά

κραυγή για να κερδίσεις και παράσημα πολλά.

Μα αν δεν έχεις λιγάκι αγάπη, δεν έχεις τίποτα πάνω στη γη,

κι αν νομίζεις ότι έχεις κάτι, σου λέω φίλε δεν έχεις τίποτα.

Μπορείς αν θες να δώσεις, σε όσους πεινάνε ψωμί

να πέσεις να γλυτώσεις, απ’ το θάνατο μία ζωή.

Μπορείς να εξιχνιάσεις, μυστήρια παλιά

ακόμα και να πιάσεις, τ’ άπιαστα πουλιά.

Μα αν δεν έχεις λιγάκι αγάπη, δεν έχεις τίποτα πάνω στη γη,

κι αν νομίζεις ότι έχεις κάτι, σου λέω φίλε δεν έχεις τίποτα.

Διδακτική ιστορία: “Μια αγελάδα μια φορά…”

Μια φορά κι έναν καιρό, ένας σοφός δάσκαλος ήθελε να δι­δάξει σε έναν μαθητή του τα μυστικά της ευτυχισμένης και επιτυχημένης ζωής. Γνωρίζοντας τα πολλά περιττά εμποδία και τις δυσκολίες που οι περισσότεροι άνθρωποι αντιμετω­πίζουν στην αναζήτηση της ευτυχίας, σκέφτηκε ότι στο πρώτο μάθημα θα έπρεπε να του εξηγήσει γιατί τόσο πολλοί άνθρωποι ζουν μέτριες και συνηθισμένες ζωές.

Άλλωστε, σκέφτηκε ο γέροντας, πολλοί άνθρωποι δείχνουν αδύναμοι να ξεπεράσουν τα κωλύματα που παρεμποδίζουν την επιτυχία τους και καταλήγουν να ζουν μια μη ικανοποιητική και μετά βίας ανεκτή ζωή. Ο δάσκαλος ήξε­ρε ότι, για να κατανοήσει ο νέος αυτό το πολύ σημαντικό μά­θημα, θα έπρεπε να δει με τα ίδια του τα μάτια τι συμβαίνει όταν επιτρέπουμε στη μετριότητα να κυβερνά τη ζωή μας.

Για να διδάξει αυτά τα σημαντικά μαθήματα, αποφάσισε να κάνουν ένα ταξίδι με τον μαθητή του και να επισκεφθούν ένα από τα πιο φτωχά χωριά της επαρχίας τους. Αθλιότητα και εγκατάλειψη επικρατούσε σε ολόκληρη την περιοχή και οι κά­τοικοι έδειχναν να έχουν συμβιβαστεί με την τύχη τους.

Λίγο μετά την άφιξή τους, ο δάσκαλος ζήτησε από τον νέο να τον βοηθήσει να βρουν το πιο φτωχικό σπίτι στην περιοχή. Εκεί θα έμεναν το βράδυ.


Αφού περπάτησαν για λίγο, έφτασαν στα περίχωρα. Κι εκεί, στη μέση του πουθενά, οι δύο άντρες σταμάτησαν μπροστά στην πιο ρημαγμένη και μικρή καλύβα που είχαν δει ποτέ στη ζωή τους.

Το οίκημα, που ήταν έτοιμο να καταρρεύσει, ήταν χτισμέ­νο στην πιο μακρινή άκρη μιας μικρής ομάδας σπιτιών. Αναμφίβολα, ήταν της πιο φτωχής οικογένειας. Οι τοίχοι στέκο­νταν όρθιοι από θαύμα, απειλώντας ανά πάσα στιγμή να γκρε­μιστούν. Το νερό εισχωρούσε από την πρόχειρη αυτοσχέδια στέγη, που έδειχνε ανίκανη να κρατήσει οτιδήποτε μακριά, ενώ διάφορα σκουπίδια στοιβάζονταν γύρω γύρω από το σπί­τι, κάνοντας ακόμα χειρότερη τη ρημαγμένη του όψη.

Ο ιδιοκτήτης, αφού ενημερώθηκε για την παρουσία των δύο ξένων από ένα μικρό παιδί, βγήκε έξω και τους απηύθυ­νε θερμό χαιρετισμό.

