Διακαινήσιμη Εβδομάδα

Στην παλαιά εποχή στην Εκκλησία, υπήρχε η τάξη των Κατηχουμένων, όσων δηλαδή προέρχονταν από τους ειδωλολάτρες ή τους Ιουδαίους και διδάσκονταν τις αλήθειες της χριστιανικής πίστεως για να γίνουν μέλη της με το μυστήριο του Βαπτίσματος. Το Βάπτισμα δεν ήταν τότε ατομικό ή οικογενειακό γεγονός, όπως σήμερα, αλλά γεγονός που αφορούσε το πλήρωμα της Εκκλησίας. ......

Γι’ αυτό οι Κατηχούμενοι βαπτίζονταν ομαδικά κατά τη νύχτα του Μ. Σαββάτου προς την Κυριακή του Πάσχα. Με το βάπτισμα στο νερό, ο «παλαιός άνθρωπος», ο άνθρωπος της αμαρτίας, με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος πεθαίνει και γεννιέται ο νέος, ο ανακαινισμένος, ο καινούριος που ζει την αναγέννηση, την ανανέωση.
Η εβδομάδα που ακολουθούσε το Πάσχα ονομάζεται «Διακαινήσιμος» γι’ αυτό το γεγονός της ανακαινίσεως. Επειδή οι βαπτισμένοι ολόκληρη την εβδομάδα φορούσαν λευκά φορέματα, ονομάζεται και «λευκή εβδομάδα».

Οι εφτά ημέρες της «Διακαινησίμου εβδομάδας» θεωρούνται ως «μία» ημέρα», όπως η Κυριακή του Πάσχα. Οι πιστοί σύμφωνα με τον 66ο Κανόνα της Έκτης Οικουμενικής Συνόδου, πρέπει να τη γιορτάζουν με πνευματική ευφροσύνη, δηλαδή ψάλλοντας ψαλμούς και ύμνους, όχι με χορούς και διασκεδάσεις, συμμετέχοντας όλη την εβδομάδα στη λατρεία της Εκκλησίας, κοινωνώντας καθημερινά, ακόμα και αν την προηγουμένη ημέρα έφαγαν αρτύσιμα φαγητά, συνανιστάμενοι με τον Αναστημένο Κύριο.

Κατά τη διακαινήσιμη εβδομάδα τρώμε κρέας και την Τετάρτη και την Παρασκευή. Ο πένθιμος χαρακτήρας της νηστείας δεν έχει θέση στο γεγονός της Αναστάσεως του Χριστού. «Κατά δε την εβδομάδα της «Διακαινησίμου» ακινδύνως κρεωφαγήσομεν (να τρώμε κρέας) κατά την αυτής Τετράδα και Παρασκευήν• ως μία γαρ λογίζεται Κυριώνυμος το επταήμερον τούτο διάστημα».
Κατά τη «Διακαινήσιμη εβδομάδα» ψάλλεται καθημερινά η ακολουθία του Πάσχα χωρίς το «Δεύτε λάβετε φως», που είναι μεταγενέστερη συνήθεια και που δεν αναφέρεται στα έντυπα Πεντηκοστάρια. Η ακολουθία αυτή έγινε κατά μίμηση της ακολουθίας του «Αγίου Φωτός» του ναού του Παναγίου Τάφου των Ιεροσολύμων.

Και γιατί γιορτάζουμε κάθε χρόνο τη «Διακαινήσιμο εβδομάδα»; Πολλοί απαντούν. Για λόγους ιστορικούς. Η Εκκλησία δε ζει όμως με το παρελθόν. Ο λόγος του εορτασμού είναι καθαρά πνευματικός. Ποιός; Επειδή λόγω των αμαρτιών μας μολύνουμε τον λευκό χιτώνα του βαπτίσματος, χρειαζόμαστε με τη μετάνοια εξαγιασμό. Χρειάζεται πάλι να γίνουμε ναός του Αγίου Πνεύματος. Όπως λέει ο απόστολος Παύλος, «εν καινότητι ζωής περιπατήσωμεν» (Ρωμ. 6,4). Χρειαζόμαστε λοιπόν εγκαίνια, αναγέννηση, ανανέωση. «Εγκαινίζεσθε, αδελφοί», λέει ένα τροπάριο, «και αφού αφήσετε τον παλαιό άνθρωπο να ζείτε την καινούρια ζωή». Ή όπως ψάλλει ένας άλλος ύμνος: «Επίστρεψε στον εαυτό σου άνθρωπε! Γίνε καινούριος αντί παλιός και γιόρταζε τα εγκαίνια (την ανανέωση) της ψυχής σου. Όσο είναι καιρός η ζωή σου ας αναγεννηθεί».

Η «Διακαινήσιμος εβδομάδα» γίνεται για τους πιστούς αφορμή πνευματικής καρποφορίας και καλής αλλοιώσεως.

Πηγή:http://www.24grammata.com/

Μεγάλη Τρίτη - Ο Χριστός εκρύφθει

  Στο σημερινό Ευαγγέλιο, οι Φαρισαίοι ψάχνουν απεγνωσμένα τρόπους να συλλάβουν τον Ιησού, ο οποίος αποτελεί μεγάλη απειλή στην εξουσία τους, εξαιτίας της μεγάλης Του αποδοχής από τον κόσμο.. Έτσι η Μ. Τρίτη είναι αφιερωμένη στη μνεία του ιερού ευαγγελίου που αναφέρεται στη δρυμίτατη καταγγελία του Ιησού κατά των θρησκευτικών αρχηγών του Ισραήλ, των Γραμματέων και των Φαρισαίων ( ...Ουαι υμιν, γραμματεις και Φαρισαιοι υποκριται...οδηγοι τυφλοι, οι διυλιζοντες τον κωνωπα την δε καμηλον καταπινοντες......Ουαι υμιν, γραμματεις και Φαρισαιοι υποκριται, οτι παρομοιαζετε ταφοις κεκονιαμενοις, οιτινες εξωθεν μεν φαινονται ωραιοι εσωθεν δε γεμουσιν οστεων νεκρων και πασης ακαθαρσιας.....)

Τη Μ. Τρίτη όμως  θυμόμαστε και  δύο παραβολές: των δέκα παρθένων και των ταλάντων (Ματθ. 25, 1-30). Η πρώτη ζητά να είμαστε ως πιστοί συνεχώς έτοιμοι έχοντας αναμμένες τις λαμπάδες της πίστης και της φιλανθρωπίας. Η δεύτερη μας θέλει εργατικούς, για να αυξήσουμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.

 Η παραβολή των δέκα παρθένων

Tότε η βασιλεία των ουρανών θα μοιάσει με δέκα παρθένες, οι οποίες, αφού πήραν τα λυχνάρια τους, βγήκαν να προϋπαντήσουν το γαμπρό. Oμως πέντε απ’ αυτές ήταν μυαλωμένες και οι πέντε άμυαλες.  Oι άμυαλες λοιπόν, ενώ πήραν τα λυχνάρια τους, δεν πήραν μαζί τους λάδι. Oι μυαλωμένες, όμως, πήραν λάδι στα δοχεία τους μαζί με τα λυχνάρια τους.  Kι επειδή ο γαμπρός αργούσε να έρθει, νύσταξαν όλες και κοιμόνταν. Kι εκεί στα μεσάνυχτα, ακούστηκε μια δυνατή φωνή: 6 Nάτος ο γαμπρός! Έρχεται! Bγείτε να τον προϋπαντήσετε! Tότε σηκώθηκαν όλες εκείνες οι παρθένες και ετοίμασαν τα λυχνάρια τους.  Kαι οι άμυαλες είπαν στις μυαλωμένες: Δώστε μας από το λάδι σας, γιατί τα λυχνάρια μας σβήνουν.  Aλλ’ οι μυαλωμένες απάντησαν: Ίσως δε φτάσει και για μας και για σας. Γι’ αυτό πηγαίνετε καλύτερα σ’ αυτούς που πουλάνε και αγοράστε για σας. Mα καθώς εκείνες πήγαιναν να αγοράσουν, ήρθε ο γαμπρός και οι έτοιμες μπήκαν μαζί του στους γάμους και η πόρτα έκλεισε. Έρχονται ύστερα και οι υπόλοιπες παρθένες λέγοντας: Kύριε, κύριε άνοιξέ μας.  Aλλ’ εκείνος αποκρίθηκε: Πραγματικά, σας λέω, δε σας γνωρίζω.  Nα είστε, λοιπόν έτοιμοι κάθε στιγμή, γιατί δεν ξέρετε την ημέρα ούτε την ώρα που έρχεται ο Υιός του Aνθρώπου.

