Ο άγιος Τριαντάφυλλος, ο νεομάρτυς (+ 8 Αυγούστου 1680).

Πηγή

Κείμενο: Σοφία Γουριώτη
Εικονίσεις: Ευγενία Γουριώτη

Στίχοι.

Τριαντάφυλλος ωράθη ρόδον νέον,

Ερυθροβαφέν τη ροή των αιμάτων.

Α) Ο μαρτυρικός βίος του αγίου Τριαντάφυλλου.

Ο άγιος Τριαντάφυλλος γεννήθηκε το 1662 (1663) στο χωριό Ζαγορά του Πηλίου. Οι γονείς του ήταν θεοσεβείς και από νωρίς έμαθαν στο γιο τους να πιστεύει στον Θεό και να ζει σύμφωνα με το θέλημά Του.



Από μικρός, ο Τριαντάφυλλος πήγαινε στην εκκλησία με χαρά και συνήθιζε να βοηθάει τον ιερέα ή τον ψάλτη του χωριού, με μεγάλη επιμέλεια.

Είχε ιδιαίτερη αγάπη στην Παναγία μας και στον άγιο Γεώργιο και πολλές φορές προσευχόταν σ’ αυτούς, για να του απαλύνουν τον πόνο, στις δύσκολες στιγμές της ζωής του. Σύντομα, οι γονείς του πέθαναν και ο νεαρός Τριαντάφυλλος έμεινε μόνος κι ορφανός.



Ο άγιος Τριαντάφυλλος ως παιδί, ανάμεσα στους ευσεβείς γονείς του.

Τότε, για να μπορέσει να επιβιώσει, έψαξε να βρει μία δουλειά κι ένας καπετάνιος τον πήρε για ναύτη στο πλοίο του. Αυτό το πλοίο έκανε ταξίδια σε όλο το βόρειο Αιγαίο, μεταφέροντας εμπορεύματα από τον ένα τόπο στον άλλον.

Αρκετές φορές, οι ναύτες, πολλοί από αυτούς και Τούρκοι, συμπεριφέρονταν καλά στον Άγιο, άλλοτε όμως του μιλούσαν σκληρά και τον κορόιδευαν, επειδή ήταν θεοσεβής. Όμως ο Τριαντάφυλλος δεν έχανε το θάρρος του, μα συνέχιζε να προσεύχεται με περισσότερη θέρμη και να ελπίζει μόνο στον Θεό.

Κάποτε, το εμπορικό πλοίο ταξίδεψε ως το λιμάνι της Κωνσταντινούπολης κι εκεί αγκυροβόλησε. Τότε, κάποιοι Τούρκοι από την παρέα του Αγίου, βρήκαν διάφορες αφορμές και μάλωσαν μαζί του.



Οι Τούρκοι συλλαμβάνουν τον άγιο Τριαντάφυλλο.

Για να τον εκδικηθούν λοιπόν, πήγαν αμέσως στον επίτροπο του Σουλτάνου, τον Μουσταφά πασά και τον συκοφάντησαν πως τάχα, ενώ αποφάσισε να γίνει μουσουλμάνος, κατόπιν άλλαξε γνώμη και δεν παραδεχόταν την υπόσχεση που έδωσε, προσβάλλοντας, έτσι, την πίστη του Μωάμεθ.

Εκείνον τον καιρό, όποιος επιθυμούσε να γίνει μουσουλμάνος και μετά άλλαζε απόφαση, θεωρούνταν προδότης και οι Αγαρηνοί τον φυλάκιζαν και τον βασάνιζαν, μέχρι να τον θανατώσουν ή να τον κάνουν μωαμεθανό.

Με αυτήν την ψεύτικη κατηγορία ο νεομάρτυς Τριαντάφυλλος, συνελήφθη και οδηγήθηκε στον πασά. Εκείνος τον πρόσταξε ν’ αρνηθεί τη χριστιανική πίστη, για να γλυτώσει τις τιμωρίες που έμελλε να πάθει.

Αλλά ο Άγιος ομολόγησε γενναία: Τον αληθινό Θεό και Σωτήρα μου Ιησού Χριστό, ποτέ δε θα δεχτώ να τον απαρνηθώ!

Τότε οι Αγαρηνοί έδειραν τον μάρτυρα και του έκαναν διάφορα άλλα βασανιστήρια, προκειμένου να τον τουρκέψουν. Βλέποντας, όμως, το θάρρος και τη σταθερή πίστη που είχε, κατάλαβαν πως δεν θα τον έπειθαν να γίνει μουσουλμάνος.



Ο Τούρκος δήμιος αποκεφαλίζει τον άγιο Τριαντάφυλλο.

Γι’ αυτό, τον οδήγησαν στον ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης, εκεί όπου χιλιάδες Χριστιανοί μαρτύρησαν κι έχυσαν το αίμα τους για τη δόξα του Θεού, και τον αποκεφάλισαν, σε ηλικία 18 ετών.