«Γεια σου κι εσένα, καλέ μου άνθρωπε», απάντησε ο δά­σκαλος. «Θα μπορούσαν δυο κουρασμένοι ταξιδιώτες να βρουν καταφύγιο στο σπίτι σου για το βράδυ;»

«Επικρατεί συνωστισμός στο σπίτι, αλλά, αν αυτό δε σας πειράζει, είστε καλοδεχούμενοι».

Όταν οι δύο άντρες μπήκαν μέσα, ένιωσαν έκπληξη μόλις συνειδητοποίησαν ότι ο μικροσκοπικός χώρος, που δεν ήταν μεγαλύτερος από 14 τετραγωνικά μέτρα, αποτελούσε το σπίτι οκτώ ατόμων. Ο πατέρας, η μητέρα, τα τέσσερα παιδιά και οι δύο παππούδες έκαναν ό,τι καλύτερο μπορούσαν για να τους προσφέρουν λίγο χώρο κάτω από αυτές τις περιοριστικές συνθήκες.


Το απεριποίητο και οδυνηρά αδύνατο σώμα τους και τα κουρελιασμένα ρούχα τους ήταν ατράνταχτες αποδείξεις των βασικών ελλείψεων της καθημερινής τους ζωής. Τα λυπημέ­να πρόσωπα και τα σκυφτά τους κεφάλια πρόδιδαν ότι η φτώ­χεια δεν είχε καταβάλει μόνο το κορμί τους, αλλά είχε ριζώσει βαθιά μέσα τους.

Οι δύο επισκέπτες κοίταξαν τριγύρω, αναλογιζόμενοι αν υπήρχε κάτι που να αξίζει μέσα σ’ αυτή την έσχατη ένδεια. Δεν υπήρχε τίποτα!

Αλλά καθώς βγήκαν από το σπίτι, συνειδητοποίησαν ότι έκαναν λάθος. Παραδόξως, η οικογένεια είχε την πιο ασυνήθιστη περιουσία – αρκετά εντυπωσιακή δεδομένων των συν­θηκών. Είχαν μια αγελάδα.

Η αγελάδα δεν ήταν τίποτα το ιδιαίτερο, αλλά η καθημερι­νή ζωή και οι δραστηριότητες της οικογένειας φαίνεται ότι πε­ριστρέφονταν γύρω από την αγελάδα. «Τάισε την αγελάδα», «Φρόντισε η αγελάδα να έχει αρκετό νερό», «Δέσε καλά την αγελάδα», «Μην ξεχάσεις να πας την αγελάδα να βοσκήσει», «Άρμεξε την αγελάδα!».Ήταν φανερό ότι η αγελάδα έπαιζε κυ­ρίαρχο ρόλο στη ζωή της οικογένειας, παρόλο που το ελάχιστο γάλα που έβγαζε μετά βίας αρκούσε για να τους θρέψει όλους.

Παρ’ όλα αυτά, η αγελάδα φαίνεται ότι εξυπηρετούσε έναν ακόμα μεγαλύτερο σκοπό: ήταν το μόνο πράγμα που τους προστάτευε από την απόλυτη και έσχατη δυστυχία. Σε ένα μέ­ρος όπου όλα τα αγαθά ήταν λιγοστά, το να έχουν στην κατο­χή τους μια τέτοια πολύτιμη περιουσία προκαλούσε τον σε­βασμό, αν όχι τον φθόνο, των γειτόνων τους.

Κι εκεί λοιπόν -μέσα στη βρομιά και την ακαταστασία- ο δά­σκαλος και ο μαθητής ξάπλωσαν για να περάσουν το βράδυ.

Το επόμενο πρωί, πριν το ξημέρωμα και προσέχοντας να μην ξυπνήσουν κανέναν, οι δύο ταξιδιώτες έφυγαν για να συ­νεχίσουν το ταξίδι τους.