Η παραβολή των ταλάντων

 Σαν έναν άνθρωπο, για παράδειγμα, που, επειδή έφευγε στα ξένα, κάλεσε τους δούλους του και τους παρέδωσε τα υπάρχοντά του.  Kαι στον έναν απ’ αυτούς έδωσε πέντε τάλαντα, στον άλλο δύο και στον άλλο ένα, στον καθένα ανάλογα με την ικανότητά του, κι αμέσως κατόπιν έφυγε. 

 Πήγε τότε εκείνος που πήρε τα πέντε τάλαντα κι εργάστηκε μ’ αυτά και κέρδισε άλλα πέντε τάλαντα. Tο ίδιο κι εκείνος που πήρε τα δύο, κέρδισε κι αυτός άλλα δύο.  Aλλ’ εκείνος που πήρε το ένα τάλαντο, πήγε, έσκαψε στη γη και έκρυψε το χρήμα του κυρίου του. 

 Ύστερα λοιπόν από πολύν καιρό, έρχεται ο κύριος των δούλων εκείνων και ζητά απόδοση λογαριασμού απ’ αυτούς.  Ήρθε τότε εκείνος που πήρε τα πέντε τάλαντα και του προσκόμισε άλλα πέντε τάλαντα, λέγοντας: Kύριε, πέντε τάλαντα μου παρέδωσες, ορίστε κέρδισα μ’ αυτά άλλα πέντε τάλαντα.  Tου απάντησε ο κύριός του: Eύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, στα λίγα στάθηκες πιστός, πάνω σε πολλά θα σε ορίσω υπεύθυνο. Mπες στη χαρά του κυρίου σου.  Ήρθε έπειτα κι εκείνος που πήρε τα δύο τάλαντα και είπε: Kύριε, δύο τάλαντα μου παρέδωσες, ορίστε κέρδισα μ’ αυτά άλλα δύο τάλαντα. Tου απάντησε ο κύριός του: Eύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, στα λίγα στάθηκες πιστός, πάνω σε πολλά θα σε ορίσω υπεύθυνο. Mπες στη χαρά του κυρίου σου.  Ήρθε κατόπιν κι εκείνος που είχε πάρει το ένα τάλαντο και είπε: Kύριε, διαπίστωσα ότι είσαι σκληρός άνθρωπος. Θερίζεις εκεί όπου δεν έσπειρες και συνάζεις από εκεί όπου δε σκόρπισες.Eπειδή, λοιπόν, φοβήθηκα, πήγα κι έκρυψα το τάλαντό σου στη γη. Oρίστε, έχεις το δικό σου. Aποκρίθηκε τότε ο κύριός του και του είπε: Πονηρέ δούλε και φυγόπονε! Tο ήξερες ότι θερίζω εκεί όπου δεν έσπειρα και συνάζω από εκεί όπου δε σκόρπισα.  Όφειλες, επομένως, να βάλεις το χρήμα μου σε τράπεζα, κι εγώ σαν ερχόμουν θα έπαιρνα μαζί με το κεφάλαιό μου και τόκο.  Πάρτε, λοιπόν, το τάλαντο απ’ αυτόν και δώστε το σ’ εκείνον που έχει τα δέκα  τάλαντα. Γιατί στον καθένα που έχει, θα δοθεί και θα έχει περίσσευμα, ενώ από εκείνον που δεν έχει, θα αφαιρεθεί κι εκείνο που έχει. Kαι τον ανάξιο δούλο ρίξτε τον έξω, στο πιο απόμακρο και βαθύ σκοτάδι, εκεί που είναι τα κλάματα και το τρίξιμο των δοντιών

Μεγάλη Δευτέρα - Μεγάλη μαχαίρα

Συνηθίζεται  τις ημέρες των Αγίων Παθών να σηματοδοτούνται  μία προς μία με μια συγκεκριμένη φράση που αποτελεί στη κυριολεξία τη γενική εικόνα του Ιησού όπως παρουσιάζεται στα ιερά ευαγγέλια. Έτσι σήμερα (Μεγάλη Δευτέρα) λέγεται η φράση: Μεγάλη Δευτέρα - μεγάλη μαχαίρα

 H  Μεγάλη Δευτέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του  "Παγκάλου" Ιωσήφ,(όμορφος στο σώμα και την ψυχή) του γιου του Ιακώβ, και στην άκαρπη συκιά, που την καταράστηκε ο Χριστός και ξεράθηκε μ' ένα του λόγο.

         Ο Ιωσήφ ήταν ο μικρότερος υιός του Ιακώβ, τον οποίο ζήλευαν τα αδέρφια του εξαιτίας  της ενάρετης ζωής του αλλά και της αδύναμιας που του είχε ο Ιακώβ
.Έτσι , κάποια στιγμή αποφάσιασν να τον σκοτώσουν. Όμως μετάνοιωσαν και τον πούλησαν σε κάτι εμπόρους. Και ο Ιωσήφ κατέληξε σκλάβος του φαραώ της Αιγύπτου Πετεφρή. στον αρχιμάγειρα του . Στην Αϊγυπτο ο  Ιωσήφ αφού δεν ενέδωσε στις ερωτικές επιθυμίες της συζύγου του Πετεφρή, συκοφαντήθηκε από την ίδια και ο Φαραώ τον φυλάκισε.
Κάποτε όμως ο Φαραώ είδε ένα παράξενο όνειρο και ζήτησε έναν ερμηνευτή. Ο Ιωσήφ ερμήνευσε ότι θα έλθουν στη χώρα επτά χρόνια ευφορίας και επτά ακαρπίας και λιμού. Ο Φαραώ ευχαριστημένος και ενθουσιασμένος από τη σοφία του, έδωσε στον Ιωσήφ αξιώματα. Ο Ιωσήφ διαχειρίσθηκε άριστα την εξουσία και φρόντισε στα δύσκολα χρόνια του λιμού τον λαό.
Στα πρόθυρα του λιμού τα αδέρφια του που του είχαν συμπεριφερθεί με τέτοια κακία φανερώθηκαν μπροστά του ζητώντας βοήθεια. Εκείνος όχι μόνο δεν τους κρατούσε κακία, αλλά αντιθέτως τους συγχώρεσε και τα προσκάλεσε μόνιμα στην Αίγυπτο  μαζί με τους γονείς του.

Η ιστορία του Ιωσήφ on Prezi

Ο Ιωσήφ προεικονίζει με την περιπέτειά του (που πουλήθηκε σκλάβος στην Αίγυπτο) τον ίδιο τον Χριστό και το πάθος Του.

Η άκαρπη συκιά

(Μκ. 11:12-14, 20-24)

 Και την επόμενη ημέρα, αφού εξήλθαν αυτοί από τη Βηθανία, πείνασε. Και όταν είδε μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα, ήρθε κοντά της μήπως κάτι βρει σ’ αυτήν, αλλά όταν ήρθε σ’ αυτήν, τίποτα δε βρήκε παρά μόνο φύλλα. Γιατί δεν ήταν ο καιρός των σύκων. Και απευθύνθηκε σ’ αυτήν και της είπε: “Ποτέ πια στον αιώνα από εσένα κανείς να μη φάει καρπό”. Και άκουγαν οι μαθητές του.

Η  συκιά συμβολίζει τη συναγωγή των Εβραίων, που ήταν άκαρπη από καλά έργα. 

Κυριακή των Βαΐων... η αρχή του τέλους!