Ήταν τότε Αύγουστος του 1680. Τρεις αιώνες αργότερα, στη Ζαγορά, χτίστηκε ιερός ναός προς τιμήν του Αγίου νεομάρτυρα Τριαντάφυλλου και η μνήμη του εορτάζεται από την Εκκλησία μας, κάθε χρόνο στις 8 Αυγούστου.



Ο λαμπρός ναός του Αγίου Τριαντάφυλλου στο Λόφο του Γολγοθά, Δρυόβουνου.

Β) Ο ιερός ναός του αγίου Τριαντάφυλλου στο Δρυόβουνο Κοζάνης.

Στο μικρό χωριό Δρυόβουνο, που βρίσκεται στην επαρχία Βοΐου του νομού Κοζάνης, υπάρχουν και λειτουργούν δύο φημισμένες ιερές μονές. Η αρχαιότερη απ’ αυτές τις μονές είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος (εκτίσθη το έτος 1592) και η άλλη στο Γενέσιον της Θεοτόκου (χρονολογείται στον 19ο αιώνα).



Η ιερά μονή μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Δρυόβουνο Κοζάνης.

Στο ίδιο χωριό υπάρχει επίσης και ο λεγόμενος Λόφος του Γολγοθά, που έχει στην κορυφή του το ομώνυμο Προσκύνημα.

Το εν λόγω Προσκύνημα απαρτίζεται από έναν τρισυπόστατο ναό, που είναι αφιερωμένος:

α) στον άγιο Λογγίνο τον εκατόνταρχο,

β) στον νεομάρτυρα Τριαντάφυλλο και

γ) στην αγία Ελισάβετ τη Θαυματουργό,

και (απαρτίζεται) από ένα υπαίθριο πλάτωμα, όπου είναι κατασκευασμένοι τρεις μεγάλοι Σταυροί και όπου γίνεται κάθε χρόνο τη Μεγάλη Παρασκευή η τελετή της Αποκαθήλωσης του Κυρίου.

Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό; Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης

Το βουνό, που κάποτε ήταν σκοτεινό και γεμάτο καπνό, τώρα είναι τίμιο και άγιο, στο οποίο πάτησαν, Κύριε, τα πόδια σου. Διότι η φρικτή σου Μεταμόρφωση φανέρωσε στους καιρούς μας ένα μυστήριο που ήταν προαιώνια κρυμμένο...


α) Το νόημα της γιορτής της Μεταμόρφωσης

Στο όρος Θαβώρ, ο Χριστός «μεταμορφώθηκε» (άλλαξε μορφή), φανερώνοντας «τήν δόξαν» της θεότητάς του. Έδειξε, έτσι, ότι «βροτός τό ορώμενον, αλλά Θεός τό κρυπτόμενον» (ο κόσμος έβλεπε σ' αυτόν έναν άνθρωπο, που μέσα του όμως έκρυβε το Θεό). Η «δόξα» του Χριστού φανερώθηκε στη Μεταμόρφωση με το άκτιστο* φως. Ο Θεός κατά την ουσία του δεν έχει καμιά αναλογία και σχέση με την κτίση. Γι' αυτό κανένα κτίσμα δεν μπορεί να γνωρίσει την ουσία του, που είναι «απρόσιτη» και «αμέθεκτη». Ο Θεός, όμως, γεφυρώνει αυτή την απόσταση και μας δίνει τη δυνατότητα να τόν γνωρίσουμε, όσο, βέβαια, η περιορισμένη μας φύση μάς το επιτρέπει, μέσα από τις ενέργειες του, που είναι «μεθεκτές».

Αυτές τις ενέργειες τις ονομάζουμε άκτιστες, γιατί είναι ενέργειες του άκτιστου Θεού. Ονομάζονται ακόμη: φως, δόξα, βασιλεία, δύναμη, αγάπη. Το φως του Θεού δεν έχει καμιά σχέση με το φυσικό φως, διότι είναι υπερφυσικό και αιώνιο, είναι άκτιστο.

Αυτό το άκτιστο φως που είχε ο Χριστός ως Θεός, άφησε να φανεί, λίγο πριν το Πάθος του, στο όρος Θαβώρ, για να φανερωθεί η θεότητά του και η αληθινή ταυτότητά του, και να ενισχυθούν οι μαθητές του, όπως λέει και το κοντάκιο της γιορτής της Μεταμόρφωσης.

 1. Μεταμορφώθηκες πάνω στο όρος και οι μαθητές είδαν το άκτιστο φως σου, όσο τους ήταν δυνατόν. (Αυτό έγινε) ώστε, όταν σε δουν σταυρωμένο, να καταλάβουν ότι θέλησες εσύ ο ίδιος να πάθεις, και να κηρύξουν στον κόσμο, ότι εσύ είσαι αληθινά αυτός που προέρχεται από τον Πατέρα, όπως το φως από την πηγή του.