Ο μαθητής κοίταξε τριγύρω του σαν να προσπαθούσε να φωτογραφίσει με τον νου του το φρικτό μέρος. Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν ήταν βέβαιος ότι είχε καταλάβει το μάθημα που ο δάσκαλος ήθελε να του διδάξει. Ωστόσο, πριν συνεχίσουν την πορεία τους, ο γέροντας του ψιθύρισε: «Ήρθε η ώρα να μάθεις το μάθημα που μας έφερε σε αυτό τον θλιβερό τόπο».

Κατά τη διάρκεια της σύντομης επίσκεψής τους, είχαν γί­νει μάρτυρες μιας ζωής σχεδόν πλήρους εγκατάλειψης, αλλά ο νέος δεν ήταν σίγουρος για την αιτία της φρικτής ζωής που περνούσε η οικογένεια. Πώς είχαν επιτρέψει στον εαυτό τους να φτάσει σε αυτό το σημείο; Τι τους κρατούσε εκεί;

Ο δάσκαλος περπάτησε αργά προς την αγελάδα, η οποία ήταν δεμένη σε έναν ασταθή φράχτη είκοσι μέτρα περίπου από το σπίτι. Όταν βρέθηκαν περίπου ένα βήμα από το ζώο, έβγαλε ένα στιλέτο από τη θήκη που κουβαλούσε. Ο μαθητής παραξενεύτηκε. Όταν ο γέροντας ύψωσε ξαφνικά το χέρι του, ο νέος σοκαρίστηκε συνειδητοποιώντας τι επρόκειτο να συμ­βεί. Παρακολουθούσε, χωρίς να μπορεί να πιστέψει στα μάτια του, τον δάσκαλό του να κόβει τον λαιμό της αγελάδας με μια γρήγορη κίνηση. Το μοιραίο πλήγμα έκανε το ζώο να καταρ­ρεύσει σιωπηλά στο έδαφος.

Ο μαθητής βρισκόταν σε κατάσταση πλήρους αμηχανίας. «Τι έκανες δάσκαλε;» είπε ψιθυρίζοντας με αγωνία για να μην ξυπνήσει την οικογένεια. «Πώς μπόρεσες να σκοτώσεις το κα­κόμοιρο το ζώο; Τι είδους μάθημα είναι αυτό που θα ρημάξει την οικογένεια; Αυτή ήταν η μόνη περιουσία τους. Τι θα απο­γίνουν τώρα;»

Χωρίς να δείχνει προβληματισμένος από την ανησυχία του νέου και αγνοώντας τις ερωτήσεις, ο δάσκαλος προχώρησε, αφήνοντας πίσω του τη μακάβρια σκηνή, εμφανώς αδιάφο­ρος για τη μοίρα που περίμενε τη φτωχή οικογένεια μετά την απώλεια του ζώου. Μπερδεμένος ακόμα, ο μαθητής ακολού­θησε τον δάσκαλο καθώς συνέχιζαν το ταξίδι τους.

Κι έτσι κι έγινε. Αυτή η φτωχή οικογένεια έπρεπε να αντι­μετωπίσει μια αβέβαιη ζωή γεμάτη δυσκολίες και την πιθανότητα μιας ακόμη μεγαλύτερης μιζέριας.

Τις επόμενες μέρες, η τρομακτική ιδέα ότι η οικογένεια θα πέθαινε της πείνας χωρίς την αγελάδα της στοίχειωνε τον μα­θητή. Τι άλλο θα μπορούσε να συμπεράνει μετά την απώλεια της μοναδικής πηγής τροφής; Αυτές οι σκέψεις τον βασάνιζαν για μήνες. Περισσότερο απ’ όλα όμως ένιωθε απογοητευμέ­νος με τον εαυτό του που ποτέ δε ρώτησε τον δάσκαλό του για τα γεγονότα εκείνου του φρικτού πρωινού.


Ένας χρόνος πέρασε, και ένα απόγευμα ο δάσκαλος πρό­τεινε στον μαθητή να επιστρέψουν στο μικρό χωριό για να δουν τι είχε απογίνει η οικογένεια. Η αναφορά και μόνο του επεισοδίου που θα νόμιζε κανείς ότι είχε λησμονηθεί προ πολ­λού ήταν αρκετή για να ξυπνήσει τις ζωντανές μνήμες ενός μαθήματος που, ακόμα και μετά από τόσο καιρό, ο νέος δεν είχε πλήρως καταλάβει.