 Λίγο καιρό μετά την Ανάσταση του Λαζάρου, ο Ιησούς μπαίνει επίσημα αλλά και συμβολικά στα Ιεροσόλυμα!
Ξέρει βέβαια πως όλη σχεδόν η θρησκευτική ηγεσία είναι εντανίον του. Όχι θεωρητικά μόνο αλλά και πρακτικά....με φονικές διαθέσεις....
Κι όμως....είναι αποφασισμένος για όλα!!!
Η είσοδός του καβάλα σε ένα μικρό γαϊδουράκι είναι συμβολική. Αποτελεί εκπλήρωση της προφητείας του Ζαχαρία για τον αληθινό Μεσσία :

"Χαίρε πόλη της Σιών!
Αλλαλάξτε από χαρά , κάτοικοι της Ιερουσαλήμ!!!
Νάτος ,ο βασιλιάς σας, έρχεται.
Είναι δίκαιος και σώζει.
Είναι πράος και κάθεται πάνω σε γαϊδούρι,
σ΄ένα πουλάρι, γέννημα υποζυγίου.....
Θα συντρίψει τα τόξα τα πολεμικά
και θα εγκαταστήσει την ειρήνη
ανάμεσα στα έθνη...."

Και όντως, οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων τον υποδέχονται με αλαλαγμούς!!!Ζητωκραυγάζουν:
"Σώσε μας Κύριε!!!"
"Δόξα σε σένα , Κύριε!!!"
"Ζήτω!!""
"Ωσαννά!!!" λοιπόν ακούγεται από το συγκεντρωμένο πλήθος που στο πρόσωπο του Ιησού αναγνωρίζουν τον Μεσσία που ήρθε να τους σώσει....
Τον υποδέχονται "μετα Βαϊων και κλάδων"!!!  Κρατούν στα χέρια τους κλαδιά φοινικιάς, σύμβολα της νίκης και του θριάμβου!!!!Στρώνουν τα ρούχα τους στο χώμα για να περάσει!!!
Κι όμως...ο Ιησούς κλαίει με λυγμούς για την Ιερουσαλήμ...
Γιατί;
Γιατί γνωρίζει πως άμεσα θα εκπληρωθεί κι άλλη μια προφητεία: "Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς όσους στέλνει ο Θεός σε σένα, πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα παιδιά σου, όπως η κλώσσα συνάζει τα κλωσσόπουλα κάτω από τις φτερούγες της, κι εσείς δεν το θελήσατε..."
Γιατί ξέρει πως σε λίγες μόνο ημέρες το "Ωσαννα" θα γίνει "Σταύρωσον αυτόν"...με το ίδιο και ίσως....περισσότερο πάθος....

Ο λατρευτικός πλούτος της Εκκλησίας

Λογισμικό για την υποστήριξη της διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών. Στόχοι του λογισμικού είναι να ενημερωθούν οι μαθητές για τα βασικότερα μέρη της Θείας Λειτουργίας, να γνωρίσουν τις σημαντικότερες γιορτές και τη σημασία τους, να κατανοήσουν την ουσία των χριστιανικών μυστηρίων και να εξοικειωθούν με τους συμβολισμούς των ορθόδοξων ναών (αρχιτεκτονική, ζωγραφική). Το λογισμικό διαπραγματεύεται δύο θεματικές ενότητες: α) Λατρεία και β) Χώρος λατρείας. Εκτός από το πλούσιο πληροφοριακό υλικό (κείμενα, εικόνες, βίντεο), περιλαμβάνονται, επίσης, ασκήσεις και θέματα προς συζήτηση, καθώς και βιβλιοθήκη πολυμέσων.

Οσία Μαρία η Αιγυπτία

Γιορτάζουμε σήμερα 1 Απριλίου, ημέρα μνήμης της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, ας πούμε λίγα λόγια:

Τον βίο της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας συνέγραψε ο Άγιος Σωφρόνιος Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ο οποίος συνέγραψε διάφορα ασκητικά και υμνογραφικά κείμενα που διαποτίζονται από το πνεύμα της Ορθοδόξου θεολογίας και της ασκητικής παραδόσεως.

Η Οσία Μαρία γεννήθηκε στην Αίγυπτο και έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Ιουστινιανού (527 - 565 μ.Χ.). Από τα δώδεκα χρόνια της πέρασε στην Αίγυπτο μια ζωή ασωτίας, αφού από την μικρή αυτή ηλικία διέφθειρε την παρθενία της και είχε ασυγκράτητο και αχόρταγο το πάθος της σαρκικής μείξεως. Ζώντας αυτήν την ζωή δεν εισέπραττε χρήματα, αλλά απλώς ικανοποιούσε το πάθος της. Η ίδια ξαγορεύθηκε στον Αββά Ζωσιμά ότι διετέλεσε: «δημόσιον προκείμενη τῆς ἀσωτίας ὑπέκκαυμα, οὐ δόσεως τινός... μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἕνεκεν», κάνοντας δηλαδή το έργο της δωρεάν, «ἐκτελοῦσα τὸ ἐν ἐμοὶ καταθύμιον». Και όπως του απεκάλυψε, είχε ακόρεστη επιθυμία και ακατάσχετο έρωτα να κυλιέται στο βόρβορο που ήταν η ζωή της και σκεπτόταν έτσι ντροπιάζοντας την ανθρώπινη φύση.

Λόγω της άσωτης ζωής και της σαρκικής επιθυμίας που είχε, κάποια φορά ακολούθησε τους προσκυνητές που πήγαιναν στα Ιεροσόλυμα για να προσκυνήσουν τον Τίμιο Σταυρό. Και αυτό το έκανε, όχι για να προσκυνήσει τον Τίμιο Σταυρό, αλλά για να έχει πολλούς εραστές που θα ήταν έτοιμοι να ικανοποιήσουν το πάθος της. Περιγράφει δε και η ίδια ρεαλιστικά και τον τρόπο που επιβιβάστηκε στο πλοιάριο. Και, όπως η ίδια αποκάλυψε, κατά την διάρκεια του ταξιδιού της δεν υπήρχε είδος ασέλγειας από όσα λέγονται και δεν λέγονται, του οποίου δεν έγινε διδάσκαλος σε εκείνους τους ταλαίπωρους ταξιδιώτες. Και η ίδια εξέφρασε την απορία της για το πώς η θάλασσα υπέφερε τις ασωτίες της και γιατί η γη δεν άνοιξε το στόμα της και δεν την κατέβασε στον άδη, επειδή είχε παγιδεύσει τόσες ψυχές. Κατά την διάρκεια του ταξιδιού αυτού δεν αρκέστηκε στο ότι διέφθειρε τους νέους, αλλά διέφθειρε και πολλούς άλλους από τους κατοίκους της πόλεως και τους ξένους επισκέπτες. Και στα Ιεροσόλυμα που πήγε κατά την εορτή του Τιμίου Σταυρού, περιφερόταν στους δρόμους «ψυχᾶς νέων ἀγρεύουσα».

Αισθάνθηκε όμως, βαθιά μετάνοια από ένα θαυματουργικό γεγονός. Ενώ εισερχόταν στο ναό για να προσκυνήσει το Ξύλο του Τιμίου Σταυρού, κάποια δύναμη την εμπόδισε να προχωρήσει. Στην συνέχεια στάθηκε μπροστά σε μία εικόνα της Παναγίας, έδειξε μεγάλη μετάνοια και ζήτησε την καθοδήγηση και βοήθεια της Παναγίας. Με την βοήθεια της Θεοτόκου εισήλθε ανεμπόδιστα αυτή την φορά στον ιερό ναό και προσκύνησε τον Τίμιο Σταυρό. Στην συνέχεια, αφού ευχαρίστησε την Παναγία, άκουσε φωνή που την προέτρεπε να πορευθεί στην έρημο, πέραν του Ιορδάνου. Αμέσως ζήτησε την συνδρομή και την προστασία της Θεοτόκου και ήρε τον δρόμο της προς την έρημο, αφού προηγουμένως πέρασε από την ιερά μονή του Βαπτιστού στον Ιορδάνη ποταμό και κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων. Στην έρημο έζησε σαράντα επτά χρόνια, χωρίς ποτέ να συναντήσει άνθρωπο.

Κατά τα πρώτα δεκαεπτά χρόνια στην έρημο, πάλεψε πολύ σκληρά για να νικήσει τους λογισμούς και τις επιθυμίες της, ουσιαστικά για να νικήσει τον διάβολο που την πολεμούσε με τις αναμνήσεις της προηγούμενης ζωής.