2. Εσύ που μεταμορφώθηκες στο όρος Θαβώρ, μέσα στο άκτιστο φως, Χριστέ ο Θεός, και φανέρωσες στους μαθητές σου το φως της θεότητάς σου, φώτισε και μας με το φως της γνώσης σου, και οδήγησέ μας στο δρόμο των εντολών σου, ως μόνος αγαθός και φιλάνθρωπος.


Φανερώθηκε, έτσι, το Το φως του Χριστού είναι «δόξα» και των άλλων Προσώπων της Αγίας Τριάδος. Η θέα του ακτίστου φωτός από τον άνθρωπο λέγεται «θεοπτία» και ταυτίζεται με τη «θέωση», την ένωση με το Θεό. Αυτή είναι και η μόνη δυνατότητα της γνώσης του Θεού στην παράδοση των αγίων της Εκκλησίας μας.

β) Η γνώση του Θεού στην Π. Διαθήκη

Ο Θεός φανερωνόταν στην Π.Δ. «διά συμβόλων» (φωτιά, άνεμος, δρόσος), που ήταν όμως άκτιστα και όχι φυσικά φαινόμενα. Μέσα από αυτά τα σημεία του Θεού ο άνθρωπος γνώριζε την ύπαρξη και την παρουσία του. Οι άγιοι της Π.Δ. δεν έφθασαν στην πλήρη θεογνωσία, στη θέωση, διότι τότε υπήρχε ο θάνατος και ο Αδης. Αυτά καταργήθηκαν, όπως μαθαίνουμε από την Καινή Διαθήκη, με τη Σάρκωση, Σταύρωση και Ανάσταση του Χριστού, ο οποίος προσφέρει την τέλεια θεογνωσία.

γ) Ο Χριστός, η «ένσαρκη» φανέρωση του Θεού στον κόσμο

Με τη Σάρκωση του Χριστού, εισέρχεται ο Θεός στην ιστορία. Στο πρόσωπο του Θεανθρώπου Χριστού μπορούμε να τον γνωρίσουμε. (Ιωάν. 14, 9). Η Εκκλησία, ως σώμα Χριστού, είναι ο χώρος όπου ο άνθρωπος αποκτά τη δυνατότητα να ενωθεί με το Χριστό και να φθάσει στη γνώση του με τρόπο βιωματικό. Η ανθρώπινη φύση του Χριστού είναι ενωμένη «ασύγχυτα και αχώριστα» με τη θεότητά του. Όποιος, λοιπόν, ενωθεί μαζί της, ενώνεται και με τη θεία και άκτιστη ενέργεια, που εκπέμπει ο Χριστός ως Θεάνθρωπος, γεγονός που πραγματοποιείται με τη Θεία Ευχαριστία. Στο Χριστό, συνεπώς, αποκτούμε πλήρη και αληθινή γνώση του Θεού. Γι' αυτό η Γραφή (Πράξ. 4. 12) λέει, ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας.

Ο Χριστός όμως φανέρωσε και τον προορισμό μας, διότι στη Μεταμόρφωση  μας «ἔδειξε τό ἀρχέτυπον κάλλος» , που είναι ο ίδιος, και το ύψος στο οποίο καλούμεθα να φθάσουμε. Με την πνευματική ζωή (άσκηση, συμμετοχή στα μυστήρια), μπορούμε και εμείς να φθάσουμε στο φωτισμό του Αγίου Πνεύματος και τη θέωση, όπως οι άγιοί μας, που ζουν ενωμένοι με το Χριστό.

(Δοξαστικό της Λιτής*) 1. Αυτός, που παλαιά μίλησε με το Μωυσή πάνω στο όρος Σινά μέσα από σύμβολα, λέγοντας «Εγώ είμαι, ο αιωνίως υπάρχων», σήμερα στο όρος Θαβώρ, με τη μεταμόρφωσή του στους μαθητές του, έδειξε την αρχική ομορφιά του ανθρώπου, που είναι εικόνα του Χριστού, με το να αναλάβει στο πρόσωπο του την ανθρώπινη ουσία... 

2. ...Οι μαθητές σου, Λόγε, έπεσαν στη γη, μη μπορώντας να βλέπουν την αθέατη όψη (της θεότητάς σου). Οι άγγελοι υπηρετούσαν με φόβο και τρόμο, οι ουρανοί έφριξαν, η γη τρόμαξε, βλέποντας πάνω στη γη τον Κύριο του ακτίστου φωτός.

3. Ελάτε να ανεβούμε στο όρος του Κυρίου μας και στον οίκο του Θεού μας, και να δούμε το άκτιστο φως της Μεταμόρφωσής του, φως που έχει ως μονογενής Υιός από τον Πατέρα Του... μέσα στο φως ας πάρουμε φως... και υψωμένοι πνευματικά, ας υμνήσουμε την ομοούσια Τριάδα στους αιώνες.

Ορθόδοξη Πίστη και Λατρεία ( Παλιό βιβλίο Θρησκευτικών Α Λυκείου)