Για μια ακόμα φορά, ο νους του κατακλύστηκε από σκέ­ψεις για τη φτωχή οικογένεια και τον ρόλο που είχε παίξει ο ίδιος στη μοίρα τους. Τι να είχαν απογίνει; Επέζησαν μετά απ’ αυτό το βαρύ πλήγμα; Μπόρεσαν να ξεκινήσουν μια καινού­ρια ζωή; Θα μπορούσε να τους αντικρίσει μετά απ’ αυτό που είχε γίνει; Παρά τις ενοχλητικές αυτές σκέψεις δέχτηκε απρό­θυμα, και με μισή καρδιά ξεκίνησε το ταξίδι που θα έριχνε φως στο θλιβερό επεισόδιο του περασμένου χρόνου.

Μετά από πολλές μέρες ταξιδιού, οι δύο άντρες έφτασαν στο χωριό. Έψαχναν μάταια για το σπίτι. Ο γύρω χώρος έμοια­ζε ίδιος, αλλά η καλύβα στην οποία είχαν περάσει το βράδυ τους πριν από έναν χρόνο δεν υπήρχε πια. Αντιθέτως, ένα και­νούριο και πολύ ωραιότερο σπίτι είχε χτιστεί στο ίδιο σημείο. Σταμάτησαν και κοίταξαν προς όλες τις κατευθύνσεις για να βεβαιωθούν ότι πράγματι βρίσκονταν στο σωστό μέρος.

Ο νέος φοβόταν ότι ο θάνατος του ζώου είχε σταθεί ένα πλήγμα που η φτωχή οικογένεια ήταν δύσκολο να ξεπεράσει. Ίσως να τους είχαν διώξει από το σπίτι και μια άλλη οικογένεια με λίγο καλύτερη τύχη να είχε πάρει τη γη τους και να έχτισε αυτό το καινούριο σπίτι. Τι άλλο θα μπορούσε να τους είχε συμβεί; Ίσως η ντροπή να τους είχε κάνει να φύγουν.

Ενώ αυτές οι σκέψεις τριγύριζαν στον νου του, ταλαντευό­ταν μεταξύ δύο αποφάσεων: να βρει τι είχε συμβεί στην οικο­γένεια ή απλώς να συνεχίσει τον δρόμο του, αποφεύγοντας το δυσάρεστο έργο της επιβεβαίωσης των χειρότερων υποψιών του. Επέλεξε να μάθει -έπρεπε να μάθει- και έτσι χτύπησε την πόρτα και περίμενε.

Μετά από λίγο, ένας πολύ ευχάριστος άντρας φάνηκε στην πόρτα. Στην αρχή ο μαθητής δεν τον αναγνώρισε. Ωστόσο, δεν μπόρεσε να κρύψει την έκπληξη του όταν συνειδητοποί­ησε ότι ήταν το ίδιο άτομο που τους είχε προσφέρει καταφύ­γιο πριν από έναν χρόνο. Ήταν σίγουρα ο ίδιος άντρας, αλλά κάτι είχε αλλάξει πάνω του. Φορούσε καθαρά ρούχα και ήταν πολύ περιποιημένος. Ήταν χαμογελαστός και το βλέμμα του είχε μια λάμψη. Ήταν σαφές ότι κάτι αρκετά σημαντικό είχε συμβεί στη ζωή του.

Ο νεαρός μαθητής σχεδόν δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του. Πώς ήταν δυνατόν; Τι θα μπορούσε να είχε συμβείμέσα σε έναν χρόνο; Χαιρέτησε αμέσως τον άντρα και χωρίς να χάσει καιρό άρχισε να τον ρωτά για την καλή τύχη που προφα­νώς είχε χτυπήσει την πόρτα στον ίδιο και την οικογένειά του.