Η Οσία ζούσε δεκαεπτά χρόνια στην έρημο «θηρσὶν ἀνημέροις ταὶς ἀλόγοις ἐπιθυμίαις πυκτεύουσα». Είχε πολλές επιθυμίες φαγητών, ποτών και «πορνικῶν ᾀσμάτων» και πολλούς λογισμούς που την ωθούσαν προς την πορνεία. Όμως, όταν ερχόταν κάποιος λογισμός μέσα της, έπεφτε στην γη, την έβρεχε με δάκρυα και δεν σηκωνόταν από τη γη «ἕως ὅτου τὸ φῶς ἐκεῖνο τὸ γλυκὺ περιέλαμψεν καὶ τοὺς λογισμοὺς τοὺς ἐνοχλοῦντας μοὶ ἐδίωξεν». Συνεχώς προσευχόταν στην Παναγία, την οποία είχε εγγυήτρια της ζωής της μετανοίας που έκανε. Το ιμάτιό της σχίσθηκε και καταστράφηκε και έκτοτε παρέμεινε γυμνή. Καιγόταν από τον καύσωνα και έτρεμε από τον παγετό και «ὡς πολλάκις μὲ χαμαὶ πεσοῦσαν ἄπνουν μείναι σχεδὸν καὶ ἀκίνητον».

Ύστερα από σκληρό αγώνα, με τη Χάρη του Θεού και την συνεχή προστασία της Παναγίας, ελευθερώθηκε από τους λογισμούς και τις επιθυμίες, οπότε μεταμορφώθηκε το λογιστικό και παθητικό μέρος της ψυχής της, καθώς επίσης εθεώθηκε και το σώμα της.

Λόγω της μεγάλης πνευματικής της καταστάσεως στην οποία έφθασε η Οσία Μαρία, έλαβε από τον Θεό το διορατικό χάρισμα.

Ήταν γυμνή αλλά το σώμα της υπερέβη τις ανάγκες της φύσεως. Λέγει η ίδια: «Γυνὴ γὰρ εἰμί, καὶ γυμνή, καθάπερ ὁρᾷς, καὶ τὴν αἰσχύνην τοῦ σώματός μου ἀπερικάλυπτον ἔχουσα». Το σώμα τρεφόταν με τη Χάρη του Θεού: «Τρέφομαι γὰρ καὶ σκέπτομαι τῷ ρήματι τοῦ Θεοῦ διακρατοῦντος τὰ σύμπαντα». Στη περίπτωσή της, όπως και σε άλλες περιπτώσεις Αγίων, παρατηρούμε ότι αναστέλλονται οι ενέργειες του σώματος. Αυτή η αναστολή των σωματικών ενεργειών οφειλόταν στο ότι η ψυχή της δεχόταν την ενέργεια του Τριαδικού Θεού και αυτή η θεία ενέργεια διαπορθμευόταν και στο σώμα της: «Ἀρκεὶν εἰποῦσα τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, ὥστε συντηρεὶν τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς ἀμίαντον».

Εκείνη την περίοδο ασκήτευε σε ένα μοναστήρι ο Ιερομόναχος Αββάς Ζωσιμάς, που ήταν κεκοσμημένος με αγιότητα βίου. Έβλεπε θεία οράματα, καθώς του είχε δοθεί το χάρισμα των θείων ελλάμψεων, λόγω του ότι ζούσε μέχρι τα πενήντα τρία του χρόνια με μεγάλη άσκηση και ήταν φημισμένος στην περιοχή του. Τότε, όμως, εισήλθε μέσα του ένας λογισμός κάποιας πνευματικής υπεροψίας, για το αν δηλαδή υπήρχε άλλος μοναχός που θα μπορούσε να τον ωφελήσει ή να του διδάξει κάποιο καινούργιο είδος ασκήσεως. Ο Θεός, για να τον διδάξει και να τον διορθώσει, του αποκάλυψε ότι κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να φθάσει στην τελειότητα. Και στην συνέχεια του υπέδειξε να πορευθεί σε ένα μοναστήρι που βρισκόταν κοντά στον Ιορδάνη ποταμό.

Ο Αββάς Ζωσιμάς υπάκουσε στην φωνή του Θεού και πήγε στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού, που του υποδείχθηκε. Εκεί συνάντησε τον ηγούμενο και τους μοναχούς, και διέκρινε ότι ακτινοβολούσαν τη Χάρη και την αγάπη του Θεού, ζώντας έντονη μοναχική ζωή με ακτημοσύνη, με μεγάλη άσκηση και αδιάλειπτη προσευχή.

Στο μοναστήρι αυτό υπήρχε ένας κανόνας. Σύμφωνα με αυτόν, την Κυριακή της Τυρινής προ της ενάρξεως της Μεγάλης Σαρακοστής, αφού οι μοναχοί κοινωνούσαν των Αχράντων Μυστηρίων, προσεύχονταν και ασπάζονταν μεταξύ τους, και έπειτα ελάμβαναν ο καθένας τους μερικές τροφές και έφευγαν στην έρημο πέραν του Ιορδάνου, για να αγωνισθούν κατά την περίοδο της Τεσσαρακοστής τον αγώνα της ασκήσεως. Επέστρεφαν δε στο μοναστήρι την Κυριακή των Βαΐων, για να εορτάσουν τα Πάθη, τον Σταυρό και την Ανάσταση του Χριστού. Είχαν ως κανόνα να μην συναντά κανείς τον άλλο αδελφό στην έρημο και να μην τον ερωτά, όταν επέστρεφαν, για το είδος της ασκήσεως που έκανε την περίοδο αυτή.

Αυτόν τον κανόνα εφάρμοσε και ο Αββάς Ζωσιμάς. Αφού έλαβε ελάχιστες τροφές, βγήκε από το μοναστήρι και πορεύθηκε στην έρημο, έχοντας την επιθυμία να εισέλθει όσο μπορούσε πιο βαθειά σε αυτή, με την ελπίδα μήπως συναντήσει κάποιον ασκητή που θα τον βοηθούσε να φθάσει σε αυτό που ποθούσε. Πορευόταν προσευχόμενος και τρώγοντας ελάχιστα. Κοιμόταν δε όπου ευρισκόταν.

Είχε περπατήσει μία πορεία είκοσι ημερών όταν, κάποια στιγμή που κάθισε να ξεκουραστεί και έψελνε, είδε στο βάθος μια σκιά που έμοιαζε με ανθρώπινο σώμα. Στην αρχή θεώρησε ότι ήταν δαιμονικό φάντασμα, αλλά έπειτα διαπίστωσε ότι ήταν άνθρωπος. Αυτό το ον που έβλεπε ήταν γυμνό, είχε μαύρο σώμα - το σώμα αυτό προερχόταν από τις ηλιακές ακτίνες - και είχε στο κεφάλι του λίγες άσπρες τρίχες, που δεν έφθαναν πιο κάτω από τον λαιμό. Ο Αββάς Ζωσιμάς έβλεπε την Οσία Μαρία, την ώρα που προσευχόταν. Η Οσία Μαρία η Αιγυπτία ασκούσε την αδιάλειπτη προσευχή και μάλιστα ο Αββάς Ζωσιμάς την είδε όταν εκείνη ύψωσε τα μάτια της στον ουρανό και άπλωσε τα χέρια της και «ἤρξατο εὔχεσθαι ὑποψιθυρίσουσα, φωνὴ δὲ αὐτῆς οὐκ ἠκούετο ἔναρθρος». Και σε κάποια στιγμή, ενώ εκείνος καθόταν σύντρομος, «ὁρᾷ αὐτὴν ὑψωθείσαν ὡς ἕνα πῆχυν ἀπὸ τῆς γῆς καὶ τῷ ἀέρι κρεμαμένην καὶ οὕτω προσεύχεσθαι».

Ο Αββάς Ζωσιμάς προσπάθησε να πλησιάσει, για να διαπιστώσει τι ήταν αυτό που έβλεπε, αλλά το ανθρώπινο εκείνο ον απομακρυνόταν. Έτρεχε ο Αββάς Ζωσιμάς, έτρεχε και εκείνο. Και ο Αββάς κραύγαζε με δάκρυα προς αυτό ώστε να σταματήσει, για να λάβει την ευλογία του. Εκείνο όμως δεν ανταποκρινόταν. Μόλις έφθασε ο Αββάς σε κάποιο χείμαρρο και απόκαμε, εκείνο το ανθρώπινο ον αφού τον αποκάλεσε με το μικρό του όνομα, πράγμα που προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στον Αββά, του είπε ότι δεν μπορεί να γυρίσει και να τον δει κατά πρόσωπο, γιατί είναι γυναίκα γυμνή και έχει ακάλυπτα τα μέλη του σώματός της. Τον παρακάλεσε, αν θέλει, να της δώσει την ευχή του και να της ρίξει ένα κουρέλι από τα ρούχα του, για να καλύψει το γυμνό σώμα της. Ο Αββάς έκανε ότι του είπε και τότε εκείνη στράφηκε προς αυτόν. Ο Αββάς αμέσως γονάτισε για να λάβει την ευχή της, ενώ το ίδιο έκανε και εκείνη. Και παρέμειναν και οι δύο γονατιστοί «ἕκαστος ἐξαιτῶν εὐλογῆσαι τὸν ἕτερον».

Επειδή ο Αββάς αναρωτιόταν μήπως έβλεπε μπροστά του κάποιο άυλο πνεύμα, εκείνη διακρίνοντας τους λογισμούς του, του είπε ότι είναι αμαρτωλή, που έχει περιτειχισθεί από το άγιο Βάπτισμα και είναι χώμα και στάχτη και όχι άυλο πνεύμα.

Η Οσία Μαρία κατά την συνάντηση αυτή, αφού αποκάλυψε όλη την ζωή της, ζήτησε από τον Αββά Ζωσιμά να έλθει κατά την Μεγάλη Πέμπτη της επόμενης χρονιάς, σε έναν ορισμένο τόπο στην όχθη του Ιορδάνη ποταμού, κοντά σε μια κατοικημένη περιοχή, για να την κοινωνήσει, ύστερα από πολλά χρόνια μεγάλης μετάνοιας που μεταμόρφωσε την ύπαρξή της. «Καὶ νῦν ἐκείνου ἐφίεμαι ἀκατασχέτω τῷ ἔρωτι», του είπε, δηλαδή είχε ακατάσχετο έρωτα να κοινωνήσει του Σώματος και του Αίματος του Χριστού.

Ο Αββάς Ζωσιμάς επέστρεψε στο μοναστήρι χωρίς να πει σε κανένα τι ακριβώς συνάντησε, σύμφωνα άλλωστε και με τον κανόνα που υπήρχε σε εκείνη την ιερά μονή. Όμως, συνεχώς παρακαλούσε τον Θεό να τον αξιώσει να δει και πάλι «τὸ ποθούμενον πρόσωπον» την επόμενη χρονιά και μάλιστα ήταν στεναχωρημένος γιατί δεν περνούσε ο χρόνος, καθώς ήθελε όλος αυτός ο χρόνος να ήταν μία ημέρα.

Το επόμενο έτος ο Αββάς Ζωσιμάς από κάποια αρρώστια δεν μπόρεσε να βγει από το μοναστήρι στην έρημο, όπως έκαναν οι άλλοι πατέρες στην αρχή της Σαρακοστής και έτσι παρέμεινε στο μοναστήρι. Και την Κυριακή των Βαΐων, όταν είχαν επιστρέψει οι άλλοι πατέρες της Μονής, εκείνος ετοιμάσθηκε να πορευθεί στον τόπο που του είχε υποδείξει η Οσία, για να την κοινωνήσει.

Την Μεγάλη Πέμπτη πήρε μαζί του σε ένα μικρό ποτήρι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, πήρε μερικά σύκα και χουρμάδες και λίγη βρεγμένη φακή και βγήκε από το μοναστήρι για να συναντήσει την Οσία Μαρία. Επειδή όμως εκείνη αργοπορούσε να έλθει στον καθορισμένο τόπο, ο Αββάς προσευχόταν στον Θεό με δάκρυα να μην του στερήσει λόγω των αμαρτιών του την ευκαιρία να τη δει εκ νέου.

Μετά την θερμή προσευχή την είδε από την άλλη πλευρά του Ιορδάνη ποταμού, να κάνει το σημείο του Σταυρού, να πατά πάνω στο νερό του ποταμού «περιπατοῦσαν ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἐπάνω καὶ πρὸς ἐκεῖνον βαδίζουσαν». Στην συνέχεια η Οσία τον παρακάλεσε να πει το Σύμβολο της Πίστεως και το «Πάτερ ἠμῶν». Ακολούθως ασπάσθηκε τον Αββά Ζωσιμά και κοινώνησε των ζωοποιών Μυστηρίων. Έπειτα ύψωσε τα χέρια της στον ουρανό, αναστέναξε με δάκρυα και είπε: «Νῦν ἀπολύεις τὴν δούλη σου, ὢ Δέσποτα, κατὰ τὸ ρῆμά σου ἐν εἰρήνῃ, ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου».

Στην συνέχεια, αφού τον παρακάλεσε να έλθει και το επόμενο έτος στο χείμαρρο που την είχε συναντήσει την πρώτη φορά, ζήτησε την προσευχή του. Ο Αββάς άγγιξε τα πόδια της Οσίας, ζήτησε και αυτός την προσευχή της και την άφησε να φύγει «στένων καὶ ὀδυρόμενος», διότι τολμούσε «κρατῆσαι τὴν ἀκράτητον». Εκείνη έφυγε κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο ήλθε, πατώντας δηλαδή πάνω στα νερά του Ιορδάνη ποταμού.

Το επόμενο έτος, σύμφωνα και με την παράκληση της Οσίας, ο Αββάς βιαζόταν να φθάσει «πρὸς ἐκεῖνο τὸ παράδοξο θέαμα». Αφού βάδισε πολλές ημέρες και έφθασε στον τόπο εκείνο, έψαχνε «ὡς θηρευτὴς ἐμπειρότατος» να δει «τὸ γλυκύτατο θήραμα», την Οσία του Θεού. Όμως δεν την έβλεπε πουθενά. Τότε άρχισε να προσεύχεται στον Θεό κατανυκτικά: «Δεῖξον μοί, Δέσποτα, τὸν θησαυρόν σου τὸν ἄσυλον, ὃν ἐν τῆδε τὴ ἐρήμω κατέκρυψας, δεῖξον μοί, δέομαι, τὸν ἐν σώματι ἄγγελον, οὐ οὐκ ἔστιν ὁ κόσμος ἀπάξιος». Για τον Αββά Ζωσιμά η Οσία Μαρία ήταν άθικτος θησαυρός, άγγελος μέσα σε σώμα, που ο κόσμος δεν ήταν άξιος να τον έχει. Και προσευχόμενος με τα λόγια αυτά είδε «κεκειμένην τὴν Ὁσίαν νεκράν, καὶ τᾶς χεῖρας οὕτως ὥσπερ ἔδει τυπώσασαν καὶ πρὸς ἀνατολᾶς ὄρασαν κειμένην τὸ σχήματι». Βρήκε δε και δική της γραφή που έλεγε: «Θάψον, ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, ἐν τούτῳ τὸ τόπω τῆς ταπεινῆς Μαρίας τὸ λείψανον, ἀποδὸς τὸν χοῦν τῷ χοΐ, ὑπὲρ ἐμοῦ διὰ παντὸς πρὸς τὸν Κύριον προσευχόμενος, τελειωθείσης, μηνὶ Φαρμουθὶ (κατ’ Αἰγυπτίους, ὅπως ἐστὶ κατὰ Ρωμαίους Ἀπρίλιος), ἐν αὐτῇ δὲ τὴ νυκτὶ τοῦ πάθους τοῦ σωτηρίου, μετὰ τὴν τοῦ θείου καὶ μυστικοῦ δείπνου μετάληψιν». Την βρήκε δηλαδή νεκρή, κείμενη στην γη, με τα χέρια σταυρωμένα και βλέποντας προς την ανατολή. Συγχρόνως βρήκε και γραφή που τον παρακαλούσε να την ενταφιάσει.

Η Οσία κοιμήθηκε την ίδια ημέρα που κοινώνησε, αφού είχε διασχίσει σε μία ώρα απόσταση την οποία διήνυσε το επόμενο έτος ο Αββάς Ζωσιμάς σε είκοσι ημέρες. Γράφει ο Άγιος Σωφρόνιος: «καὶ ἥνπερ ὤδευσεν ὁδὸν Ζωσιμᾶς διὰ εἴκοσι ἡμερῶν κοπιῶν, εἰς μίαν ὥραν Μαρίαν διέδραμεν καὶ εὐθὺς πρὸς τὸν Θεὸν ἐξεδήμησεν». Το σώμα της είχε αποκτήσει άλλες ιδιότητες, είχε μεταμορφωθεί.