«Πριν από μόλις έναν χρόνο, κατά τη σύντομη παραμονή μας εδώ», είπε ο νέος, «φάνηκε ότι ζούσατε κάτω από τις πιο δυσμενείς και απελπιστικές συνθήκες. Σας παρακαλώ, πείτε μου τι συνέβη από τότε και τα πράγματα άλλαξαν τόσο πολύ. Ποια ήταν η αιτία της καλής σας τύχης;»

Ανύποπτος για το γεγονός ότι οι δύο ταξιδιώτες ήταν υπεύ­θυνοι για τη σφαγή της αγελάδας του, ο άντρας τούς προσκά­λεσε μέσα και μοιράστηκε μαζί τους μια απίστευτη ιστορία – μια ιστορία που θα άλλαζε για πάντα τη ζωή του νέου.


Τους διηγήθηκε ότι, συμπτωματικά, την ίδια μέρα που εί­χαν φύγει, κάποιος παλιάνθρωπος, που πιθανότατα ζήλευε τη λιγοστή τους τύχη, είχε σφαγιάσει άγρια το κακόμοιρο ζώο.

«Πρέπει να ομολογήσω», είπε ο άντρας, «ότι η πρώτη μας αντίδραση ήταν η πλήρης απελπισία και το άγχος. Για πολύ καιρό, το γάλα της αγελάδας ήταν ο μόνος μας πόρος. Εκτός απ’ αυτό, το ζώο ήταν η μόνη μας περιουσία· η ζωή μας εξαρ­τιόταν απ’ αυτήν. Η αγελάδα ήταν το επίκεντρο της καθημερι­νής μας ύπαρξης και, ειλικρινά, η κατοχή της και μόνο μας έδι­νε μια αίσθηση ασφάλειας και έτσι κερδίζαμε και τον σεβα­σμό των γειτόνων μας.

»Λίγο μετά από εκείνη την τραγική μέρα, συνειδητοποιή­σαμε ότι, αν δεν κάναμε κάτι, θα πηγαίναμε γρήγορα από το κακό στο χειρότερο. Είχαμε φτάσει στον πάτο χωρίς το ζώο. Χρειαζόμασταν τροφή για εμάς και τα παιδιά μας. Καθαρίσαμε λοιπόν μια μικρή έκταση γης πίσω από το σπίτι και φυτέψαμε μερικούς σπόρους λαχανικών. Έτσι, καταφέραμε να επιβιώ­σουμε τους πρώτους μήνες μετά την τραγική μέρα.

»Μετά από λίγο καιρό, συνειδητοποιήσαμε ότι ο μικρός κή­πος παρήγε περισσότερα λαχανικά απ’ όσα χρειαζόμασταν εμείς οι ίδιοι. Σκεφτήκαμε ότι, αν μπορούσαμε να πουλάμε τα υπόλοιπα στους γείτονές μας, θα είχαμε τη δυνατότητα να αγο­ράσουμε περισσότερους σπόρους. Έτσι κι έγινε, και σύντομα υπήρχε αρκετή τροφή για μας και πολύ περισσότερη για να πουλήσουμε στην αγορά της πόλης».

«Έτσι συνέβη!» είπε με ενθουσιασμό ο άντρας. «Για πρώτη φορά στη ζωή μας, είχαμε κάποια χρήματα για τροφή και ρού­χα. Από κει και πέρα ξέραμε ότι υπήρχε ελπίδα για μια και­νούρια ζωή, μια ζωή που δε φανταζόμασταν και δεν ονειρευ­όμασταν ότι θα ήταν δυνατή.

»Τον τελευταίο μήνα μπορέσαμε να χτίσουμε αυτό το μι­κρό σπίτι. Είναι σαν η απώλεια της αγελάδας να μας άνοιξε τα μάτια για μια καινούρια και ευτυχισμένη ζωή».

Ο νέος ένιωσε κατάπληκτος από την ιστορία. Τελικά, κα­τάλαβε το μάθημα που ο αγαπημένος του δάσκαλος ήθελε να του διδάξει. Ήταν φανερό ότι ο θάνατος της αγελάδας δεν ήταν στην ουσία το τέλος της οικογένειας, όπως ο ίδιος φοβόταν, αλλά η αρχή μιας καινούριας ζωής γεμάτης από καλύ­τερες ευκαιρίες.