Στην συνέχεια ο Αββάς Ζωσιμάς, αφού έκλαψε πολύ και είπε ψαλμούς κατάλληλους για την περίσταση, «ἐποίησεν εὐχὴν ἐπιτάφιον». Και μετά με μεγάλη κατάνυξη, «βρέχων τὸ σῶμα τοὶς δακρύσι» επιμελήθηκε τα της ταφής. Επειδή, όμως, η γη ήταν σκληρή και ο ίδιος ήταν προχωρημένης ηλικίας, γι' αυτό δεν μπορούσε να την σκάψει και βρισκόταν σε απορία. Τότε «ὁρᾷ λέοντα μέγαν τῷ λειψάνῳ τῆς Ὁσίας παρεστώτα καὶ τὰ ἴχνη αὐτῆς ἀναλείχοντα», δηλαδή είδε ένα λιοντάρι να στέκεται δίπλα στο λείψανο της Οσίας και να γλείφει τα ίχνη της. Ο Αββάς τρόμαξε, αλλά το ίδιο το λιοντάρι «οὐχὶ τοῦτον τοὶς κινήμασι μόνον ἀσπαζόμενον, ἀλλὰ καὶ προθέσει», δηλαδή το ίδιο το λιοντάρι καλόπιανε τον Αββά και τον παρακινούσε και με τις κινήσεις του και με τις προθέσεις του, να προχωρήσει στον ενταφιασμό της. Λαμβάνοντας ο Αββάς θάρρος από το ήμερο του λιονταριού, το παρακάλεσε να σκάψει αυτό το ίδιο τον λάκκο, για να ενταφιασθεί το ιερό λείψανο της Οσίας Μαρίας, επειδή εκείνος αδυνατούσε. Το λιοντάρι υπάκουσε. «Εὐθὺς δὲ ἅμα τῷ σώματι θαπτόμενο», δηλαδή με τα μπροστινά του πόδια άσκαψε το λάκκο, όσο έπρεπε, για να ενταφιασθεί το σκήνωμα της Οσίας Μαρίας.

Ο ενταφιασμός της Οσίας έγινε προσευχομένου του Αββά Ζωσιμά και του λιονταριού «παρεστῶτος». Μετά τον ενταφιασμό έφυγαν και οι δύο, «ὁ μὲν λέων ἐπὶ τὰ ἔνδον τῆς ἐρήμου ὡς πρόβατον ὑπεχώρησε. Ζωσιμᾶς δὲ ὑπέστρεψεν, εὐλογῶν καὶ αἰνῶν τὸν Θεὸν ἠμῶν».

Και ο Άγιος Σωφρόνιος, Πατριάρχης Ιεροσολύμων, καταλήγει ότι έγραψε αυτό το βίο «κατὰ δύναμιν» και «τῆς ἀληθείας μηδὲν προτιμῆσαι θέλων».

Ο βίος της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, δείχνει πως μία πόρνη μπορεί να γίνει κατά Χάριν θεός, πως ο άνθρωπος μπορεί να γίνει άγγελος εν σώματι και πως η κατά Χριστόν ελπίδα μπορεί να αντικαταστήσει την υπό του διαβόλου προερχόμενη απόγνωση. Στο πρόσωπο της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας βλέπουμε τον άνθρωπο που αναζητά την ηδονή και κυνηγά τους ανθρώπους για την ικανοποίησή τους, αλλά όμως με τη Χάρη του Θεού μπορεί να εξαγιασθεί τόσο πολύ, ώστε να φθάσει στο σημείο να την κυνηγούν οι Άγιοι για να λάβουν την ευλογία της και να ασπασθούν το τετιμημένο της σώμα, καθώς επίσης να τη σέβονται και τα άγρια ζώα.

Η Οσία Μαρία η Αιγυπτία με την μετάνοιά της, την βαθιά της ταπείνωση, την υπέρβαση εν Χάριτι του θνητού και παθητού σώματός της, αφ' ενός μεν προσφέρει μια παρηγοριά σε όλους τους ανθρώπους, αφ' ετέρου δε ταπεινώνει εκείνους που υπερηφανεύονται για τα ασκητικά τους κατορθώματα. Δεν ημέρωσε μόνο τα άγρια θηρία που υπήρχαν μέσα της, δηλαδή τα άλογα πάθη, αλλά υπερέβη όλα τα όρια της ανθρώπινη φύσεως και ημέρωσε ακόμη και τα άγρια θηρία της κτίσεως.

Αυτός είναι ο σκοπός και ο πλούτος της ενανθρωπίσεως του Χριστού, που φυλάσσεται μέσα στην Εκκλησία. Με την αποκαλυπτική θεολογία και την εν Χριστώ ζωή ο άνθρωπος μπορεί να μεταμορφωθεί ολοκληρωτικά.

Η Εκκλησία τιμά την μνήμη της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας και την Ε' Κυριακή των Νηστειών.

Πηγή - αναδημοσίευση:  http://www.agioritikovima.gr

4.5. Η θεολογική χριστιανική θεώρηση για την ευθύνη

4.5. Η θεολογική χριστιανική θεώρηση για την ευθύνη

4.4. Η διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας για την ισότητα

4.3. Η αγάπη ως πρόταση ζωής στον Χριστιανισμό

4.2. Η ελευθερία του ανθρώπου στην Ορθόδοξη χριστιανική ανθρωπολογία

4.1. Χαρακτηριστικά χριστιανικού ήθους

Η Ορθόδοξη Θεολογία με...καρέκλες: Η Αγάπη Νικά!

                                   

Και για ακόμη μια φορά ευχαριστώ τη Μαρία Θεοδωροπούλου που τα ανακαλύπτει και ..... μου τα προωθεί!!!!!

3.1. Η λατρεία ως έκφραση πίστης

Αγώνας για συμφιλίωση (το Μυστήριο της Μετανοίας)

Σύσταση και εξέλιξη του Μυστηρίου

 i. Εισαγωγικά
Η απόφαση του ανθρώπου να αναγνωρίσει την αμαρτωλότητά του και να αρχίσει μια νέα πνευματική ζωή, ονομάζεται «μετάνοια», δηλαδή «μεταβολή της αμαρτωλής νοοτροπίας». Είναι ένας αγώνας για συμφιλίωση με τον συνάνθρωπο και τον Θεό. Στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας υπάρχει ένα ιδιαίτερο Μυστήριο, με το οποίο ο πιστός πραγματοποιεί την απόφαση του να μετανοήσει και να λάβει τη συγχώρηση του Θεού, το Μυστήριο της Μετανοίας. Το Μυστήριο της Μετανοίας είναι συνυφασμένο με το γεγονός της πτώσης του ανθρώπου, αλλά και με το σχέδιο της Θείας Οικονομίας, το οποίο κορυφώνεται στο σωτηριώδες έργο του Κυρίου. Ήδη, στην Παλαιά Διαθήκη, ο Θεός καλεί τον ανθρωπο σε μετάνοια, όταν τον αναζητά στον Παράδεισο («Αδάμ, πού είσαι;»). Γι᾽ αυτό στο  βιβλίο της Εξόδου, ο Θεός αποκαλείται «οικτίρμων και ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός» (34, 6). Στην Παλαιά Διαθήκη η μετάνοια πραγματοποιείται με διαφόρους τρόπους: με τη συλλογική ή ατομική εξαγόρευση και ομολογία των αμαρτιών, με τη νηστεία, με το σχίσιμο των ρούχων και την ένδυση  σάκκου, καθώς και με την προσφορά εξιλαστηρίων θυσιών.

 ii. Η Καινή Διαθήκη και η αποστολική εποχή

Στην Καινή Διαθήκη η μετάνοια αποκτά μια δυναμικότερη έννοια, με ισχυρό τονισμό της αποκοπής του ανθρώπου από το αμαρτωλό παρελθόν του και της εμπιστοσύνης προς τον Θεό, ότι θα συγχωρήσει τις αμαρτίες του. Ήδη από την εποχή του αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, η μετάνοια δήλωνε την εσωτερική συντριβή και την αλλαγή του τρόπου ζωής. Και ο Κύριος άρχισε το έργο Του με την προτροπή για μετάνοια, τονίζοντας, ότι η βασιλεία του Θεού εγκαινιάζεται στο πρόσωπό Του (Μτ. 1, 14-15) Η άφεση των αμαρτιών προβάλλεται από τον Κύριο ως προϋπόθεση για τη θεραπεία, όπως
στην περίπτωση της θεραπείας του παραλυτικού (Μτ.9,2/Μκ.2,5), η οποία και προκάλεσε την
αντίδραση των Γραμματέων. Υπάρχουν, όμως, και άλλα σημαντικά παραδείγματα μετανοίας που αναφέρονται στην Καινή Διαθήκη, όπως η πτώση και η μετάνοια του Αποστόλου Πέτρου, η ομολογία των αμαρτιών του Ζακχαίου και η επιστροφή του ασώτου.

Η κορυφαία, όμως, στιγμή για το Μυστήριο της Μετανοίας είναι η σύστασή του από τον Κύριο, που μαρτυρείται σε δύο περιπτώσεις: μετά την Ανάστασή του («Λάβετε Πνεύμα Άγιον. Αν τινών αφήτε τας αμαρτίας αφίενται αυτοίς, αν τινών κρατήτε κεκράτηνται», Ιω. 20, 21-23) και κατά τη διάρκεια της συνομιλίας Του με τους Μαθητές Του («Αμήν λέγω υμίν· όσα εάν δήσητε επί της γης έσται δεδεμένα εν τω ουρανώ, και όσα εάν λύσητε επί της γης έσται λελυμένα εν τω ουρανώ», Μτ. 18, 18). Για την πρώτη χριστιανική Εκκλησία, ισχύει η μαρτυρία της Καθολικής επιστολής του αγ. Ιακώβου του αδελφοθέου (5,16) περί «εξομολογήσεως» του ενός προς τον άλλο («εξομολογείσθε αλλήλοις τα παραπτώματα υμών»). Εδώ, μπορούμε να διαβλέψουμε κάποιο τελετουργικό μετανοίας στην πρώτη Εκκλησία. Επίσης, στην Α΄ Καθολική επιστολή του Ιωάννη (1, 9) μαρτυρείται η ομολογία των αμαρτιών («Εάν ομολογώμεν τας αμαρτίας ημών, πιστός εστι και δίκαιος, ίνα αφή ημίν τας αμαρτίας και καθαρίση ημάς από πάσης αδικίας»), ενώ στις «Πράξεις των Αποστόλων» (19, 18) αναφέρεται ότι «πολλοί από τους πιστούς εξομολογούνταν και αναγνώριζαν τις αμαρτίες τους».

Πότε και πώς ελάμβανε χώρα αυτή η διαδικασία της «εξομολόγησης» των αμαρτιών; Είναι σίγουρο ότι οι Επίσκοποι παρείχαν την άφεση των αμαρτιών με χειροθεσία (τοποθετούσαν, δηλαδή, το χέρι τους στο κεφάλι εκείνου που παραδεχόταν τις αμαρτίες του και μετανοούσε) και ότι ασκούσαν δημόσιο έλεγχο σε όσους αμάρταναν. Αυτό δηλώνεται από μία μαρτυρία στην Α΄ προς Τιμόθεον επιστολή του Απ. Παύλου (5, 20-22), όπου αναφέρεται· «Τους αμαρτάνοντας ενώπιον πάντων έλεγχε, ίνα και οι λοιποί φόβον έχωσι...χείρας μηδενί επιτίθει, μηδέ κοινώνει αμαρτίαις αλλοτρίαις».

iii. Η μετάνοια στην αρχαία Εκκλησία
Η πρώτη μαρτυρία περί μετανοίας στην αρχαία Εκκλησία είναι του Κλήμεντος Ρώμης (τέ-
λος του 1ου μ.Χ. αι.), στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή. Εκεί προτρέπει όσους αμάρτησαν
να μεταβούν στους πρεσβυτέρους και να παιδευθούν «εις μετάνοιαν κάμψαντες τα γόνατα
της καρδίας αυτών». Από εδώ καταλαβαίνουμε πως υπήρχε τελετουργικό, που προέβλεπε
την κάμψη των γονάτων. Αλλά και ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας (50-113 μ.Χ.), αναδεικνύει τον
ρόλο του Επισκόπου στη διαδικασία της  μετανοίας, όταν γράφει ότι ο Θεός συγχωρεί τους
μετανοούντες «αν επιστρέψουν σ᾽ Αυτόν και αν συμμετάσχουν σε ειδική ακολουθία που τελεί ο Επίσκοπος».

Η «Διδαχή των Δώδεκα Αποστόλων» (κείμενο του 100-150 μ.Χ.) αναφέρει ότι, πριν από τη Θεία Ευχαριστία προηγείτο δημόσια εξομολόγηση. Τον δημόσιο χαρακτήρα της εξομολόγησης και την επιτέλεσή της μέσα στη Θεία Ευχαριστία μαρτυρεί και ο άγ. Ειρηναίος Λυώνος (140-200 μ.Χ.), αναφερόμενος σε αιρετικούς, οι οποίοι επέστρεψαν στην ορθόδοξη πίστη. Τον 3ο και 4ο μ.Χ. αιώνα, πλέον, το Μυστήριο της Μετανοίας εμφανίζεται δομημένο σε σαφέστερα λειτουργικά πλαίσια: είναι εμφανέστερη η συμμετοχή του Επισκόπου και των πρεσβυτέρων και εμφανίζονται τα πρώτα δείγματα αιτημάτων και ευχών υπέρ των μετανοούντων. Έτσι, στις «Αποστολικές Διαταγές» (τέλος του 4ου μ.Χ. αιώνα) εμφανίζεται μία πλήρης Ακολουθία του Μυστηρίου της Μετανοίας, η οποία αναπτύσσεται περισσότερο, με νέες ευχές, μετά τον 8ο αιώνα και φθάνει μέχρι την εποχή μας.

Η βαθύτερη έννοια του Μυστηρίου
Το Μυστήριο της Μετανοίας, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα Μυστήρια, δεν έχει «ύλη» (όπως ο άρτος και ο οίνος στη Θεία Ευχαριστία, το νερό στο Βάπτισμα, το μύρο στο Χρίσμα, τα στέφανα στον Γάμο, το λάδι στο Ευχέλαιο και η επίθεση των χεριών στις Χειροτονίες). Όμως, παρά τις διαφορές αυτές με τα άλλα Μυστήρια, το Μυστήριο της Μετανοίας έχει ιδιαίτερα θεολογικά χαρακτηριστικά που αναδεικνύουν τη μεγάλη σημασία και αξία του:

i. Σε όλες τις ευχές του γίνεται αναφορά σε λόγους του Κυρίου περί συγχώρησης και άφεσης των αμαρτιών, αλλά και σε ενθαρρυντικά παραδείγματα φιλάνθρωπης συμπεριφοράς του Κυρίου και παροχής συγγνώμης προς τους αμαρτάνοντες.
ii. Οι ευχές του Μυστηρίου της Μετανοίας αποπνέουν την αλήθεια ότι δεν πρόκειται για διαδικασία δικαστικής κρίσης, αλλά για διαδικασία σωτηρίας και πνευματικής θεραπείας, σύμφωνα με τη διδασκαλία του Κυρίου («δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο»).
iii. Η μελέτη της θεολογίας των ευχών του Μυστηρίου της Μετανοίας αποδεικνύει ότι το Μυστήριο αυτό διατήρησε τον χαρακτήρα της αγαπητικής κοινωνίας πνευματικού και πιστού (δηλαδή, κατ’ αναγωγή, Θεού και ανθρώπου).