Ο δάσκαλος, που παρέμενε σιωπηλός σε όλη τη διάρκεια της επιβλητικής ομολογίας, πήρε τον μαθητή του παράμερα και ρώτησε: «Πιστεύεις ότι η οικογένεια θα είχε επιτύχει τόσο πολλά τον τελευταίο χρόνο αν είχε ακόμα την αγελάδα της;»

«Μάλλον όχι», απάντησε ο νέος χωρίς δισταγμό.

«Τώρα καταλαβαίνεις; Η αγελάδα που τόσο αγαπούσαν και περιποιούνταν ως πολύτιμη περιουσία ήταν αυτή που στην πραγματικότητα τους κρατούσε δέσμιους σε μια ζωή φτώχειας και μετριότητας. Τους παρηγορούσε η ιδέα ότι η αγελάδα τους προστάτευε από τη συντριβή. Αλλά μόνο όταν έχασαν αυτή την ψεύτικη ασφάλεια αναγκάστηκαν να στρέψουν το βλέμμα τους προς μια νέα κατεύθυνση».

«Με άλλα λόγια, η αγελάδα, την οποία οι γείτονες θεωρού­σαν ευλογημένη, τους έκανε να νιώθουν ότι δε ζούσαν μέσα στην απόλυτη φτώχεια, ενώ στην ουσία ζούσαν μέσα σε από­λυτη μιζέρια», παρατήρησε ο μαθητής.

«Ακριβώς», απάντησε ο γέροντας. «Αυτό συμβαίνει όταν πείθεις τον εαυτό σου ότι το λίγο που έχεις είναι παραπάνω κι από αρκετό. Η σκέψη αυτή από μόνη της γίνεται μια βαριά αλυσίδα που σε εμποδίζει να αναζητήσεις κάτι καλύτερο. Η υποχωρητικότητα αρχίζει να κυβερνά τη ζωή σου. Μαθαίνεις να αποδέχεσαι τις καταστάσεις, παρόλο που δεν είσαι καθό­λου ικανοποιημένος απ’ αυτές. Ξέρεις ότι δεν είσαι ευτυχι­σμένος με τη ζωή σου, αλλά δεν είσαι και τελείως δυστυχι­σμένος. Είσαι απογοητευμένος με τη ζωή που αντιμετωπίζεις, αλλά δε σε ενοχλεί τόσο ώστε να κάνεις κάτι γι’ αυτό. Βλέπεις πόσο τραγικό είναι αυτό;

»Όταν έχεις μια δουλειά που δε σου αρέσει, που ποτέ δε θα σου επιτρέψει να ικανοποιήσεις τις πιο βασικές σου ανάγκες και δε σου παρέχει προσωπική ικανοποίηση ή τη ζωή που επι­θυμείς, η απόφαση να παραιτηθείς και να βρεις μια καλύτερη δουλειά είναι εύκολη. Αλλά όταν αυτή η δουλειά σου επιτρέ­πει να πληρώνεις τα χρέη, να επιβιώνεις ή ακόμα και να απο­λαμβάνεις μικρές ανέσεις, είναι πολύ εύκολο να πέσεις στην παγίδα του να είναι ικανοποιημένος που τουλάχιστον έχεις κάτι. Άλλωστε, η λογική σού λέει ότι κάποιοι άνθρωποι θα ήταν ευ­γνώμονες για αυτή τη δουλειά.

»Όπως συνέβαινε και με την αγελάδα, αυτή η στάση θα σε κρατάει πάντα πίσω. Αν δεν απαλλαγείς απ’ αυτήν, δε θα μπορέσεις ποτέ να βιώσεις κάτι διαφορετικό απ’ αυτό που ήδη γνω­ρίζεις. Θα καταδικαστείς να είσαι ισόβιο θύμα των περιορισμών που εσύ ο ίδιος επέβαλες στην ύπαρξή σου. Είναι σχεδόν σαν να έχεις αποφασίσει να κλείσεις τα μάτια σου στην αφετηρία της διαδρομής και να προσεύχεσαι για το καλύτερο».

Ο μαθητής στεκόταν χαμένος στις σκέψεις του.Ήταν εντυ­πωσιασμένος από τις παρατηρήσεις του δασκάλου του και άρ­χισε να βλέπει το προφανές. «Όλοι έχουμε αγελάδες στη ζωή μας. Κουβαλάμε το βαρύ φορτίο των λανθασμένων πεποιθή­σεων, των προφάσεων, των φόβων και των δικαιολογιών μας. Το τραγικό είναι ότι όλοι αυτοί οι περιορισμοί, που επιβάλλου­με στον εαυτό μας, μας κρατούν δέσμιους μιας μέτριας ζωής».

«Όχι μόνο αυτό», πρόσθεσε ο γέροντας. «Πολλοί άνθρωποι διατηρούν και προβάλλουν πεισματικά τις προφάσεις που αφορούν το γιατί δεν μπορούν να ζήσουν τη ζωή που πάντα ονειρεύονταν. Κατασκευάζουν σχεδόν πιστευτές δικαιολογίες για να εξηγήσουν στους άλλους τις καταστάσεις και ύστερα συνεχίζουν να ζουν μια ζωή εσωτερικής ταραχής, καθώς συ­νειδητοποιούν ότι αυτές οι εξηγήσεις, αν και πειστικές για τους άλλους, δεν έχουν καμία αξία για τους ίδιους».

«Τι υπέροχο μάθημα», αναλογίστηκε ο νέος, αρχίζοντας άμεσα την καταγραφή των δικών του αγελάδων.

Κατά τη διάρκεια του υπόλοιπου ταξιδιού, εξέτασε προσε­κτικά τους περιορισμούς που είχε θέσει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Υποσχέθηκε να εξαλείψει όλες εκείνες τις πε­ποιθήσεις που τον κρατούσαν δέσμιο μιας μέτριας ύπαρξης και τον εμπόδιζαν να αξιοποιήσει το πλήρες δυναμικό του.

Αναμφίβολα, σκέφτηκε, εκείνη η μέρα σημάδεψε το ξεκί­νημα μιας νέας ζωής, μιας ύπαρξης ελεύθερης από αγελάδες.


Από το βιβλίο “Μια αγελάδα, μια φορά… ” του ΔΡ. ΚΑΜΙΛΟ ΚΡΟΥΖ – εκδόσεις Πατάκη

Αναδημοσίευση:http://antikleidi.wordpress.com/2011/10/05/cow/

Ο ύμνος της αγάπης

Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων,

 αγάπην δε μη έχω,

 γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον.

 και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν,

 και εάν έχω πάσαν την πίστιν, ώστε όρη μεθιστάνειν,

 αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμι.

 και εάν ψωμίσω πάντα τα υπάρχοντά μου,

 και εάν παραδώ το σώμα μου ίνα καυθήσομαι, 

αγάπην δε μη έχω,

 ουδέν ωφελούμαι.

 Η αγάπη μακροθυμεί,

 χρηστεύεται,

 η αγάπη ου ζηλοί,

 η αγάπη ου περπερεύεται,

 ου φυσιούται, 

ουκ ασχημονεί, 

ου ζητεί τα εαυτής, 

ου παροξύνεται,

 ου λογίζεται το κακόν,

 ου χαίρει επί τη αδικία,

 συγχαίρει δε τη αληθεία.

 πάντα στέγει, 

πάντα πιστεύει,

 πάντα ελπίζει, 

πάντα υπομένει.

 η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

 είτε δε προφητείαι, καταργηθήσονται.

 είτε γλώσσαι παύσονται. 

είτε γνώσις καταργηθήσεται.

 εκ μέρους δε γινώσκομεν

 και εκ μέρους προφητεύομεν.

 όταν δε έλθη το τέλειον,

 τότε το εκ μέρους καταργηθήσεται.

 ότε ήμην νήπιος, ως νήπιος ελάλουν,

 ως νήπιος εφρόνουν, 

ως νήπιος ελογιζόμην.

 ότε δε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου

. βλέπομεν γαρ άρτι δι΄εσόπτρου εν αινίγματι,

 τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον.

 άρτι γινώσκω εκ μέρους, τότε δε επιγνώσομαι καθώς και επεγνώσθην. 

νυνί δε μένει πίστις, ελπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα.

 μείζων δε τούτων η αγάπη.

(Απ. Παύλου Α' Κορ.ιγ΄)