 

Το Μυστήριο της Μετανοίας και ο σύγχρονος άνθρωπος: δισταγμοί και δυσκολίες προσέγγισης
Στη σημερινή εποχή ο άνθρωπος χαρακτηρίζεται από μία έξαρση του εγωϊσμού του, με αποτέλεσμα να μην παραδέχεται τα σφάλματα και τα λάθη του. Το γεγονός αυτό του δημιουργεί δισταγμούς και δυσκολίες, ώστε να προσέλθει στο Μυστήριο της Μετανοίας. Αν, όμως, αναγνωρίσει τον βαθμό της ευθύνης του για τα προβλήματα που υπάρχουν στο κοινωνικό περιβάλλον του, αν παρατηρήσει βαθύτερα τον εαυτό του και συνειδητοποιήσει τα προβλήματα της προσωπικότητάς του και τις αστοχίες του, τότε έχει ήδη πραγματοποιήσει το πρώτο βήμα για να προσέλθει στο Μυστήριο της Μετανοίας.
Δυσκολίες προσέγγισης του Μυστηρίου της Μετανοίας από τους σύγχρονους ανθρώπους εμφανίζονται και αφορούν, κάποιες φορές και στο πρόσωπο του εξομολόγου και πνευματικού, δηλαδή, του ιερέα που θα τελέσει το Μυστήριο της Μετανοίας, που θα υποδεχτεί την εξομολόγηση του ανθρώπου και που θα τον κατευθύνει σωστά, ώστε, να ξεπεράσει τις πνευματικές αστοχίες του. Η Εκκλησία πρέπει να προετοιμάσει τους κληρικούς της κατάλληλα, με επαρκή και διαρκή καθοδήγηση, ώστε να  ανταποκρίνονται με τον καλύτερο τρόπο στις πνευματικές ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου και, κυρίως, στη διαδικασία της μετάνοίας του και της επιστροφής του από τη ζωή της αμαρτίας, στη ζωή κοντά στον Θεό.

Ενδεικτικές Δραστηριότητες
1η Δραστηριότητα
Καταιγισμός ιδεών με τη λέξη «μετάνοια».

2η Δραστηριότητα
Αντιγνωμίες: Χωριζόμαστε σε δυο ομάδες και διατυπώνουμε, η πρώτη επιχειρήματα υπέρ της
Εξομολόγησης και η δεύτερη επιχειρήματα που εναντιώνονται στο Μυστήριο. Τα αντιπαραβάλλουμε και συζητούμε.

3η Δραστηριότητα
Διάδρομος συνείδησης για έναν νέο που σκέφτεται να εξομολογηθεί. Σχηματίζουμε δύο σειρές που η μία αντικρίζει την άλλη, με ένα διάδρομο μεταξύ τους, ώστε να μπορεί να τον διασχίζει ένας μαθητής που σκέφτεται να συμμετάσχει στο Μυστήριο της Εξομολόγησης. Καθώς εκείνος προχωρά στον διάδρομο, οι υπόλοιποι επιχειρηματολογούν εναλλάξ και μεγαλόφωνα, εκφράζοντας την επιθυμία του, αλλά και τις αναστολές ή τις επιφυλάξεις του για το Μυστήριο.

4η Δραστηριότητα
Ρόλος στον τοίχο: «Ένας νέος ετοιμάζεται να εξομολογηθεί».

5η Δραστηριότητα
Διαβάζουμε την παραβολή του ασώτου υιού στην τάξη. Έπειτα, σε ένα μεγάλο χαρτί σχεδιάζουμε το περίγραμμα του άσωτου και το κολλάμε στον τοίχο. Γράφουμε μέσα σε περίγραμμα τις σκέψεις και τα συναισθήματά του πριν (με μαύρο χρώμα), και μετά την επιστροφή του στον σπλαχνικό πατέρα (με κόκκινο χρώμα).

6η Δραστηριότητα
TPS με θέμα: «Τι σημαίνει “μετανιώνω”;». Σκεφτόμαστε όσα συζητήσαμε σήμερα για το Μυ-
στήριο της Μετάνοιας. Επιλέγουμε την πιο σημαντική πτυχή του, κατά τη γνώμη μας και τη
σημειώνουμε. Συζητούμε με τον συμμαθητή/συμμαθήτριά μας για αυτήν, καταγράφουμε τις
απόψεις μας και προτείνουμε έναν νέο τίτλο της Ενότητας, ως ομάδα. Ο Καθηγητής μας τον
γράφει στον πίνακα και υποστηρίζουμε την άποψή μας. Συζητούμε στην ολομέλεια της τάξης
και επιλέγουμε τον πιο αντιπροσωπευτικό.

7η Δραστηριότητα
Artful Thinking: Σχηματίζουμε ομάδες, χωρίζουμε τον πίνακα του Miloradovich Dmitrievich
«Στον εξομολογητή», σε μέρη και επιλέγουμε ένα. Το παρατηρούμε και σημειώνουμε τι βλέ-
πουμε, που έχουν τοποθετηθεί τα πρόσωπα, τα συναισθήματά τους, τι μπορεί να σκέπτονται.
Συζητούμε σε ολομέλεια τις απόψεις μας για κάθε μέρος της εικόνας που αναλάβαμε να πα-
ρατηρήσουμε.

 

 

8η Δραστηριότητα
Διαβάζουμε τα κείμενα που ακολουθούν και παρατηρούμε την εικόνα που τα συνοδεύει. Πώς
συνδέεται το περιεχόμενό τους με το συναίσθημα που εκφράζει το πρόσωπο του ιερέα και η
στάση του εξομολογούμενου;
« Ύστερα από την επίγνωση της αμαρτίας, ακολουθεί η απόφαση για επιστροφή στον πατρικό οίκο και η ομολογία της αμαρτίας μας στον ουράνιο Πατέρα. Οι δύο αυτές πράξεις συνιστούν την ουσία του μυστηρίου της Μετανοίας και της ιεράς Εξομολογήσεως. Ο φιλάνθρωπος Θεός δείχνοντας την αγάπη Του για κάθε ένα από τα παιδιά Του που απομακρύνθηκαν από κοντά Του, ανοίγει τον δρόμο της επιστροφής. Αυτό, επομένως, που χρειάζεται, είναι να θελήσουμε να επιστρέψουμε προς τον Κύριο και
Εκείνος όχι μόνο ανοίγει τον δρόμο της επιστροφής, αλλά μάς δίνει και τη χάρη Του, ως συνεργό στο έργο της μετανοίας».
Γρηγορίου Ιερομονάχου, «Η ιερά Εξομολόγησις (σχόλια)», Αθήνα, Δόμος, 1997, σσ. 32 και 33. 

«Η αμαρτία είναι μία ασθένεια της ψυχής μας. Το επιτίμιο που δίδει ο Πνευματικός είναι το φάρμακο της αμαρτίας. Ο Μέγας Βασίλειος γράφει ότι πρέπει “να δεχόμαστε την επιτίμηση ωσάν φάρμακο που θεραπεύει το πάθος και επαναφέρει την υγεία”. Όταν για πρώτη φορά αμάρτησε ο άνθρωπος, ο Θεός όρισε κάποια επιτίμια στον Αδάμ και την Εύα για την αμαρτία που διέπραξαν. Λέγει ο Θεός στον Αδάμ: “Εν ιδρώτι του προσώπου σου φαγή τον άρτον σου”. Και ο ιερός Χρυσόστομος παρατηρεί: “Φαίνεται πως είναι ποινή και τιμωρία ο λόγος αυτός του Θεού. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι νουθεσία και φρονηματισμός και φάρμακο για τις πληγές που προξενήθηκαν από την αμαρτία”. Ακόμα και η εκδίωξη των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο ήταν μία πράξη φιλανθρωπίας. Διότι, ο Θεός μάς επιβάλλει την τιμωρία για να μάς νουθετήσει. Επειδή θέλει
να σταματήσει την πορεία μας προς το χειρότερο και να ανακόψει την αύξηση της πονηρίας, μάς τιμωρεί οδηγούμενος από τη φιλανθρωπία Του».
Γρηγορίου Ιερομονάχου, «Η ιερά Εξομολόγησις (σχόλια)», Αθήνα, Δόμος, 1997, σ. 123.

Πηγή:Γεώργιος Φίλιας, Δημήτριος Χοϊλούς, Κωνσταντίνος Πρέντος,Λειτουργική Ζωή της Εκκλησίας Β´ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, σελ:55-62

 

3.7. Η ιεροσύνη στην Ορθόδοξη Εκκλησία

3.6. Μετάνοια, η υπέρβαση της αμαρτίας

3.3 Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ

3.2 Οι Γιορτές στην Ορθόδοξη Εκκλησία

3.1. Η λατρεία ως έκφραση πίστης